Ιατρική ευθύνη από αμέλεια γιατρού και νοσοκομείου· αποζημίωση κατά ΑΚ 914 και 922, ευθύνη παρέχοντος υπηρεσίες άρθρο 8 ν.2251/1994, αντιστροφή βάρους απόδειξης, αιτιώδης συνάφεια

Υπάρχει πλήρης κάλυψη του ερωτήματος από το διαθέσιμο υλικό. Το ζήτημα που τίθεται — ιατρική αμέλεια, ευθύνη ιατρού και ιδιωτικής κλινικής, εφαρμογή των ΑΚ 914, 922 και του άρθρου 8 Ν2251, καθώς και η αιτιώδης συνάφεια — αντιμετωπίζεται άμεσα και επανειλημμένα στις διαθέσιμες αποφάσεις.

1. Κύρια Νομική Θέση

Με βάση το διαθέσιμο υλικό, η ιατρική ευθύνη θεμελιώνεται όταν ο ιατρός αποκλίνει από τους θεμελιώδεις κανόνες της ιατρικής επιστήμης και τέχνης (lege artis), με αποτέλεσμα ζημία που τελεί σε πρόσφορη αιτιώδη συνάφεια με την πράξη ή παράλειψή του. Η ιδιωτική κλινική μπορεί να ευθύνεται παράλληλα ως προστήσασα κατά ΑΚ Άρθρο 922, ακόμη και όταν ο ιατρός είναι ελεύθερος συνεργάτης, εφόσον παρέχει τις εγκαταστάσεις και γενικές οδηγίες ως προς τόπο, χρόνο και όρους εργασίας.

Επιπλέον, κατά Ν2251 Άρθρο 8, στις ιατρικές υπηρεσίες ο ζημιωθείς αποδεικνύει τη ζημία και την αιτιώδη συνάφεια, ενώ ο παρέχων υπηρεσίες φέρει το βάρος απόδειξης της έλλειψης παρανομίας και υπαιτιότητάς του. Η νομολογία δέχεται ρητά αυτή την αντιστροφή του βάρους απόδειξης στις ιατρικές υπηρεσίες.

2. Νομικό Πλαίσιο

ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ

ΑΚ Άρθρο 914
Ορίζει τον γενικό κανόνα της αδικοπρακτικής ευθύνης: όποιος ζημιώσει άλλον παράνομα και υπαίτια υποχρεούται σε αποζημίωση.
Εφαρμόζεται στις ΑΠ 1478/2018, ΑΠ 1683/2014, ΑΠ 1168/2013, ΑΠ 74/2024, ΕφΠειρ 86/2025, ΕφΠειρ 579/2022, ΕφΠειρ 422/2025, ΕφΠειρ 8/2025.

ΑΚ Άρθρο 922
Ορίζει την ευθύνη του προστήσαντος για ζημία που ο προστηθείς προξένησε παράνομα κατά την υπηρεσία του.
Εφαρμόζεται στις ΑΠ 1478/2018, ΑΠ 1683/2014, ΑΠ 238/2016, ΕφΠειρ 579/2022, ΕφΠειρ 278/2026, ΕφΠειρ 368/2026, ΕφΠειρ 8/2025.

ΑΚ Άρθρο 932
Παρέχει τη βάση για χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης.
Εφαρμόζεται στις ΑΠ 1478/2018, ΕφΠειρ 86/2025, ΕφΠειρ 579/2022, ΕφΠειρ 422/2025, ΕφΠειρ 8/2025.

Ν2251 Άρθρο 8
Ρυθμίζει την ευθύνη του παρέχοντος υπηρεσίες. Κρίσιμα σημεία:

  • παρ. 1: ο παρέχων υπηρεσίες ευθύνεται για περιουσιακή ζημία ή ηθική βλάβη που προκάλεσε παράνομα και υπαίτια,
  • παρ. 3: ο ζημιωθείς αποδεικνύει ζημία και αιτιώδη συνάφεια,
  • παρ. 4: ο παρέχων υπηρεσίες φέρει το βάρος απόδειξης για την έλλειψη παρανομίας και υπαιτιότητάς του.

Εφαρμόζεται ρητά στις ΑΠ 1478/2018, ΑΠ 1067/2015, ΑΠ 74/2024, ΕφΠειρ 420/2026, ΕφΠειρ 86/2025, ΕφΠειρ 579/2022, ΕφΠειρ 422/2025, ΕφΠειρ 368/2026, ΕφΠειρ 391/2024, ΕφΠειρ 8/2025.

ΑΚ Άρθρο 929
Σε περίπτωση βλάβης σώματος ή υγείας, η αποζημίωση περιλαμβάνει νοσήλια, ήδη επελθούσα ζημία και μελλοντικές δαπάνες ή στερήσεις.

ΕισΝΑΚ Άρθρο 47
Διατηρεί σε ισχύ ειδικούς νόμους που καθιερώνουν ιδιαίτερους όρους αποζημίωσης. Χρησιμοποιείται από τη νομολογία για τη συνδυαστική εφαρμογή του ειδικού καθεστώτος ιατρικής ευθύνης και του Ν2251 Άρθρο 8.

ΝΟΜΟΛΟΓΙΑ

Α) Ενισχυτικά επιχειρήματα

ΑΠ 1478/2018

  • Σχετικότητα: Χειρουργική επέμβαση σε ιδιωτικό θεραπευτήριο, εσφαλμένοι χειρουργικοί χειρισμοί και πλημμελής μετεγχειρητική αξιολόγηση, με παράλληλη ευθύνη ιατρού και θεραπευτηρίου.
  • Κρίση: Επιδικασθείσα χρηματική ικανοποίηση 60.000 ευρώ.
  • Εφαρμογή: Ισχυρότατη απόφαση για το ότι η ιατρική αμέλεια συνίσταται σε απόκλιση από τους κανόνες της ιατρικής επιστήμης και ότι το θεραπευτήριο ευθύνεται κατά ΑΚ Άρθρο 922. Επίσης δέχεται ρητά εφαρμογή του Ν2251 Άρθρο 8 παρ. 1, 2, 3 και 4 στις ιατρικές υπηρεσίες.

ΕφΠειρ 86/2025

  • Σχετικότητα: Μετεγχειρητική ρήξη ορθού μετά από αιμορροϊδεκτομή Longo, με ευθύνη δύο ιατρών και ιδιωτικής κλινικής.
  • Κρίση: Αναγνωρίστηκε οφειλή 9.000 ευρώ εις ολόκληρον έκαστος στον ενάγοντα, με νόμιμο τόκο από την επίδοση της αγωγής. Απορρίφθηκε κονδύλιο 4.150 ευρώ ως αναπόδεικτο.
  • Εφαρμογή: Χρήσιμη για τη δομή της αγωγής: αρκεί να αποδειχθούν η βλάβη και ο αιτιώδης σύνδεσμος, ενώ οι ιατροί φέρουν το βάρος να αποδείξουν έλλειψη παρανομίας/υπαιτιότητας κατά Ν2251 Άρθρο 8. Επίσης δέχεται γνήσια αντικειμενική ευθύνη της κλινικής ως προστήσασας.

ΕφΠειρ 579/2022

  • Σχετικότητα: Πλαστική χειρουργική σε ιδιωτική κλινική, λανθασμένη τοποθέτηση ενθέματος, ανάγκη διορθωτικής επέμβασης.
  • Κρίση: Επιδικάστηκαν 5.183,69 ευρώ για δαπάνες και 8.000 ευρώ για χρηματική ικανοποίηση.
  • Εφαρμογή: Ιδιαίτερα χρήσιμη για την απόδειξη της σχέσης πρόστησης: η κλινική ευθύνεται όταν παρέχει εγκαταστάσεις και γενικές οδηγίες ως προς τόπο, χρόνο και όρους εργασίας. Επίσης, ο ιατρός δεν απέδειξε έλλειψη παρανομίας ή υπαιτιότητας κατά Ν2251 Άρθρο 8.

ΕφΠειρ 422/2025

  • Σχετικότητα: Μη ενδεδειγμένη μετεγχειρητική παρακολούθηση και αντιβιοτική αγωγή, με λοίμωξη και οστεομυελίτιδα.
  • Κρίση: Πρωτοδίκως επιδικάστηκαν 6.871,33 ευρώ θετική ζημία και αναγνωρίστηκαν 8.000 ευρώ ηθική βλάβη· το Εφετείο δέχθηκε την ευθύνη ιατρού και κλινικής.
  • Εφαρμογή: Πολύ χρήσιμη για περιπτώσεις όπου η αμέλεια δεν αφορά μόνο τον χειρουργικό χειρισμό αλλά και τη μετεγχειρητική παρακολούθηση. Ενισχύει το επιχείρημα ότι η αιτιώδης συνάφεια μπορεί να θεμελιωθεί και σε θεραπευτική παράλειψη.

ΕφΠειρ 8/2025

  • Σχετικότητα: Εγκατάλειψη δύο γαζών μετά από καισαρική τομή σε ιδιωτική κλινική.
  • Κρίση: Πρωτοδίκως 40.000 ευρώ, στο Εφετείο 50.000 ευρώ χρηματική ικανοποίηση, με τόκο από την επίδοση.
  • Εφαρμογή: Εξαιρετικά ισχυρή για σαφές χειρουργικό σφάλμα. Το Δικαστήριο δέχθηκε ότι η μη καταμέτρηση/μη επαρκής έλεγχος του χειρουργικού πεδίου συνιστά παραβίαση των κανόνων lege artis και θεμελιώνει ευθύνη τόσο του ιατρού όσο και της κλινικής κατά ΑΚ Άρθρο 922.

Β) Αντιμετώπιση αντιρρήσεων

ΑΠ 74/2024

  • Στηρίζει τη θέση ότι δεν υπάρχει ευθύνη όταν η επιπλοκή συνδέεται με τη φύση της ιατρικής πράξης και όχι με αμέλεια.
  • Διαφορετικά γεγονότα: Το Δικαστήριο δέχθηκε ότι οι επιπλοκές της στεφανιογραφίας εμφανίζονται σε ποσοστό 0,3%-3% και ότι οι ιατροί εφάρμοσαν τις ενδεδειγμένες μεθόδους.
  • Αντίκρουση: Αν στη δική σας υπόθεση υπάρχουν συγκεκριμένες αποκλίσεις από τους κανόνες lege artis, η ΑΠ 74/2024 διαφοροποιείται, διότι εκεί κρίθηκε ότι δεν υπήρξε παράνομη ή αμελής πράξη.

ΕφΠειρ 278/2026

  • Στηρίζει τη θέση ότι δεν αρκεί η επέλευση βλάβης μετά από επέμβαση· απαιτείται απόδειξη παράνομης και υπαίτιας συμπεριφοράς και πρόσφορου αιτιώδους συνδέσμου.
  • Διαφορετικά γεγονότα: Δεν αποδείχθηκε ότι το κάταγμα κλείδας προκλήθηκε από την αρθροσκοπική επέμβαση, ούτε ότι υπήρξε διεγχειρητικό τραύμα.
  • Αντίκρουση: Αν υπάρχουν ιατρικά ευρήματα που συνδέουν άμεσα την επιπλοκή με συγκεκριμένο εσφαλμένο χειρισμό ή θεραπευτική παράλειψη, η απόφαση αυτή δεν εμποδίζει την ευδοκίμηση της αγωγής· αντιθέτως αναδεικνύει τη σημασία ισχυρής τεχνικής απόδειξης.

Δεν εντοπίστηκε αντίθετη νομολογία στις διαθέσιμες αποφάσεις ως προς την εφαρμογή του Ν2251 Άρθρο 8 στις ιατρικές υπηρεσίες. Η διαφοροποίηση εντοπίζεται κυρίως στο αποδεικτικό αποτέλεσμα ως προς την αμέλεια και την αιτιώδη συνάφεια.

3. Προτεινόμενη Επιχειρηματολογία

1. Θεμελίωση ιατρικής αμέλειας
Να προβληθεί ότι η ευθύνη του ιατρού κρίνεται με βάση την τήρηση των θεμελιωδών κανόνων της ιατρικής επιστήμης και της απαιτούμενης επιμέλειας του μέσου ιατρού της ειδικότητας. Αυτό υποστηρίζεται ιδίως από ΑΠ 1478/2018, ΑΠ 1683/2014, ΑΠ 1168/2013, ΕφΠειρ 86/2025, ΕφΠειρ 579/2022, ΕφΠειρ 422/2025, ΕφΠειρ 8/2025.

2. Κατανομή βάρους απόδειξης
Να τονιστεί ότι, κατά Ν2251 Άρθρο 8 παρ. 3 και 4, ο ενάγων οφείλει να αποδείξει:

  • τη ζημία,
  • την αιτιώδη συνάφεια μεταξύ παροχής υπηρεσίας και ζημίας.

Αντιθέτως, ο ιατρός/κλινική οφείλουν να αποδείξουν:

  • έλλειψη παρανομίας,
  • έλλειψη υπαιτιότητας.

Αυτό προκύπτει ρητά από ΑΠ 1478/2018, ΕφΠειρ 420/2026, ΕφΠειρ 579/2022, ΕφΠειρ 422/2025, ΕφΠειρ 368/2026.

3. Αιτιώδης συνάφεια
Να υποστηριχθεί ότι η αιτιώδης συνάφεια δεν απαιτεί απόλυτη βεβαιότητα, αλλά πρόσφορη αιτιότητα: αν η πράξη ή παράλειψη ήταν ικανή κατά τη συνήθη πορεία των πραγμάτων να επιφέρει τη ζημία και την επέφερε στη συγκεκριμένη περίπτωση. Αυτό υποστηρίζεται από ΑΠ 1478/2018, ΑΠ 1168/2013, ΕφΠειρ 86/2025.
Αν υπάρχει αμφισβήτηση από τον αντίδικο περί προϋπάρχουσας κατάστασης, πρέπει να αναδειχθεί αν:

  • η προϋπάρχουσα κατάσταση απλώς αύξησε τον κίνδυνο,
  • ή αν αποτέλεσε αποκλειστική αιτία.

Οι αποφάσεις ΑΠ 74/2024 και ΑΠ 1067/2015 δείχνουν ότι όταν η βλάβη αποδίδεται σε ανεξάρτητη παθολογία ή σε γνωστή επιπλοκή χωρίς αμέλεια, η αγωγή απορρίπτεται. Άρα απαιτείται ισχυρή ιατρική τεκμηρίωση ότι η ζημία δεν ήταν απλή φυσική εξέλιξη ή αναπόφευκτη επιπλοκή.

4. Ευθύνη της κλινικής ως προστήσασας
Να προβληθεί ότι η ιδιωτική κλινική ευθύνεται κατά ΑΚ Άρθρο 922 όταν ο ιατρός παρέχει υπηρεσίες στις εγκαταστάσεις της, με χρήση εξοπλισμού και προσωπικού της και υπό γενικές οδηγίες ως προς τόπο, χρόνο και όρους εργασίας. Αυτό υποστηρίζεται από ΑΠ 238/2016, ΑΠ 1683/2014, ΕφΠειρ 579/2022, ΕφΠειρ 368/2026, ΕφΠειρ 8/2025.

5. Χρηματική ικανοποίηση
Για το ύψος της ηθικής βλάβης, χρήσιμες συγκρίσεις από το υλικό:

  • ΑΠ 1478/2018: 60.000 ευρώ
  • ΕφΠειρ 8/2025: 50.000 ευρώ
  • ΕφΠειρ 86/2025: 9.000 ευρώ
  • ΕφΠειρ 579/2022: 8.000 ευρώ

Η διαφοροποίηση εξαρτάται από τη βαρύτητα του σφάλματος, τη διάρκεια ταλαιπωρίας, τη μόνιμη βλάβη και τις ψυχικές συνέπειες.

4. Νομολογιακή Ισχύς

Παγία

Υπάρχει παγία νομολογιακή κατεύθυνση στα διαθέσιμα κείμενα ως προς:

  • την εφαρμογή των ΑΚ Άρθρο 914 και ΑΚ Άρθρο 922 στην ιατρική ευθύνη,
  • την εφαρμογή του Ν2251 Άρθρο 8 στις ιατρικές υπηρεσίες,
  • την αντιστροφή του βάρους απόδειξης ως προς παρανομία και υπαιτιότητα,
  • την ανάγκη απόδειξης ζημίας και αιτιώδους συνάφειας από τον ασθενή.

Η διαφοροποίηση των αποφάσεων δεν αφορά τον νομικό κανόνα αλλά το αν, σε κάθε συγκεκριμένη υπόθεση, αποδείχθηκε ή όχι η αμέλεια και η αιτιώδης συνάφεια.

5. Πρακτικές Συστάσεις

1. Να στηρίξετε τον βασικό νομικό κορμό πρώτα σε:

  • Ν2251 Άρθρο 8
  • ΑΚ Άρθρο 914
  • ΑΚ Άρθρο 922
  • ΑΚ Άρθρο 932

2. Να επικαλεστείτε κατά προτεραιότητα:

  • ΑΠ 1478/2018 για τον γενικό κανόνα,
  • ΕφΠειρ 86/2025 για εφαρμογή σε μετεγχειρητική επιπλοκή,
  • ΕφΠειρ 579/2022 και ΕφΠειρ 8/2025 για ευθύνη κλινικής ως προστήσασας,
  • ΕφΠειρ 422/2025 αν η αμέλεια αφορά και μετεγχειρητική παρακολούθηση.

3. Να προετοιμάσετε ειδικά την απόδειξη της αιτιώδους συνάφειας με:

  • ιατρικές γνωματεύσεις,
  • ιστορικό νοσηλείας,
  • απεικονιστικά/εργαστηριακά ευρήματα,
  • τεχνική εξήγηση γιατί η επιπλοκή δεν ήταν απλή γνωστή επιπλοκή αλλά συνέπεια απόκλισης από το lege artis.

Οι ΕφΠειρ 420/2026 και ΕφΠειρ 368/2026 δείχνουν ότι όταν υπάρχουν τεχνικές αμφιβολίες, η πραγματογνωμοσύνη είναι κρίσιμη.

4. Να προλάβετε την άμυνα περί “γνωστής επιπλοκής” ή “προϋπάρχουσας κατάστασης” με διάκριση:

  • άλλο η επιπλοκή ως αφηρημένος κίνδυνος,
  • άλλο η επιπλοκή που επήλθε επειδή δεν τηρήθηκαν οι κανόνες της ιατρικής επιστήμης.

5. Αν η υπόθεση έχει αμφίβολη ιατρική αιτιότητα, στρατηγικά πρέπει να ζητηθεί πραγματογνωμοσύνη ή να προσκομιστεί ισχυρή ιδιωτική ιατρική γνωμοδότηση, διότι οι αποφάσεις που απορρίπτουν αγωγές το κάνουν κυρίως λόγω αποτυχίας απόδειξης της αιτιώδους συνάφειας, όχι λόγω στενής ερμηνείας του νόμου.

Αν θέλετε, μπορώ στο επόμενο βήμα να σας δώσω:
α) υπόδειγμα νομικής θεμελίωσης αγωγής, ή
β) έτοιμο σχέδιο επιχειρηματολογίας για υπόμνημα ενάγοντος ή εναγομένου με βάση αποκλειστικά τις παραπάνω αποφάσεις.

Ν2251 Άρθρο 8

Προστασία Καταναλωτών (Ν. 2251/1994)
Σχετικότητα 97.6%
Κείμενο Άρθρου
Ν2251 Άρθρο 8: Ευθύνη του παρέχοντος υπηρεσίες 1. Ο παρέχων υπηρεσίες ευθύνεται για κάθε περιουσιακή ζημία ή ηθική βλάβη που προκάλεσε παράνομα και υπαίτια, με πράξη ή παράλειψή του, κατά την παροχή αυτών στον καταναλωτή. Ως παρέχων υπηρεσίες νοείται όποιος, στο πλαίσιο της άσκησης επαγγελματικής δραστηριότητας, παρέχει υπηρεσία, κατά τρόπο ανεξάρτητο. 2. Δεν είναι υπηρεσία, με την έννοια αυτού του άρθρου, παροχή η οποία έχει ως άμεσο και αποκλειστικό αντικείμενο την κατασκευή προϊόντων ή τη μεταβίβαση εμπραγμάτων δικαιωμάτων ή δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας. 3. Ο ζημιωθείς υποχρεούται να αποδείξει τη ζημία και την αιτιώδη συνάφεια μεταξύ της παροχής της υπηρεσίας και της ζημίας. 4. Ο παρέχων υπηρεσίες φέρει το βάρος της απόδειξης για την έλλειψη παρανομίας και υπαιτιότητάς του. Για την έλλειψη υπαιτιότητας λαμβάνονται υπόψη η ευλόγως προσδοκώμενη ασφάλεια και το σύνολο των ειδικών συνθηκών και ιδίως: α) η φύση και το αντικείμενο της υπηρεσίας, ιδίως σε σχέση με το βαθμό επικινδυνότητάς της, β) η παρουσίαση και ο τρόπος παροχής της, γ) ο χρόνος παροχής της, δ) η αξία της παρεχόμενης υπηρεσίας, ε) η ελευθερία δράσης που καταλείπεται στον ζημιωθέντα στο πλαίσιο της υπηρεσίας, στ) αν ο ζημιωθείς ανήκει σε κατηγορία μειονεκτούντων ή ευπρόσβλητων προσώπων και ζ) αν η παρεχόμενη υπηρεσία αποτελεί εθελοντική προσφορά του παρέχοντος αυτήν. 5. Η ύπαρξη ή η δυνατότητα παροχής τελειότερης υπηρεσίας κατά το χρόνο παροχής της συγκεκριμένης υπηρεσίας ή μεταγενέστερα δεν θεμελιώνει χωρίς άλλο λόγο υπαιτιότητα. 6. Οι διατάξεις για τη συνυπευθυνότητα, τη μείωση ή άρση της ευθύνης και την απαγόρευση απαλλακτικών ρητρών των παραγράφων 10, 11 και 12 του άρθρου 6 εφαρμόζονται αναλογικά και στην ευθύνη του παρέχοντος υπηρεσίες.
Κώδικας
Προστασία Καταναλωτών (Ν. 2251/1994)
Άνοιγμα άρθρου

ΑΚ Άρθρο 922

Αστικός Κώδικας (Π.Δ. 456/1984)
Σχετικότητα 95.9%
Κείμενο Άρθρου
ΑΚ Άρθρο 922: Ευθύνη του προστήσαντος Ο κύριος ή ο προστήσας κάποιον άλλον σε μια υπηρεσία ευθύνεται για τη ζημία που ο υπηρέτης ή ο προστηθείς προξένησε σε τρίτον παράνομα κατά την υπηρεσία του.
Κώδικας
Αστικός Κώδικας (Π.Δ. 456/1984)
Άνοιγμα άρθρου

ΑΚ Άρθρο 914

Αστικός Κώδικας (Π.Δ. 456/1984)
Σχετικότητα 94.6%
Κείμενο Άρθρου
ΑΚ Άρθρο 914: Έννοια Όποιος ζημιώσει άλλον παράνομα και υπαίτια έχει υποχρέωση να τον αποζημιώσει.
Κώδικας
Αστικός Κώδικας (Π.Δ. 456/1984)
Άνοιγμα άρθρου

Ν2251 Άρθρο 6

Προστασία Καταναλωτών (Ν. 2251/1994)
Σχετικότητα 94.0%
Κείμενο Άρθρου
Ν2251 Άρθρο 6: Ευθύνη του παραγωγού για ελαττωματικά προϊόντα 1. Ο παραγωγός ευθύνεται για κάθε ζημία που οφείλεται σε ελάττωμα του προϊόντος του. 2. Ως παραγωγός θεωρείται ο κατασκευαστής τελικού προϊόντος, πρώτης ύλης ή συστατικού, καθώς και κάθε πρόσωπο που εμφανίζεται ως παραγωγός του προϊόντος επιθέτοντας σε αυτό την επωνυμία, το σήμα ή άλλο διακριτικό του γνώρισμα. Προϊόντα με την έννοια αυτού του άρθρου θεωρούνται και τα κινητά πράγματα που ενσωματώθηκαν ως συστατικά σε άλλα πράγματα κινητά ή ακίνητα. Προϊόντα θεωρούνται επίσης οι φυσικές δυνάμεις, ιδίως το ηλεκτρικό ρεύμα και η θερμότητα, εφόσον υπόκεινται σε εξουσίαση, όταν περιορίζονται σε ορισμένο χώρο. 3. Όποιος εισάγει ένα προϊόν για πώληση, χρηματοδοτική ή απλή μίσθωση ή άλλης μορφής διανομή στα πλαίσια της επαγγελματικής εμπορικής του δραστηριότητας ευθύνεται όπως ο παραγωγός. 4. Όταν η ταυτότητα του παραγωγού είναι άγνωστη, κάθε προμηθευτής του προϊόντος θεωρείται για την εφαρμογή του νόμου αυτού παραγωγός, εκτός αν μέσα σε εύλογο χρόνο ενημερώσει τον καταναλωτή γιά την ταυτότητα του παραγωγού ή εκείνου που του προμήθευσε το προϊόν. Το ίδιο ισχύει και για τον προμηθευτή προϊόντων εισαγωγής, όταν η ταυτότητα του εισαγωγέα είναι άγνωστη, έστω και αν η ταυτότητα του παραγωγού είναι γνωστή. 5. Ελαττωματικό είναι το προϊόν το οποίο δεν παρέχει την προβλεπόμενη απόδοση σύμφωνα με τις προδιαγραφές του ή και την ευλόγως αναμενόμενη ασφάλεια ενόψει όλων των ειδικών συνθηκών και, ιδίως, της εξωτερικής εμφάνισής του, της αναμενόμενης χρησιμοποίησής του και του χρόνου κατά τον οποίο τέθηκε σε κυκλοφορία. Δεν είναι ελαττωματικό ένα προϊόν για μόνο το λόγο ότι μεταγενέστερα τέθηκε σε κυκλοφορία άλλο τελειότερο. 6. Στη ζημία της παραγράφου 1 περιλαμβάνεται: α) η ζημία λόγω θανάτου ή σωματικής βλάβης, β) η βλάβη ή η καταστροφή, εξαιτίας του ελαττωματικού προϊόντος, κάθε περιουσιακού στοιχείου του καταναλωτή, εκτός από το ίδιο το ελαττωματικό προϊόν, συμπεριλαμβανομένου και του δικαιώματος χρήσης των περιβαλλοντικών αγαθών, εφόσον η ζημία από τη βλάβη ή την καταστροφή τους υπερβαίνει το ποσό των πεντακοσίων (500) ευρώ και υπό την προϋπόθεση ότι κατά τη φύση τους προορίζονταν και πραγματικά χρησιμοποιήθηκαν από το ζημιωθέντα για προσωπική του χρήση ή κατανάλωση. 7. Χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης ή ψυχικής οδύνης οφείλεται και σε περίπτωση παράβασης των διατάξεων του παρόντος άρθρου. 8. Ο παραγωγός δεν ευθύνεται αν αποδείξει ότι: α) δεν έθεσε το προϊόν σε κυκλοφορία, β) το ελάττωμα δεν υπήρχε όταν το προϊόν τέθηκε σε κυκλοφορία, γ) δεν κατασκεύασε το προϊόν αποβλέποντας στη διανομή του και δεν το διένειμε στα πλαίσια της επαγγελματικής του δραστηριότητας, δ) το ελάττωμα οφείλεται στο γεγονός ότι το προϊόν κατασκευάστηκε σύμφωνα με κανόνες αναγκαστικού δικαίου. ε) όταν το προϊόν τέθηκε σε κυκλοφορία, το επίπεδο επιστημονικών και τεχνικών γνώσεων δεν επέτρεπε τη διαπίστωση του ελαττώματος. 9. Ο παραγωγός συστατικού δεν ευθύνεται και αν αποδείξει ότι το ελάττωμα οφείλεται στο σχεδιασμό του προϊόντος στο οποίο το συστατικό έχει ενσωματωθεί ή στις οδηγίες που παρέσχε ο κατασκευαστής του προϊόντος, οπότε παραγωγός θεωρείται ο κατασκευαστής του προϊόντος στο οποίο ενσωματώθηκε το συστατικό. 10. Εάν δύο ή περισσότερα πρόσωπα ευθύνονται για την ίδια ζημία, τα πρόσωπα αυτά υπέχουν εις ολόκληρον ευθύνη έναντι του ζημιωθέντος και έχουν δικαίωμα αναγωγής μεταξύ τους ανάλογα με τη συμμετοχή του καθενός στην επέλευση της ζημίας. 11. Η ευθύνη του παραγωγού δεν μειώνεται αν η ζημία οφείλεται σωρρευτικώς, τόσο σε ελάττωμα του προϊόντος, όσο και σε πράξη ή παράλειψη τρίτου, εκτός εάν συντρέχει πταίσμα του ζημιωθέντος ή προσώπου για το οποίο ευθύνεται ο ζημιωθείς. 12. Κάθε συμφωνία περιορισμού ή απαλλαγής του παραγωγού από την ευθύνη του είναι άκυρη. 13. Οι αξιώσεις κατά του παραγωγού για ζημίες παραγράφονται μετά τριετία αφότου ο ζημιωθείς πληροφορήθηκε ή όφειλε να πληροφορηθεί τη ζημία, το ελάττωμα και την ταυτότητα του παραγωγού. Μετά δεκαετία από την κυκλοφορία του συγκεκριμένου προϊόντος επέρχεται απόσβεση των δικαιωμάτων του ζημιωθέντος κατά του παραγωγού.
Κώδικας
Προστασία Καταναλωτών (Ν. 2251/1994)
Άνοιγμα άρθρου

ΑΚ Άρθρο 932

Αστικός Κώδικας (Π.Δ. 456/1984)
Σχετικότητα 94.8%
Κείμενο Άρθρου
ΑΚ Άρθρο 932: Ικανοποίηση της ηθικής βλάβης Σε περίπτωση αδικοπραξίας, ανεξάρτητα από την αποζημίωση για την περιουσιακή ζημία, το δικαστήριο μπορεί να επιδικάσει εύλογη κατά την κρίση του χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης. Αυτό ισχύει ιδίως για εκείνον που έπαθε προσβολή της υγείας, της τιμής ή της αγνείας του ή στερήθηκε την ελευθερία του. Σε περίπτωση θανάτωσης προσώπου η χρηματική αυτή ικανοποίηση μπορεί να επιδικαστεί στην οικογένεια του θύματος λόγω ψυχικής οδύνης.
Κώδικας
Αστικός Κώδικας (Π.Δ. 456/1984)
Άνοιγμα άρθρου

Ν2251 Άρθρο 2

Προστασία Καταναλωτών (Ν. 2251/1994)
Σχετικότητα 94.3%
Κείμενο Άρθρου
Ν2251 Άρθρο 2: Γενικοί όροι των συναλλαγών - Καταχρηστικοί γενικοί όροι 1. Όροι που έχουν διατυπωθεί εκ των προτέρων για μελλοντικές συμβάσεις (γενικοί όροι των συναλλαγών), δεν δεσμεύουν τον καταναλωτή, εάν κατά την κατάρτιση της σύμβασης τους αγνοούσε ανυπαιτίως, όπως, ιδίως, όταν ο προμηθευτής δεν του υπέδειξε την ύπαρξή τους ή του στέρησε τη δυνατότητα να λάβει πραγματική γνώση του περιεχομένου τους. 2. Οι γενικοί όροι συμβάσεων και παρεπόμενων συμφωνιών που καταρτίζονται στην Ελλάδα διατυπώνονται γραπτώς στην ελληνική γλώσσα, κατά τρόπο σαφή, συγκεκριμένο και εύληπτο, ώστε ο καταναλωτής να μπορεί να αντιληφθεί πλήρως το νόημά τους και εκτυπώνονται με ευανάγνωστους χαρακτήρες σε εμφανές μέρος του εγγράφου της σύμβασης. Οι γενικοί όροι των διεθνών συναλλαγών που εφαρμόζονται στην ελληνική αγορά αποτυπώνονται υποχρεωτικά και στην ελληνική γλώσσα. 3. Όροι που συμφωνήθηκαν μετά από ατομική διαπραγμάτευση μεταξύ των συμβαλλόμενων μερών (ειδικοί όροι) υπερισχύουν των αντίστοιχων γενικών όρων. 4. Κατά την ερμηνεία των γενικών όρων συναλλαγών λαμβάνεται υπόψη η ανάγκη προστασίας των καταναλωτών. Γενικοί όροι συναλλαγών που διατυπώθηκαν μονομερώς από τον προμηθευτή ή από τρίτον για λογαριασμό του, σε περίπτωση αμφιβολίας ερμηνεύονται υπέρ του καταναλωτή. 5. Ειδικώς, όταν ελέγχεται το περιεχόμενο γενικού όρου συναλλαγών κατά την εφαρμογή των παραγράφων 16α και 2 και 3 των άρθρων 10 και 13α αντίστοιχα, επιλέγεται η δυσμενέστερη για τον καταναλωτή ερμηνευτική εκδοχή, εφόσον οδηγεί σε απαγόρευση διατύπωσης και χρήσης του σχετικού όρου. 6. Γενικοί όροι συναλλαγών που έχουν ως αποτέλεσμα τη σημαντική διατάραξη της ισορροπίας των δικαιωμάτων και υποχρεώσεων των συμβαλλομένων σε βάρος του καταναλωτή απαγορεύονται και είναι άκυροι. Ο καταχρηστικός χαρακτήρας γενικού όρου ενσωματωμένου σε σύμβαση κρίνεται αφού ληφθούν υπόψη η φύση των αγαθών ή υπηρεσιών που αφορά η σύμβαση, ο σκοπός της, το σύνολο των ειδικών συνθηκών κατά τη σύναψή της και όλες οι υπόλοιπες ρήτρες της σύμβασης ή άλλης σύμβασης από την οποία αυτή εξαρτάται. 7. Σε κάθε περίπτωση καταχρηστικοί είναι ιδίως οι όροι που: α) παρέχουν στον προμηθευτή, χωρίς εύλογη αιτία, υπερβολικά μεγάλη προθεσμία αποδοχής της πρότασης του καταναλωτή για σύναψη σύμβασης, β) περιορίζουν τις ανειλημμένες συμβατικές υποχρεώσεις και ευθύνες των προμηθευτών, γ) προβλέπουν προθεσμία καταγγελίας της σύμβασης υπερβολικά σύντομη για τον καταναλωτή ή υπερβολικά μακρά για τον προμηθευτή, δ) συνεπάγονται την παράταση ή ανανέωση της σύμβασης για χρονικό διάστημα υπερβολικά μακρό, αν ο καταναλωτής δεν την καταγγείλει σε ορισμένο χρόνο, ε) επιφυλάσσουν στον προμηθευτή το δικαίωμα μονομερούς τροποποίησης ή λύσης της σύμβασης χωρίς ορισμένο, ειδικό και σπουδαίο λόγο, ο οποίος να αναφέρεται στη σύμβαση, στ) επιτρέπουν στον προμηθευτή να καταγγείλει σύμβαση αόριστης διάρκειας χωρίς εύλογη προθεσμία, ζ) επιφυλάσσουν στον προμηθευτή το δικαίωμα να κρίνει μονομερώς αν η παροχή του είναι σύμφωνη με τη σύμβαση, η) επιφυλάσσουν στον προμηθευτή το απεριόριστο δικαίωμα να ορίζει μονομερώς το χρόνο εκπλήρωσης της παροχής του, θ) ορίζουν ότι η παροχή δεν είναι υποχρεωτικό να ανταποκρίνεται στις ουσιώδεις, για τον καταναλωτή, προδιαγραφές, στο δείγμα, στις ανάγκες της ειδικής χρήσης, για την οποία την προορίζει ο καταναλωτής και την οποία αποδέχεται ο προμηθευτής ή στο συνηθισμένο προορισμό της, ι) επιτρέπουν στον προμηθευτή να μην εκτελέσει τις υποχρεώσεις του χωρίς σπουδαίο λόγο, ια) χωρίς σπουδαίο λόγο αφήνουν το τίμημα αόριστο και δεν επιτρέπουν τον προσδιορισμό του με κριτήρια ειδικά καθορισμένα στη σύμβαση και εύλογα για τον καταναλωτή, ιβ) περιορίζουν την ευθύνη του προμηθευτή για κρυμμένα ελαττώματα του πράγματος, ιγ) αποκλείουν ή περιορίζουν υπέρμετρα την ευθύνη του προμηθευτή, ιδ) προβλέπουν τη μετακύληση της ευθύνης του πωλητή ή του εισαγωγέα αποκλειστικά στον παραγωγό του αγαθού ή σε άλλον, ιε) περιορίζουν την υποχρέωση του προμηθευτή να τηρεί τις υποχρεώσεις που έχουν αναλάβει οι εντολοδόχοι του ή εξαρτούν την εκπλήρωση των υποχρεώσεών του από την τήρηση ειδικής τυπικής διαδικασίας, ιστ) επιτρέπουν στον προμηθευτή να καταγγέλλει τη σύμβαση κατά την κρίση του, αν η ίδια ευχέρεια δεν αναγνωρίζεται στον καταναλωτή, ή να παρακρατεί τα ποσά που έχουν καταβληθεί για παροχές που δεν έχουν ακόμη εκτελεσθεί από αυτόν, όταν τη σύμβαση καταγγέλλει ο ίδιος, ιζ) συνεπάγονται παραίτηση του καταναλωτή από τα δικαιώματά του σε περίπτωση μη εκπλήρωσης ή πλημμελούς εκπλήρωσης της παροχής του προμηθευτή, ακόμη και αν τον προμηθευτή βαρύνει πταίσμα, ιη) εμποδίζουν τον καταναλωτή να υπαναχωρήσει (από τη σύμβαση), όταν η αύξηση του τιμήματος σύμφωνα με τους όρους της σύμβασης είναι υπερβολική για αυτόν, ιθ) αποκλείουν ή περιορίζουν τη νόμιμη ευχέρεια του καταναλωτή να μην εκτελέσει τη σύμβαση, κ) απαγορεύουν στον καταναλωτή να επισχέσει εν όλω ή εν μέρει την καταβολή του τιμήματος, όταν ο προμηθευτής δεν εκπληρώνει τις υποχρεώσεις του, κα) επιβάλλουν στον καταναλωτή που πιστώθηκε με το τίμημα των αγαθών ή υπηρεσιών να εκδώσει μεταχρονολογημένη επιταγή, κβ) συνεπάγονται παραίτηση του καταναλωτή από τις ενστάσεις του κατά τρίτου που διαδέχεται τον προμηθευτή στη σχέση με τον καταναλωτή, κγ) απαγορεύουν στον καταναλωτή να προτείνει σε συμψηφισμό προς υποχρεώσεις του από τη σύμβαση ομοειδείς απαιτήσεις του κατά του προμηθευτή, κδ) βεβαιώνουν ότι ο καταναλωτής γνωρίζει ορισμένους όρους της σύμβασης ή την κατάσταση των προμηθευόμενων πραγμάτων ή την ποιότητα των υπηρεσιών, ενώ πραγματικά τα αγνοεί, κε) υποχρεώνουν τον καταναλωτή να προκαταβάλει υπερβολικά μεγάλο μέρος του τιμήματος πριν αρχίσει η εκτέλεση της σύμβασης από τον προμηθευτή, μολονότι ο προμηθευτής δεν ανέλαβε την υποχρέωση να εκτελέσει παραγγελία του καταναλωτή με βάση συγκεκριμένες προδιαγραφές ή χαρακτηριστικά ούτε η παροχή του προμηθευτή συνίσταται σε υπηρεσίες με κράτηση, κστ) επιτρέπουν στον προμηθευτή να απαιτήσει από τον καταναλωτή υπέρμετρες εγγυήσεις, κζ) αναστρέφουν το βάρος της απόδειξης σε βάρος του καταναλωτή ή περιορίζουν υπέρμετρα τα αποδεικτικά του μέσα, κη) περιορίζουν υπέρμετρα την προθεσμία, μέσα στην οποία ο καταναλωτής οφείλει να υποβάλει στον προμηθευτή τα παράπονα ή να εγείρει τις αξιώσεις του κατά του προμηθευτή, κθ) αναθέτουν στον προμηθευτή χωρίς σπουδαίο λόγο την αποκλειστικότητα της συντήρησης και των επισκευών του πράγματος και της προμήθειας των ανταλλακτικών, λ) επιβάλλουν στον καταναλωτή, σε περίπτωση μη εκπλήρωσης της παροχής του, υπέρμετρη οικονομική επιβάρυνση ή λα) αποκλείουν την υπαγωγή των διαφορών από σύμβαση στο φυσικό τους δικαστή με την πρόβλεψη αποκλειστικής αλλοδαπής δικαιοδοσίας ή διαιτησίας, λβ) προβλέπουν την καταβολή αποζημίωσης στον προμηθευτή, χωρίς αυτός να υποχρεούται να επικαλεστεί και να αποδείξει τη ζημία που υπέστη. 8. Ο προμηθευτής δεν μπορεί να επ
Κώδικας
Προστασία Καταναλωτών (Ν. 2251/1994)
Άνοιγμα άρθρου

Ν2251 Άρθρο 9Α

Προστασία Καταναλωτών (Ν. 2251/1994)Τροποποίηση: Ν. 4512/2018
Σχετικότητα 93.4%
Κείμενο Άρθρου
Ν2251 Άρθρο 9Α: Ορισμοί αθέμιτων εμπορικών πρακτικών Για τους σκοπούς των διατάξεων του παρόντος Μέρους νοούνται: α) αγαθό κατ΄ εφαρμογή: κάθε αγαθό, πλην ακινήτων, συμπεριλαμβανομένου του νερού, του φυσικού αερίου, της ηλεκτρικής ενέργειας και των μέσων τηλεπικοινωνίας, β) εμπορική πρακτική επιχείρησης προς καταναλωτή (εφεξής εμπορική πρακτική): κάθε πράξη, παράλειψη, τρόπος συμπεριφοράς ή εκπροσώπησης, εμπορική επικοινωνία, συμπεριλαμβανομένης της διαφήμισης και εμπορικής προώθησης, εκ μέρους εμπόρου που σχετίζεται άμεσα με την προώθηση, πώληση ή προμήθεια ενός προϊόντος στους καταναλωτές, γ) ουσιαστική στρέβλωση της οικονομικής συμπεριφοράς του καταναλωτή: η χρησιμοποίηση μιας εμπορικής πρακτικής που επηρεάζει σημαντικά την ικανότητα του καταναλωτή να λάβει μια ενημερωμένη απόφαση, οδηγώντας τον τελευταίο να λάβει μια εμπορική απόφαση, την οποία δεν θα ελάμβανε σε άλλη περίπτωση, δ) κώδικας δεοντολογίας: συμφωνία ή σύνολο κανόνων μη προβλεπόμενων από την κείμενη νομοθεσία, που ορίζει τη συμπεριφορά εμπόρων που δεσμεύονται από τον κώδικα αυτόν, σε σχέση με μία ή περισσότερες συγκεκριμένες εμπορικές πρακτικές ή επιχειρηματικούς τομείς, ε) κωδικοποιητής: κάθε φυσικό ή νομικό πρόσωπο υπεύθυνο για τη σύνταξη και αναθεώρηση ενός κώδικα δεοντολογίας ή/και για την παρακολούθηση της συμμόρφωσης με τον κώδικα από εκείνους που δεσμεύονται από αυτόν, στ) επαγγελματική επιμέλεια: το επίπεδο ειδικής ικανότητας και προσοχής που εύλογα αναμένεται να επιδεικνύει ο έμπορος έναντι των καταναλωτών, ανάλογα με την τίμια επαγγελματική πρακτική ή/και τη γενική αρχή της καλής πίστης στον τομέα δραστηριότητάς του, ζ) πρόσκληση για αγορά: εμπορική επικοινωνία που αναφέρει τα χαρακτηριστικά και την τιμή του προϊόντος με τρόπο κατάλληλο για τα μέσα που χρησιμοποιεί η εμπορική επικοινωνία, επιτρέποντας έτσι στον καταναλωτή να πραγματοποιήσει μια αγορά, η) αδικαιολόγητη επιρροή: εκμετάλλευση της εξουσίας έναντι του καταναλωτή με σκοπό την άσκηση πίεσης, ακόμη και χωρίς χρήση ή απειλή χρήσης φυσικής βίας, με τρόπο που περιορίζει σημαντικά την ικανότητα του καταναλωτή να λάβει ενημερωμένη απόφαση, θ) απόφαση αγοράς: κάθε απόφαση που λαμβάνει καταναλωτής αναφορικά με το αν, πώς και υπό ποιους όρους θα αγοράσει, θα πληρώσει εξολοκλήρου ή εν μέρει, θα κρατήσει ή θα διαθέσει ένα προϊόν ή θα ασκήσει δικαίωμα συμβατικό, ανεξαρτήτως αν ο καταναλωτής αποφασίσει να δράσει ή να απόσχει από δράση, ι) νομοθετικώς κατοχυρωμένο επάγγελμα, επαγγελματική δραστηριότητα ή ομάδα επαγγελματικών δραστηριοτήτων η πρόσβαση στην οποία ή η άσκησή της ή ένας από τους τρόπους άσκησής της προϋποθέτει, άμεσα ή έμμεσα, ειδικά επαγγελματικά προσόντα σύμφωνα με το π.δ. 38/2010 (Α΄ 78), τον ν. 3919/2011 (Α΄ 32), ή ειδικότερα νομοθετήματα.
Κώδικας
Προστασία Καταναλωτών (Ν. 2251/1994)
Άνοιγμα άρθρου

ΑΚ Άρθρο 929

Αστικός Κώδικας (Π.Δ. 456/1984)
Σχετικότητα 92.8%
Κείμενο Άρθρου
ΑΚ Άρθρο 929: Σε περίπτωση βλάβης του σώματος ή της υγείας Σε περίπτωση βλάβης του σώματος ή της υγείας προσώπου η αποζημίωση περιλαμβάνει, εκτός από τα νοσήλια και τη ζημία που έχει ήδη επέλθει, οτιδήποτε ο παθών θα στερείται στο μέλλον ή θα ξοδεύει επιπλέον εξαιτίας της αύξησης των δαπανών του. Υποχρέωση αποζημίωσης υπάρχει και προς τον τρίτο, ο οποίος είχε κατά το νόμο δικαίωμα να απαιτήσει την παροχή υπηρεσιών από τον παθόντα και τις στερείται.
Κώδικας
Αστικός Κώδικας (Π.Δ. 456/1984)
Άνοιγμα άρθρου

Ν2251 Άρθρο 5

Προστασία Καταναλωτών (Ν. 2251/1994)Τροποποίηση: Ν. 4967/2022
Σχετικότητα 92.6%
Κείμενο Άρθρου
Ν2251 Άρθρο 5: Ευθύνη κατά την πώληση καταναλωτικών αγαθών (νόμιμη εγγύηση) 1. Σε περίπτωση πώλησης, τα άρθρα 534 επ. του Αστικού Κώδικα έχουν αναγκαστικό χαρακτήρα κατά την έννοια της παρ. 2 του παρόντος. Το ίδιο ισχύει σε κάθε σύμβαση με αντικείμενο την προμήθεια αγαθών που πρόκειται να κατασκευασθούν ή να παραχθούν. 2. Συμφωνία που εισάγει παρέκκλιση από τα άρθρα 534 επ. του Αστικού Κώδικα σε βάρος του καταναλωτή είναι άκυρη, εφόσον καταρτίστηκε πριν από τον χρόνο που η έλλειψη ανταπόκρισης έγινε γνωστή στον καταναλωτή. Έγκυρη είναι κάθε συμφωνία που εισάγει παρέκκλιση υπέρ του καταναλωτή. 3. Γνώση του καταναλωτή που αποκλείει την ευθύνη του πωλητή κατά την έννοια του πρώτου εδαφίου του άρθρου 539 του Αστικού Κώδικα υπάρχει, όταν ο καταναλωτής, κατά τον χρόνο σύναψης της σύμβασης, έλαβε ειδική ενημέρωση ότι ένα συγκεκριμένο χαρακτηριστικό του πράγματος αποκλίνει από τις αντικειμενικές απαιτήσεις ανταπόκρισης και το αποδέχθηκε ρητώς.
Κώδικας
Προστασία Καταναλωτών (Ν. 2251/1994)
Άνοιγμα άρθρου

ΚΠολΔ Άρθρο 338

Κώδικας Πολιτικής Δικονομίας (Π.Δ. 503/1985)
Σχετικότητα 92.3%
Κείμενο Άρθρου
ΚΠολΔ Άρθρο 338: 1. Κάθε διάδικος οφείλει να αποδείξει τα πραγματικά γεγονότα που είναι αναγκαία για να υποστηρίξει την αυτοτελή αίτηση ή ανταίτησή του. 2. Όταν ο νόμος ορίζει κάποιο τεκμήριο για την ύπαρξη ενός πραγματικού γεγονότος, επιτρέπεται αντίθετη απόδειξη, αν δεν ορίζεται διαφορετικά.
Κώδικας
Κώδικας Πολιτικής Δικονομίας (Π.Δ. 503/1985)
Άνοιγμα άρθρου

ΑΚ Άρθρο 931

Αστικός Κώδικας (Π.Δ. 456/1984)
Σχετικότητα 92.2%
Κείμενο Άρθρου
ΑΚ Άρθρο 931: "Η αναπηρία ή η παραμόρφωση που προξενήθηκε στον παθόντα λαμβάνεται ιδιαίτερα υπόψη κατά την επιδίκαση της αποζημίωσης, αν επιδρά στο μέλλον του".
Κώδικας
Αστικός Κώδικας (Π.Δ. 456/1984)
Άνοιγμα άρθρου

Ν2251 Άρθρο 10

Προστασία Καταναλωτών (Ν. 2251/1994)
Σχετικότητα 91.9%
Κείμενο Άρθρου
Ν2251 Άρθρο 10: Ενώσεις καταναλωτών - Συλλογικά μέσα προστασίας 1. Οι ενώσεις καταναλωτών συγκροτούνται ως σωματεία και διέπονται από τις διατάξεις του παρόντος άρθρου και του Αστικού Κώδικα. Οι ενώσεις καταναλωτών έχουν αποκλειστικό σκοπό την προστασία των δικαιωμάτων και των συμφερόντων του καταναλωτικού κοινού. Εκπροσωπούν τους καταναλωτές στα όργανα στα οποία προβλέπεται η εκπροσώπηση αυτών, ενημερώνουν και συμβουλεύουν τους καταναλωτές, τους αντιπροσωπεύουν δικαστικά και εξώδικα και ασκούν συλλογικές αγωγές κατά τις διατάξεις του παρόντος. 2. Οι ενώσεις καταναλωτών οργανώνονται σε ενώσεις καταναλωτών πρώτου και δεύτερου βαθμού. Μέλη ένωσης καταναλωτών πρώτου βαθμού είναι μόνο φυσικά πρόσωπα. Μέλη ένωσης καταναλωτών δεύτερου βαθμού είναι μόνο ενώσεις καταναλωτών πρώτου βαθμού. Για τη σύσταση ένωσης καταναλωτών πρώτου βαθμού απαιτούνται εκατό (100) τουλάχιστον ιδρυτικά μέλη. Σε δήμους με πληθυσμό μέχρι πέντε χιλιάδων (5.000) κατοίκων αρκούν πενήντα (50) ιδρυτικά μέλη. Οι ενώσεις καταναλωτών μπορούν να ιδρύουν γραφεία και σε περιοχές εκτός της έδρας τους. Κάθε φυσικό πρόσωπο δεν επιτρέπεται να συμμετέχει σε περισσότερες από μία ενώσεις καταναλωτών πρώτου βαθμού. Για τη σύσταση ένωσης καταναλωτών δεύτερου βαθμού απαιτείται συμμετοχή πέντε τουλάχιστον ενώσεων καταναλωτών πρώτου βαθμού. Κάθε ένωση καταναλωτών πρώτου βαθμού δεν επιτρέπεται να συμμετέχει σε περισσότερες από μία ενώσεις καταναλωτών δεύτερου βαθμού. Οι ενώσεις καταναλωτών μπορεί να οργανώνονται και πέραν του δευτέρου βαθμού, κατά τον τρόπο οργάνωσης των ενώσεων καταναλωτών δεύτερου βαθμού. 3. Οι ενώσεις καταναλωτών αποκτούν νομική προσωπικότητα με την εγγραφή τους στο Μητρώο Ενώσεων Καταναλωτών (εφεξής: «Μητρώο»). 4. Το Μητρώο στο οποίο εγγράφονται οι ενώσεις καταναλωτών όλων των βαθμών τηρείται στη Γενική Γραμματεία Καταναλωτή του Υπουργείου Ανάπτυξης. Το Μητρώο είναι δημόσιο βιβλίο στο οποίο αναγράφεται και ο αριθμός φορολογικού μητρώου κάθε ένωσης καταναλωτών. Κάθε ενδιαφερόμενος μπορεί να έχει πρόσβαση στις εγγραφές του Μητρώου και να ζητεί αντίγραφο ή πιστοποιητικό των εγγραφών αυτών. Στη σφραγίδα, στα έντυπα και στα έγγραφα των ενώσεων καταναλωτών εγγράφεται υποχρεωτικά ο αριθμός της εγγραφής τους στο Μητρώο. Με απόφαση του Υπουργού Ανάπτυξης ρυθμίζονται τα θέματα εφαρμογής της παραγράφου αυτής και κάθε σχετική λεπτομέρεια. 5. Οι ενώσεις καταναλωτών τηρούν σε έντυπη ή και ηλεκτρονική μορφή τα ακόλουθα βιβλία, που αριθμούνται και θεωρούνται από τον Γραμματέα του Πρωτοδικείου της έδρας τους: α) Βιβλίο Μητρώου μελών. Στο Βιβλίο Μητρώου μελών της ένωσης πρώτου βαθμού αναγράφονται το ονοματεπώνυμο, το επάγγελμα, η διεύθυνση κατοικίας, ο αριθμός του δελτίου αστυνομικής ταυτότητας και οι χρονολογίες εγγραφής και διαγραφής κάθε μέλους. Στο Βιβλίο Μητρώου Μελών ένωσης καταναλωτών δεύτερου βαθμού αναγράφονται η επωνυμία και η έδρα τους, ο αριθμός των εγγεγραμμένων μελών τους, οι χρονολογίες εγγραφής και διαγραφής τους και οι δικαστικές αποφάσεις έγκρισης ή τροποποίησης των καταστατικών των μελών που τις συγκροτούν, β) Βιβλίο Πρακτικών συνεδριάσεων Γενικών Συνελεύσεων των μελών τους, γ) Βιβλίο Πρακτικών συνεδριάσεων της διοίκησης, δ) Βιβλίο Ταμείου, στο οποίο καταχωρίζονται, κατά χρονολογική σειρά, όλες οι εισπράξεις και πληρωμές και ε) Βιβλίο Περιουσίας, στο οποίο καταγράφονται όλα τα κινητά και ακίνητα περιουσιακά στοιχεία της ένωσης. 6. Πόροι των ενώσεων καταναλωτών είναι αποκλειστικά: α) τα δικαιώματα εγγραφής, οι συνδρομές και οι εθελοντικές εισφορές των μελών, β) τα εισοδήματα από την αξιοποίηση της περιουσίας τους, γ) κληρονομίες, κληροδοσίες, δ) επιχορήγηση από τους οργανισμούς τοπικής αυτοδιοίκησης (Ο.Τ.Α.) πρώτου και δεύτερου βαθμού, ε) επιχορήγηση από την Ευρωπαϊκή Ένωση, διεθνείς οργανισμούς και διεθνείς ενώσεις καταναλωτών, στ) το ποσό που επιδικάζεται κατά την παράγραφο 22 του παρόντος και ζ) εισπράξεις από διάθεση εντύπων και δημοσίων εκδηλώσεων. 7. Κάθε απόφαση επιχορήγησης των ενώσεων καταναλωτών οποιουδήποτε βαθμού από οποιονδήποτε φορέα σύμφωνα με τις περιπτώσεις δ' και ε' της προηγούμενης παραγράφου κοινοποιείται υποχρεωτικά στη Γενική Γραμματεία Καταναλωτή. 8. Απαγορεύεται στις ενώσεις καταναλωτών να δέχονται δωρεές, εισφορές και ενισχύσεις κάθε είδους, από προμηθευτές ή οργανώσεις τους, καθώς και από πολιτικά κόμματα ή άλλες πολιτικές οργανώσεις οποιασδήποτε μορφής. Στην έννοια του προμηθευτή περιλαμβάνονται και τα φυσικά πρόσωπα που κατέχουν θέση προέδρου, διευθύνοντος ή εντεταλμένου συμβούλου ή νόμιμου εκπροσώπου κεφαλαιουχικών εταιρειών. 9. Οι ενώσεις καταναλωτών οποιουδήποτε βαθμού δεν επιτρέπεται να στεγάζονται σε χώρους που χρησιμοποιούνται ως κατοικία ή επαγγελματική στέγη νομικών ή φυσικών προσώπων που συμμετέχουν σε αυτές. 10. Απαγορεύεται στις ενώσεις καταναλωτών να διαφημίζουν, με οποιονδήποτε τρόπο, επιχειρήσεις προμηθευτών. 11. Απαγορεύεται να συμμετέχουν στο διοικητικό συμβούλιο των ενώσεων καταναλωτών όσοι έχουν καταδικασθεί, αμετάκλητα, για απιστία, απάτη, πλαστογραφία, υπεξαίρεση, δωροδοκία, παράβαση του νόμου περί μεσαζόντων και του νόμου περί ναρκωτικών. Τα μέλη των διοικητικών συμβουλίων των ενώσεων καταναλωτών όλων των βαθμών δεν επιτρέπεται να λαμβάνουν από αυτές οποιασδήποτε μορφής αποζημίωση για τις υπηρεσίες που παρέχουν, με εξαίρεση τα ποσά που καλύπτουν δαπάνες για την εξυπηρέτηση των σκοπών των ενώσεων, εφόσον αποδεικνύονται με νόμιμα παραστατικά. 12. Στη Γενική Γραμματεία Καταναλωτή συνιστάται πενταμελής επιτροπή, η οποία αποτελείται από: α) δύο Προϊσταμένους Διεύθυνσης της Γραμματείας αυτής, οι οποίοι προτείνονται με τον αναπληρωτή τους από τον Γενικό Γραμματέα Καταναλωτή, β) έναν εκπρόσωπο του Συνηγόρου του Καταναλωτή και γ) δύο εκπροσώπους των ενώσεων καταναλωτών που είναι μέλη του Εθνικού Συμβουλίου Καταναλωτή και Αγοράς (Ε.Σ.Κ.Α.) και εκλέγονται με τους αναπληρωτές τους από το Ε.Σ.Κ.Α.. Ο Πρόεδρος και τα μέλη της Επιτροπής διορίζονται με απόφαση του Υπουργού Ανάπτυξης και Ανταγωνιστικότητας με θητεία τριών (3) ετών. Τα μέλη που προέρχονται από τον Ε.Σ.Κ.Α. δεν επιτρέπεται να διοριστούν για δύο συνεχόμενες θητείες. Έργο της επιτροπής είναι η πιστοποίηση της πραγματικής λειτουργίας των ενώσεων καταναλωτών και της τήρησης των παραγράφων 5, 6, 8 έως και 11 του παρόντος. Η πιστοποίηση ανακαλείται από την Επιτροπή εγγράφως σε περίπτωση που ενώσεις καταναλωτών οποιουδήποτε βαθμού δεν υλοποιούν καμία δράση για δύο συνεχή έτη ή δεν συμμορφώνονται με τα οριζόμενα στις παραγράφους 8 έως 11. Οι αδρανείς ενώσεις καταναλωτών δεν δικαιούνται επιχορήγησης από Ο.Τ.Α. πρώτου και δεύτερου βαθμού. Η πενταμελής επιτροπή συνεδριάζει τακτικώς εντός του πρώτου τριμήνου κάθε ημερολογιακού έτους και εκτάκτως οποτεδήποτε κληθεί να πιστοποιήσει νέα καταναλωτική οργάνωση. Με απόφαση του Υπουργού Ανάπτυξης και Ανταγωνιστικότητας ορίζονται οι όροι και οι προϋποθέ
Κώδικας
Προστασία Καταναλωτών (Ν. 2251/1994)
Άνοιγμα άρθρου

Ν2251 Άρθρο 9Δ

Προστασία Καταναλωτών (Ν. 2251/1994)
Σχετικότητα 91.6%
Κείμενο Άρθρου
Ν2251 Άρθρο 9Δ: Παραπλανητικές πράξεις 1. Μια εμπορική πρακτική θεωρείται παραπλανητική όταν περιλαμβάνει εσφαλμένες πληροφορίες και είναι, συνεπώς, αναληθής ή, όταν, με οποιονδήποτε τρόπο, συμπεριλαμβανομένης της συνολικής παρουσίασής της, παραπλανά ή ενδέχεται να παραπλανήσει το μέσο καταναλωτή, ακόμα και εάν οι πληροφορίες είναι, αντικειμενικά, ορθές όσον αφορά ένα ή περισσότερα από τα στοιχεία τα οποία παρατίθενται κατωτέρω και, ούτως ή άλλως, τον οδηγεί ή ενδέχεται να τον οδηγήσει να λάβει απόφαση συναλλαγής την οποία, διαφορετικά, δεν θα ελάμβανε. Τα στοιχεία αυτά είναι: α) η ύπαρξη ή η φύση του προϊόντος, β) τα κύρια χαρακτηριστικά του προϊόντος, όπως είναι η διαθεσιμότητα, τα οφέλη, οι κίνδυνοι, η εκτέλεση, η σύνθεση, τα συνοδευτικά εξαρτήματα, η μετά την πώληση υποστήριξη προς τον καταναλωτή και η αντιμετώπιση των παραπόνων, η μέθοδος και η ημερομηνία κατασκευής ή παροχής, η παράδοση, η καταλληλότητα, η χρήση, η ποσότητα, οι προδιαγραφές, η γεωγραφική ή εμπορική προέλευση ή τα αναμενόμενα από τη χρήση του προϊόντος αποτελέσματα ή τα αποτελέσματα και τα ουσιώδη χαρακτηριστικά των δοκιμών ή ελέγχων του προϊόντος, γ) η έκταση των δεσμεύσεων του προμηθευτή, τα κίνητρα για την εμπορική πρακτική και η φύση της διαδικασίας πωλήσεων, κάθε δήλωση ή σύμβολο που αφορά άμεση ή έμμεση χορηγία ή έγκριση του προμηθευτή ή του προϊόντος, δ) η τιμή ή ο τρόπος υπολογισμού της ή η ύπαρξη ειδικής συμφέρουσας τιμής, ε) η ανάγκη υπηρεσίας, ανταλλακτικού, αντικατάστασης ή επισκευής, στ) η φύση, τα χαρακτηριστικά γνωρίσματα και τα δικαιώματα του προμηθευτή ή του αντιπροσώπου του, όπως είναι η ταυτότητα και τα περιουσιακά στοιχεία του, τα προσόντα του, η ιδιότητα, η έγκριση, η εταιρική σχέση, η σύνδεση και η κυριότητα δικαιωμάτων βιομηχανικής, εμπορικής ή πνευματικής ιδιοκτησίας ή τα βραβεία και οι διακρίσεις του, ζ) τα δικαιώματα του καταναλωτή, συμπεριλαμβανομένου του δικαιώματος αντικατάστασης ή επιστροφής σύμφωνα με το άρθρο 5. 2. Μια εμπορική πρακτική θεωρείται επίσης παραπλανητική όταν, στο πραγματικό της πλαίσιο, λαμβανομένων υπόψη όλων των χαρακτηριστικών της και των περιστάσεων, οδηγεί ή ενδέχεται να οδηγήσει το μέσο καταναλωτή να λάβει απόφαση συναλλαγής την οποία διαφορετικά δεν θα ελάμβανε, και η πρακτική περιλαμβάνει: α) κάθε προσπάθεια προώθησης προϊόντος (μάρκετινγκ), συμπεριλαμβανομένης της συγκριτικής διαφήμισης, που δημιουργεί σύγχυση με προϊόντα, εμπορικά σήματα, εμπορικές επωνυμίες και άλλα διακριτικά γνωρίσματα ενός ανταγωνιστή, β) μη συμμόρφωση του προμηθευτή προς τις δεσμεύσεις που περιέχουν κώδικες συμπεριφοράς με τους οποίους ανέλαβε να δεσμευτεί, όταν η δέσμευση είναι ρητή και όχι προγραμματική, και μπορεί να εξακριβωθεί και ο προμηθευτής αναφέρει σε μια εμπορική πρακτική ότι δεσμεύεται από τον κώδικα. Το παρόν άρθρο προστίθεται σύμφωνα με το άρθρο 12 του Νόμου 3587/2007.
Κώδικας
Προστασία Καταναλωτών (Ν. 2251/1994)
Άνοιγμα άρθρου

ΑΚ Άρθρο 344

Αστικός Κώδικας (Π.Δ. 456/1984)
Σχετικότητα 91.4%
Κείμενο Άρθρου
ΑΚ Άρθρο 344: Ο οφειλέτης κατά τη διάρκεια της υπερημερίας ευθύνεται για κάθε αμέλεια. Ευθύνεται επίσης για τα τυχαία γεγονότα, εκτός αν αποδείξει ότι η ζημία θα επερχόταν και αν η παροχή εκπληρωνόταν έγκαιρα.
Κώδικας
Αστικός Κώδικας (Π.Δ. 456/1984)
Άνοιγμα άρθρου

ΑΚ Άρθρο 923

Αστικός Κώδικας (Π.Δ. 456/1984)Τροποποίηση: 30/12/1996
Σχετικότητα 91.3%
Κείμενο Άρθρου
ΑΚ Άρθρο 923: Ευθύνη εκείνου που εποπτεύει άλλον "Όποιος έχει την εποπτεία ανηλίκου ή ενηλίκου ο οποίος τελεί υπό δικαστική συμπαράσταση ευθύνεται για τη ζημία που τα πρόσωπα αυτά προξενούν παράνομα σε τρίτον, εκτός αν αποδείξει ότι άσκησε την προσήκουσα εποπτεία ή ότι η ζημία δεν μπορούσε να αποτραπεί. Την ίδια ευθύνη έχει και όποιος ασκεί την εποπτεία με σύμβαση".
Κώδικας
Αστικός Κώδικας (Π.Δ. 456/1984)
Άνοιγμα άρθρου

ΑΚ Άρθρο 915

Αστικός Κώδικας (Π.Δ. 456/1984)Τροποποίηση: 30/12/1996
Σχετικότητα 91.1%
Κείμενο Άρθρου
ΑΚ Άρθρο 915: Περιπτώσεις μη καταλογισμού "Δεν ευθύνεται όποιος ζημίωσε άλλον χωρίς να έχει συνείδηση των πράξεών του ή ενώ βρισκόταν σε ψυχική ή διανοητική διαταραχή που περιόριζε αποφασιστικά τη λειτουργία της κρίσης και της βούλησής του". Όποιος κατά την επαγωγή της ζημίας έφερε τον εαυτό του σ ε τέτοια κατάσταση με χρήση οινοπνευματωδών ποτών ή άλλων παραπλήσιων μέσων, ευθύνεται για τη ζημία, εκτός αν περιήλθε στην κατάσταση αυτή χωρίς υπαιτιότητά του.
Κώδικας
Αστικός Κώδικας (Π.Δ. 456/1984)
Άνοιγμα άρθρου

Ν2251 Άρθρο 11Α

Προστασία Καταναλωτών (Ν. 2251/1994)
Σχετικότητα 91.0%
Κείμενο Άρθρου
Ν2251 Άρθρο 11Α: Αρχές συγκρότησης και λειτουργίας φορέων εξωδικαστικής (εναλλακτικής) επίλυσης διαφορών 1. Το παρόν άρθρο εφαρμόζεται σε διαδικασίες εξωδικαστικής (εναλλακτικής) επίλυσης συμβατικών διαφορών (στο εξής διαδικασίας ΕΕΔ) που ανακύπτουν από την πώληση αγαθών ή την παροχή υπηρεσιών από προμηθευτή σε καταναλωτή μέσω παρέμβασης φορέα επίλυσης διαφορών ο οποίος ιδρύεται σε μόνιμη βάση και προτείνει λύση ή φέρνει τα μέρη σε επαφή με σκοπό την εξεύρεση φιλικής λύσης (στο εξής φορέας ΕΕΔ). 2. Το παρόν άρθρο δεν εφαρμόζεται: α) σε διαδικασίες ενώπιον φορέων επίλυσης διαφορών στους οποίους τα φυσικά πρόσωπα που είναι αρμόδια για την επίλυση των διαφορών είναι αποκλειστικά και μόνο υπάλληλοι του προμηθευτή, β) σε διαδικασίες ενώπιον συστημάτων διερεύνησης καταναλωτικών καταγγελιών που τα διαχειρίζεται ο προμηθευτής, γ) στις απευθείας διαπραγματεύσεις μεταξύ του καταναλωτή και του προμηθευτή, είτε αυτοί εκπροσωπούνται είτε όχι, δ) στις προσπάθειες που καταβάλλει ο δικαστής για την επίλυση της διαφοράς κατά τη διάρκεια της δικαστικής διαδικασίας που αφορά την εν λόγω διαφορά. ε) στο Συνήγορο του Καταναλωτή και τις Επιτροπές Φιλικού Διακανονισμού του άρθρου 11 του Ν. 2251/1994 (ΦΕΚ Α΄ 191). 3. Τα φυσικά πρόσωπα που είναι αρμόδια για την εναλλακτική επίλυση διαφορών πρέπει να διαθέτουν την αναγκαία εμπειρογνωμοσύνη και να είναι αμερόληπτα. Η απαίτηση αυτή κατοχυρώνεται με την εξασφάλιση ότι τα πρόσωπα αυτά: α) κατέχουν τις αναγκαίες γνώσεις, δεξιότητες και πείρα στον τομέα της εναλλακτικής επίλυσης διαφορών, β) δεν μπορούν να απαλλαγούν από τα καθήκοντά τους χωρίς εύλογη αιτία, γ) δεν έχουν καμία σύγκρουση συμφερόντων με οποιοδήποτε από τα μέρη της διαφοράς, 4. Οι φορείς ΕΕΔ στο πλαίσιο των οποίων τα φυσικά πρόσωπα που είναι αρμόδια για την επίλυση διαφορών αποτελούν μέρος συλλογικού σώματος προβλέπουν τη συμμετοχή ίσου αριθμού εκπροσώπων των συμφερόντων των καταναλωτών και εκπροσώπων των συμφερόντων των προμηθευτών στο εν λόγω συλλογικό σώμα. 5. Οι φορείς ΕΕΔ δημοσιοποιούν στους ιστοτόπους τους και σε έντυπη μορφή στις εγκαταστάσεις τους πληροφορίες για τα εξής: α) τα φυσικά πρόσωπα που είναι αρμόδια για την επίλυση διαφορών, τη μέθοδο ορισμού τους και τη διάρκεια της θητείας τους, β) την πηγή χρηματοδότησης, συμπεριλαμβανομένου του εκατοστιαίου ποσοστού της δημόσιας και της ιδιωτικής χρηματοδότησης, γ) κατά περίπτωση, τη συμμετοχή τους σε δίκτυα φορέων εξωδικαστικής επίλυσης διαφορών που διευκολύνουν την επίλυση διασυνοριακών διαφορών, δ) τα είδη διαφορών που είναι αρμόδιοι να εξετάζουν, ε) τους διαδικαστικούς κανόνες που διέπουν την επίλυση των διαφορών, στ) τις γλώσσες στις οποίες μπορούν να υποβληθούν οι καταγγελίες στον φορέα ΕΕΔ και στις οποίες διεξάγεται η διαδικασία ΕΕΔ, ζ) τα είδη των κανόνων που μπορεί να χρησιμοποιήσε ο φορέας ΕΕΔ ως βάση για την επίλυση των διαφορών (π.χ. κανόνες δικαίου, αρχές ευθυδικίας, κώδικες δεοντολογίας), η) τις πιθανές προκαταρκτικές απαιτήσεις που ενδέχεται να πρέπει να εκπληρώσουν τα μέρη πριν υπάρξει η δυνατότητα να κινηθεί διαδικασία ΕΕΔ, θ) το κόστος, αν υπάρχει, που θα βαρύνει τα μέρη, ι) τη διάρκεια της διαδικασίας κατά προσέγγιση, ια) τα νομικά αποτελέσματα της έκβασης της διαδικασίας ΕΕΔ. 6. Οι φορείς ΕΕΔ δημοσιοποιούν στους ιστοτόπους τους και σε έντυπη μορφή στις εγκαταστάσεις τους ετήσιες εκθέσεις δραστηριότητας. Αυτές οι εκθέσεις περιλαμβάνουν τις ακόλουθες πληροφορίες τόσο σχετικά με τις εγχώριες όσο και σχετικά με τις διασυνοριακές διαφορές: α) αριθμός διαφορών που ελήφθησαν και είδη των σχετικών καταγγελιών, β) τυχόν επαναλαμβανόμενα προβλήματα που οδηγούν σε διαφορές μεταξύ καταναλωτών και προμηθευτών, γ) ποσοστό διαδικασιών επίλυσης διαφορών που διακόπηκαν πριν επιτευχθεί αποτέλεσμα, δ) μέσος χρόνος που χρειάστηκε για την επίλυση των διαφορών, ε) ποσοστό συμμόρφωσης με τα αποτελέσματα των διαδικασιών ΕΕΔ, αν είναι γνωστό, στ) κατά περίπτωση, συνεργασία τους με δίκτυα φορέων ΕΕΔ που διευκολύνουν την επίλυση διασυνοριακών διαφορών. 7. Οι φορείς ΕΕΔ πρέπει να είναι αποτελεσματικοί και να εκπληρώνουν τις ακόλουθες απαιτήσεις: α) η διαδικασία ΕΕΔ είναι εύκολα προσβάσιμη και από τα δύο μέρη, ανεξάρτητα από τον τόπο στον οποίο βρίσκονται αυτά, β) τα μέρη έχουν πρόσβαση στη διαδικασία, χωρίς να είναι υποχρεωμένα να χρησιμοποιήσουν νομικό εκπρόσωπο ωστόσο, τα μέρη έχουν τη δυνατότητα εκπροσώπησης ή υποστήριξης από τρίτο μέρος σε κάθε φάση της διαδικασίας, γ) η διαδικασία ΕΕΔ είναι δωρεάν ή χαμηλού κόστους για τους καταναλωτές, δ) η διαφορά επιλύεται μέσα σε 90 ημέρες από την ημερομηνία κατά την οποία ο φορέας ΕΕΔέλαβε την καταγγελία. Σε περίπτωση περίπλοκων διαφορών, ο φορέας ΕΕΔ μπορεί να παρατείνει αυτό το χρονικό διάστημα. 8. Στις διαδικασίες ΕΕΔ: α) τα μέρη έχουν τη δυνατότητα να εκφράσουν τις απόψεις τους και να ακούσουν τα επιχειρήματα και τα γεγονότα που προβάλλονται από το άλλο μέρος, καθώς και τις δηλώσεις τυχόν πραγματογνωμόνων, β) το αποτέλεσμα της διαδικασίας ΕΕΔ γνωστοποιείται στα μέρη εγγράφως ή σε σταθερό μέσο, με αναφορά του σκεπτικού στο οποίο βασίζεται. 9. Στις διαδικασίες ΕΕΔ που επιδιώκουν την επίλυση της διαφοράς με την πρόταση μιας λύσης: α) ο καταναλωτής, πριν συμφωνήσει με την προτεινόμενη λύση, ενημερώνεται: (i) ότι έχει την επιλογή να συμφωνήσει ή να μη συμφωνήσει με την προτεινόμενη λύση, (ii) ότι η προτεινόμενη λύση μπορεί να είναι λιγότερο ευνοϊκή σε σχέση με το αποτέλεσμα που θα επιτυγχανόταν σε δικαστήριο κατ’ εφαρμογή των νομικών κανόνων, (iii) ότι, προτού εγκρίνει ή απορρίψει την προτεινόμενη λύση, έχει το δικαίωμα να ζητήσει τη συμβουλή ανεξάρτητου προσώπου, β) τα μέρη, πριν συμφωνήσουν με την προτεινόμενη λύση, ενημερώνονται για τις νομικές συνέπειες της εν λόγω συμφωνίας, γ) τα μέρη, πριν εκφράζουν τη συγκατάθεσή τους για την προτεινόμενη λύση ή φιλική συμφωνία, έχουν στη διάθεσή τους εύλογο χρονικό διάστημα για να σκεφτούν. 10. Κάθε φορέας ΕΕΔ υποχρεούται πριν από την έναρξη της δραστηριότητας διαμεσολάβησης και επίλυσης καταναλωτικών διαφορών να ζητήσει την καταχώρισή του σε ειδικό μητρώο που συνιστάται και τηρείται στην Γενική Γραμματεία Καταναλωτή του Υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης. Για την καταχώριση στο μητρώο ελέγχεται η συμμόρφωση προς τις αρχές συγκρότησης και λειτουργίας. Αν ο φορέας ΕΕΔ παύσει να συμμορφώνεται προς τις αρχές του άρθρου ο Υπουργός Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης με αιτιολογημένη απόφαση του διατάσσει τη διαγραφή του από το Μητρώο. Με απόφαση του Υπουργού Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, που δημοσιεύεται στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως, καθορίζονται οι όροι και προϋποθέσεις τήρησης του Μητρώου. Κάθε ένωση καταναλωτών της παραγράφου 16 του άρθρου 10 του Ν. 2251/1994 ή επαγγελματική ένωση μπορεί να ζητά κατά τη διαδικασία της παραγράφου 20 του άρθρου 10 του Ν. 2251/1994 να υποχρεωθεί ο φορέας ΕΕΔ σε συμμόρφωση προς τις αρχές του παρόντος άρθρου. Οι προμηθευτές δεν επιτρέπεται να χρησιμοποιούν ονομασίες για τις διαδικα
Κώδικας
Προστασία Καταναλωτών (Ν. 2251/1994)
Άνοιγμα άρθρου

ΑΚ Άρθρο 330

Αστικός Κώδικας (Π.Δ. 456/1984)
Σχετικότητα 90.9%
Κείμενο Άρθρου
ΑΚ Άρθρο 330: Ευθύνη λόγω πταίσματος Ο οφειλέτης ενέχεται, αν δεν ορίστηκε κάτι άλλο, για κάθε αθέτηση της υποχρέωσής του από δόλο ή αμέλεια, δική του ή των νόμιμων αντιπροσώπων του. Αμέλεια υπάρχει όταν δεν καταβάλλεται η επιμέλεια που απαιτείται στις συναλλαγές.
Κώδικας
Αστικός Κώδικας (Π.Δ. 456/1984)
Άνοιγμα άρθρου

Ν2251 Άρθρο 9Θ

Προστασία Καταναλωτών (Ν. 2251/1994)Τροποποίηση: Ν. 4512/2018
Σχετικότητα 90.9%
Κείμενο Άρθρου
Ν2251 Άρθρο 9Θ: Κυρώσεις επί αθέμιτων εμπορικών πρακτικών 1. Όταν παραβιάζονται οι διατάξεις του παρόντος μέρους εφαρμόζονται, συμπληρωματικά με τις κυρώσεις του άρθρου 13α του παρόντος νόμου, οι διατάξεις των επόμενων παραγράφων. 3. Κάθε καταναλωτής ή ένωση καταναλωτών έχει το δικαίωμα, όταν παραβιάζονται οι διατάξεις των άρθρων 9 και 9γ έως 9η, να ζητά τη δικαστική παύση κάθε αθέμιτης εμπορικής πρακτικής και την παράλειψή της στο μέλλον, καθώς και αποζημίωση για τη ζημία που υφίστανται εξαιτίας της πρακτικής αυτής. Τα ένδικα βοηθήματα του προηγούμενου εδαφίου μπορεί να ασκούνται, χωριστά ή από κοινού, κατά ενός ή περισσοτέρων προμηθευτών του ίδιου οικονομικού τομέα ή κατά ιδιοκτήτη κώδικα, εφόσον αυτός προωθεί κώδικα που ενθαρρύνει τη μη συμμόρφωση με τις διατάξεις του παρόντος μέρους. 2. Το Δικαστήριο μπορεί, μετά από σχετική αίτηση, να διατάξει, δια του τύπου ή με άλλο πρόσφορο τρόπο, τη δημοσίευση της απόφασης που διατάσσει την παύση της αθέμιτης εμπορικής πρακτικής, στο σύνολό της, ή εν μέρει, καθώς και τη δημοσίευση σχετικής επανορθωτικής δήλωσης του παραβάτη. 4. Ο προμηθευτής στον οποίο αποδίδεται παράβαση των διατάξεων του παρόντος μέρους υποχρεούται να προσκομίζει στο Δικαστήριο αποδεικτικά στοιχεία σχετικά με την ακρίβεια των πραγματικών ισχυρισμών που αφορούν εμπορική πρακτική, εφόσον αυτό κριθεί αναγκαίο από το Δικαστήριο, ενόψει των δεδομένων της συγκεκριμένης περίπτωσης, λαμβανομένων υπόψη των έννομων συμφερόντων όλων των διαδίκων. Αν δεν προσκομισθούν τα στοιχεία αυτά ή κριθούν ανεπαρκή, οι ισχυρισμοί του ενάγοντος ή των εναγόντων καταναλωτών τεκμαίρονται αληθείς. 5. Ο έλεγχος των αθέμιτων εμπορικών πρακτικών μπορεί να γίνει και από ιδιοκτήτες κωδίκων συμπεριφοράς, εφόσον προβλέπονται σχετικές διαδικασίες προσφυγής ενώπιον των φορέων αυτών. Η προσφυγή στις διαδικασίες του προηγούμενου εδαφίου δεν συνεπάγεται παραίτηση από το δικαίωμα δικαστικής προσφυγής. 6. Ο Υπουργός Ανάπτυξης μπορεί να διατάξει, με απόφασή του, για λόγους δημοσίου συμφέροντος, την άμεση παύση αθέμιτης εμπορικής πρακτικής. Σε περίπτωση μη συμμόρφωσης προς την απόφαση αυτή επιβάλλονται, σε βάρος του παραβάτη, οι κυρώσεις του άρθρου 13α του παρόντος νόμου. Το παρόν άρθρο προστίθεται σύμφωνα με το άρθρο 12 του Νόμου 3587/2007.
Κώδικας
Προστασία Καταναλωτών (Ν. 2251/1994)
Άνοιγμα άρθρου

ΚΠολΔ Άρθρο 390

Κώδικας Πολιτικής Δικονομίας (Π.Δ. 503/1985)
Σχετικότητα 90.8%
Κείμενο Άρθρου
ΚΠολΔ Άρθρο 390: Το δικαστήριο εκτιμά ελεύθερα τις γνωμοδοτήσεις προσώπων που έχουν ειδικές γνώσεις επιστήμης ή τέχνης σε ζητήματα που αφορούν εκκρεμή δίκη, οι οποίες συντάχθηκαν ύστερα από αίτηση κάποιου διαδίκου και προσάγονται από αυτόν.
Κώδικας
Κώδικας Πολιτικής Δικονομίας (Π.Δ. 503/1985)
Άνοιγμα άρθρου

Ν2251 Άρθρο 14

Προστασία Καταναλωτών (Ν. 2251/1994)Τροποποίηση: Ν. 5019/2023
Σχετικότητα 90.8%
Κείμενο Άρθρου
Ν2251 Άρθρο 14: Εξουσιοδοτικές, μεταβατικές, τελικές και καταργούμενες διατάξεις (παρ. 5 άρθρου 5 Οδηγίας 2020/1828/ΕΕ) 1. Καταργούνται ο ν. 1961/1991 "Για την προστασία του καταναλωτή και άλλες διατάξεις", εκτός των άρθρων 51 και 53 έως 55, τα άρθρα 26 έως 29 του ν. 2000/1991 "Για την αποκρατικοποίηση, απλούστευση των διαδικασιών εκκαθάρισης, ενισχύσεως των κανόνων ανταγωνισμού και άλλες διατάξεις", καθώς και κάθε άλλη διάταξη που αντιβαίνει στις διατάξεις του νόμου αυτού ή αναφέρεται σε θέματα που ρυθμίζονται από αυτόν. 2. Δεν θίγονται οι διατάξεις για τον αθέμιτο ανταγωνισμό. 3. α) Οι υφιστάμενες ενώσεις καταναλωτών έχουν υποχρέωση πιστοποίησής τους από την επιτροπή της παραγράφου 12 του άρθρου 10 εντός έξι (6) μηνών από τη δημοσίευση του παρόντος. β) Οι νομαρχιακές αυτοδιοικήσεις υποχρεούνται, εντός προθεσμίας έξι (6) μηνών από τη δημοσίευση του παρόντος, να διαβιβάσουν στη Γενική Γραμματεία Καταναλωτή του Υπουργείου Ανάπτυξης τα μητρώα που τηρούσαν σύμφωνα με την παράγραφο 6 του άρθρου 10 του ν. 2251/1994. 4. Με κοινή απόφαση των Υπουργών Εμπορίου, Εθνικής Οικονομίας, Δικαιοσύνης και του τυχόν κατά περίπτωση αρμόδιου υπουργού ρυθμίζονται τα της προσαρμογής και συμμόρφωσης προς οδηγίες, αποφάσεις, κανονισμούς και συστάσεις, που εκδίδονται από τα αρμόδια όργανα της Ευρωπαϊκής Ένωσης για θέματα κατανάλωσης και προστασίας του καταναλωτή. Με τις κανονιστικές πράξεις του προηγούμενου εδαφίου μπορεί να λαμβάνεται και κάθε αναγκαίο συμπληρωματικό μέτρο για την εφαρμογή των παραπάνω πράξεων. Με κοινή απόφαση των Υπουργών Οικονομίας, Ανταγωνιστικότητας και Ναυτιλίας και Δικαιοσύνης, Διαφάνειας και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων και του τυχόν κατά περίπτωση αρμόδιου Υπουργού, με στόχο την προστασία της ασφάλειας και των οικονομικών συμφερόντων των καταναλωτών, τη διαφάνεια στη λειτουργία της αγοράς, την ενίσχυση του ανταγωνισμού και ιδίως την απόδοση του οικονομικού οφέλους από αυτόν στους καταναλωτές, τη διασφάλιση της ενημέρωσης και την ενίσχυση της ικανότητας των καταναλωτών για σύγκριση και επιλογή προϊόντων ή υπηρεσιών σύμφωνα με τις ανάγκες και τις επιθυμίες τους, καθορίζονται και εξειδικεύονται απαιτήσεις ασφάλειας και επισήμανσης προϊόντων που διατίθενται στην αγορά, εκτός των τροφίμων, με την επιφύλαξη κανόνων κοινοτικού δικαίου, υποχρεώσεις ενημέρωσης των προμηθευτών προς τους καταναλωτές για χαρακτηριστικά, ιδιότητες και την τιμή πώλησης των προσφερόμενων προϊόντων ή παρεχόμενων υπηρεσιών, τον τρόπο αναγραφής και τη διαμόρφωση αυτής, καθώς και όροι διαφάνειας στην προώθηση, πώληση ή προμήθεια προϊόντων και υπηρεσιών στους καταναλωτές. Η έννοια του προμηθευτή κατά το προηγούμενο εδάφιο προσδιορίζεται από το άρθρο 9α στοιχείο β' του παρόντος. 4α. Με απόφαση του Υπουργού Ανάπτυξης και Επενδύσεων εκδίδεται ο Κανονισμός Προστασίας Ανήλικων Καταναλωτών της παρ. 3 του άρθρου 7α. 4β. Με απόφαση του Υπουργού Ανάπτυξης και Επενδύσεων συγκροτείται η Επιτροπή Προστασίας Ανήλικων Καταναλωτών της παρ. 5 του άρθρου 7α, και καθορίζονται τα ειδικότερα θέματα που αφορούν στη λειτουργία της. 4γ. Με απόφαση του Υπουργού Ανάπτυξης και Επενδύσεων ορίζονται οι υποχρεώσεις των ενώσεων του άρθρου 10γ σχετικά με τα τηρούμενα βιβλία, τα στοιχεία που προσκομίζονται στην Επιτροπή του άρθρου 10ζ, τη συχνότητα υποβολής και επικαιροποίησής τους, οι επιπρόσθετες συνέπειες για την υποβολή αναληθών στοιχείων και κάθε ζήτημα σχετικά με την τηρούμενη διαδικασία. 4δ. Με κοινή απόφαση των Υπουργών Ανάπτυξης και Επενδύσεων και Οικονομικών μπορεί να ορίζονται οι επιχορηγήσεις και οι παραχωρήσεις από το ελληνικό δημόσιο, της περ. δ) της παρ. 4 του άρθρου 10γ, προς τις ενώσεις καταναλωτών που νομιμοποιούνται να ασκούν αντιπροσωπευτικές αγωγές για τη διαρθρωτική στήριξή τους και την πρόσβασή τους σε νομική βοήθεια, καθώς και τα κριτήρια που πρέπει να πληρούν οι ενώσεις καταναλωτών για τη λήψη τους. 4ε. Με απόφαση του Υπουργού Ανάπτυξης και Επενδύσεων ορίζεται το μέγιστο ύψος των περιορισμένων τελών της περ. η) της παρ. 4 του άρθρου 10γ. Τα τέλη του πρώτου εδαφίου δεν εισπράττονται μέχρι την έκδοση της ανωτέρω απόφασης. 4στ. Με απόφαση του Υπουργού Ανάπτυξης και Επενδύσεων καθορίζονται τα στοιχεία που τηρούνται στο Μητρώο Ενώσεων Καταναλωτών, καθώς και κάθε ζήτημα για την εφαρμογή του άρθρου 10β. 4ζ. Με απόφαση του Γενικού Γραμματέα Εμπορίου ορίζονται εθνικά σημεία επαφής της παρ. 8 του άρθρου 10ζ και κοινοποιούνται στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή τα στοιχεία επικοινωνίας τους. 4η. Με απόφαση του Υπουργού Ανάπτυξης και Επενδύσεων ορίζονται η προθεσμία και η διαδικασία, με την οποία μεμονωμένος καταναλωτής δύναται να αποδεχθεί ή να αρνηθεί να δεσμευθεί από τον συμβιβασμό, σύμφωνα με την παρ. 3 του άρθρου 10ιγ. 4θ. Με απόφαση του Υπουργού Ανάπτυξης και Επενδύσεων καθορίζονται ο ιστότοπος ή οι ιστότοποι για την παροχή των πληροφοριών του άρθρου 10ιζ, καθώς και κάθε σχετική λεπτομέρεια. 4ι. Με απόφαση του Υπουργού Ανάπτυξης και Επενδύσεων μπορούν να καθορίζονται οι όροι και οι προϋποθέσεις προσαρμογής της συναλλακτικής συμπεριφοράς των προμηθευτών στο δεδικασμένο αμετάκλητων δικαστικών αποφάσεων επί αγωγών καταναλωτή ή ενώσεων καταναλωτών, εφόσον οι συνέπειες του δεδικασμένου έχουν ευρύτερο δημόσιο ενδιαφέρον για την εύρυθμη λειτουργία της αγοράς και την προστασία των καταναλωτών. 4ια. Με απόφαση του Υπουργού Ανάπτυξης και Επενδύσεων καθορίζονται τα ζητήματα σχετικά με την υποβολή και τη διαχείριση των αναφορών ή καταγγελιών που υποβάλλονται στη Γενική Γραμματεία Εμπορίου, σύμφωνα με το άρθρο 13β. 4ιβ. Με κοινή απόφαση των Υπουργών Ανάπτυξης και Επενδύσεων και Εσωτερικών καθορίζονται: α) η διαδικασία των ελέγχων που πραγματοποιούνται, σύμφωνα με την παρ. 1 του άρθρου 13θ, β) οι υποχρεώσεις και τα καθήκοντα των ελεγκτών, γ) η διαδικασία αποστολής αιτημάτων ελέγχου από τη Γενική Διεύθυνση Αγοράς και Προστασίας Καταναλωτή προς τις υπηρεσίες των Περιφερειών. 4ιγ. Με απόφαση του Υπουργού Ανάπτυξης και Επενδύσεων δύναται να τροποποιείται το Παράρτημα II. 5. Αν σε συγκεκριμένη περίπτωση οι κοινές διατάξεις παρέχουν στον καταναλωτή μεγαλύτερη προστασία από την ειδική ρύθμιση του νόμου αυτού, εφαρμόζονται οι κοινές διατάξεις. Εξαιρούνται οι διατάξεις που αφορούν παραγραφές και αποκλειστικές προθεσμίες. 6. Άτυποι κανόνες συμπεριφοράς επαγγελματικών οργανώσεων, καθώς και άτυπα όργανα εφαρμογής των κανόνων αυτών ή επίλυσης καταναλωτικών διαφορών ειδικού χαρακτήρα δεν θίγονται από αυτόν το νόμο, έστω και αν ανάγονται σε θέματα που αυτός ρυθμίζει, στο μέτρο που δεν αντίκεινται προς τις διατάξεις του. 7. Στη Γενική Γραμματεία Καταναλωτή του Υπουργείου Ανάπτυξης συνιστώνται κλιμάκια ελέγχου προμηθευτών, τα οποία συγκροτούνται με απόφαση του Υπουργού Ανάπτυξης. Έργο των κλιμακίων αυτών είναι η διενέργεια επιτόπιων ελέγχων στους προμηθευτές για την τήρηση των διατάξεων του παρόντος νόμου. Με προεδρικό διάταγμα, που εκδίδεται μετά από πρόταση του Υπουργού Ανάπτυξης και του κατά περίπτωση αρμόδιου Υπουργού καθορί
Κώδικας
Προστασία Καταναλωτών (Ν. 2251/1994)
Άνοιγμα άρθρου

Ν2251 Άρθρο 13Β

Προστασία Καταναλωτών (Ν. 2251/1994)Τροποποίηση: Ν. 4512/2018
Σχετικότητα 90.7%
Κείμενο Άρθρου
Ν2251 Άρθρο 13Β: Διαχείριση καταγγελιών-παραπόνων-ερωτημάτων καταναλωτών Κάθε καταναλωτής ή ένωση καταναλωτών έχει το δικαίωμα να καταγγέλλει ενώπιον της Γενικής Γραμματείας Καταναλωτή παραβάσεις των διατάξεων του παρόντος νόμου. Οι καταγγελίες που λαμβάνει η Γενική Γραμματεία Καταναλωτή κατατάσσονται ως εξής: α) Καταγγελίες περί ζητημάτων που δεν εμπίπτουν στις αρμοδιότητες της Γενικής Γραμματείας Καταναλωτή με βάση τις διατάξεις του παρόντος νόμου διαβιβάζονται στην αρμόδια υπηρεσία και ενημερώνεται σχετικά ο καταγγέλλων μέσα σε προθεσμία δέκα (10) ημερών από την υποβολή τους. β) Καταγγελίες με αίτημα εμφανώς αόριστο, ακατάληπτο ή αίτημα που επαναλαμβάνεται κατά τρόπο καταχρηστικό, τίθενται στο αρχείο της Γενικής Γραμματείας Καταναλωτή και ενημερώνεται σχετικά ο καταγγέλλων μέσα σε προθεσμία τριάντα (30) ημερών από την υποβολή τους. Η Γενική Γραμματεία Καταναλωτή δεν είναι υποχρεωμένη να απαντά σε αιτήματα καταναλωτών υπό μορφή γνωμοδότησης ή σε ερωτήματα επί ιδιωτικής φύσεως υποθέσεων που δεν στοιχειοθετούν καταγγελίες παραβάσεων του παρόντος νόμου. γ) Καταγγελίες περί ζητημάτων που εμπίπτουν στις αρμοδιότητες της Γενικής Γραμματείας Καταναλωτή με βάση τις διατάξεις του παρόντος νόμου. Στην περίπτωση αυτή, η Γενική Γραμματεία Καταναλωτή προβαίνει σε περαιτέρω αξιολόγηση της αναγκαιότητας διερεύνησης τους λαμβάνοντας υπόψη ιδίως το δημόσιο συμφέρον, την προστασία της υγείας και της ασφάλειας των καταναλωτών, τις πιθανές επιπτώσεις στο καταναλωτικό κοινό, τις επιπτώσεις σε ευαίσθητες ομάδες του πληθυσμού, την προστασία του καταναλωτή, καθώς και το αποτέλεσμα που προσδοκάται από την παρέμβασή της σε συγκεκριμένη υπόθεση. Εφόσον αξιολογηθεί από τον Προϊστάμενο Διεύθυνσης Προστασίας η αναγκαιότητα διερεύνησης των ως άνω καταγγελιών, ο ίδιος αναθέτει προς εξέταση τις υποθέσεις στο αρμόδιο Τμήμα. Ο Προϊστάμενος Διεύθυνσης δύναται να θέσει κάποιες υποθέσεις σε προσωρινό αρχείο μέχρι να προκύψουν πρόσθετα στοιχεία που θεμελειώνουν την αναγκαιότητα διερεύνησης, όπως αυτή περιγράφεται ανωτέρω. Ο Υπουργός Οικονομίας και Ανάπτυξης ή ο Γενικός Γραμματέας Εμπορίου και Προστασίας Καταναλωτή κατά το στάδιο διερεύνησης της καταγγελίας μπορεί να ζητήσει αιτιολογημένη γνώμη από το Συνήγορο του Καταναλωτή, ο οποίος την παρέχει μέσα σε δύο (2) μήνες από την υποβολή του σχετικού ερωτήματος.Εφόσον η Γενική Γραμματεία Καταναλωτή κρίνει την μη αναγκαιότητα διερεύνησης κάποιων καταγγελιών βάσει των ανωτέρω ενημερώνεται σχετικά ο ενδιαφερόμενος καταγγέλλων, διαφορετικά διεκπεραιώνει την υπόθεση σε εύλογο χρονικό διάστημα, ανάλογα με το είδος της. Το παρόν άρθρο προστέθηκε με το άρθρο 42 του Ν. 4177/2013
Κώδικας
Προστασία Καταναλωτών (Ν. 2251/1994)
Άνοιγμα άρθρου

Ν2251 Άρθρο 3Β

Προστασία Καταναλωτών (Ν. 2251/1994)
Σχετικότητα 90.6%
Κείμενο Άρθρου
Ν2251 Άρθρο 3Β: Απαιτήσεις ενημέρωσης για συμβάσεις εξ αποστάσεως και συμβάσεις εκτός εμπορικού καταστήματος 1. Πριν δεσμευθεί ο καταναλωτής με σύμβαση συναπτόμενη εξ αποστάσεως ή εκτός εμπορικού καταστήματος ή με οποιαδήποτε αντίστοιχη προσφορά, ο προμηθευτής παρέχει στον καταναλωτή τις ακόλουθες πληροφορίες με ευκρινή και κατανοητό τρόπο: α) τα κύρια χαρακτηριστικά των αγαθών ή των υπηρεσιών, στον βαθμό που ενδείκνυται σε σχέση με το μέσο και τα αγαθά ή τις υπηρεσίες· β) την ταυτότητα του προμηθευτή, λόγου χάρη την εμπορική επωνυμία του· γ) τη γεωγραφική διεύθυνση όπου ο προμηθευτής είναι εγκατεστημένος και τον αριθμό τηλεφώνου του προμηθευτή, τον αριθμό τηλεομοιοτυπίας και τη διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου του, εάν υπάρχει, ώστε να μπορεί ο καταναλωτής να επικοινωνήσει με τον προμηθευτή γρήγορα και αποτελεσματικά και, κατά περίπτωση, τη γεωγραφική διεύθυνση και την ταυτότητα του προμηθευτή για λογαριασμό του οποίου ενεργεί· δ) εάν διαφέρει από τη διεύθυνση που παρέχεται βάσει της περίπτωσης γ), τη γεωγραφική διεύθυνση της εμπορικής έδρας του προμηθευτή και, όπου ενδείκνυται, τη διεύθυνση του προμηθευτή για λογαριασμό του οποίου ενεργεί, όπου ο καταναλωτής μπορεί να απευθύνει τυχόν παράπονά του· ε) τη συνολική τιμή των αγαθών ή υπηρεσιών, συμπεριλαμβανομένων του Φ.Π.Α. και κάθε άλλου τέλους, ή αν, λόγω της φύσεως των αγαθών ή των υπηρεσιών, η τιμή δεν μπορεί ευλόγως να καθοριστεί εκ των προτέρων, τον τρόπο με τον οποίο πρόκειται να υπολογιστεί η τιμή, καθώς και, όπου τυγχάνει εφαρμογής, όλες τις πρόσθετες επιβαρύνσεις αποστολής, παράδοσης ή ταχυδρομείου και κάθε άλλη δαπάνη ή, όταν αυτές οι επιβαρύνσεις δεν μπορούν ευλόγως να υπολογιστούν εκ των προτέρων, το γεγονός ότι μπορεί να απαιτηθούν τέτοιες πρόσθετες επιβαρύνσεις. Σε περίπτωση σύμβασης αορίστου χρόνου ή σύμβασης που περιλαμβάνει συνδρομή, η συνολική τιμή περιλαμβάνει τη συνολική δαπάνη ανά περίοδο χρέωσης. Εάν οι συμβάσεις αυτές επιβαρύνονται με σταθερή τιμή, η συνολική τιμή σημαίνει επίσης τη συνολική μηνιαία δαπάνη. Εάν η συνολική δαπάνη δεν μπορεί ευλόγως να υπολογισθεί εκ των προτέρων, περιγράφεται ο τρόπος με τον οποίο η τιμή πρόκειται να υπολογιστεί· στ) το κόστος χρησιμοποιήσεως του μέσου επικοινωνίας εξ αποστάσεως για τη σύναψη της σύμβασης, όταν αυτό υπολογίζεται με βάση άλλη εκτός των βασικών τιμολογίων· ζ) τις διευθετήσεις πληρωμής, παράδοσης, εκτέλεσης, της προθεσμίας εντός της οποίας ο προμηθευτής αναλαμβάνει να παραδώσει τα αγαθά ή να παράσχει τις υπηρεσίες και, όπου τυγχάνει εφαρμογής, της πολιτικής που εφαρμόζει ο προμηθευτής για την αντιμετώπιση των παραπόνων· η) όπου υπάρχει δικαίωμα υπαναχώρησης, τις προϋποθέσεις, την προθεσμία και τις διαδικασίες άσκησης του δικαιώματος σύμφωνα με το άρθρο 3ζ παράγραφος 1, καθώς και το υπόδειγμα του εντύπου υπαναχώρησης που παρατίθεται στο τμήμα Β του Παραρτήματος το οποίο προσαρτάται και αποτελεί αναπόσπαστο μέρος του Ν. 2251/1994 «Για την προστασία των καταναλωτών» · θ) όπου τυγχάνει εφαρμογής, ότι ο καταναλωτής θα επιβαρυνθεί με τη δαπάνη επιστροφής των αγαθών σε περίπτωση υπαναχώρησης και, για τις εξ αποστάσεως συμβάσεις, εάν τα αγαθά από τη φύση τους δεν μπορούν υπό κανονικές συνθήκες να επιστραφούν ταχυδρομικώς, τη δαπάνη επιστροφής τους· ι) σε περίπτωση που ο καταναλωτής ασκήσει το δικαίωμα υπαναχώρησης αφού έχει κάνει χρήση της δυνατότητας του άρθρου 3γ παράγραφος 3 ή του άρθρου 3δ παράγραφος 8, ότι ο καταναλωτής δεσμεύεται να καταβάλει το εύλογο κόστος στον προμηθευτή σύμφωνα με το άρθρο 3ι παράγραφος 3· ια) όταν δεν παρέχεται δικαίωμα υπαναχώρησης σύμφωνα με το άρθρο 3ιβ, την πληροφορία ότι ο καταναλωτής δεν θα έχει δικαίωμα υπαναχώρησης ή, κατά περίπτωση, τις περιστάσεις υπό τις οποίες ο καταναλωτής χάνει το δικαίωμά του υπαναχώρησης· ιβ) υπενθύμιση της ύπαρξης της ευθύνης του πωλητή για πραγματικά ελαττώματα και έλλειψη συνομολογημένων ιδιοτήτων σύμφωνα με τα άρθρα 534 επ. του Αστικού Κώδικα· ιγ) όπου τυγχάνει εφαρμογής, την ύπαρξη και τους όρους εφαρμογής υπηρεσιών υποστήριξης του πελάτη μετά την πώληση, εξυπηρέτησης μετά την πώληση και εμπορικών εγγυήσεων· ιδ) την ύπαρξη σχετικών κωδίκων συμπεριφοράς, όπως ορίζονται στο άρθρο 9α περίπτωση στ) του Ν. 2251/94, και του τρόπου απόκτησης αντιγράφων τους, κατά περίπτωση· ιε) τη διάρκεια της σύμβασης, όπου τυγχάνει εφαρμογής, ή, εάν η σύμβαση είναι αορίστου χρόνου ή αυτόματης παράτασης, τους όρους για τη λήξη της σύμβασης· ιστ) όπου τυγχάνει εφαρμογής, την ελάχιστη διάρκεια των υποχρεώσεων του καταναλωτή βάσει της σύμβασης· ιζ) όπου τυγχάνει εφαρμογής, την ύπαρξη και τους όρους κατάθεσης χρημάτων ή άλλων χρηματοοικονομικών εγγυήσεων που πρέπει να καταβληθούν ή να παρασχεθούν από τον καταναλωτή όποτε το ζητήσει ο προμηθευτής· ιη) όπου τυγχάνει εφαρμογής, τις δυνατότητες λειτουργίας του ψηφιακού περιεχομένου, μαζί με τα ισχύοντα τεχνικά μέτρα προστασίας· ιθ) όπου τυγχάνει εφαρμογής, κάθε τυπική διαλειτουργικότητα ψηφιακού περιεχομένου με υλισμικό και λογισμικό της οποίας ο προμηθευτής έχει γνώση ή ευλόγως αναμένεται να έχει γνώση· κ) όπου τυγχάνει εφαρμογής, τη δυνατότητα προσφυγής σε εξωδικαστικό μηχανισμό παραπόνων και επανόρθωσης, στον οποίο υπάγεται ο προμηθευτής, καθώς και τους τρόπους πρόσβασης σε αυτόν. 2. Η παράγραφος 1 ισχύει επίσης για συμβάσεις παροχής νερού, φυσικού αερίου ή ηλεκτρικής ενέργειας, όταν δεν διατίθενται προς πώληση σε περιορισμένο όγκο ή καθορισμένη ποσότητα, παροχής τηλεθέρμανσης ή παροχής ψηφιακού περιεχομένου που δεν παρέχεται πάνω σε υλικό μέσο. 3. Σε περίπτωση δημόσιου πλειστηριασμού, οι πληροφορίες που προβλέπονται στις περιπτώσεις β), γ) και δ) της παραγράφου 1 μπορούν να αντικαθίστανται από αντίστοιχα στοιχεία του εκπλειστηριαστή. 4. Οι πληροφορίες που προβλέπονται στην παράγραφο 1 περιπτώσεις η), θ) και ι) μπορούν να παρέχονται με το υπόδειγμα οδηγιών για την υπαναχώρηση που παρατίθεται στο τμήμα Α του Παραρτήματος του Ν.2251/1994. Ο προμηθευτής έχει εκπληρώσει τις υποχρεώσεις παροχής πληροφοριών που ορίζονται στην παράγραφο 1 περιπτώσεις η), θ) και ι), εφόσον έχει παράσχει αυτές τις οδηγίες, σωστά συμπληρωμένες, στον καταναλωτή. 5. Οι πληροφορίες που αναφέρονται στην παράγραφο 1 αποτελούν αναπόσπαστο τμήμα της σύμβασης που συνάπτεται εξ αποστάσεως ή εκτός του εμπορικού καταστήματος και δεν μεταβάλλονται πλην ρητής συμφωνίας των συμβαλλόμενων μερών. 6. Εάν ο προμηθευτής δεν έχει τηρήσει τις υποχρεώσεις ενημέρωσης για τις πρόσθετες επιβαρύνσεις ή άλλες δαπάνες κατά τα οριζόμενα στην παράγραφο 1 περίπτωση ε) ή για τις δαπάνες επιστροφής των αγαθών κατά τα οριζόμενα στην παράγραφο 1 περίπτωση θ), ο καταναλωτής δεν πληρώνει τις εν λόγω επιβαρύνσεις ή δαπάνες. 7. Οι οριζόμενες στα άρθρα 3 έως 4η υποχρεώσεις ενημέρωσης σωρευτικά προστίθενται στις απαιτήσεις πληροφόρησης που περιέχουν ο Ν. 3844/2010 (Α΄ 63) «Προσαρμογή της ελληνικής νομοθεσίας στην Οδηγία 2006/123 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά μ
Κώδικας
Προστασία Καταναλωτών (Ν. 2251/1994)
Άνοιγμα άρθρου

Ν2251 Άρθρο 9ΣΤ

Προστασία Καταναλωτών (Ν. 2251/1994)
Σχετικότητα 90.5%
Κείμενο Άρθρου
Ν2251 Άρθρο 9ΣΤ: Περιπτώσεις παραπλανητικών εμπορικών πρακτικών Απαγορεύονται, σε κάθε περίπτωση, ως παραπλανητικές, εμπορικές πρακτικές, που συνίστανται ιδίως σε: α) ισχυρισμό, ότι πρόκειται για συμβαλλόμενο σε κώδικα συμπεριφοράς, ενώ ο προμηθευτής δεν είναι συμβαλλόμενος, β) χρησιμοποίηση σήματος ή αντίστοιχου διακριτικού γνωρίσματος χωρίς την αντίστοιχη άδεια, γ) ισχυρισμό, ότι ένας κώδικας συμπεριφοράς έχει την έγκριση δημόσιου ή άλλου φορέα, ενώ δεν την έχει, δ) ισχυρισμό, ότι ο προμηθευτής, συμπεριλαμβανομένων των εμπορικών πρακτικών του, ή ένα προϊόν έχει την έγκριση, την πιστοποίηση ή την άδεια δημόσιου ή ιδιωτικού φορέα, ενώ δεν την έχει, ή παρόμοιο ισχυρισμό ο οποίος δεν ανταποκρίνεται στους όρους της έγκρισης, της πιστοποίησης ή της άδειας, ε) πρόσκληση για αγορά προϊόντων σε μια καθορισμένη τιμή, χωρίς να γίνεται γνωστή η ύπαρξη των οποιωνδήποτε εύλογων λόγων που μπορεί να έχει ο προμηθευτής για τους οποίους πιστεύει ότι δεν θα μπορέσει να προμηθεύσει ή να αναθέσει σε άλλο προμηθευτή να προμηθεύσει τα προϊόντα αυτά ή ισοδύναμά τους στην τιμή αυτή μέσα σε εύλογο διάστημα και σε εύλογες ποσότητες, λαμβανομένων υπόψη του προϊόντος, της κλίμακας διαφήμισης αυτού και της τιμής που προσφέρεται (διαφήμιση «δόλωμα»), στ) πρόσκληση για αγορά προϊόντων σε καθορισμένη τιμή και στη συνέχεια: αα) άρνηση επίδειξης του διαφημιζόμενου προϊόντος στους καταναλωτές ή ββ) άρνηση λήψης παραγγελιών για το προϊόν ή παράδοσής του σε εύλογο χρόνο ή γγ) επίδειξη ενός ελαττωματικού δείγματός του, με πρόθεση προώθησης ενός άλλου προϊόντος («δόλωμα και μεταστροφή»), ζ) ψευδή δήλωση, ότι το προϊόν θα είναι διαθέσιμο για πολύ περιορισμένο χρονικό διάστημα ή ότι θα διατίθεται μόνο υπό ειδικούς όρους για πολύ περιορισμένο χρονικό διάστημα, έτσι ώστε να προκληθεί η λήψη άμεσης απόφασης και να στερηθεί από τους καταναλωτές η δυνατότητα ή ο χρόνος να προβούν σε τεκμηριωμένη επιλογή, η) ανάληψη της υποχρέωσης παροχής υπηρεσιών υποστήριξης μετά την πώληση σε καταναλωτές με τους οποίους ο προμηθευτής είχε επικοινωνήσει πριν από τη συναλλαγή σε γλώσσα που δεν είναι επίσημη γλώσσα του κράτους μέλους στο οποίο βρίσκεται ο προμηθευτής και στη συνέχεια διάθεση αυτής της υπηρεσίας μόνο σε άλλη γλώσσα, χωρίς αυτό να έχει καταστεί γνωστό στον καταναλωτή πριν αυτός δεσμευθεί για τη συναλλαγή, θ) δήλωση, ή με άλλο τρόπο δημιουργία της εντύπωσης ότι ένα προϊόν μπορεί να πωλείται νόμιμα, ενώ δεν μπορεί, ι) παρουσίαση των δικαιωμάτων που παρέχει ο νόμος στον καταναλωτή ως ειδικό χαρακτηριστικό της προσφοράς του προμηθευτή, κ) χρήση κειμένου στα μέσα, για την προώθηση ενός προϊόντος, πληρωμένου από τον προμηθευτή, χωρίς αυτό να γίνεται σαφές από το περιεχόμενο του ή από εικόνα ή ήχο σαφώς αναγνωρίσιμα από τον καταναλωτή (κεκαλυμμένη διαφήμιση), με την επιφύλαξη των διατάξεων του Π.Δ. 100/2000 (ΦΕΚ Α΄ 98), όπως ισχύει, κα) διατύπωση ουσιωδώς ανακριβούς ισχυρισμού όσον αφορά στη φύση ή στην έκταση του κινδύνου για την προσωπική ασφάλεια του καταναλωτή ή της οικογένειάς του, αν ο καταναλωτής δεν αγοράσει το προϊόν, κβ) προώθηση παρόμοιου προϊόντος με εκείνο που προσφέρει συγκεκριμένος κατασκευαστής, με τέτοιο τρόπο ώστε να παραπλανάται σκόπιμα ο καταναλωτής ότι έχει κατασκευασθεί από το συγκεκριμένο κατασκευαστή, ενώ δεν συμβαίνει αυτό, κγ) δημιουργία, λειτουργία ή προώθηση ενός πυραμιδωτού συστήματος πωλήσεων, όπου ο καταναλωτής θεωρεί ότι έχει την ευκαιρία για μεγαλύτερο όφελος με την εισαγωγή άλλων καταναλωτών στο σύστημα, παρά με την ίδια την πώληση ή την κατανάλωση των προϊόντων, κδ) ισχυρισμό, ότι ο προμηθευτής πρόκειται να σταματήσει τη δραστηριότητά του ή να μετακομίσει, ενώ αυτό δεν ισχύει, κε) ισχυρισμό, ότι τα προϊόντα μπορούν να διευκολύνουν το κέρδος σε τυχερά παίγνια, κστ) αναληθή ισχυρισμό ότι προϊόν είναι σε θέση να θεραπεύει ασθένεια, δυσλειτουργίες ή δυσμορφίες, κζ) διάδοση ουσιωδώς ανακριβών πληροφοριών σχετικά με τις συνθήκες της αγοράς ή τη δυνατότητα εύρεσης του προϊόντος, προκειμένου να παροτρυνθεί ο καταναλωτής να αποκτήσει το προϊόν με όρους λιγότερο ευνοϊκούς σε σχέση με αυτούς που ισχύουν υπό κανονικές συνθήκες της αγοράς, κη) ισχυρισμό για μία εμπορική πρακτική διεξαγωγής διαγωνισμού ή καταβολής επάθλων χωρίς τη χορήγηση των περιγραφόμενων επάθλων ή του ισοδυνάμου τους, κθ) περιγραφή του προϊόντος ως «δωρεάν», «χωρίς επιβάρυνση» ή με αντίστοιχη διατύπωση, αν ο καταναλωτής οφείλει να καταβάλει οποιαδήποτε άλλη πληρωμή εκτός του αναπόφευκτου κόστους για την απάντηση στην εμπορική πρακτική ή για την παραλαβή ή την παράδοση του αντικειμένου, κι) προσθήκη στο υλικό μάρκετινγκ τιμολογίου ή αντίστοιχου εγγράφου με το οποίο ζητείται πληρωμή και το οποίο παρέχει στον καταναλωτή την εντύπωση ότι έχει ήδη παραγγείλει το προϊόν, ενώ αυτό δεν ισχύει, λ) ψευδή ισχυρισμό ή δημιουργία της εντύπωσης, ότι ο προμηθευτής δεν ενεργεί για σκοπούς που συνδέονται με την εμπορική δραστηριότητά του, την επιχείρηση, την τέχνη ή το επιτήδευμά του, ή υποδύεται ψευδώς τον καταναλωτή, λα) δημιουργία της ψευδούς εντύπωσης, ότι οι υπηρεσίες, μετά την πώληση του προϊόντος, διατίθενται σε κράτος μέλος άλλο από αυτό στο οποίο πωλείται το προϊόν. Το παρόν άρθρο προστίθεται σύμφωνα με το άρθρο 12 του Νόμου 3587/2007.
Κώδικας
Προστασία Καταναλωτών (Ν. 2251/1994)
Άνοιγμα άρθρου

ΠΔ18 Άρθρο 22

Οργανισμός Συμβουλίου της Επικρατείας (Π.Δ. 18/1989)Τροποποίηση: Ν. 5119/2024
Σχετικότητα 90.3%
Κείμενο Άρθρου
ΠΔ18 Άρθρο 22: Καθήκοντα εισηγητή 1. Ο Πάρεδρος ή ο Εισηγητής που ορίζεται για την εισαγωγή της υπόθεσης σε συμβούλιο, σύμφωνα με τις παρ. 1 και 2 του άρθρου 20, το ταχύτερο δυνατό μετά από τη διαβίβαση του φακέλου της υπόθεσης συντάσσει έκθεση, η οποία διαλαμβάνει με πληρότητα το ιστορικό της διαφοράς, τα στοιχεία που βεβαιώνονται από τα έγγραφα και τα ζητήματα που ανακύπτουν. 2. Αν δεν διαβιβαστεί ο φάκελος ή διαπιστωθούν ουσιώδεις ελλείψεις, ο Πάρε δρος ή ο Εισηγητής ζητεί με έγγραφο, στο οποίο γίνεται ειδική μνεία της παρούσας παραγράφου, από τη Διοίκηση και αν συντρέχει περίπτωση από οποιονδήποτε άλλον διάδικο να συμπληρωθούν οι ελλείψεις εντός εύλογης προθεσμίας, την οποία τάσσει με το ίδιο έγγραφο. Ακολούθως, ακόμη και αν η προθεσμία παρέλθει άπρακτη, συντάσσει την έκθεση της παρ. 1 λαμβάνοντας υπόψη και όσα ορίζονται στην παρ. 1 του άρθρου 24 για το τεκμήριο ομολογίας. 3. Ο Πάρεδρος ή ο Εισηγητής μπορεί να ζητεί με οποιονδήποτε τρόπο από τους διαδίκους, καθώς και από οποιαδήποτε άλλη αρχή, κάθε στοιχείο το οποίο λείπει ή είναι χρήσιμο για τη διάγνωση της υπόθεσης. Το ίδιο μπορεί να κάνει ο εισηγητής που ορίζεται με την πράξη της παρ. 3 του άρθρου 20. Οι διάδικοι, καθώς και όλες οι αρχές από τις οποίες ζητούνται στοιχεία και πληροφορίες έχουν υποχρέωση να τα παρέχουν το ταχύτερο δυνατό. 4. Μετά από τη σύνταξη της έκθεσης της παρ. 1, η υπόθεση εισάγεται στον δικαστικό σχηματισμό σε συμβούλιο του άρθρου 34Γ , ο οποίος είτε εκδίδει απόφαση, σύμφωνα με τα άρθρα 34Α ή 34Β, είτε, αν κρίνει ότι δεν συντρέχουν οι προϋποθέσεις για την έκδοση απόφασης, εκδίδει πρακτικό, στο οποίο καταχωρίζεται η έκθεση του Παρέδρου ή του Εισηγητή. Το περιεχόμενο της έκθεσης μπορεί να συμπληρώνεται με το πρακτικό του συμβουλίου, το οποίο επιδίδεται στους διαδίκους σύμφωνα με την περ. β’ της παρ. 1 του άρθρου 21. Μετά από την έκδοση του πρακτικού, η υπόθεση εισάγεται στο ακροατήριο με την πράξη του Προέδρου, που εκδίδεται σύμφωνα με την παρ. 3 του άρθρου 20. 5. Το πρακτικό του συμβουλίου αποτελεί κατ’ αρχήν την έκθεση βάσει της οποίας διεξάγεται η συζήτηση στο ακροατήριο. Ο εισηγητής της υπόθεσης μπορεί, αν το θεωρεί απαραίτητο, να συντάξει και να επισυνάψει στον φάκελο έκθεση με το περιεχόμενο της παρ. 1 τουλάχιστον τρεις (3) ημέρες πριν από τη συζήτηση. Σε περίπτωση εφαρμογής του άρθρου 20Α, η έκθεση του εισηγητή της υπόθεσης με το ανωτέρω περιεχόμενο συντάσσεται υποχρεωτικά και επισυνάπτεται στον φάκελο τουλάχιστον τρεις (3) ημέρες πριν από τη συζήτηση. Αν οι προθεσμίες αυτές δεν τηρηθούν, η υπόθεση αναβάλλεται υποχρεωτικά σε μεταγενέστερη δικάσιμο, εφόσον υποβληθεί αίτημα από κάποιον διάδικο. Οι διάδικοι μπορούν να λαμβάνουν γνώση του πρακτικού του συμβουλίου και των ανωτέρω εκθέσεων των εισηγητών αμέσως μετά από την επισύναψή τους στον φάκελο της δικογραφίας. 6. Η συζήτηση της υπόθεσης στο ακροατήριο γίνεται στη δικάσιμο που ορίσθηκε με την πράξη της παρ. 3 του άρθρου 20. Αυτεπάγγελτη αναβολή της συζήτησης, η οποία δηλώνεται από τον εισηγητή τουλάχιστον πέντε (5) ημέρες πριν από τη δικάσιμο, είναι δυνατή κατόπιν συνεννόησης του εισηγητή της υπόθεσης με τον Πρόεδρο του οικείου σχηματισμού.
Κώδικας
Οργανισμός Συμβουλίου της Επικρατείας (Π.Δ. 18/1989)
Άνοιγμα άρθρου

Ν2882 Άρθρο 20

Κώδικας Αναγκαστικών Απαλλοτριώσεων (Ν. 2882/2001)Τροποποίηση: 18/04/2013
Σχετικότητα 90.0%
Κείμενο Άρθρου
Ν2882 Άρθρο 20: Οριστικός προσδιορισμός αποζημίωσης «1. Αρμόδιο να προσδιορίσει οριστικά την αποζημίωση είναι το εφετείο της παραγράφου 1 του άρθρου 19 με τριμελή σύνθεση. 2. Μέσα σε τριάντα ημέρες από την κοινοποίηση της απόφασης του μονομελούς εφετείου για τον προσωρινό προσδιορισμό της αποζημίωσης, κάθε ενδιαφερόμενος δικαιούται, και αν ακόμη δεν υπήρξε διάδικος στη δίκη για τον προσωρινό καθορισμό της αποζημίωσης, να ζητήσει τον οριστικό προσδιορισμό αυτής. Εάν κάποιος από τους ενδιαφερομένους είναι κάτοικος αλλοδαπής ή άγνωστης διαμονής, η προθεσμία για την άσκηση της αίτησης οριστικού προσδιορισμού της αποζημίωσης είναι για όλους τους ενδιαφερομένους εξήντα ημέρες. Εάν η προαναφερόμενη απόφαση δεν επεδόθη, η προθεσμία για την άσκηση της αίτησης περί οριστικού προσδιορισμού της αποζημίωσης είναι σε κάθε περίπτωση έξι μήνες από τη δημοσίευση της απόφασης, με την επιφύλαξη εφαρμογής του δεύτερου εδαφίου της παραγράφου 4 του άρθρου 9.» 3. Το δικόγραφο της αίτησης κατατίθεται στη γραμματεία του εφετείου. Ο πρόεδρος του εφετείου ορίζει δικάσιμο σε χρόνο όχι βραχύτερο από τριάντα ημέρες ούτε μακρότερο από σαράντα ημέρες από την κατάθεση της αίτησης. Ακολούθως η αίτηση επιδίδεται με επιμέλεια του αιτούντος σε εκείνους κατά των οποίων απευθύνεται μέσα σε είκοσι ημέρες από τον ορισμό της δικασίμου και πάντως δεκαπέντε τουλάχιστον ημέρες πριν από τη δικάσιμο, αλλιώς απορρίπτεται ως απαράδεκτη. Οι διατάξεις της παραγράφου 4 του προηγούμενου άρθρου εφαρμόζονται αναλόγως. Εάν εκείνοι κατά των οποίων απευθύνεται η αίτηση είναι κάτοικοι αλλοδαπής ή άγνωστης διαμονής, η επίδοση πρέπει να γίνει τριάντα τουλάχιστον ημέρες πριν από τη δικάσιμο, παρατεινομένου αναλόγως του χρόνου ορισμού της δικασίμου. 4. Εάν η προθεσμία για την άσκηση της αίτησης παρήλθε άπρακτη, η αποζημίωση που προσδιορίστηκε προσωρινό καθίσταται οριστική για τον ενδιαφερόμενο που δεν άσκησε αίτηση. Η εμπρόθεσμη αίτηση για οριστικό προσδιορισμό της αποζημίωσης αφορά αποκλειστικά το συμφέρον του αιτούντος, προς αύξηση ή μείωση μόνον υπέρ αυτού της αποζημίωσης που προσδιορίστηκε προσωρινά. 5. Εάν ασκηθεί παραδεκτώς αίτηση, εκείνος κατά του οποίου απευθύνεται δύναται να ασκήσει με τις προτάσεις, που κατατίθενται, με την ποινή του απαραδέκτου, πέντε τουλάχιστον ημέρες πριν από τη συζήτηση, αντίθετη αίτηση για τα ίδια ακίνητα για τα οποία ζητείται με την αίτηση ο οριστικός προσδιορισμός της αποζημίωσης. 6. Οι διατάξεις των παραγράφων 5 και 7 έως και 9 του προηγούμενου άρθρου 19 εφαρμόζονται αναλόγως. Το εφετείο δύναται, εφόσον τούτο είναι αναγκαίο για τη διάγνωση της αλήθειας, να διακόψει ή να παρατείνει τη συζήτηση σε περισσότερες συνεδριάσεις, οι οποίες δεν δύναται να απέχουν μεταξύ τους περισσότερο από είκοσι ημέρες. Πάντως η έκδοση της οριστικής απόφασης δεν επιτρέπεται να βραδύνει περισσότερο από ένα έτος από την άσκηση της αίτησης. 7. Το εφετείο δύναται να διατάξει πραγματογνωμοσύνη, εφόσον είναι απαραίτητη για τη διάγνωση της αλήθειας. Η πραγματογνωμοσύνη ενεργείται κατά τις διατάξεις των άρθρων 368 και επομένων του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας. Κατ' απόκλιση από τις διατάξεις αυτές: α) το δικαστήριο εκδίδει την απόφαση για τη διενέργεια της πραγματογνωμοσύνης και το διορισμό των πραγματογνωμόνων μέσα σε είκοσι ημέρες από τη συζήτηση, β) εάν διατάχθηκε έγγραφη γνωμοδότηση των πραγματογνωμόνων , αυτή υποβάλλεται μέσα σε τριάντα ημέρες από την όρκισή τους και γ) εάν διατάχθηκε προφορική γνωμοδότηση, οι πραγματογνώμονες εκθέτουν τη γνώμη τους ενώπιον του δικαστηρίου κατά τη νέα συζήτηση. Με την απόφαση του δικαστηρίου, με την οποία διατάσσεται πραγματογνωμοσύνη και διορίζεται πραγματογνώμονας, προσδιορίζεται συγχρόνως και η νέα δικάσιμος για την περαιτέρω συζήτηση, η οποία δεν δύναται να απέχει περισσότερο από εξήντα ημέρες από τη δημοσίευση της παρεμπίπτουσας αυτής απόφασης. 8. Το εφετείο, εκτιμώντας ελεύθερα τα αποδεικτικά μέσα που προσήχθησαν από τους διαδίκους γενικά, οφείλει να εκδώσει οριστική απόφαση μέσα σε τριάντα ημέρες από την τελευταία συζήτηση της αίτησης. 9. Αν η απόφαση του εφετείου εκδοθεί μετά τη συντέλεση της αναγκαστικής απαλλοτρίωσης, η τυχόν επιπλέον αποζημίωση καταβάλλεται στο δικαιούχο ή παρακατατίθεται σε προθεσμία έξι μηνών από την κοινοποίηση της απόφασης. Σε περίπτωση μη κοινοποίησης η προθεσμία είναι ένα έτος από την έκδοση της απόφασης. Τυχόν μεταγενέστερη κατάθεση επιβαρύνεται με τον ισχύοντα εκάστοτε νόμιμο τόκο. «10. Εφόσον η απαλλοτρίωση έχει αρθεί αυτοδικαίως, κατ' εφαρμογή της παραγράφου 3 του άρθρου 11 ή ανακλήθηκε νομίμως, κατ' εφαρμογή της παραγράφου 1 του άρθρου 11, δεν υφίσταται δικαίωμα του καθ' ου η απαλλοτρίωση για την έγερση καταψηφιστικής αγωγής με αντικείμενο την καταβολή της οριστικής αποζημίωσης.»
Κώδικας
Κώδικας Αναγκαστικών Απαλλοτριώσεων (Ν. 2882/2001)
Άνοιγμα άρθρου

Ν4820 Άρθρο 144

Οργανισμός Ελεγκτικού Συνεδρίου (Ν. 4820/2021)
Σχετικότητα 89.0%
Κείμενο Άρθρου
Ν4820 Άρθρο 144: Μέτρο ευθύνης 1. Με την επιφύλαξη όσων ορίζονται στην παρ. 4, τα πρόσωπα που αναφέρονται στα άρθρα 142 και 143 ευθύνονται, αν προκάλεσαν το έλλειμμα από δόλο, βαρεία ή ελαφρά αμέλεια. Δεν θεωρείται ότι ενήργησε υπαιτίως το πρόσωπο που τήρησε τους κανόνες προστασίας του δημόσιου αγαθού, τους οποίους όφειλε να τηρήσει ή απέκλινε από την τήρησή τους δικαιολογημένα. 2. Η υπαιτιότητα τεκμαίρεται μαχητά στις περιπτώσεις έλλειψης ή απώλειας χρημάτων, αξιών ή υλικού ή επί εσφαλμένης καταμέτρησης αυτών που οδήγησε σε δημιουργία ελλείμματος. 3. Οι εκκαθαριστές και οι εντολείς πληρωμής ευθύνονται αν προέβησαν σε εκκαθάριση δαπάνης και σε εντολή πληρωμής που στηρίζεται σε δέσμευση πίστωσης που δεν είναι διαθέσιμη στον προϋπολογισμό του φορέα ή σε νομική δέσμευση προδήλως εκτός των αρμοδιοτήτων του οργάνου που έλαβε την απόφαση. Δεν ευθύνονται αν στήριξαν την εκκαθάριση ή την εντολή πληρωμής σε νομοτύπως εκδοθείσες βεβαιώσεις αρμόδιων κατά τον νόμο οργάνων, στις οποίες διαπιστώνεται η συνδρομή των πραγματικών προϋποθέσεων διενέργειας της δαπάνης. 4. Τα πρόσωπα που έλαβαν μη νόμιμη απόφαση νομικής δέσμευσης, η οποία εκτελέστηκε, ευθύνονται μόνο αν ενήργησαν με δόλο ή βαρεία αμέλεια. Δεν συντρέχει βαρεία αμέλεια όταν η απόφαση αυτή στηρίζεται: α) σε υποστηρίξιμη ερμηνεία του νόμου ή β)σε πλάνη περί τα πράγματα που δεν είναι πρόδηλη ή γ) σε νομικό χαρακτηρισμό που δεν είναι προφανώς εσφαλμένος.
Κώδικας
Οργανισμός Ελεγκτικού Συνεδρίου (Ν. 4820/2021)
Άνοιγμα άρθρου

ΑΚ Άρθρο 652

Αστικός Κώδικας (Π.Δ. 456/1984)Τροποποίηση: 17/05/2019
Σχετικότητα 89.7%
Κείμενο Άρθρου
ΑΚ Άρθρο 652: Υποχρεώσεις του εργαζομένου Ο εργαζόμενος οφείλει να εκτελέσει με επιμέλεια την εργασία που ανέλαβε. Ο βαθμός της επιμέλειας του εργαζομένου κρίνεται με βάση τη σύμβαση, ενόψει του είδους της ανατεθείσας εργασίας, της μόρφωσης ή των ειδικών γνώσεων που απαιτούνται για την εργασία, καθώς και των ικανοτήτων και των ιδιοτήτων του εργαζομένου που ο εργοδότης γνώριζε ή όφειλε να γνωρίζει. Ο εργαζόμενος ευθύνεται για τη ζημία που προξενείται στον εργοδότη από δόλο. Σε περίπτωση πρόκλησης ζημίας στον εργοδότη από αμέλεια του εργαζομένου κατά την εκτέλεση της εργασίας, το δικαστήριο μπορεί να απαλλάξει τον εργαζόμενο από την ευθύνη, ιδίως σε περίπτωση ελαφριάς αμέλειας, ή να κατανείμει τη ζημία μεταξύ εργοδότη και εργαζομένου, καταλογίζοντας στον εργοδότη τη ζημία που αναλογεί στον επιχειρηματικό του κίνδυνο ή που παρίσταται δυσανάλογη σε σχέση με την ωφέλεια του εργαζομένου από τη σύμβαση..
Κώδικας
Αστικός Κώδικας (Π.Δ. 456/1984)
Άνοιγμα άρθρου

ΠΚ Άρθρο 314

Ποινικός Κώδικας (Ν. 4619/2019)Τροποποίηση: 12/11/2021
Σχετικότητα 89.6%
Κείμενο Άρθρου
ΠΚ Άρθρο 314: Σωματική βλάβη από αμέλεια 1. Όποιος από αμέλεια προκαλεί σωματική κάκωση ή βλάβη της υγείας άλλου τιμωρείται με φυλάκιση έως δύο (2) έτη ή χρηματική ποινή ή παροχή κοινωφελούς εργασίας. Αν η σωματική βλάβη που προκλήθηκε είναι βαριά, τιμωρείται με φυλάκιση έως τρία (3) έτη, και αν αυτή είναι εντελώς ελαφρά, επιβάλλεται χρηματική ποινή ή παροχή κοινωφελούς εργασίας. 2. Για την ποινική δίωξη της πράξης της προηγούμενης παραγράφου απαιτείται έγκληση. Η δίωξη είναι αυτεπάγγελτη αν ο υπαίτιος ήταν οδηγός οχήματος ή υπόχρεος λόγω της υπηρεσίας ή του επαγγέλματος του να καταβάλει ιδιαίτερη επιμέλεια ή προσοχή. Όταν ο υπαίτιος οδηγός οχήματος δεν μεταφέρει επιβάτες ή πράγματα με σκοπό βιοπορισμού, η ποινική δίωξη ασκείται αυτεπαγγέλτως, ο εισαγγελέας όμως με διάταξή του απέχει από την ποινική δίωξη αν ο παθών δηλώσει ότι δεν επιθυμεί την ποινική δίωξη του δράστη. Αν η δήλωση υποβληθεί μετά την άσκηση ποινικής δίωξης, το δικαστήριο παύει οριστικά αυτήν.
Κώδικας
Ποινικός Κώδικας (Ν. 4619/2019)
Άνοιγμα άρθρου

ΚΠολΔ Άρθρο 336

Κώδικας Πολιτικής Δικονομίας (Π.Δ. 503/1985)
Σχετικότητα 89.6%
Κείμενο Άρθρου
ΚΠολΔ Άρθρο 336: 1. Πραγματικά γεγονότα τα οποία είναι τόσο πασίγνωστα ώστε να μην υπάρχει εύλογη αμφιβολία ότι είναι αληθινά λαμβάνονται υπόψη αυτεπαγγέλτως και χωρίς απόδειξη. 2. Πραγματικά γεγονότα γνωστά στο δικαστήριο από άλλη δικαστική ενέργειά του λαμβάνονται υπόψη αυτεπαγγέλτως και χωρίς απόδειξη, αν η αλήθεια τους ισχύει απέναντι σε όλους. 3. Με βάση αποδεδειγμένα πραγματικά γεγονότα το δικαστήριο μπορεί να βγάλει συμπεράσματα για άλλα γεγονότα. 4. Το δικαστήριο λαμβάνει αυτεπαγγέλτως υπόψη τα διδάγματα της κοινής πείρας και χωρίς απόδειξη.
Κώδικας
Κώδικας Πολιτικής Δικονομίας (Π.Δ. 503/1985)
Άνοιγμα άρθρου

Ν2251 Άρθρο 9Γ

Προστασία Καταναλωτών (Ν. 2251/1994)
Σχετικότητα 89.5%
Κείμενο Άρθρου
Ν2251 Άρθρο 9Γ: Απαγόρευση αθέμιτων εμπορικών πρακτικών 1. Απαγορεύονται οι αθέμιτες εμπορικές πρακτικές που υιοθετούνται πριν, κατά τη διάρκεια και ύστερα από εμπορική συναλλαγή που σχετίζεται με συγκεκριμένο προϊόν. 2. Μια εμπορική πρακτική είναι αθέμιτη, όταν είναι αντίθετη προς τις απαιτήσεις επαγγελματικής ευσυνειδησίας και στρεβλώνει ουσιωδώς ή ενδέχεται να στρεβλώσει ουσιωδώς την οικονομική συμπεριφορά του μέσου καταναλωτή, στον οποίο φθάνει ή στον οποίο απευθύνεται το προϊόν ή του μέσου μέλους της ομάδας, όταν μια εμπορική πρακτική απευθύνεται σε μια συγκεκριμένη ομάδα καταναλωτών. 3. Εμπορικές πρακτικές οι οποίες ενδέχεται να στρεβλώνουν ουσιωδώς την οικονομική συμπεριφορά μόνο μιας σαφώς προσδιοριζόμενης ομάδας καταναλωτών που είναι ιδιαιτέρως ευάλωτοι ως προς την πρακτική αυτή ή ως προς το συγκεκριμένο προϊόν λόγω πνευματικής ή σωματικής αναπηρίας, ηλικίας ή απειρίας, με τέτοιο τρόπο ώστε ο προμηθευτής να μπορεί ευλόγως να το προβλέψει, εκτιμώνται υπό το πρίσμα του μέσου μέλους της συγκεκριμένης ομάδας. Το προηγούμενο εδάφιο εφαρμόζεται με την επιφύλαξη της κοινής και θεμιτής διαφημιστικής πρακτικής της διατύπωσης δηλώσεων που ενέχουν υπερβολές ή δηλώσεων οι οποίες δεν αναμένεται να εκληφθούν, ως έχουν, στην κυριολεξία τους. 4. Εμπορικές πρακτικές είναι αθέμιτες, ιδίως όταν είναι παραπλανητικές ή επιθετικές, όπως αυτές καθορίζονται στα άρθρα 9δ, 9ε, 9στ και στα άρθρα 9ζ και 9η, αντίστοιχα. Το παρόν άρθρο προστίθεται σύμφωνα με το άρθρο 12 του Νόμου 3587/2007.
Κώδικας
Προστασία Καταναλωτών (Ν. 2251/1994)
Άνοιγμα άρθρου

Ν2251 Άρθρο 9Ζ

Προστασία Καταναλωτών (Ν. 2251/1994)
Σχετικότητα 89.4%
Κείμενο Άρθρου
Ν2251 Άρθρο 9Ζ: Επιθετικές εμπορικές πρακτικές 1. Μια εμπορική πρακτική θεωρείται επιθετική εάν, στο πραγματικό της πλαίσιο, λαμβανομένων υπόψη όλων των χαρακτηριστικών της και των περιστάσεων, χρησιμοποιεί παρενόχληση, καταναγκασμό, συμπεριλαμβανομένης και της άσκησης σωματικής βίας, ή κατάχρηση επιρροής και, ως εκ τούτου, παρεμποδίζει ή ενδέχεται να παρεμποδίσει σημαντικά την ελευθερία επιλογής ή συμπεριφοράς του μέσου καταναλωτή ως προς το προϊόν, με αποτέλεσμα να τον οδηγεί ή να είναι πιθανόν να τον οδηγήσει να λάβει απόφαση συναλλαγής που διαφορετικά δεν θα ελάμβανε. 2. Για να κριθεί εάν μια εμπορική πρακτική κάνει χρήση παρενόχλησης, καταναγκασμού, συμπεριλαμβανομένης της άσκησης σωματικής βίας, ή κατάχρησης επιρροής, λαμβάνονται υπόψη όλα τα στοιχεία της και ιδίως: α) η χρονική στιγμή, ο τόπος, η φύση ή η επιμονή, β) η χρήση απειλητικών ή προσβλητικών εκφράσεων ή συμπεριφοράς, γ) η εκμετάλλευση, από τον προμηθευτή, κάθε συγκεκριμένης ατυχίας ή περίστασης, την οποία γνωρίζει και η οποία είναι τόσο σοβαρή, ώστε να διαταράσσει την κρίση του καταναλωτή, προκειμένου να επηρεάσει την απόφασή του όσον αφορά το προϊόν, δ) κάθε επαχθές ή δυσανάλογο μη συμβατικό εμπόδιο που επιβάλλει ο προμηθευτής σε περίπτωση που ο καταναλωτής επιθυμεί να ασκήσει τα δικαιώματά του στο πλαίσιο της σύμβασης, συμπεριλαμβανομένων των δικαιωμάτων λύσης της σύμβασης ή μετάβασης σε άλλο προϊόν ή σε άλλον προμηθευτή, ε) κάθε απειλή για λήψη μέτρου που δεν μπορεί να ληφθεί νομίμως. Το παρόν άρθρο προστίθεται σύμφωνα με το άρθρο 12 του Νόμου 3587/2007.
Κώδικας
Προστασία Καταναλωτών (Ν. 2251/1994)
Άνοιγμα άρθρου

Ν2251 Άρθρο 9Η

Προστασία Καταναλωτών (Ν. 2251/1994)
Σχετικότητα 89.4%
Κείμενο Άρθρου
Ν2251 Άρθρο 9Η: Περιπτώσεις επιθετικών εμπορικών πρακτικών Απαγορεύονται, ως επιθετικές, εμπορικές πρακτικές που συνίστανται, ιδίως, σε: α) δημιουργία της εντύπωσης ότι ο καταναλωτής δεν μπορεί να εγκαταλείψει το χώρο έως ότου συναφθεί η σύμβαση, β) προσωπικές επισκέψεις στο σπίτι του καταναλωτή κατά τις οποίες αγνοείται το αίτημα του καταναλωτή για αποχώρηση ή μη επάνοδο, εκτός από περιστάσεις και στο βαθμό που αυτό δικαιολογείται για να επιβληθεί η εκπλήρωση συμβατικής υποχρέωσης, γ) συνεχή και ανεπιθύμητη άγρα πελατών, μέσω τηλεφώνου, φαξή ηλεκτρονικού ταχυδρομείου ή άλλων μέσων εξ αποστάσεως, εκτός από περιστάσεις και στο βαθμό που αυτό δικαιολογείται για να επιβληθεί εκπλήρωση συμβατικής υποχρέωσης με την επιφύλαξη της παραγράφου 6 του άρθρου 4 του παρόντος νόμου και των διατάξεων του ν. 2472/1997 (ΦΕΚ 50 Α'), όπως ισχύει, δ) απαίτηση από τον καταναλωτή που επιθυμεί να προβάλλει αξίωση δυνάμει ασφαλιστηρίου συμβολαίου, να προσκομίσει έγγραφα που δεν θα μπορούσαν εύλογα να θεωρηθούν συναφή για την απόδειξη της αξίωσης ή συστηματική αποφυγή απάντησης στη σχετική αλληλογραφία, έτσι ώστε να αποθαρρυνθεί ο καταναλωτής από την άσκηση των συμβατικών του δικαιωμάτων, ε) ένταξη σε διαφήμιση άμεσης πιεστικής πρόσκλησης προς τα παιδιά να αγοράσουν ή να πείσουν τους γονείς τους ή άλλα ενήλικα άτομα να τους αγοράσουν διαφημιζόμενα προϊόντα, με την επιφύλαξη του άρθρου 7 του π.δ. 100/2000 όπως ισχύει, στ) απαίτηση άμεσης ή μεταγενέστερης πληρωμής ή επιστροφής ή φύλαξης για προϊόντα που έχει προμηθεύσει ο προμηθευτής, τα οποία όμως δεν έχουν παραγγελθεί από τον καταναλωτή, εκτός αν τα προϊόντα αυτά αποτελούν υποκατάστατα που παρέχονται σύμφωνα με την παράγραφο 5 του άρθρου 4, ζ) ρητή ενημέρωση του καταναλωτή ότι, αν δεν αγοράσει το προϊόν ή δεν αποδεχθεί την υπηρεσία, τίθεται σε κίνδυνο το επάγγελμα ή η ζωή του προμηθευτή, η) δημιουργία της ψευδούς εντύπωσης ότι ο καταναλωτής έχει ήδη κερδίσει, πρόκειται να κερδίσει ή, αν προβεί σε συγκεκριμένη ενέργεια, θα κερδίσει έπαθλο ή θα αποκομίσει άλλο αντίστοιχο όφελος, ενώ αυτά στην πραγματικότητα δεν υφίστανται, ή, ότι η δυνατότητα διεκδίκησης του επάθλου ή άλλου οφέλους προϋποθέτει την καταβολή χρημάτων από τον καταναλωτή ή συνεπάγεται δαπάνη. Το παρόν άρθρο προστίθεται σύμφωνα με το άρθρο 12 του Νόμου 3587/2007.
Κώδικας
Προστασία Καταναλωτών (Ν. 2251/1994)
Άνοιγμα άρθρου

Ν2251 Άρθρο 3ΙΒ

Προστασία Καταναλωτών (Ν. 2251/1994)
Σχετικότητα 89.3%
Κείμενο Άρθρου
Ν2251 Άρθρο 3ΙΒ: Εξαιρέσεις από το δικαίωμα υπαναχώρησης Το δικαίωμα υπαναχώρησης που προβλέπεται στα άρθρα 3ε έως 3ια για τις εξ αποστάσεως και εκτός εμπορικού καταστήματος συναπτόμενες συμβάσεις, δεν ισχύει όσον αφορά στις ακόλουθες περιπτώσεις: α) συμβάσεις υπηρεσιών μετά την πλήρη παροχή της υπηρεσίας, εάν η εκτέλεση άρχισε με την προηγούμενη ρητή συγκατάθεση του καταναλωτή, και με την εκ μέρους του αναγνώριση ότι θα απωλέσει το δικαίωμά του υπαναχώρησης μόλις η σύμβαση εκτελεσθεί πλήρως από τον προμηθευτή· β) την προμήθεια αγαθών ή την παροχή υπηρεσιών η τιμή των οποίων εξαρτάται από διακυμάνσεις της χρηματαγοράς τις οποίες δεν είναι δυνατόν να ελέγξει ο προμηθευτής και οι οποίες ενδέχεται να συμβούν εντός της προθεσμίας υπαναχώρησης· γ) την προμήθεια αγαθών που κατασκευάζονται σύμφωνα με τις προδιαγραφές του καταναλωτή ή σαφώς εξατομικευμένων· δ) την προμήθεια αγαθών τα οποία μπορούν να αλλοιωθούν ή λήγουν σύντομα· ε) την προμήθεια σφραγισμένων αγαθών τα οποία δεν είναι κατάλληλα προς επιστροφή, για λόγους προστασίας της υγείας ή για λόγους υγιεινής, και τα οποία έχουν αποσφραγιστεί μετά την παράδοση· στ) την προμήθεια αγαθών τα οποία, μετά την παράδοση, λόγω της φύσης τους, είναι αναπόσπαστα αναμεμειγμένα με άλλα στοιχεία· ζ) την προμήθεια οινοπνευματωδών ποτών, η τιμή των οποίων έχει συμφωνηθεί κατά τη στιγμή της σύναψης της σύμβασης πώλησης, η παράδοση των οποίων μπορεί όμως να πραγματοποιηθεί μόνο μετά από 30 ημέρες και η πραγματική τιμή των οποίων εξαρτάται από διακυμάνσεις στην αγορά, τις οποίες δεν είναι δυνατόν να ελέγξει ο προμηθευτής· η) συμβάσεις κατά τις οποίες ο καταναλωτής έχει ζητήσει ειδικά επίσκεψη από τον προμηθευτή με σκοπό να πραγματοποιήσει επείγουσες επιδιορθώσεις ή την εκτέλεση εργασιών συντήρησης. Εάν, στην περίπτωση τέτοιας επίσκεψης, ο προμηθευτής παράσχει υπηρεσίες επιπλέον εκείνων που ζητήθηκαν συγκεκριμένα από τον καταναλωτή ή αγαθά πέρα από τα ανταλλακτικά που χρησιμοποιήθηκαν υποχρεωτικά κατά την εκτέλεση εργασιών συντήρησης ή κατά τις επιδιορθώσεις, το δικαίωμα υπαναχώρησης εφαρμόζεται στις εν λόγω πρόσθετες υπηρεσίες ή αγαθά· θ) την προμήθεια σφραγισμένων ηχητικών εγγραφών ή σφραγισμένων εγγραφών βίντεο ή σφραγισμένου λογισμικού για υπολογιστές, που αποσφραγίστηκαν μετά την παράδοση· ι) την προμήθεια εφημερίδων και παντός είδους περιοδικών, εξαιρουμένων των συνδρομητικών συμβάσεων για την προμήθεια αυτών των εντύπων· ια) συμβάσεις συναφθείσες σε δημόσιο πλειστηριασμό· ιβ) την παροχή στέγασης πλην για σκοπούς κατοικίας, μεταφοράς αγαθών, υπηρεσιών ενοικίασης αυτοκινήτων, εστίασης ή υπηρεσιών σχετιζόμενων με δραστηριότητες αναψυχής, εάν η σύμβαση προβλέπει συγκεκριμένη ημερομηνία ή προθεσμία εκτέλεσης· ιγ) την προμήθεια ψηφιακού περιεχομένου μη παρεχόμενου πάνω σε υλικό μέσο, εάν η εκτέλεση ξεκίνησε με την προηγούμενη ρητή συγκατάθεση του καταναλωτή και την επιβεβαίωση εκ μέρους του ότι χάνει έτσι το δικαίωμά του υπαναχώρησης. Το παρόν άρθρο προστέθηκε με το άρθρο 3 της Κ.Υ.Α. Ζ1-891/2013. Σύμφωνα με το άρθρο 10 της ίδιας απόφασης "οι διατάξεις της παρούσας απόφασης εφαρμόζονται σε συμβάσεις συναφθείσες μετά τη 13-06-2014".
Κώδικας
Προστασία Καταναλωτών (Ν. 2251/1994)
Άνοιγμα άρθρου

ΕισΝΑΚ Άρθρο 47

Εισαγωγικός Νόμος Αστικού Κώδικα (Π.Δ. 456/1984)Τροποποίηση: 23/02/1946
Σχετικότητα 89.3%
Κείμενο Άρθρου
ΕισΝΑΚ Άρθρο 47: Εξακολουθούν να ισχύουν και μετά την εισαγωγή του Αστικού Κώδικα νεότεροι ειδικοί νόμοι ή διατάξεις που καθιερώνουν ευθύνη για αποζημίωση εξαιτίας πράξεων ή παραλείψεων ή που κανονίζουν ιδιαίτερο τρόπο ή ιδιαίτερους όρους για την αποζημίωση.
Κώδικας
Εισαγωγικός Νόμος Αστικού Κώδικα (Π.Δ. 456/1984)
Άνοιγμα άρθρου

Ν2251 Άρθρο 4Θ

Προστασία Καταναλωτών (Ν. 2251/1994)Τροποποίηση: Ν. 4537/2018
Σχετικότητα 88.0%
Κείμενο Άρθρου
Ν2251 Άρθρο 4Θ: Χρηματοοικονομικές υπηρεσίες εξ αποστάσεως 1. Ορισμοί Σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου αυτού: α) Σύμβαση χρηματοοικονομικών υπηρεσιών από απόσταση είναι κάθε σύμβαση που αφορά χρηματοοικονομικές υπηρεσίες, η οποία συνάπτεται μεταξύ ενός προμηθευτή και ενός καταναλωτή, χωρίς την ταυτόχρονη φυσική παρουσία τους, στο πλαίσιο συστήματος εξ αποστάσεως πώλησης ή παροχής υπηρεσιών που οργανώνεται από τον προμηθευτή, ο οποίος χρησιμοποιεί αποκλειστικά, για τη σύμβαση αυτή, ένα ή περισσότερα μέσα επικοινωνίας εξ αποστάσεως, μέχρι και τη στιγμή σύναψης της σύμβασης. β) Μέσο επικοινωνίας εξ αποστάσεως είναι κάθε μέσο το οποίο μπορεί να χρησιμοποιηθεί, χωρίς την αυτοπρόσωπη και ταυτόχρονη παρουσία του προμηθευτή και του καταναλωτή, για την εξ αποστάσεως εμπορία υπηρεσίας μεταξύ των μερών αυτών, όπως αναφέρεται στο άρθρο 4, παράγραφος 1 του παρόντος. γ) Χρηματοοικονομική υπηρεσία είναι κάθε υπηρεσία τραπεζικής, πιστωτικής, ασφαλιστικής ή επενδυτικής φύσεως, ή σχετική με ατομικές συντάξεις ή με πληρωμές. δ) Καταναλωτής είναι κάθε φυσικό πρόσωπο το οποίο, στο πλαίσιο συμβάσεων χρηματοοικονομικών υπηρεσιών από απόσταση, ενεργεί για σκοπούς εκτός του πεδίου της εμπορικής ή επαγγελματικής δραστηριότητάς του. ε) Φορέας ή προμηθευτής μέσου επικοινωνίας εξ αποστάσεως είναι κάθε φυσικό ή νομικό πρόσωπο, ιδιωτικού ή δημοσίου δικαίου, του οποίου η εμπορική ή η επαγγελματική δραστηριότητα συνίσταται στη διάθεση ενός ή περισσότερων μέσων επικοινωνίας εξ αποστάσεως στους προμηθευτές. στ) Σταθερό μέσο είναι κάθε μέσο που επιτρέπει στον καταναλωτή να αποθηκεύει πληροφορίες απευθυνόμενες προσωπικά σε αυτόν, κατά τρόπο προσπελάσιμο για μελλοντική αναφορά επί χρονικό διάστημα επαρκές για τους σκοπούς που εξυπηρετούν οι πληροφορίες, και το οποίο επιτρέπει την ακριβή αναπαραγωγή των αποθηκευμένων πληροφοριών. 2. Πεδίο εφαρμογής Όσον αφορά τις συμβάσεις που αφορούν χρηματοοικονομικές υπηρεσίες οι οποίες περιλαμβάνουν μια αρχική συμφωνία παροχής υπηρεσίας και ακολούθως διαδοχικές πράξεις ή σειρά διακριτών πράξεων της αυτής φύσεως που κλιμακώνονται χρονικά, οι διατάξεις αυτού του άρθρου εφαρμόζονται μόνο στην αρχική συμφωνία. Αν δεν υπάρχει αρχική συμφωνία παροχής υπηρεσίας αλλά οι διαδοχικές ή διακριτές πράξεις της αυτής φύσεως που κλιμακώνονται χρονικά, διενεργούνται μεταξύ των ίδιων συμβαλλομένων μερών, οι παράγραφοι 3 και 4 του παρόντος άρθρου εφαρμόζονται μόνο κατά τη διενέργεια της πρώτης πράξης. Όταν όμως δεν έχει διενεργηθεί πράξη της ίδιας φύσης για διάστημα άνω του ενός έτους, η διενέργεια της επόμενης πράξης θεωρείται ως η πρώτη μιας νέας σειράς πράξεων και, συνεπώς, εφαρμόζονται οι παράγραφοι 3 και 4. 3. Πληροφόρηση του καταναλωτή πριν από τη σύναψη σύμβασης χρηματοοικονομικών υπηρεσιών από απόσταση α) Πριν από τη σύναψη σύμβασης χρηματοοικονομικών υπηρεσιών από απόσταση ο καταναλωτής πρέπει να ενημερώνεται με τα μέσα επικοινωνίας εξ αποστάσεως κατά τρόπο σαφή και κατανοητό, τηρουμένων των αρχών της καλής πίστης κατά τις εμπορικές συναλλαγές και των διατάξεων που διέπουν το κύρος των δικαιοπραξιών, για τα ακόλουθα στοιχεία, ο εμπορικός σκοπός των οποίων πρέπει να καθίσταται σαφής: i. Πληροφορίες που αφορούν τον προμηθευτή - την ταυτότητα και την κύρια δραστηριότητα του προμηθευτή, τη διεύθυνση στην οποία είναι εγκατεστημένος ο προμηθευτής, καθώς και κάθε άλλη διεύθυνση που πρέπει να λαμβάνεται υπόψη για τις σχέσεις του καταναλωτή με τον προμηθευτή, - την ταυτότητα του αντιπροσώπου του προμηθευτή που είναι εγκατεστημένος στην Ελλάδα και τη διεύθυνση που πρέπει να λαμβάνεται υπόψη για τις σχέσεις του καταναλωτή με τον αντιπρόσωπο, όταν υπάρχει αντιπρόσωπος, - εάν οι επαγγελματικές επαφές του καταναλωτή έγιναν με άλλον επαγγελματία πλην του προμηθευτή, την ταυτότητα του εν λόγω επαγγελματία, την ιδιότητα με την οποία ενεργεί έναντι του καταναλωτή, και τη διεύθυνση που πρέπει να λαμβάνεται υπόψη για τις σχέσεις μεταξύ του καταναλωτή και του επαγγελματία, - όταν ο προμηθευτής είναι καταχωρημένος σε εμπορικό ή αντίστοιχο δημόσιο μητρώο, το εμπορικό μητρώο στο οποίο είναι εγγεγραμμένος ο προμηθευτής και τον αριθμό καταχώρησής του ή ισοδύναμο μέσο αναγνώρισης στο εν λόγω μητρώο, - όταν η δραστηριότητα του προμηθευτή υπόκειται σε καθεστώς έγκρισης, τα στοιχεία της αρμόδιας εποπτεύουσας αρχής. ii. Πληροφορίες που αφορούν τη χρηματοοικονομική υπηρεσία - περιγραφή των κυριοτέρων χαρακτηριστικών στοιχείων της χρηματοοικονομικής υπηρεσίας, - το συνολικό τίμημα που πρέπει να πληρώσει ο καταναλωτής στον προμηθευτή για τη χρηματοοικονομική υπηρεσία, συμπεριλαμβανομένων όλων των συναφών τελών, επιβαρύνσεων και δαπανών και όλων των φόρων που εισπράττονται μέσω του προμηθευτή, ή, εάν δεν μπορεί να προσδιοριστεί το ακριβές τίμημα, τη βάση υπολογισμού του, κατά τρόπον ώστε να μπορεί να το ελέγξει ο καταναλωτής, - εφόσον συντρέχει περίπτωση, προειδοποίηση η οποία αναφέρει ότι η χρηματοοικονομική υπηρεσία συνδέεται με τίτλους που συνεπάγονται ειδικούς κινδύνους συνδεόμενους με τα ειδικά χαρακτηριστικά ή τις πράξεις που πρέπει να εκτελεστούν ή των οποίων η τιμή εξαρτάται από τις διακυμάνσεις στις κεφαλαιαγορές επί των οποίων ο προμηθευτής δεν έχει καμία επίδραση, καθώς και ότι οι αποδόσεις του παρελθόντος δεν αποτελούν δείκτη για τις μελλοντικές αποδόσεις, - μνεία της ενδεχόμενης ύπαρξης άλλων φόρων ή/και δαπανών που δεν εισπράττονται μέσω του προμηθευτή ούτε χρεώνονται από αυτόν, - τους τυχόν χρονικούς περιορισμούς της ισχύος των παρεχόμενων πληροφοριών, - τις ρυθμίσεις σχετικά με την πληρωμή και την εκτέλεση, - το τυχόν ειδικό επιπλέον κόστος που συνεπάγεται για τον καταναλωτή η χρήση των μέσων επικοινωνίας εξ αποστάσεως, εάν αυτό το επιπλέον κόστος χρεώνεται. iii. Πληροφορίες που αφορούν τη σύμβαση χρηματοοικονομικών υπηρεσιών από απόσταση: - την ύπαρξη ή μη δικαιώματος υπαναχώρησης, όπως προβλέπεται στην παράγραφο 6 και, εάν υφίσταται το δικαίωμα αυτό, τη διάρκεια και τις προϋποθέσεις άσκησής του, συμπεριλαμβανομένων των πληροφοριών για το ποσό που ενδέχεται να υποχρεωθεί να πληρώσει ο καταναλωτής σύμφωνα με την περίπτωση β' της παραγράφου 7, καθώς επίσης και τις συνέπειες της μη άσκησης αυτού του δικαιώματος, - την ελάχιστη διάρκεια της σύμβασης χρηματοοικονομικών υπηρεσιών από απόσταση, εάν πρόκειται για σύμβαση παροχής χρηματοοικονομικών υπηρεσιών σε μόνιμη ή περιοδική βάση, - πληροφορίες σχετικά με τα δικαιώματα που μπορεί να έχουν τα μέρη να προκαλέσουν την πρόωρη ή μονομερή λύση της σύμβασης χρηματοοικονομικών υπηρεσιών από απόσταση σύμφωνα με τους όρους της σύμβασης αυτής, συμπεριλαμβανομένων των σχετικών κυρώσεων που προβλέπονται στις περιπτώσεις αυτές από τη σύμβαση, - πρακτικές οδηγίες για την άσκηση του δικαιώματος υπαναχώρησης και υπόδειγμα δήλωσης υπαναχώρησης, όπου να αναγράφεται, μεταξύ άλλων, η διεύθυνση στην οποία πρέπει να απευθύνεται η
Κώδικας
Προστασία Καταναλωτών (Ν. 2251/1994)
Άνοιγμα άρθρου

ΑΚ Άρθρο 299

Αστικός Κώδικας (Π.Δ. 456/1984)
Σχετικότητα 88.9%
Κείμενο Άρθρου
ΑΚ Άρθρο 299: Ζημία μη περιουσιακή Για μη περιουσιακή ζημία οφείλεται χρηματική ικανοποίηση στις περιπτώσεις που ορίζει ο νόμος.
Κώδικας
Αστικός Κώδικας (Π.Δ. 456/1984)
Άνοιγμα άρθρου

ΑΚ Άρθρο 938

Αστικός Κώδικας (Π.Δ. 456/1984)
Σχετικότητα 88.8%
Κείμενο Άρθρου
ΑΚ Άρθρο 938: Ευθύνη για ό,τι περιήλθε Όποιος οφείλει αποζημίωση από αδικοπραξία έχει την υποχρέωση, κατά τις διατάξεις για τον αδικαιολόγητο πλουτισμό, να αποδώσει ό,τι περιήλθε σ' αυτόν, ακόμη και αν η απαίτηση από την αδικοπραξία έχει παραγραφεί.
Κώδικας
Αστικός Κώδικας (Π.Δ. 456/1984)
Άνοιγμα άρθρου

Ν2251 Άρθρο 3Ι

Προστασία Καταναλωτών (Ν. 2251/1994)
Σχετικότητα 88.5%
Κείμενο Άρθρου
Ν2251 Άρθρο 3Ι: Υποχρεώσεις του καταναλωτή σε περίπτωση υπαναχώρησης 1. Εκτός εάν ο προμηθευτής έχει προσφερθεί να παραλάβει τα αγαθά ο ίδιος, ο καταναλωτής επιστρέφει τα αγαθά ή τα μεταβιβάζει στον προμηθευτή ή σε άτομο εξουσιοδοτημένο από τον προμηθευτή να λάβει τα αγαθά, χωρίς αδικαιολόγητη καθυστέρηση και οπωσδήποτε εντός 14 ημερολογιακών ημερών από την ημέρα κατά την οποία ανακοίνωσε στον προμηθευτή την απόφασή του να υπαναχωρήσει από τη σύμβαση σύμφωνα με το άρθρο 3ζ. Η προθεσμία τηρείται εάν ο καταναλωτής στείλει πίσω τα αγαθά πριν από την εκπνοή της προθεσμίας των 14 ημερολογιακών ημερών. Ο καταναλωτής επιβαρύνεται μόνο με το άμεσο κόστος επιστροφής των αγαθών, εκτός εάν ο προμηθευτής έχει συμφωνήσει να επιβαρυνθεί ο ίδιος με το εν λόγω κόστος ή εάν ο προμηθευτής έχει παραλείψει να ενημερώσει τον καταναλωτή ότι ο καταναλωτής οφείλει να επιβαρυνθεί με αυτό. Στην περίπτωση συμβάσεων εκτός εμπορικού καταστήματος, εφόσον τα αγαθά έχουν παραδοθεί στην οικία του καταναλωτή τη στιγμή της σύναψης της σύμβασης, ο προμηθευτής συλλέγει με δικά του έξοδα τα αγαθά, εφόσον πρόκειται για αγαθά που από τη φύση τους δεν μπορούν κανονικά να επιστραφούν ταχυδρομικώς. 2. Ο καταναλωτής ευθύνεται για τυχόν μείωση της αξίας των αγαθών μόνο ως αποτέλεσμα της διαχείρισης των αγαθών άλλης πλην εκείνης που είναι αναγκαία για τη διαπίστωση της φύσης, των χαρακτηριστικών και της λειτουργίας των αγαθών. Ο καταναλωτής δεν ευθύνεται σε καμία περίπτωση για οποιαδήποτε μείωση της αξίας των αγαθών όταν ο προμηθευτής δεν έχει παράσχει κοινοποίηση του δικαιώματος υπαναχώρησης σύμφωνα με το άρθρο 3β παράγραφος 1 περίπτωση η). 3. Εάν ο καταναλωτής ασκήσει το δικαίωμα υπαναχώρησης αφού έχει ήδη καταθέσει αίτηση σύμφωνα με το άρθρο 3γ παράγραφος 3 ή το άρθρο 3δ παράγραφος 8, ο καταναλωτής οφείλει να καταβάλει στον προμηθευτή, σε σύγκριση με την πλήρη κάλυψη της σύμβασης, ένα ποσό ανάλογο προς τα παρασχεθέντα μέχρι τη στιγμή που ο καταναλωτής ενημέρωσε τον προμηθευτή ότι θα ασκήσει το δικαίωμα υπαναχώρησης. Το αναλογούν ποσό που ο καταναλωτής οφείλει να καταβάλει στον προμηθευτή υπολογίζεται βάσει της συνολικής τιμής που είχε συμφωνηθεί στη σύμβαση. Εάν η συνολική τιμή είναι υπερβολική, το αναλογούν ποσό θα πρέπει να υπολογιστεί βάσει της αγοραίας αξίας των παρασχεθέντων. 4. Ο καταναλωτής δεν επιβαρύνεται: α) για την παροχή υπηρεσιών, την παροχή νερού, φυσικού αερίου ή ηλεκτρικής ενέργειας, εάν δεν διατίθενται προς πώληση σε περιορισμένο όγκο ή σε καθορισμένη ποσότητα, ή για παροχή τηλεθέρμανσης, εν μέρει ή εν όλω, κατά τη διάρκεια της περιόδου υπαναχώρησης, εφόσον: i) ο προμηθευτής έχει παραλείψει να παράσχει τις πληροφορίες που προβλέπονται στο άρθρο 3β παράγραφος 1 περιπτώσεις η) ή ι) ή ii) ο καταναλωτής δεν έδωσε την προηγούμενη ρητή συγκατάθεσή του να ξεκινήσει η εκτέλεση της σύμβασης στη διάρκεια της προθεσμίας υπαναχώρησης που προβλέπεται στο άρθρο 3γ παράγραφος 3 και στο άρθρο 3δ παράγραφος 8, ή β) για την εν όλω ή εν μέρει παροχή ψηφιακού περιεχομένου που δεν παραδίδεται πάνω σε υλικό μέσο, εφόσον: i) ο καταναλωτής δεν έδωσε την προηγούμενη ρητή συγκατάθεσή του να ξεκινήσει η εκτέλεση της σύμβασης πριν από το τέλος της 14ήμερης περιόδου που προβλέπεται στο άρθρο 3ε, ή ii) ο καταναλωτής δεν αναγνώρισε ότι χάνει το δικαίωμα υπαναχώρησης όταν έδινε τη συγκατάθεσή του, ή iii) ο προμηθευτής έχει παραλείψει να παράσχει την επιβεβαίωση που προβλέπεται στο άρθρο 3γ παράγραφος 2 ή στο άρθρο 3δ παράγραφος 7. 5. Εκτός αν άλλως ορίζεται στο άρθρο 3θ παράγραφος 2 και στο παρόν άρθρο, ο καταναλωτής δεν φέρει καμία ευθύνη αν ασκήσει το δικαίωμα υπαναχώρησης. Το παρόν άρθρο προστέθηκε με το άρθρο 3 της Κ.Υ.Α. Ζ1-891/2013. Σύμφωνα με το άρθρο 10 της ίδιας απόφασης "οι διατάξεις της παρούσας απόφασης εφαρμόζονται σε συμβάσεις συναφθείσες μετά τη 13-06-2014".
Κώδικας
Προστασία Καταναλωτών (Ν. 2251/1994)
Άνοιγμα άρθρου

ΚΠολΔ Άρθρο 31

Κώδικας Πολιτικής Δικονομίας (Π.Δ. 503/1985)Τροποποίηση: 16/09/2024
Σχετικότητα 88.4%
Κείμενο Άρθρου
ΚΠολΔ Άρθρο 31: 1. Δίκες που έχουν μεταξύ τους σχέση κυρίου και παρεπομένου, ιδίως οι παρεμπίπτουσες αγωγές, οι αγωγές για εγγύηση, οι παρεμβάσεις, και άλλες όμοιες υπάγονται στην αποκλειστική αρμοδιότητα του δικαστηρίου της κύριας δίκης. «2. Στην αρμοδιότητα του πολυμελούς πρωτοδικείου που δικάζει την κύρια δίκη υπάγονται οι παρεπόμενες υποθέσεις της αρμοδιότητας του μονομελούς πρωτοδικείου.». 3. Αν πρόκειται για κύριες δίκες που είναι συναφείς μεταξύ τους, έχει αποκλειστική αρμοδιότητα το δικαστήριο που είχε επιληφθεί πρώτο, και εφαρμόζεται ανάλογα η διάταξη της παραγράφου 2.
Κώδικας
Κώδικας Πολιτικής Δικονομίας (Π.Δ. 503/1985)
Άνοιγμα άρθρου

ΚΠΔ Άρθρο 63

Κώδικας Ποινικής Δικονομίας (Ν. 4620/2019)
Σχετικότητα 88.2%
Κείμενο Άρθρου
ΚΠΔ Άρθρο 63: Ενεργητική νομιμοποίηση Οι δικαιούμενοι κατά τον αστικό κώδικα σε αποζημίωση ή αποκατάσταση από το έγκλημα ή σε χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης ή ψυχικής οδύνης, ακόμη και όταν από διάταξη νόμου η υποχρέωση για την αποκατάσταση της ζημίας ή την ικανοποίηση της ηθικής βλάβης ή ψυχικής οδύνης περιορίζεται αποκλειστικά σε τρίτο πρόσωπο, μπορούν να παραστούν στο ποινικό δικαστήριο για την υποστήριξη της κατηγορίας. Ως τέλος παράστασης, με ποινή το απαράδεκτο αυτής, ορίζεται το ποσό των σαράντα (40) ευρώ που καταβάλλεται εφάπαξ με παράβολο υπέρ του δημοσίου είτε κατά την προδικασία είτε κατά την κύρια διαδικασία και καλύπτει την παράσταση μέχρι την έκδοση αμετάκλητης απόφασης. Το ύψος του ανωτέρω τέλους αναπροσαρμόζεται με κοινή απόφαση των υπουργών Οικονομικών και Δικαιοσύνης, Διαφάνειας και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων. Εξαιρούνται από την υποχρέωση κατάθεσης παραβόλου οι δικαιούχοι νομικής βοήθειας, όπως αυτοί προσδιορίζονται στο άρθρο 1 του ν. 3226/2004.
Κώδικας
Κώδικας Ποινικής Δικονομίας (Ν. 4620/2019)
Άνοιγμα άρθρου

ΚΠολΔ Άρθρο 940

Κώδικας Πολιτικής Δικονομίας (Π.Δ. 503/1985)
Σχετικότητα 88.2%
Κείμενο Άρθρου
ΚΠολΔ Άρθρο 940: 1. Αν εξαφανιστεί ή μεταρρυθμιστεί απόφαση που είχε κηρυχθεί προσωρινά εκτελεστή και εκτελέστηκε, εκείνος κατά του οποίου είχε στραφεί η εκτέλεση έχει δικαίωμα, εκτός από την επαναφορά των πραγμάτων στην προηγούμενη κατάσταση σύμφωνα με το άρθρο 914, να ζητήσει από εκείνον που επέσπευσε την εκτέλεση αποζημίωση για τις ζημίες που προξενήθηκαν από την εκτέλεση, μόνο αν αυτός ήξερε ή αγνοούσε από βαριά του αμέλεια, ότι το δικαίωμα δεν υπήρχε. 2. Αν εξαφανιστεί ύστερα από άσκηση ένδικου μέσου τελεσίδικη απόφαση που εκτελέστηκε, εκείνος κατά του οποίου είχε στραφεί η εκτέλεση έχει δικαίωμα, εκτός από την επαναφορά των πραγμάτων στην προηγούμενη κατάσταση σύμφωνα με το άρθρο 914, να ζητήσει από εκείνον που επέσπευσε την εκτέλεση αποζημίωση για τις ζημίες που προήλθαν από την εκτέλεση, μόνο αν αυτός είχε δόλο ως προς τη μη ύπαρξη του δικαιώματος. 3. Αν ακυρωθεί αμετάκλητα η αναγκαστική εκτέλεση, εκείνος κατά του οποίου έγινε η εκτέλεση έχει δικαίωμα να ζητήσει από εκείνον που την επέσπευσε αποζημίωση για τις ζημίες που επήλθαν από την εκτέλεση, αν συντρέχουν οι προϋποθέσεις των άρθρων 914 ή 919 του Αστικού Κώδικα.
Κώδικας
Κώδικας Πολιτικής Δικονομίας (Π.Δ. 503/1985)
Άνοιγμα άρθρου

Ν4727 Άρθρο 52

Κώδικας Ψηφιακής Διακυβέρνησης & Ηλεκτρονικών Επικοινωνιών (Ν. 4727/2020)
Σχετικότητα 88.0%
Κείμενο Άρθρου
Ν4727 Άρθρο 52: Πάροχοι υπηρεσιών εμπιστοσύνης Οι πάροχοι υπηρεσιών εμπιστοσύνης εγγυώνται την ακρίβεια των πιστοποιητικών που εκδίδουν, ευθύνονται δε για τη ζημία που προκαλείται από πρόθεση ή αμέλεια σε οποιοδήποτε φυσικό ή νομικό πρόσωπο, σύμφωνα με τα οριζόμενα στο άρθρο 13 του Κανονισμού eIDAS και με την επιφύλαξη του ν. 2251/1994 (Α΄ 191), ιδίως του άρθρου 8.
Κώδικας
Κώδικας Ψηφιακής Διακυβέρνησης & Ηλεκτρονικών Επικοινωνιών (Ν. 4727/2020)
Άνοιγμα άρθρου

ΓΚΠΔ Άρθρο 82

Γενικός Κανονισμός για την Προστασία Δεδομένων (GDPR) (Κανονισμός (ΕΕ) 2016/679)
Σχετικότητα 88.0%
Κείμενο Άρθρου
ΓΚΠΔ Άρθρο 82: Δικαίωμα αποζημίωσης και ευθύνη 1. Κάθε πρόσωπο το οποίο υπέστη υλική ή μη υλική ζημία ως αποτέλεσμα παραβίασης του παρόντος κανονισμού δικαιούται αποζημίωση από τον υπεύθυνο επεξεργασίας ή τον εκτελούντα την επεξεργασία για τη ζημία που υπέστη. 2. Κάθε υπεύθυνος επεξεργασίας που συμμετέχει στην επεξεργασία είναι υπεύθυνος για τη ζημία που προκάλεσε η εκ μέρους του επεξεργασία που παραβαίνει τον παρόντα κανονισμό. Ο εκτελών την επεξεργασία ευθύνεται για τη ζημία που προκάλεσε η επεξεργασία μόνο εφόσον δεν ανταποκρίθηκε στις υποχρεώσεις του παρόντος κανονισμού που αφορούν ειδικότερα τους εκτελούντες την επεξεργασία ή υπερέβη ή ενήργησε αντίθετα προς τις νόμιμες εντολές του υπευθύνου επεξεργασίας. 3. Ο υπεύθυνος επεξεργασίας ή ο εκτελών την επεξεργασία απαλλάσσεται από την ευθύνη που έχουν δυνάμει της παραγράφου 2, εάν αποδεικνύει ότι δεν φέρει καμία ευθύνη για το γενεσιουργό γεγονός της ζημίας. 4. Εάν περισσότεροι του ενός υπεύθυνοι επεξεργασίας ή εκτελούντες την επεξεργασία ή αμφότεροι ο υπεύθυνος επεξεργασίας και ο εκτελών την επεξεργασία εμπλέκονται στην ίδια επεξεργασία και, εάν δυνάμει των παραγράφων 2 και 3 είναι υπεύθυνοι για τυχόν ζημία που προκάλεσε η επεξεργασία, κάθε υπεύθυνος επεξεργασίας ή εκτελών την επεξεργασία ευθύνεται για τη συνολική ζημία, προκειμένου να διασφαλιστεί αποτελεσματική αποζημίωση του υποκειμένου των δεδομένων. 5. Εάν ο υπεύθυνος επεξεργασίας ή ο εκτελών την επεξεργασία έχει καταβάλει, σύμφωνα με την παράγραφο 4, πλήρη αποζημίωση για τη ζημία που προκάλεσε, ο εν λόγω υπεύθυνος ή εκτελών την επεξεργασία δικαιούται να ζητήσει από τους άλλους υπευθύνους επεξεργασίας ή εκτελούντες την επεξεργασία που εμπλέκονται στην ίδια επεξεργασία την ανάκτηση μέρους της αποζημίωσης που αντιστοιχεί στο μέρος της ευθύνης τους λόγω της ζημίας που προκλήθηκε σύμφωνα με τις προϋποθέσεις της παραγράφου 2. 6. Οι δικαστικές διαδικασίες για την άσκηση του δικαιώματος αποζημίωσης υποβάλλονται ενώπιον των αρμόδιων δικαστηρίων δυνάμει του δικαίου του κράτους μέλους που αναφέρεται στο άρθρο 79 παράγραφος 2.
Κώδικας
Γενικός Κανονισμός για την Προστασία Δεδομένων (GDPR) (Κανονισμός (ΕΕ) 2016/679)
Άνοιγμα άρθρου

Ν2251 Άρθρο 9

Προστασία Καταναλωτών (Ν. 2251/1994)
Σχετικότητα 87.9%
Κείμενο Άρθρου
Ν2251 Άρθρο 9: Διαφήμιση 1.α) Διαφήμιση κατά την έννοια του παρόντος νόμου είναι κάθε ανακοίνωση που γίνεται με κάθε μέσο στα πλαίσια εμπορικής, βιομηχανικής, βιοτεχνικής ή επαγγελματικής δραστηριότητας με στόχο την προώθηση της διάθεσης αγαθών ή υπηρεσιών, συμπεριλαμβανομένων των ακινήτων και των συναφών δικαιωμάτων και υποχρεώσεων. β) Προμηθευτής, κατά την έννοια του παρόντος άρθρου, είναι κάθε φυσικό ή νομικό πρόσωπο που ενεργεί για σκοπούς οι οποίοι σχετίζονται με την εμπορική, βιοτεχνική, επιχειρηματική ή ελευθέρια επαγγελματική του δραστηριότητα, καθώς και κάθε πρόσωπο το οποίο ενεργεί στο όνομα ή για λογαριασμό του προμηθευτή. γ) Ιδιοκτήτης κώδικα, κατά την έννοια του παρόντος άρθρου, είναι κάθε οντότητα, συμπεριλαμβανομένων ενός προμηθευτή ή ομάδας προμηθευτών, που είναι υπεύθυνη για τη διατύπωση και την αναθεώρηση ενός κώδικα συμπεριφοράς ή και για την παρακολούθηση της συμμόρφωσης προς τον κώδικα όσων αναλαμβάνουν να δεσμεύονται από αυτόν. 2. Συγκριτική διαφήμιση είναι κάθε διαφήμιση που προσδιορίζει άμεσα ή έμμεσα ή υπονοεί την ταυτότητα συγκεκριμένου ανταγωνιστή ή τα προϊόντα ή τις υπηρεσίες που αυτός προσφέρει. Η διαφήμιση αυτή, όσον αφορά τη σύγκριση, επιτρέπεται εφόσον: α) δεν είναι παραπλανητική κατά την έννοια των διατάξεων των άρθρων 9δ και 9ε, β) συγκρίνει προϊόντα ή υπηρεσίες που ανταποκρίνονται στις ίδιες ανάγκες ή έχουν τους ίδιους στόχους, γ) συγκρίνει, κατά τρόπο αντικειμενικό, ένα ή περισσότερα χαρακτηριστικά που είναι ουσιώδη, συναφή, εξακριβώσιμα και αντιπροσωπευτικά των εν λόγω προϊόντων και υπηρεσιών, στα οποία μπορεί να συμπεριλαμβάνεται και η τιμή, δ) δεν έχει ως συνέπεια τη δυσφήμιση ή την υποτίμηση των σημάτων, εμπορικών επωνυμιών, άλλων διακριτικών σημείων, προϊόντων, υπηρεσιών, δραστηριοτήτων ή της κατάστασης ενός ανταγωνιστή, ε) για προϊόντα με ονομασία προέλευσης αφορά, σε κάθε περίπτωση, προϊόντα με την ίδια ονομασία προέλευσης, στ) δεν επωφελείται αθέμιτα από τη φήμη σήματος, εμπορικής επωνυμίας ή άλλων διακριτικών σημείων ανταγωνιστή ή από τα δηλωτικά καταγωγής ανταγωνιστικών προϊόντων, ζ) δεν παρουσιάζει ένα προϊόν ή μία υπηρεσία ως απομίμηση ή αντίγραφο προϊόντος ή υπηρεσίας που φέρουν σήμα κατατεθέν ή εμπορική επωνυμία και η) δεν δημιουργεί σύγχυση μεταξύ προμηθευτών, μεταξύ διαφημιστή και ανταγωνιστή ή μεταξύ των εμπορικών σημάτων, των εμπορικών επωνυμιών, άλλων διακριτικών γνωρισμάτων, προϊόντων ή υπηρεσιών του διαφημιστή και του ανταγωνιστή. 3. Κάθε συγκριτική διαφήμιση που αναφέρεται σε ειδική προσφορά επιτρέπεται εφόσον επισημαίνει με σαφή τρόπο την ημερομηνία κατά την οποία λήγει η προσφορά ή, εφόσον χρειάζεται, ότι η ειδική προσφορά εξαρτάται από τη διαθεσιμότητα των προϊόντων και υπηρεσιών. Στην περίπτωση που η ειδική προσφορά δεν έχει αρχίσει ακόμη, πρέπει επίσης να επισημαίνεται η ημερομηνία έναρξης της περιόδου κατά την οποία ισχύουν η ειδική τιμή ή άλλοι ειδικοί όροι. 4. Η μνεία ή αναπαραγωγή σε διαφημίσεις των αποτελεσμάτων συγκριτικών δοκιμών για αγαθά ή υπηρεσίες, που έχουν διεξαχθεί από τρίτους, επιτρέπεται μόνο με την έγγραφη συναίνεση του υπεύθυνου για τη δοκιμή προσώπου. Στην περίπτωση αυτή, ο διαφημιζόμενος ευθύνεται για τη συγκριτική δοκιμή σαν αυτή να είχε διεξαχθεί από τον ίδιο ή υπό την καθοδήγησή του. 5. Η μετάδοση διαφημιστικού μηνύματος απευθείας στον καταναλωτή μέσω τηλεφώνου, τηλεομοιοτυπίας (φαξ), ηλεκτρονικού ταχυδρομείου, αυτόματης κλήσης ή άλλου ηλεκτρονικού μέσου επικοινωνίας επιτρέπεται μόνο εφόσον τηρούνται οι όροι και οι προϋποθέσεις του άρθρου 11 του ν. 3471/2006. 6. Απαγορεύεται στους τηλεοπτικούς σταθμούς η μετάδοση διαφημίσεων παιδικών παιχνιδιών από ώρα 07:00 μέχρι και ώρα 22:00 κάθε ημέρας. Για την εφαρμογή του προηγούμενου εδαφίου, οι τηλεοπτικοί σταθμοί λογίζονται ως προμηθευτές κατά την έννοια της παραγράφου 1. 7. Με απόφαση του Υπουργού Εμπορίου, που δημοσιεύονται στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως, μπορούν να θεσπίζονται ειδικοί κανόνες για τη διαφήμιση ειδικών κατηγοριών προϊόντων ή υπηρεσιών ώστε να εξασφαλίζεται η πραγματική δυνατότητα του καταναλωτή να πληροφορείται τις τιμές και τα χαρακτηριστικά των προϊόντων και υπηρεσιών για να μπορεί να κρίνει την ποιότητα και την τιμή. 8. Σε περίπτωση παράβασης των διατάξεων του παρόντος άρθρου εφαρμόζονται αναλόγως οι διατάξεις του άρθρου 9θ.
Κώδικας
Προστασία Καταναλωτών (Ν. 2251/1994)
Άνοιγμα άρθρου

ΚΠολΔ Άρθρο 242

Κώδικας Πολιτικής Δικονομίας (Π.Δ. 503/1985)Τροποποίηση: 01/01/2022
Σχετικότητα 87.3%
Κείμενο Άρθρου
ΚΠολΔ Άρθρο 242: 1. Η συζήτηση αρχίζει μετά την εκφώνηση των ονομάτων των διαδίκων και τη δήλωση των παραστάσεών τους. Οι διάδικοι που παρίστανται νόμιμα έχουν δικαίωμα να αναπτύξουν στο ακροατήριο προφορικά τους ισχυρισμούς τους. 2. Αν δεν ορίζεται διαφορετικά, στις περιπτώσεις που η προφορική συζήτηση δεν είναι υποχρεωτική οι διάδικοι μπορούν να συμφωνήσουν με κοινή δήλωση, που υπογράφεται από τους πληρεξούσιους δικηγόρους ότι δε θα παραστούν κατά την εκφώνηση. Τέτοια δήλωση μπορεί να γίνει και από έναν ή ορισμένους μόνο πληρεξουσίους. Η δήλωση αυτή παραδίνεται στην περίπτωση κοινής δήλωσης από έναν τουλάχιστον πληρεξούσιο δικηγόρο και στην περίπτωση μονομερούς δήλωσης από τον πληρεξούσιο δικηγόρο, στον αρμόδιο γραμματέα το αργότερο την παραμονή της δικασίμου και σημειώνεται αμέσως στο πινάκιο. Στις παραπάνω περιπτώσεις η συζήτηση περατώνεται με μόνη την εκφώνηση της υπόθεσης. Μόνο δήλωση βίαιης διακοπής της δίκης είναι παραδεκτή. Μπορεί όμως το δικαστήριο, αν προβάλλονται άλλοι διαδικαστικοί ισχυρισμοί, να αναβάλει την υπόθεση σε σύντομη δικάσιμο με πρακτικό στο οποίο καταχωρίζονται και οι ισχυρισμοί αυτοί. Στη δικάσιμο αυτή καλούνται όσοι διάδικοι δεν ήταν παρόντες κατά την αναβολή, ενώ οι παρόντες οφείλουν να εμφανιστούν χωρίς κλή τευση και αν δεν παραστούν κατά τη νέα δικάσιμο δικάζονται εξαρχής ερήμην..
Κώδικας
Κώδικας Πολιτικής Δικονομίας (Π.Δ. 503/1985)
Άνοιγμα άρθρου

ΑΚ Άρθρο 834

Αστικός Κώδικας (Π.Δ. 456/1984)
Σχετικότητα 87.1%
Κείμενο Άρθρου
ΑΚ Άρθρο 834: Έκταση της ευθύνης Ο ξενοδόχος ευθύνεται για κάθε βλάβη, καταστροφή ή αφαίρεση των πραγμάτων που έφεραν οι πελάτες στο ξενοδοχείο, εκτός αν η ζημία οφείλεται στον ίδιο τον πελάτη ή σε επισκέπτη, συνοδό ή υπηρέτη του, ή στην ιδιάζουσα φύση του πράγματος ή σε ανώτερη βία. Με ξενοδοχεία εξομοιώνονται τα οικοτροφεία, οι κλινικές, οι κλινάμαξες και τα επιβατικά πλοία ή αερόπλοια για το κατάλυμα που παρέχουν στους πελάτες.
Κώδικας
Αστικός Κώδικας (Π.Δ. 456/1984)
Άνοιγμα άρθρου

Ν2251 Άρθρο 3Ζ

Προστασία Καταναλωτών (Ν. 2251/1994)
Σχετικότητα 87.1%
Κείμενο Άρθρου
Ν2251 Άρθρο 3Ζ: Άσκηση δικαιώματος υπαναχώρησης 1. Πριν από τη λήξη της προθεσμίας υπαναχώρησης, ο καταναλωτής ενημερώνει τον προμηθευτή για την απόφασή του να υπαναχωρήσει από τη σύμβαση. Προς τον σκοπό αυτό, ο καταναλωτής δύναται: α) είτε να χρησιμοποιήσει το υπόδειγμα εντύπου υπαναχώρησης που παρατίθεται στο τμήμα Β του Παραρτήματος του Ν. 2251/1994· β) είτε να κάνει οποιαδήποτε άλλη σαφή δήλωση που να παρουσιάζει την απόφασή του να υπαναχωρήσει από τη σύμβαση. 2. Ο καταναλωτής έχει κάνει χρήση του δικαιώματος υπαναχώρησης εντός της προθεσμίας υπαναχώρησης που αναφέρεται στο άρθρο 3ε παράγραφος 2 και στο άρθρο 3στ, εάν η ανακοίνωση περί άσκησης του δικαιώματος υπαναχώρησης αποσταλεί από τον καταναλωτή πριν από τη λήξη της προθεσμίας. 3. Ο προμηθευτής μπορεί, επιπλέον των δυνατοτήτων που αναφέρονται στην παράγραφο 1, να παράσχει την επιλογή στον καταναλωτή να συμπληρώσει και να υποβάλει ηλεκτρονικά είτε το υπόδειγμα εντύπου υπαναχώρησης που παρατίθεται στο τμήμα Β του Παραρτήματος του Ν. 2251/1994, είτε οποιαδήποτε άλλη σαφή δήλωση που βρίσκεται στον διαδικτυακό τόπο του προμηθευτή. Σε αυτές τις περιπτώσεις, ο προμηθευτής κοινοποιεί αμελλητί στον καταναλωτή επιβεβαίωση παραλαβής αυτής της υπαναχώρησης πάνω σε σταθερό μέσο. 4. Ο καταναλωτής φέρει το βάρος της απόδειξης ότι άσκησε το δικαίωμα υπαναχώρησης δυνάμει του παρόντος άρθρου. Το παρόν άρθρο προστέθηκε με το άρθρο 3 της Κ.Υ.Α. Ζ1-891/2013. Σύμφωνα με το άρθρο 10 της ίδιας απόφασης "οι διατάξεις της παρούσας απόφασης εφαρμόζονται σε συμβάσεις συναφθείσες μετά τη 13-06-2014".
Κώδικας
Προστασία Καταναλωτών (Ν. 2251/1994)
Άνοιγμα άρθρου

ΑΚ Άρθρο 904

Αστικός Κώδικας (Π.Δ. 456/1984)
Σχετικότητα 86.9%
Κείμενο Άρθρου
ΑΚ Άρθρο 904: Έννοια Όποιος έγινε πλουσιότερος χωρίς νόμιμη αιτία από την περιουσία η με ζημία άλλου έχει υποχρέωση να αποδώσει την ωφέλεια. Η υποχρέωση αυτή γεννιέται ιδίως σε περίπτωση παροχής αχρεώστητης ή παροχής για αιτία που δεν επακολούθησε ή έληξε ή αιτία παράνομη ή ανήθικη. Με παροχή εξομοιώνεται και η συμβατική αναγνώριση ότι υπάρχει ή δεν υπάρχει χρέος.
Κώδικας
Αστικός Κώδικας (Π.Δ. 456/1984)
Άνοιγμα άρθρου

Ν4640 Άρθρο 9

Διαμεσολάβηση (Ν. 4640/2019)
Σχετικότητα 86.9%
Κείμενο Άρθρου
Ν4640 Άρθρο 9: Αποτελέσματα της διαμεσολάβησης στην παραγραφή, την αποσβεστική προθεσμία και τις δικονομικές προθεσμίες 1. Η έγγραφη γνωστοποίηση του διαμεσολαβητή προς τα μέρη για τη διεξαγωγή της υποχρεωτικής αρχικής συνεδρίας ή η συμφωνία της εκούσιας προσφυγής στη διαδικασία της διαμεσολάβησης του άρθρου 5, αναστέλλει την παραγραφή και την αποσβεστική προθεσμία άσκησης των αξιώσεων και των δικαιωμάτων, εφόσον αυτές έχουν αρχίσει σύμφωνα με τις διατάξεις του ουσιαστικού δικαίου, καθώς και τις δικονομικές προθεσμίες των άρθρων 237 και 238 Κ.Πολ.Δ., για όσο χρόνο διαρκεί η διαδικασία διαμεσολάβησης. 2. Με την επιφύλαξη των διατάξεων των άρθρων 261, 262 και 263 ΑΚ, η παραγραφή και η αποσβεστική προθεσμία άσκησης των αξιώσεων και των δικαιωμάτων του ουσιαστικού δικαίου που ανεστάλησαν, συνεχίζονται την επομένη της σύνταξης του πρακτικού μη επίτευξης συμφωνίας ή της επίδοσης δήλωσης αποχώρησης από τη διαδικασία της διαμεσολάβησης του ενός μέρους προς το άλλο και προς τον διαμεσολαβητή ή της με οποιονδήποτε τρόπο ολοκλήρωσης ή κατάργησης της διαδικασίας της διαμεσολάβησης. Αν η συμφωνία που περιέχεται στο πρακτικό διαμεσολάβησης περιλαμβάνει αιρέσεις ή προθεσμίες ή οποιονδήποτε άλλον όρο από τον οποίον εξαρτάται η ενάσκηση των δικαιωμάτων που απορρέουν από τη συμφωνία, τότε η παραγραφή και η αποσβεστική προθεσμία που έχουν ανασταλεί συνεχίζονται από την πλήρωση της αιρέσεως ή του όρου ή την παρέλευση της προθεσμίας. 3. Οι δικονομικές προθεσμίες της παραγράφου 1 συνεχίζονται από τη σύνταξη πρακτικού μη επίτευξης συμφωνίας ή από την επίδοση δήλωσης αποχώρησης από τη διαδικασία της διαμεσολάβησης του ενός μέρους προς το άλλο και προς τον διαμεσολαβητή ή από την με οποιονδήποτε τρόπο ολοκλήρωση ή κατάργηση της διαδικασίας της διαμεσολάβησης. Στην περίπτωση επίτευξης συμφωνίας, η συνέχιση των δικονομικών προθεσμιών δικαιολογείται για αντικείμενα της δίκης που δεν καλύπτονται από τη συμφωνία των μερών.
Κώδικας
Διαμεσολάβηση (Ν. 4640/2019)
Άνοιγμα άρθρου

ΚΠΔ Άρθρο 49

Κώδικας Ποινικής Δικονομίας (Ν. 4620/2019)Τροποποίηση: 01/05/2024
Σχετικότητα 86.8%
Κείμενο Άρθρου
ΚΠΔ Άρθρο 49: Αποχή από την ποινική δίωξη κακουργημάτων υπό όρους 1. Στις περιπτώσεις των κακουργημάτων, που προβλέπονται στα άρθρα 216 παρ. 3 και 4, 242 παρ. 3, 4 και 5, 375 παρ. 2 και 3, «386 παρ. 1 εδάφιο β' και παρ. 2, 386Α παρ. 1 εδάφιο β' και παρ. 3, 386Β παρ. 1 περ. β'» και 390 παρ. 1 εδ. Β' και 2 ΠΚ και στους νόμους 1599/1986, 2960/2001, 4557/2018 και 4174/2013 ο εισαγγελέας πλημμελειοδικών μπορεί, κατόπιν σύμφωνης γνώμης του Εισαγγελέα Εφετών και εφόσον συντρέχουν επαρκείς ενδείξεις ενοχής, να απόσχει προσωρινά από την ποινική δίωξη με αιτιολογημένη διάταξή του, υπό τον όρο ότι αυτός στον οποίο αποδίδεται η πράξη θα αποκαταστήσει πλήρως την προκληθείσα ζημία, καταβάλλοντας αποδεδειγμένα ή κατά δήλωση του παθόντος το κεφάλαιο και τους τόκους υπερημερίας. Για τον λόγο αυτόν, ο εισαγγελέας καλεί αυτόν στον οποίο αποδίδεται η πράξη, καθώς και τον παθόντα να εμφανισθούν ενώπιόν του μετά ή δια συνηγόρου. Σε περίπτωση απόπειρας ως αποκατάσταση νοείται η χρηματική ικανοποίηση του ζημιωθέντος λόγω της ηθικής βλάβης, η οποία για την εφαρμογή των διατάξεων της αποχής δεν μπορεί να είναι μεγαλύτερη των τριάντα χιλιάδων (30.000) ευρώ με την επιφύλαξη της διεκδίκησης τυχόν υπερβαινουσών το ως άνω ποσό αξιώσεων στα πολιτικά δικαστήρια. Σε περιπτώσεις συμμετοχής, η καταβολή του χρηματικού ποσού για την αποκατάσταση της προκληθείσα ς ζημίας από έναν συμμέτοχο, ωφελεί και τους υπολοίπους. Αν κάποιος από τους συμμέτοχους δεν επιθυμεί την αποχή υπό όρους, η υπόθεση χωρίζεται και ακολουθείται ως προς αυτόν η τακτική διαδικασία. Η διαδικασία του παρόντος άρθρου δεν επεκτείνεται στα συρρέοντα εγκλήματα που δεν περιλαμβάνονται στα ως άνω εγκλήματα, ως προς τα οποία η δικογραφία χωρίζεται με πράξη του εισαγγελέα. 2. Ο εισαγγελέας ορίζει στον υπόχρεο χρονικό διάστημα για την αποκατάσταση της ζημίας που δεν υπερβαίνει τους οκτώ (8) μήνες, το οποίο μπορεί να παραταθεί για ακόμη τέσσερις (4)μήνες. Η διάταξη του άρθρου 113 ΠΚ εφαρμόζεται και εδώ. 3. Εφόσον ο υπόχρεος αποκαταστήσει πλήρως τη ζημία, ο εισαγγελέας εκδίδει διάταξη με την οποία απέχει από την ποινική δίωξη υπό τον όρο ότι ο υπαίτιος δεν θα τελέσει ομοειδές κακούργημα ή πλημμέλημα εντός τριετίας από την έκδοση της ως άνω διάταξης, την οποία κοινοποιεί στον Εισαγγελέα Εφετών για τη σύμφωνη γνώμη του. Αν δεν τελεστεί ομοειδής αξιόποινη πράξη εντός της παραπάνω τριετίας, η αποχή από την ποινική δίωξη καθίσταται οριστική. Οι διατάξεις του άρθρου 113 ΠΚ για την αναστολή της παραγραφής του αξιο ποίνου εφαρμόζονται και εδώ, χωρίς να ισχύει ο χρονικός περιορισμός της παρ. 2 του άρθρου 113 ΠΚ. Σε περίπτωση παραβίασης του όρου αυτού, η ποινική δίωξη, για την οποία αποφασίστηκε η υφ' όρον αποχή, κινείται μόλις η καταδίκη για το έγκλημα που τελέστηκε εντός της τριετίας καταστεί αμετάκλητη. Στην περίπτωση αυτή εφαρμόζονται αναλόγως οι διατάξεις του άρθρου 301. 4. Οι διατάξεις των παρ. 3, 6 και 7 του προηγούμενου άρθρου εφαρμόζονται αναλόγως.
Κώδικας
Κώδικας Ποινικής Δικονομίας (Ν. 4620/2019)
Άνοιγμα άρθρου

ΑΚ Άρθρο 911

Αστικός Κώδικας (Π.Δ. 456/1984)
Σχετικότητα 86.6%
Κείμενο Άρθρου
ΑΚ Άρθρο 911: Ο λήπτης ευθύνεται σαν να είχε επιδοθεί η αγωγή: 1. σε περίπτωση απαίτησης αχρεωστήτου, εφόσον γνώριζε ή αφότου έμαθε την ανυπαρξία του χρέους. 2. σε περίπτωση απαίτησης για παράνομη ή ανήθικη αιτία.
Κώδικας
Αστικός Κώδικας (Π.Δ. 456/1984)
Άνοιγμα άρθρου

Ν4961 Άρθρο 57

Αναδυόμενες Τεχνολογίες Πληροφορικής και Επικοινωνιών (Ν. 4961/2022)
Σχετικότητα 86.2%
Κείμενο Άρθρου
Ν4961 Άρθρο 57: Ευθύνη εμπλεκόμενων προσώπων 1. Το ψηφιακό μοντέλο ή το αρχείο που σχετίζεται με τη διαδικασία της τρισδιάστατης εκτύπωσης θεωρούνται ως αγαθά κατά την έννοια της περ. 5 του άρθρου 1Α του ν. 2251/1994 (Α’ 191). Ο δημιουργός ή ο νόμιμος δικαιούχος ή ο πωλητής του ευθύνονται σύμφωνα με το άρθρο 6 του ν. 2251/1994 για κάθε ζημία που οφείλεται σε ελάττωμά του. 2. Το τρισδιάστατα εκτυπωμένο αντικείμενο θεωρείται ως αγαθό κατά την έννοια της περ. 5 του άρθρου 1Α του ν. 2251/1994. Ο πωλητής τρισδιάστατα εκτυπωμένου αντικειμένου και όποιος εκτυπώνει τέτοιου είδους αντικείμενο για εμπορικό σκοπό ευθύνονται σύμφωνα με το άρθρο 6 του ν. 2251/1994 για κάθε ζημία που οφείλεται σε ελάττωμα που προκύπτει κατά την εκτύπωση, συμπεριλαμβανομένης και της ευθύνης για την επιλογή των υλικών εκτύπωσης. 3. Ο τρισδιάστατος εκτυπωτής ή σαρωτής και το λογισμικό αυτών θεωρούνται αγαθά κατά την έννοια της περ. 5 του άρθρου 1Α του ν. 2251/1994. Ο δημιουργός ή ο πωλητής αυτών ευθύνονται σύμφωνα με το άρθρο 6 του ν. 2251/1994 για κάθε ζημία που οφείλεται σε ελάττωμά τους. 4. Ο δημιουργός ή ο νόμιμος δικαιούχος δεν ευθύνονται, εφόσον το ψηφιακό μοντέλο ή αρχείο που σχετίζεται με τη διαδικασία της τρισδιάστατης εκτύπωσης, το τρισδιάστατα εκτυπωμένο αντικείμενο και ο τρισδιάστατος εκτυπωτής ή σαρωτής ή το λογισμικό αυτών χρησιμοποιούνται για: α) ιδιωτική, δικαστική ή διοικητική χρήση, β) χρήση προς όφελος ατόμων με αναπηρία, γ) χρήση για προσωρινές ή παρεπόμενες φάσεις μιας τεχνολογικής μεθόδου που δεν έχουν αυτοτελώς οικονομική σημασία, δ) την εκπλήρωση εκπαιδευτικών ή ερευνητικών σκοπών, ε) ειδησεογραφικούς σκοπούς ή στ) τη χρήση εικόνων ή αντικειμένων σε δημόσιους χώρους ή εκθέσεων σε μουσεία ή σε καταλόγους έργων, εφόσον, στις ανωτέρω περιπτώσεις, δεν θίγεται η κανονική εκμετάλλευση του έργου ή άλλου προστατευόμενου αντικειμένου και δεν πλήττονται αδικαιολόγητα τα έννομα συμφέροντα του δημιουργού ή του νόμιμου δικαιούχου. Ειδικά για το ψηφιακό μοντέλο ή αρχείο που σχετίζεται με τη διαδικασία της τρισδιάστατης εκτύπωσης, το πρώτο εδάφιο εφαρμόζεται μόνον εφόσον η αρχική κτήση, κατοχή ή πρόσβαση σε αυτά είναι νόμιμη.
Κώδικας
Αναδυόμενες Τεχνολογίες Πληροφορικής και Επικοινωνιών (Ν. 4961/2022)
Άνοιγμα άρθρου

ΚΠολΔ Άρθρο 559

Κώδικας Πολιτικής Δικονομίας (Π.Δ. 503/1985)Τροποποίηση: 01/01/2002
Σχετικότητα 86.0%
Κείμενο Άρθρου
ΚΠολΔ Άρθρο 559: Αναίρεση επιτρέπεται μόνο 1) αν παραβιάστηκε κανόνας του ουσιαστικού δικαίου, στον οποίο περιλαμβάνονται και οι ερμηνευτικοί κανόνες των δικαιοπραξιών, αδιάφορο αν πρόκειται για νόμο ή έθιμο, ελληνικό ή ξένο, εσωτερικού ή διεθνούς δικαίου. Η παράβαση των διδαγμάτων της κοινής πείρας αποτελεί λόγο αναίρεσης μόνο αν τα διδάγματα αυτά αφορούν την ερμηνεία κανόνων δικαίου ή την υπαγωγή των πραγματικών γεγονότων σ' αυτούς, 2) αν το δικαστήριο δεν είχε τη νόμιμη σύνθεση ή έλαβε μέρος στη σύνθεσή του δικαστής του οποίου είχε γίνει δεκτή η εξαίρεση ή κατά του οποίου είχε ασκηθεί αγωγή κακοδικίας, 3) αν το δικαστήριο απέρριψε την αίτηση για εξαίρεση δικαστή, αν και ο δικαστής αυτός, σύμφωνα με τα πραγματικά περιστατικά που δέχτηκε η απόφαση, έπρεπε κατά το νόμο να εξαιρεθεί, 4) αν το δικαστήριο έχει υπερβεί τη δικαιοδοσία των πολιτικών δικαστηρίων, 5) αν το δικαστήριο σε περίπτωση καθ' ύλην αρμοδιότητας εσφαλμένα δέχτηκε ότι είναι αρμόδιο ή αναρμόδιο, με την επιφύλαξη των διατάξεων του άρθρου 47 ή αν το δικαστήριο στο οποίο παραπέμφθηκε η υπόθεση παραβίασε τις διατάξεις του άρθρου 46, 6) αν παρά το νόμο και ιδίως παρά τις σχετικές με την επίδοση διατάξεις ο διάδικος δικάστηκε ερήμην, 7) αν παράνομα αποκλείστηκε η δημοσιότητα της διαδικασίας, 8) αν το δικαστήριο παρά το νόμο έλαβε υπόψη πράγματα που δεν προτάθηκαν ή δεν έλαβε υπόψη πράγματα που προτάθηκαν και έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης, 9) αν το δικαστήριο επιδίκασε κάτι που δεν ζητήθηκε ή επιδίκασε περισσότερα από όσα ζητήθηκαν ή άφησε αίτηση αδίκαστη, 10) αν το δικαστήριο παρά το νόμο δέχτηκε πράγματα που έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης ως αληθινά χωρίς απόδειξη (διεγράφησαν λέξεις.) 11) αν το δικαστήριο έλαβε υπόψη αποδεικτικά μέσα που ο νόμος δεν επιτρέπει ή παρά το νόμο έλαβε υπόψη αποδείξεις που δεν προσκομίστηκαν ή δεν έλαβε υπόψη αποδεικτικά μέσα που οι διάδικοι επικαλέστηκαν και προσκόμισαν, 12) αν το δικαστήριο παραβίασε τους ορισμούς του νόμου σχετικά με τη δύναμη των αποδεικτικών μέσων, 13) αν το δικαστήριο εσφαλμένα εφάρμοσε τους ορισμούς του νόμου ως προς το βάρος της απόδειξης, 14) αν το δικαστήριο παρά το νόμο κήρυξε ή δεν κήρυξε ακυρότητα, έκπτωση από δικαίωμα ή απαράδεκτο, 15) αν παρά το νόμο ανακλήθηκε οριστική απόφαση, 16) αν το δικαστήριο κατά παράβαση του νόμου δέχτηκε ότι υπάρχει ή ότι δεν υπάρχει δεδικασμένο ή ότι υπάρχει δεδικασμένο με βάση απόφαση που εξαφανίστηκε ύστερα από ένδικο μέσο ή αναγνωρίστηκε ως ανύπαρκτη, 17) αν η ίδια απόφαση περιέχει αντιφατικές διατάξεις, 18) αν το δικαστήριο της παραπομπής δεν συμμορφώθηκε προς την αναιρετική απόφαση, 19) αν η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση και ιδίως αν δεν έχει καθόλου αιτιολογίες ή έχει αιτιολογίες αντιφατικές ή ανεπαρκείς σε ζήτημα που ασκεί ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης, 20) αν το δικαστήριο παραμόρφωσε το περιεχόμενο εγγράφου με το να δεχτεί πραγματικά γεγονότα προφανώς διαφορετικά από εκείνα που αναφέρονται στο έγγραφο αυτό.
Κώδικας
Κώδικας Πολιτικής Δικονομίας (Π.Δ. 503/1985)
Άνοιγμα άρθρου

ΚΔΥ Άρθρο 123

Κώδικας Δικαστικών Υπαλλήλων (Ν. 4798/2021)
Σχετικότητα 85.9%
Κείμενο Άρθρου
ΚΔΥ Άρθρο 123: Αστική ευθύνη 1. Ο δικαστικός υπάλληλος ευθύνεται έναντι του Δημοσίου για κάθε θετική ζημία την οποία προξένησε σε αυτό από δόλο ή βαριά αμέλεια. Ευθύνεται για τις αποζημιώσεις τις οποίες κατέβαλε το Δημόσιο σε τρίτους για βλάβη από παράνομη πράξη ή παράλειψή του κατά την εκτέλεση των καθηκόντων του, εφόσον οφείλεται σε δόλο ή βαρειά αμέλεια. Ο δικαστικός υπάλληλος δεν ευθύνεται έναντι των τρίτων για τις πιο πάνω πράξεις ή παραλείψεις του. 2. Η ζημία καταλογίζεται στον δικαστικό υπάλληλο με αίτηση που ασκείται από τον Γενικό Επίτροπο της Επικρατείας στο Ελεγκτικό Συνέδριο. Ως ζημιογόνο γεγονός νοείται κάθε πράξη, νομική ή υλική, ή παράλειψη που συνδέεται αιτιωδώς με την επέλευση της ζημίας, εφόσον διαπράχθηκε κατά την άσκηση των υπαλληλικών του καθηκόντων ή κατ’ εκμετάλλευση ή κατά κατάχρηση ή καθ’ υπέρβαση αυτών. Για την άσκηση αίτησης καταλογισμού συνεπεία καταβολής αποζημίωσης προς τρίτο δυνάμει δικαστικής απόφασης, απαιτείται η απόφαση αυτή να έχει καταστεί αμετάκλητη. 3. Αν πρόκειται για αποζημίωση την οποία κατέβαλε το Δημόσιο σε τρίτους για βλάβη από παράνομη πράξη ή παράλειψη του υπαλλήλου, η αξίωση καταλογισμού παραγράφεται μετά πενταετία από την κοινοποίηση της αμετάκλητης απόφασης στον Γενικό Επίτροπο της Επικρατείας στο Ελεγκτικό Συνέδριο. Αν πρόκειται για ζημία ευθέως του Δημοσίου, η αξίωση καταλογισμού παραγράφεται μετά πενταετία από τη διαπίστωση της ζημίας από τα αρμόδια όργανα. 4. Κάθε δικαστική απόφαση που επιδικάζει αποζημίωση στο Δημόσιο για ζημιογόνο γεγονός της παρ. 2 κοινοποιείται μέσα σε ένα (1) μήνα από τη δημοσίευσή της στον Γενικό Επίτροπο της Επικρατείας στο Ελεγκτικό Συνέδριο. Ομοίως κοινοποιείται σε αυτόν κάθε σχετικό πόρισμα ελέγχου ή διοικητικής εξέτασης μέσα σε ένα (1) μήνα από την έκδοσή του. Ο Γενικός Επίτροπος, κατά την άσκηση της αρμοδιότητάς του, μπορεί να ζητά στοιχεία από οποιαδήποτε υπηρεσία και κάθε αρμόδιο όργανο είναι υποχρεωμένο να τον συνδράμει. Η παράβαση της ανωτέρω υποχρέωσης συνιστά πειθαρχικό παράπτωμα για το αρμόδιο όργανο. Την άσκηση της πειθαρχικής δίωξης μπορεί να προκαλέσει και ο Γενικός Επίτροπος με έγγραφό του προς τον αρμόδιο υπουργό ή τη διοίκηση του νομικού προσώπου δημοσίου δικαίου. Στην περίπτωση αυτή καθίσταται υποχρεωτική η άσκηση της δίωξης. 5. Σε περίπτωση έλλειψης δόλου, το Ελεγκτικό Συνέδριο, εκτιμώντας τις ειδικές περιστάσεις, μπορεί να καταλογίσει στον δικαστικό υπάλληλο μέρος μόνο της ζημίας που επήλθε στο Δημόσιο ή της αποζημίωσης που αυτό υποχρεώθηκε να καταβάλει. 6. Αν περισσότεροι δικαστικοί υπάλληλοι προξένησαν από κοινού ζημία στο Δημόσιο, ευθύνονται εις ολόκληρον κατά τις διατάξεις του αστικού δικαίου. 7. Η αστική ευθύνη των δημόσιων υπολόγων από τη διαχείρισή τους διέπεται από τις ειδικές γι’ αυτούς διατάξεις.
Κώδικας
Κώδικας Δικαστικών Υπαλλήλων (Ν. 4798/2021)
Άνοιγμα άρθρου

Ν2251 Άρθρο 3Θ

Προστασία Καταναλωτών (Ν. 2251/1994)
Σχετικότητα 85.9%
Κείμενο Άρθρου
Ν2251 Άρθρο 3Θ: Υποχρεώσεις του προμηθευτή σε περίπτωση υπαναχώρησης 1. Ο προμηθευτής επιστρέφει κάθε πληρωμή που έλαβε από τον καταναλωτή, συμπεριλαμβανομένων, κατά περίπτωση, των δαπανών παράδοσης, χωρίς αδικαιολόγητη καθυστέρηση και οπωσδήποτε εντός 14 ημερολογιακών ημερών από την ημέρα κατά την οποία ενημερώθηκε για την απόφαση του καταναλωτή να υπαναχωρήσει από τη σύμβαση δυνάμει του άρθρου 3ζ. Ο προμηθευτής προβαίνει στην προβλεπόμενη στο πρώτο εδάφιο επιστροφή χρημάτων χρησιμοποιώντας τα ίδια μέσα πληρωμής με εκείνα που ο καταναλωτής χρησιμοποίησε για την αρχική συναλλαγή, εκτός κι αν ο καταναλωτής έχει ρητώς συμφωνήσει διαφορετικά και υπό τον όρο να μην επιβαρυνθεί ο καταναλωτής με δαπάνες προκύπτουσες από την επιστροφή των χρημάτων. 2. Κατά παρέκκλιση από την παράγραφο 1, ο προμηθευτής δεν απαιτείται να επιστρέψει πρόσθετες δαπάνες παράδοσης, εάν ο καταναλωτής ρητώς είχε επιλέξει τρόπο παράδοσης άλλο από τον φθηνότερο τυποποιημένο τρόπο παράδοσης που προσφέρει ο προμηθευτής. 3. Εκτός εάν ο προμηθευτής προσφέρθηκε να παραλάβει ο ίδιος τα αγαθά, όσον αφορά τις συμβάσεις πώλησης, ο προμηθευτής μπορεί να παρακρατήσει την επιστροφή του τιμήματος μέχρι να λάβει πίσω τα αγαθά ή μέχρι ο καταναλωτής να παράσχει αποδείξεις ότι έστειλε πίσω τα αγαθά, όποιο από τα δύο συμβεί πρώτο. Το παρόν άρθρο προστέθηκε με το άρθρο 3 της Κ.Υ.Α. Ζ1-891/2013. Σύμφωνα με το άρθρο 10 της ίδιας απόφασης "οι διατάξεις της παρούσας απόφασης εφαρμόζονται σε συμβάσεις συναφθείσες μετά τη 13-06-2014".
Κώδικας
Προστασία Καταναλωτών (Ν. 2251/1994)
Άνοιγμα άρθρου

Ν4412 Άρθρο 157

Δημόσιες Συμβάσεις (Ν. 4412/2016)
Σχετικότητα 85.8%
Κείμενο Άρθρου
Ν4412 Άρθρο 157: Βλάβες στα έργα - Αποζημιώσεις 1. Μέχρι την παραλαβή ο ανάδοχος φέρει τον κίνδυνο του έργου για βλάβες από οποιαδήποτε αιτία, εκτός αν αυτές οφείλονται σε υπαιτιότητα του φορέα κατασκευής του έργου ή αν προβλέπεται διαφορετικά στη σύμβαση. Αν το έργο ή τμήμα αυτού παραδοθεί για χρήση πριν από την παραλαβή, οι βλάβες, κλοπές ή βανδαλισμοί από τη χρήση, εφόσον δεν οφείλονται σε κακή ποιότητα του έργου, βαρύνουν τον κύριο αυτού, εκτός αν άλλως ορίζεται στη σύμβαση. Κατ’ εξαίρεση για βλάβες του έργου ή των μόνιμων εγκαταστάσεων του αναδόχου στον τόπο των έργων που προέρχονται από ανωτέρα βία, αναγνωρίζεται στον ανάδοχο δικαίωμα αποζημίωσης ανάλογης με τη ζημία, το ποσό της οποίας καθορίζεται με συνεκτίμηση του είδους και της έκτασης των βλαβών και των ειδικών συνθηκών σε κάθε συγκεκριμένη περίπτωση. 2. Ο ανάδοχος υποχρεούται να διορθώσει μέσα σε οριζόμενη από τον φορέα κατασκευής εύλογη προθεσμία τα ελαττώματα του έργου, που διαπιστώνονται κατά τη διάρκεια της κατασκευής και μέχρι την παραλαβή. Αν η προθεσμία αυτή παρέλθει άπρακτη, ο φορέας κατασκευής του έργου μπορεί να εκτελέσει τη διόρθωση σε βάρος του αναδόχου με οποιονδήποτε τρόπο, με την επιφύλαξη πάντοτε του δικαιώματός του να κηρύξει τον ανάδοχο έκπτωτο. Αν το ελάττωμα δεν είναι ουσιώδες και η διόρθωσή του απαιτεί δυσανάλογες δαπάνες, γίνεται σχετική μείωση του εργολαβικού ανταλλάγματος. 3. Ο ανάδοχος δεν δικαιούται καμιά αποζημίωση από τον κύριο του έργου για οποιαδήποτε βλάβη επέρχεται στα έργα, για οποιαδήποτε φθορά ή απώλεια υλικών και γενικά για οποιαδήποτε ζημία που οφείλεται σε αμέλεια, απρονοησία ή ανεπιτηδειότητα αυτού ή του προσωπικού του ή σε μη χρήση των κατάλληλων μέσων ή σε οποιαδήποτε άλλη αιτία, εκτός από τις περιπτώσεις υπαιτιότητας του φορέα κατασκευής του έργου ή ανωτέρας βίας, σύμφωνα με την παρ. 1. Ο ανάδοχος είναι υποχρεωμένος να αποκαταστήσει τις βλάβες που τον βαρύνουν με δικές του δαπάνες. 4. Για να αναγνωρισθεί η αποζημίωση των βλαβών που προξενήθηκαν από ανωτέρα βία ο ανάδοχος πρέπει να δηλώσει γραπτώς στη διευθύνουσα υπηρεσία, το είδος και την έκταση των βλαβών, καθώς και τη δαπάνη για την επανόρθωσή της κατά το μέτρο που μπορεί αυτή να εκτιμηθεί. Η δήλωση περιλαμβάνει επίσης υποχρεωτικά περιγραφή της αιτίας των βλαβών, που χαρακτηρίζεται ως ανωτέρα βία και αίτημα αποζημίωσης για αποκατάστασή τους. 5. Η δήλωση υποβάλλεται σε ανατρεπτική προθεσμία δέκα (10) ημερών από την επέλευση της βλάβης. Αν πρόκειται για έργο που έχει περατωθεί και δεν έχει ακόμα παραληφθεί, η προθεσμία αυτή ορίζεται σε είκοσι (20) ημέρες. Ο επιβλέπων προβαίνει αμέσως σε αυτοψία για την εξακρίβωση του περιεχομένου της δήλωσης και ιδιαίτερα του είδους και της έκτασης των βλαβών, του χρόνου και των συνθηκών που τις προκάλεσαν σε αντιπαράσταση με τον ανάδοχο, ο οποίος καλείται προς τούτο και υποχρεούται να συντάξει σχετική έκθεση διαπίστωσης των βλαβών μέσα σε δέκα (10) ημέρες, η οποία κοινοποιείται στον ανάδοχο. Η μη παράσταση του αναδόχου κατά την αυτοψία δεν κωλύει τη σύνταξη της έκθεσης. Στην έκθεση εκτίθενται τα αίτια που συνιστούν την ανωτέρα βία, ο χρόνος και οι ειδικές συνθήκες από τις οποίες επήλθαν οι βλάβες, με περιγραφή όλων των στοιχείων που έχουν εξακριβωθεί. Εφόσον η βλάβη αποδίδεται σε ανωτέρα βία, εξετάζεται επίσης η ύπαρξη ευθύνης του αναδόχου προς αποφυγή ή μετριασμό της βλάβης, προσδιορίζονται με λεπτομέρεια το είδος και η έκταση των βλαβών και προτείνονται ο τρόπος και η δαπάνη που απαιτείται για την επανόρθωσή τους. Ο ανάδοχος, εντός πέντε (5) ημερών από την κοινοποίηση της έκθεσης, γνωστοποιεί στη διευθύνουσα υπηρεσία αν συμφωνεί με το περιεχόμενο αυτής, άλλως τεκμαίρεται η αποδοχή της. Η διευθύνουσα υπηρεσία, εντός προθεσμίας δέκα (10) ημερών, εκδίδει απόφαση με την οποία αποδέχεται, τροποποιεί ή απορρίπτει, μερικά ή συνολικά, αιτιολογημένα την έκθεση του επιβλέποντος. Αν το έργο χρησιμοποιείται, η υπηρεσία που το χρησιμοποιεί ειδοποιεί αμελλητί τη διευθύνουσα υπηρεσία για παρουσιαζόμενες βλάβες. 6. Κατά της απόφασης της παρ. 5 επιτρέπεται ένσταση κατ’ άρθρο 174. Η ένσταση είναι απαράδεκτη, εφόσον η απόφαση υιοθετεί την έκθεση και αυτή έγινε δεκτή από τον ανάδοχο χωρίς καμιά επιφύλαξη. 7. Η αποζημίωση προσδιορίζεται πάντοτε με βάση τους συμβατικούς όρους και τιμές. Όταν η αποκατάσταση των βλαβών διατάσσεται αφού τελειώσει το έργο και έχουν απομακρυνθεί οι εργοταξιακές εγκαταστάσεις του αναδόχου, κανονίζονται εύλογες τιμές μονάδας για την εκτέλεση εργασιών αποκατάστασης ή εκτελούνται απολογιστικά. 8. Ο ανάδοχος είναι υποχρεωμένος να εκτελέσει άμεσα, μετά την απόφαση της διευθύνουσας υπηρεσίας, τις εργασίες προς αποκατάσταση της βλάβης. Αν από τις βλάβες που προξενήθηκαν στα έργα δημιουργείται κίνδυνος για την ασφάλεια προσώπων ή για πρόκληση σημαντικών ζημιών σε τρίτους ή περαιτέρω σημαντικής βλάβης των έργων, ο προϊστάμενος της διευθύνουσας υπηρεσίας μπορεί να εγκρίνει την κατασκευή αναγκαίων επειγόντων έργων, στο μέτρο του δυνατού, έστω και αν αυτά δεν αποτελούν αντικείμενο της σύμβασης που συνάφθηκε με τον ανάδοχο. Η διαταγή γι’ αυτά μνημονεύει απαραίτητα τις διατάξεις της παρούσας και κοινοποιείται στην Προϊσταμένη Αρχή. Ο ανάδοχος είναι υποχρεωμένος να προβεί στην κατασκευή των διατασσόμενων εργασιών χωρίς χρονοτριβή, διαθέτοντας γι’ αυτό όλο το δυναμικό της οργάνωσής του. Η διευθύνουσα υπηρεσία μπορεί, αν διαπιστώσει αδυναμία του αναδόχου για την αποτελεσματική αντιμετώπιση των κινδύνων, να εγκρίνει την κατασκευή μέρους ή και του συνόλου των διατασσόμενων εργασιών με οποιονδήποτε άλλον πρόσφορο τρόπο. Όλες οι δαπάνες για την εκτέλεση των ανωτέρω εργασιών καταβάλλονται από τις πιστώσεις που διατίθενται για την κατασκευή του έργου και βαρύνουν τελικά τον κύριο του έργου, εκτός αν με την απόφαση της διευθύνουσας υπηρεσίας καταλογισθεί η δαπάνη συνολικά ή μερικά σε βάρος του αναδόχου, ως υπαιτίου για τη βλάβη που προξενήθηκε στα έργα. 9. Η εκτέλεση των εργασιών για την αποκατάσταση των βλαβών από ανωτέρα βία μπορεί να δικαιολογήσει παράταση των προθεσμιών εκτέλεσης των εργασιών για εύλογο χρονικό διάστημα. 10. Η διαδικασία των παρ. 5 έως 7 εφαρμόζεται ανάλογα και για τον καθορισμό της αποζημίωσης του αναδόχου για εργασίες αποκατάστασης ή πρόληψης κινδύνων σε έργα που εκτελέσθηκαν, καθώς και σε περιπτώσεις κατά τις οποίες οι βλάβες οφείλονται σε υπαιτιότητα του κυρίου του έργου ή σε άλλη αιτία που εξαιρείται από την ευθύνη του αναδόχου καθώς και οι περιπτώσεις ανωτέρας βίας. 11. Εργασίες για αποκατάσταση βλαβών, οι οποίες οφείλονται σε χρήση έργου, που παραδόθηκε σε χρήση πριν από την παραλαβή του κατά τις διατάξεις του παρόντος, εκτελούνται μόνο μετά από έγγραφη εντολή της διευθύνουσας υπηρεσίας. Η εντολή αυτή κοινοποιείται απαραίτητα στην Προϊσταμένη Αρχή. Για τη διαπίστωση της εκτέλεσης των εργασιών αυτών συντάσσεται πρωτόκολλο μεταξύ του προϊσταμένου της διευθύνουσας υπηρεσίας και του αναδόχου.
Κώδικας
Δημόσιες Συμβάσεις (Ν. 4412/2016)
Άνοιγμα άρθρου

ΕΚ Άρθρο 499

Κώδικας Εργατικού Δικαίου (Π.Δ. 62/2025)Τροποποίηση: Ν. 5239/2025
Σχετικότητα 85.8%
Κείμενο Άρθρου
ΕΚ Άρθρο 499: Παροχή υπηρεσιών προστασίας και πρόληψης 1. Ο εργοδότης προκειμένου να ανταποκριθεί στις απαιτήσεις του παρόντος για χρησιμοποίηση υπηρεσιών τεχνικού ασφάλειας και ιατρού εργασίας ή σε ιδιαίτερα προβλήματα υγείας και ασφάλειας των εργαζομένων, δύναται να επιλέξει μεταξύ της ανάθεσης των καθηκόντων τεχνικού ασφάλειας ή ιατρού εργασίας σε εργαζομένους στην επιχείρηση ή σε άτομα εκτός της επιχείρησης ή της σύναψης σύμβασης με τις Εξωτερικές Υπηρεσίες Προστασίας και Πρόληψης (ΕΞ.Υ.Π.Π.) του άρθρου 513 ή συνδυασμό μεταξύ αυτών των δυνατοτήτων. 2. Στην περίπτωση που παρέχονται υπηρεσίες τεχνικού ασφάλειας και ιατρού εργασίας συνδυασμένα από εργαζομένους στην επιχείρηση, ή/και από άτομα εκτός της επιχείρησης ή/και από ΕΞ.Υ.Π.Π., αυτοί οφείλουν να συνεργάζονται αναλόγως των αναγκών. 3. Αν ο εργοδότης αποτανθεί σε άτομα εκτός της επιχείρησης ή σε ΕΞ.Υ.Π.Π., αυτά ενημερώνονται από τον εργοδότη για τους παράγοντες που έχουν ή μπορεί να έχουν επιπτώσεις στην ασφάλεια και την υγεία των εργαζομένων. Τα άτομα αυτά έχουν δικαίωμα πρόσβασης στις πληροφορίες που αναφέρονται στην παρ. 2 του άρθρου 537. 4. Ο εργοδότης κατά τη διαδικασία ανάθεσης καθηκόντων τεχνικού ασφαλείας ή/και ιατρού εργασίας σε εργαζομένους στην επιχείρηση ή σε άτομα εκτός της επιχείρησης έχει υποχρέωση να γνωστοποιεί στην αρμόδια Επιθεώρηση Εργασίας τον αριθμό των εργαζομένων, τον χρόνο απασχόλησης τεχνικού ασφαλείας ή/και ιατρού εργασίας και λοιπές συναφείς πληροφορίες. Πέραν των ανωτέρω στοιχείων, ο εργοδότης υποχρεούται να υποβάλλει ηλεκτρονικά στην αρμόδια Επιθεώρηση Εργασίας: α) κατάσταση με την υλικοτεχνική υποδομή, ιδίως μέσα ατομικής προστασίας και μετρητές βλαπτικών παραγόντων, και το προσωπικό που διαθέτει η ίδια η επιχείρηση για την κάλυψη των υποχρεώσεών της, όπως προκύπτει από την ισχύουσα νομοθεσία, β) κατάσταση με την υλικοτεχνική υποδομή και τις υπηρεσίες που θα λαμβάνει συμπληρωματικά από τις ΕΞ.Υ.Π.Π. ή από το Ελληνικό Ινστιτούτο για την Υγεία και την Ασφάλεια στην Εργασία (ΕΛ.ΙΝ.Υ.Α.Ε.) ή από Ανώτατα Εκπαιδευτικά Ιδρύματα (Α.Ε.Ι.) ή από ερευνητικά κέντρα του άρθρου 13Α του ν. 4310/2014 (Α’ 258), περί ερευνητικών κέντρων, ινστιτούτων και τεχνολογικών φορέων, αν τα διατιθέμενα σύμφωνα με την περ. α) δεν επαρκούν. 5. Η σύμβαση πρόσληψης του τεχνικού ασφάλειας και του ιατρού εργασίας γίνεται εγγράφως και αντίγραφό της κοινοποιείται από τον εργοδότη στην τοπική Επιθεώρηση Εργασίας. 6. Η ανάθεση καθηκόντων τεχνικού ασφάλειας και ιατρού εργασίας σε άτομα εντός της επιχείρησης γίνεται εγγράφως από τον εργοδότη και αντίγραφο της κοινοποιείται στην αρμόδια Επιθεώρηση Εργασίας, συνοδεύεται δε απαραίτητα από αντίστοιχη δήλωση αποδοχής. 7. Σε περίπτωση ανάθεσης των καθηκόντων τεχνικού ασφάλειας ή/και ιατρού εργασίας σε ΕΞ.Υ.Π.Π., κατά την ανάθεση, ο εργοδότης έχει υποχρέωση να γνωστοποιεί στην αρμόδια Επιθεώρηση Εργασίας, μέσω του Ολοκληρωμένου Πληροφοριακού Συστήματος (ΟΠΣ) της Επιθεώρησης Εργασίας, τη γραπτή σύμβαση με την ΕΞ.Υ.Π.Π., στην οποία πρέπει να αναγράφονται: α) το νομικό καθεστώς της ΕΞ.Υ.Π.Π., β) ο νόμιμος εκπρόσωπός της, γ) η έδρα της, δ) το είδος των προσφερόμενων υπηρεσιών, ε) τα τυπικά και ουσιαστικά προσόντα των αρμόδιων ατόμων που έχουν ορισθεί για τη συγκεκριμένη επιχείρηση, στ) ο χρόνος απασχόλησης των ατόμων αυτών στην επιχείρηση, ζ) τα στοιχεία για το είδος και την οργάνωση της επιχείρησης, η) ο αριθμός των εργαζομένων στην επιχείρηση και λοιπές συναφείς πληροφορίες, θ) ο ελάχιστος προβλεπόμενος χρόνος απασχόλησης τεχνικού ασφάλειας ή/και ιατρού εργασίας για την επιχείρηση. 8. Η αρμόδια Επιθεώρηση Εργασίας ελέγχει το νομότυπο των αναθέσεων, καθώς και την επάρκεια της υλικοτεχνικής υποδομής. 9. Ο εργοδότης, προκειμένου να ανταποκριθεί στην υποχρέωση να χρησιμοποιεί τις υπηρεσίες τεχνικού ασφαλείας και ιατρού εργασίας, δύναται να συστήσει στην επιχείρηση Εσωτερική Υπηρεσία Προστασίας και Πρόληψης (ΕΣ.Υ.Π.Π.). Στις επιχειρήσεις που έχουν υποχρέωση πλήρους απασχόλησης τουλάχιστον δύο (2) τεχνικών ασφάλειας, συστήνεται υποχρεωτικά ΕΣ.Υ.Π.Π.. 10. Οι ΕΣ.Υ.Π.Π. επιτρέπεται να λειτουργούν ως ΕΞ.Υ.Π.Π. και να χρησιμοποιούνται από διάφορες επιχειρήσεις υπό την προϋπόθεση ότι κατέχουν βεβαίωση συνδρομής νόμιμων προϋποθέσεων που προβλέπεται στην παρ. 3 του άρθρου 513 και πληρούν και τις λοιπές προϋποθέσεις του άρθρου αυτού. 11. Ο τεχνικός ασφάλειας ή/και ο ιατρός εργασίας στο πλαίσιο των υποχρεώσεών τους σύμφωνα με τις κείμενες διατάξεις έχουν υποχρέωση να διενεργούν τις απαραίτητες μετρήσεις και αν η επιχείρηση δεν διαθέτει τα κατάλληλα μέσα για τις μετρήσεις αυτές, ο εργοδότης προσφεύγει σε ΕΞ.Υ.Π.Π. ή στο ΕΛ.ΙΝ.Υ.Α.Ε. ή σε Α.Ε.Ι. ή σε ερευνητικά κέντρα του άρθρου 13Α του ν. 4310/2014. Οι ανωτέρω καταγράφουν τα αποτελέσματα των μετρήσεων αυτών κατ ’ εφαρμογή των περ. α) και ε) της παρ. 3 του άρθρου 529, αναφέρουν στον εργοδότη οποιαδήποτε παράλειψη των μέτρων υγείας και ασφάλειας, προτείνουν μέτρα αντιμετώπισής τους και επιβλέπουν την εφαρμογή τους. 12. Δημιουργούνται Ηλεκτρονικές Βάσεις καταχώρισης δεδομένων τεχνικών ασφαλείας και ιατρών εργασίας, που λειτουργούν στο πλαίσιο του Ολοκληρωμένου Πληροφοριακού Συστήματος της Επιθεώρησης Εργασίας (ΟΠΣ) και στις οποίες εντάσσονται τα φυσικά πρόσωπα που πληρούν τις απαραίτητες, κατά τα οριζόμενα στις διατάξεις της κείμενης νομοθεσίας, προϋποθέσεις για την ανάληψη καθηκόντων τεχνικού ασφαλείας και ιατρού εργασίας. Με τη θέση σε λειτουργία των Ηλεκτρονικών Βάσεων, η ανάθεση καθηκόντων τεχνικού ασφαλείας και ιατρού εργασίας από τους εργοδότες γίνεται αποκλειστικά μεταξύ των εγγεγραμμένων στις εν λόγω Ηλεκτρονικές Βάσεις, με τους όρους και τη διαδικασία που προβλέπουν οι αποφάσεις του Υπουργού Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης της παρ. 13. 13. Με αποφάσεις του Υπουργού Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης καθορίζεται το περιεχόμενο και τα στοιχεία των Ηλεκτρονικών Βάσεων καταχώρισης δεδομένων τεχνικών ασφαλείας και ιατρών εργασίας, ο τρόπος και η διαδικασία εγγραφής σε αυτές, οι ενέργειες των εμπλεκομένων μερών για την ανάθεση καθηκόντων τεχνικού ασφαλείας και ιατρού εργασίας και την αποδοχή αυτής ή τη μεταβολή της ή τη λήξη ή τη διακοπή της, οι αρμόδιες υπηρεσίες, οι προθεσμίες, οι κυρώσεις και κάθε άλλο σχετικό ειδικότερο, οργανωτικό, τεχνικό ή λεπτομερειακού χαρακτήρα θέμα που αφορά στις εν λόγω Ηλεκτρονικές Βάσεις.
Κώδικας
Κώδικας Εργατικού Δικαίου (Π.Δ. 62/2025)
Άνοιγμα άρθρου

ΚΠολΔ Άρθρο 246

Κώδικας Πολιτικής Δικονομίας (Π.Δ. 503/1985)
Σχετικότητα 85.6%
Κείμενο Άρθρου
ΚΠολΔ Άρθρο 246: Το δικαστήριο σε κάθε στάση της δίκης μπορεί, αυτεπαγγέλτως ή ύστερα από αίτηση κάποιου διαδίκου, να διατάξει την ένωση και συνεκδίκαση περισσότερων εκκρεμών ενώπιόν του δικών ανάμεσα στους ίδιους ή διαφορετικούς διαδίκους, αν υπάγονται στην ίδια διαδικασία και κατά την κρίση του διευκολύνεται ή επιταχύνεται η διεξαγωγή της δίκης ή επέρχεται μείωση των εξόδων.
Κώδικας
Κώδικας Πολιτικής Δικονομίας (Π.Δ. 503/1985)
Άνοιγμα άρθρου

Ν4961 Άρθρο 104

Αναδυόμενες Τεχνολογίες Πληροφορικής και Επικοινωνιών (Ν. 4961/2022)Τροποποίηση: Ν. 5216/2025
Σχετικότητα 85.3%
Κείμενο Άρθρου
Ν4961 Άρθρο 104: Ειδικό Σώμα Ιατρών (Ε.Σ.Ι.) Κέντρου Πιστοποίησης Αναπηρίας (ΚΕ.Π.Α.) του Ηλεκτρονικού Εθνικού Φορέα Κοινωνικής Ασφάλισης (e-Ε.Φ.Κ.Α.) 1. Στον Ηλεκτρονικό Εθνικό Φορέα Κοινωνικής Ασφάλισης (e-Ε.Φ.Κ.Α.) συστήνεται Ειδικό Σώμα Ιατρών (Ε.Σ.Ι.) που αποτελείται από ειδικευμένους ιατρούς, οι οποίοι εγγράφονται σε αυτό κατόπιν αίτησής τους και μετά από επιτυχή ολοκλήρωση σχετικής εκπαίδευσης. Τα στοιχεία των ιατρών του Ε.Σ.Ι. τηρούνται σε Μητρώο, το οποίο τηρεί και διαχειρίζεται ο e-Ε.Φ.Κ.Α.. Οι ιατροί του Ε.Σ.Ι. αξιολογούνται από τον e-Ε.Φ.Κ.Α. και επανεκπαιδεύονται στο νομοθετικό και κανονιστικό πλαίσιο που διέπει το Κέντρο Πιστοποίησης Αναπηρίας (ΚΕ.Π.Α.). Οι πρωτοβάθμιες και δευτεροβάθμιες υγειονομικές επιτροπές του ΚΕ.Π.Α. συγκροτούνται αποκλειστικά από ιατρούς του Ε.Σ.Ι.. 2. Οι ιατροί του Ε.Σ.Ι. διαγράφονται από αυτό με απόφαση του Διοικητή του e-Ε.Φ.Κ.Α. στις εξής περιπτώσεις: α) αν η αξιολόγηση του έργου που παρέχουν στις υγειονομικές επιτροπές είναι αρνητική, β) αν παραλείπουν να συμμετέχουν σε προγράμματα επανεκπαίδευσης, γ) αν αναιτιολόγητα αρνούνται επανειλημμένα τη συμμετοχή τους σε υγειονομικές επιτροπές, δ) αν απωλέσουν τα προσόντα που είναι απαραίτητα για την εγγραφή τους στο Ε.Σ.Ι. ή αποκτήσουν κώλυμα. Οι ιατροί του Ε.Σ.Υ. δύνανται να προσφύγουν κατά της απόφασης διαγραφής τους στο Διοικητικό Συμβούλιο του e-Ε.Φ.Κ.Α. εντός τριάντα (30) ημερών από την κοινοποίηση της απόφασης σε αυτούς. Με απόφαση του Διοικητή του e-Ε.Φ.Κ.Α. δύναται να τίθεται σε αναστολή καθηκόντων ιατρός του Ε.Σ.Ι., αν ασκηθεί εναντίον του ποινική ή πειθαρχική δίωξη ή παραβιάσει τον Κώδικα Δεοντολογίας των Ιατρών του Ε.Σ.Ι.. 3. Οι υγειονομικές επιτροπές συστήνονται κατά ειδικότητα και συνεδρίαση με βάση τα υποβληθέντα αιτήματα για γνωμάτευση και τις κύριες παθήσεις σε αυτά, την εντοπιότητα του ιατρού, την κατοικία του αιτούντος, τις διαθέσιμες ειδικότητες και την ανηλικότητα του αιτούντος. Σε περίπτωση εξέτασης ανηλίκου, στην επιτροπή συμμετέχει ιατρός του Ε.Σ.Ι. με ειδικότητα στην παιδιατρική ή άλλη παιδιατρική εξειδίκευση, εάν είναι διαθέσιμος. Οι φορείς του Δημοσίου οφείλουν να επιτρέπουν στους ιατρούς που υπηρετούν σε αυτούς να συμμετέχουν σε συνεδριάσεις υγειονομικών επιτροπών, στις οποίες έχουν ορισθεί, τουλάχιστον πέντε (5) ημέρες ανά μήνα. Με την απόφαση ορισμού της υγειονομικής επιτροπής ορίζεται και ο πρόεδρός της, ο οποίος πρέπει να κατέχει ειδικότητα αντίστοιχη με αυτή της επιτροπής. 4. Στους ιατρούς του Ε.Σ.Ι. και στους γραμματείς των υγειονομικών επιτροπών του ΚΕ.Π.Α. καταβάλλεται από τον e-Ε.Φ.Κ.Α. αποζημίωση ανά κρινόμενο αίτημα, για το οποίο εκδίδεται οριστική Γ.Α.. Στα μέλη και στους γραμματείς της Επιτροπής Δειγματοληπτικού Ελέγχου καταβάλλεται από τον e-Ε.Φ.Κ.Α. αποζημίωση ανά ελεγχόμενο περιστατικό. Τα αιτήματα αξιολόγησης ισοκατανέμονται μεταξύ των ιατρών του Ε.Σ.Ι. ανά κατηγορία και ειδικότητα και η αποζημίωση της παρούσας καταβάλλεται σύμφωνα με την κοινή απόφαση της παρ. 5 του άρθρου 109. Από την 1η Νοεμβρίου 2024 το συνολικό ποσό της αποζημίωσης δεν μπορεί να υπερβεί κατ’ έτος το τριπλάσιο του μηνιαίου ανώτατου ορίου αποδοχών, όπως αυτό ορίζεται στην παρ. 1 του άρθρου 28 του ν. 4354/2015 (Α’ 176). Κατ’ εξαίρεση, το συνολικό ποσό αποζημίωσης κατ’ έτος μπορεί να ανέρχεται στο πενταπλάσιο του μηνιαίου ανώτατου ορίου αποδοχών, όπως αυτό ορίζεται στην παρ. 1 του άρθρου 28 του ν. 4354/2015, εφόσον ο αριθμός των διαθέσιμων, σύμφωνα με τον Κανονισμό Λειτουργίας του ΚΕ.Π.Α., ιατρών του Ε.Σ.Ι. με ειδικότητα ρευματολογίας, νευρολογίας και ψυχιατρικής, δεν επαρκεί για την έγκαιρη αξιολόγηση των εκκρεμών αιτήσεων. Ειδικώς κατά το χρονικό διάστημα από την 1η Ιουνίου 2025 έως και την 31η Δεκεμβρίου 2026, το συνολικό ποσό της αποζημίωσης των ιατρών του Ε.Σ.Ι. με ειδικότητα ρευματολογίας, νευρολογίας και ψυχιατρικής κατ’ έτος μπορεί να ανέρχεται στο επταπλάσιο του μηνιαίου ανώτατου ορίου αποδοχών. Στους μετακινούμενους εκτός έδρας ιατρούς του Ε.Σ.Ι. για την άσκηση καθηκόντων ως προέδρου ή μέλους των υγειονομικών επιτροπών του ΚΕ.Π.Α. καταβάλλονται από τον e-Ε.Φ.Κ.Α. οι δαπάνες μετακίνησης (έξοδα κίνησης, έξοδα διανυκτέρευσης, ημερήσια αποζημίωση), οι οποίες καταβάλλονται κατά τις κείμενες διατάξεις στους μετακινούμενους εκτός έδρας δημοσίους υπαλλήλους. Ως ανώτατο ετήσιο όριο μετακινήσεων ορίζονται οι ενενήντα (90) ημέρες. 5. Ιατροί του Ε.Σ.Υ. που εξετάζονται ή διώκονται ή ενάγονται για πράξεις ή παραλείψεις που ανάγονται αποκλειστικά στην εκπλήρωση των καθηκόντων τους, με εξαίρεση τις πράξεις ή παραλείψεις, οι οποίες στρέφονται κατά του e-Ε.Φ.Κ.Α., μπορούν να ζητήσουν από τον e-Ε.Φ.Κ.Α. τη δικαστική υπεράσπιση και νομική υποστήριξή τους. Στην περίπτωση αυτή, η δικαστική υπεράσπιση και νομική υποστήριξή τους ανατίθεται σε έμμισθο δικηγόρο του e-Ε.Φ.Κ.Α.. Οι ιατροί του Ε.Σ.Υ. μπορούν, εάν το επιλέξουν, να χρησιμοποιούν τις υπηρεσίες άλλου δικηγόρου της επιλογής τους. Ο e-Ε.Φ.Κ.Α. καλύπτει τη σχετική δαπάνη, το ύψος της οποίας προσδιορίζεται με απόφαση του διοικητικού του συμβουλίου, το οποίο δεν μπορεί να υπερβαίνει το τριπλάσιο του ποσού αναφοράς κάθε διαδικαστικής πράξης ή παρεχόμενης υπηρεσίας, όπως προσδιορίζεται στους πίνακες αμοιβών του Κώδικα περί Δικηγόρων (ν. 4194/2013, Α’ 208). Ο ιατρός του Ε.Σ.Υ., ο οποίος καταδικάζεται αμετακλήτως, είναι υποχρεωμένος να επιστρέψει στον e-Ε.Φ.Κ.Α. το σύνολο της δαπάνης που ο Φορέας έχει καταβάλει για τη δικαστική υπεράσπισή του.
Κώδικας
Αναδυόμενες Τεχνολογίες Πληροφορικής και Επικοινωνιών (Ν. 4961/2022)
Άνοιγμα άρθρου

ΕΚ Άρθρο 515

Κώδικας Εργατικού Δικαίου (Π.Δ. 62/2025)
Σχετικότητα 85.3%
Κείμενο Άρθρου
ΕΚ Άρθρο 515: Εξουσιοδοτικές διατάξεις 1. Με προεδρικά διατάγματα, που εκδίδονται με πρόταση του Υπουργού Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης και του κατά περίπτωση συναρμόδιου υπουργού, ύστερα από γνώμη του Σ.Υ.Α.Ε., επεκτείνεται η εφαρμογή των διατάξεων του Κεφαλαίου αυτού και σε ειδικές κατηγορίες επιχειρήσεων με αυξημένο επαγγελματικό κίνδυνο. 2. Με προεδρικά διατάγματα που εκδίδονται με πρόταση των Υπουργών Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης και Υγείας, ύστερα από γνώμη του Σ.Υ.Α.Ε., οι ιατροί εργασίας που αναφέρονται στο Κεφάλαιο αυτό εντάσσονται στο Εθνικό Σύστημα Υγείας (Ε.Σ.Υ.), σύμφωνα με τις διατάξεις που ισχύουν γι’ αυτό και ορίζεται κάθε αναγκαία λεπτομέρεια. 3. Με την επιφύλαξη της παρ. 6 του άρθρου 501 και της παρ. 5 του άρθρου 511, με προεδρικό διάταγμα που εκδίδεται με πρόταση του Υπουργού Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, ύστερα από γνώμη του Σ.Υ.Α.Ε., ρυθμίζονται τα θέματα προσόντων, ειδικότερων καθηκόντων και όρων εργασίας του ιατρού εργασίας και τεχνικού ασφάλειας, θέματα σχετικά με τις αρμοδιότητες των επιτροπών υγείας και ασφάλειας και λοιπών εκπροσώπων των εργαζομένων, τον τρόπο ενημέρωσης και διαβούλευσης των εργαζομένων και του εργοδότη για τους σκοπούς και τα μέτρα εφαρμογής των σχετικών διατάξεων του παρόντος Μέρους και του ν. 2224/1994 (Α’ 112), όπως κατάρτιση και περιεχόμενο ατομικού ιατρικού φακέλου του εργαζομένου, τήρηση και περιεχόμενο βιβλίου του τεχνικού ασφάλειας, θέματα που αφορούν την οργάνωση και τους όρους και προϋποθέσεις λειτουργίας των εταιρειών παροχής των υπηρεσιών ιατρού εργασίας και τεχνικού ασφάλειας και θέματα σχετικά με την άσκηση καθηκόντων ιατρού εργασίας και τεχνικού ασφάλειας από τον ίδιο τον εργοδότη, ο έλεγχος για την εφαρμογή της σχετικής νομοθεσίας από τις περιφερειακές υπηρεσίες του Υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης και κάθε αναγκαία λεπτομέρεια για την εφαρμογή του παρόντος άρθρου και των άρθρων 542 και 544, καθώς και των διατάξεων του ν. 2224/1994.
Κώδικας
Κώδικας Εργατικού Δικαίου (Π.Δ. 62/2025)
Άνοιγμα άρθρου

ΥΚ Άρθρο 57

Υπαλληλικός Κώδικας (Ν. 3528/2007)Τροποποίηση: Ν. 4735/2020
Σχετικότητα 85.2%
Κείμενο Άρθρου
ΥΚ Άρθρο 57: Υγειονομική περίθαλψη - Βλάβη υγείας από επίθεση κατά την εκτέλεση καθηκόντων 1. Οι υπάλληλοι και τα μέλη της οικογένειας τους έχουν δικαίωμα σε υγειονομική περίθαλψη που περιλαμβάνει νοσοκομειακή, ιατρική και φαρμακευτική περίθαλψη. 2. Με προεδρικό διάταγμα, που εκδίδεται με πρόταση των Υπουργών Εσωτερικών, Δημόσιας Διοίκησης και Αποκέντρωσης και Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης καθορίζονται ο τρόπος, οι προϋποθέσεις, οι φορείς παροχής της υγειονομικής περίθαλψης, τα μέλη της οικογένειας του υπαλλήλου που δικαιούνται περίθαλψη, καθώς και η τυχόν συμμετοχή των υπαλλήλων στις δαπάνες για φαρμακευτική περίθαλψη. 3. Η υπηρεσία έχει υποχρέωση να καταβάλει τα έξοδα κηδείας των υπαλλήλων, των συζύγων και των τέκνων τους, εφόσον αυτά προστατεύονται και συντηρούνται από αυτούς. Από τα έξοδα αυτά εκπίπτεται κάθε ποσό που καταβάλλεται βάσει των κειμένων διατάξεων για την ίδια αιτία από ασφαλιστικό οργανισμό ή από οποιονδήποτε άλλο δημόσιο φορέα. 4. Με κοινή απόφαση των Υπουργών Εσωτερικών, Δημόσιας Διοίκησης και Αποκέντρωσης, Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης και Οικονομίας και Οικονομικών καθορίζονται το ύψος και ο τρόπος καταβολής των εξόδων κηδείας, καθώς και κάθε άλλη σχετική λεπτομέρεια. 5. α) Σε περίπτωση που υπάλληλος υποστεί βλάβη υγείας, λόγω επίθεσης σε βάρος του κατά τη διάρκεια και εξαιτίας της εκτέλεσης των υπηρεσιακών του καθηκόντων, με αιτιολογημένη απόφαση του αρμοδίου οργάνου του οικείου Υπουργείου ή του μονοπρόσωπου οργάνου διοίκησης ή του επικεφαλής της Αρχής, αναλαμβάνεται η κάλυψη των πάσης φύσεως δαπανών νοσηλείας και αποθεραπείας του υπαλλήλου από τον φορέα στον οποίον υπηρετεί, κατά το ποσό που οι συγκεκριμένες δαπάνες δεν καλύπτονται από τον κύριο φορέα ασφάλισης ή και από τον ιδιωτικό ασφαλιστικό φορέα με ατομικό ή ομαδικό ασφαλιστήριο. β) Ειδικά στην περίπτωση δοκίμου υπαλλήλου που εμπίπτει στην περ. α), ο οποίος δεν δικαιούται αναρρωτικής άδειας ή υπαλλήλου που έχει εξαντλήσει τη δικαιούμενη αναρρωτική άδεια, η απουσία για τον λόγο της περ. α) αποτελεί δικαιολογημένη αναρρωτική άδεια που αποτελεί χρόνο πραγματικής δημόσιας υπηρεσίας. Η ως άνω αναρρωτική άδεια χορηγείται με πλήρεις αποδοχές για όλο το χρονικό διάστημα απουσίας του υπαλλήλου μέχρι τη συμπλήρωση του απαιτούμενου χρονικού διαστήματος για τη θεμελίωση δικαιώματος αναρρωτικής άδειας, οπότε και εφαρμόζονται οι πάγιες διατάξεις του παρόντος. 6. Με κοινή απόφαση των Υπουργών Οικονομικών, Υγείας και Εσωτερικών δύναται να εξειδικεύονται οι προϋποθέσεις υπαγωγής των υπαλλήλων στις διατάξεις της παρ. 5α, η διαδικασία κάλυψης των δαπανών και κάθε άλλο ειδικότερο θέμα για την εφαρμογή της παρούσας.
Κώδικας
Υπαλληλικός Κώδικας (Ν. 3528/2007)
Άνοιγμα άρθρου

ΚΠολΔ Άρθρο 524

Κώδικας Πολιτικής Δικονομίας (Π.Δ. 503/1985)Τροποποίηση: Ν. 5282/2026
Σχετικότητα 85.1%
Κείμενο Άρθρου
ΚΠολΔ Άρθρο 524: « 1. Στη διαδικασία της δευτεροβάθμιας δίκης εφαρμόζονται οι διατάξεις του άρθρου 227, της πε ρ. β) της παρ. 1 του άρθρου 232, των άρθρων 233 έως 236, της παρ. 8 του άρθρου 237, 240 έως 312, εκτός της παρ. 2 του άρθρου 260, περ. α) έως γ) της παρ. 1 του άρθρου 591 και παρ. 4 του άρθρου 591, με την επιφύλαξη της ισχύος του άρθρου 591 για τις ειδικές διαδικασίες. Η κατάθεση των προτάσεων γίνεται το αργότερο κατά τη συζήτηση και η κατάθεση της προσθήκης σε αυτές έως τη δωδέκατη ώρα της πέμπτης εργάσιμης ημέρας μετά τη συζήτηση. 2. Η προφορική συζήτηση είναι υποχρεωτική μόνο στην περίπτωση του άρθρου 528. Η κατάθεση των προτάσεων και της προσθήκης σε αυτές γίνεται στις προθεσμίες του εδαφίου βΆ της παρ. 1. 3. Σε περίπτωση ερημοδικίας του εκκαλούντος η έφεση απορρίπτεται, εφόσον είναι παραδεκτή. Το ίδιο ισχύει σε περίπτωση ερημοδικίας του εφεσιβλήτου ως προς την αντέφεση. 4. Σε περίπτωση ερημοδικίας του εφεσιβλήτου ως προς την έφεση η διαδικασία προχωρεί σαν να ήταν και αυτός παρών. Το ίδιο ισχύει και σε περίπτωση ερημοδικίας του εκκαλούντος ως προς την αντέφεση. Ο παριστάμενος διάδικος υποχρεούται μέσα σε πέντε(5) ημέρες από τη συζήτηση να προσκομίσει αντίγραφα του εισαγωγικού δικογράφου και των προτάσεων του αντιδίκου του, που κατατέθηκαν στην πρωτοβάθμια δίκη, καθώς και τα πρακτικά και τις εκθέσεις που λήφθηκαν κατ' αυτήν. Διαφορετικά κηρύσσεται απαράδεκτη η συζήτηση. 5. Τους Εισαγγελείς Πρωτοδικών, αν έχουν την ιδιότητα του εκκαλούντος ή του εφεσιβλήτου, εκπροσωπεί ο Εισαγγελέας Εφετών.
Κώδικας
Κώδικας Πολιτικής Δικονομίας (Π.Δ. 503/1985)
Άνοιγμα άρθρου

ΚΔΕλΣ Άρθρο 160

Κώδικας Δικονομίας Ελεγκτικού Συνεδρίου (Ν. 4700/2020)
Σχετικότητα 84.7%
Κείμενο Άρθρου
ΚΔΕλΣ Άρθρο 160: Απόφαση 1. Το Δικαστήριο αποφαίνεται αν συντρέχει υπέρβαση της εύλογης διάρκειας της δίκης για τη διάρκεια της οποίας διατυπώνεται παράπονο ότι υπερέβη τον εύλογο χρόνο, συνεκτιμώντας ιδίως: (α) την καταχρηστική ή παρελκυστική συμπεριφορά των διαδίκων κατά την εξέλιξη της δίκης, (β) την πολυπλοκότητα των τιθέμενων πραγματικών και νομικών ζητημάτων, (γ) τη στάση των αρμόδιων κρατικών αρχών και (δ) το διακύβευμα της υπόθεσης για τον αιτούντα. 2. Όταν διαπιστώνεται ότι συντρέχει υπέρβαση της εύλογης διάρκειας της δίκης, το Δικαστήριο αποφαίνεται αν πρέπει να καταβληθεί χρηματικό ποσό για τη δίκαιη ικανοποίηση. Σε καταφατική περίπτωση, το Δικαστήριο ορίζει το ύψος του ποσού, λαμβάνοντας υπόψη ιδίως την περίοδο υπέρβασης του εύλογου χρόνου για την εκδίκαση της υπόθεσης κατά συνεκτίμηση των κριτηρίων της παρ. 1, καθώς και την ικανοποίηση του αιτούντος από άλλα μέτρα που προβλέπονται στην κείμενη νομοθεσία για την αποκατάσταση της βλάβης του. Τέτοια μέτρα είναι και η καταβολή από τον οφειλέτη τόκων υπερημερίας σε όλη τη διάρκεια της καθυστέρησης ή η επιδίκαση υπέρ του αιτούντος αυξημένης δικαστικής δαπάνης, κατά τα οριζόμενα στην παρ. 2 του άρθρου 59. 3. Αν γίνει δεκτή η αίτηση, επιβάλλονται στο Δημόσιο τα έξοδα του αιτούντος για τη σύνταξη της αίτησης και την παράσταση του πληρεξούσιου δικηγόρου, τα οποία δεν μπορεί να υπερβαίνουν ποσό που ορίζεται για την άσκηση και συζήτηση της παρέμβασης ενώπιον του Συμβουλίου της Επικρατείας. Σε περίπτωση απόρριψης της αίτησης, μπορεί, κατ’ εκτίμηση των περιστάσεων, να επιβάλλεται δαπάνη υπέρ του Δημοσίου. 4. Η απόφαση δημοσιεύεται εντός δύο (2) μηνών από τη συζήτηση της αίτησης και δεν υπόκειται σε ένδικα μέσα.
Κώδικας
Κώδικας Δικονομίας Ελεγκτικού Συνεδρίου (Ν. 4700/2020)
Άνοιγμα άρθρου

ΠΔ237 Άρθρο 19

Υποχρεωτική Ασφάλιση Αυτοκινήτων (Π.Δ. 237/1986)Τροποποίηση: ν. 5259/2025
Σχετικότητα 84.6%
Κείμενο Άρθρου
ΠΔ237 Άρθρο 19: 1. Το Επικουρικό Κεφάλαιο είναι υποχρεωμένο να καταβάλει στα πρόσωπα που ζημιώθηκαν την κατά την παρ. 2 αποζημίωση λόγω θανάτωσης ή σωματικών βλαβών ή υλικών ζημιών από αυτοκινητιστικά ατυχήματα όταν: α) Αυτός που υπέχει ευθύνη παραμένει άγνωστος. Στην περίπτωση αυτή όμως δεν υπάρχει υποχρέωση αποζημίωσης λόγω υλικών ζημιών, εκτός αν προκλήθηκαν συγχρόνως θανάτωση ή σωματικές βλάβες που απαιτούν νοσοκομειακή περίθαλψη, εφόσον έχει επιληφθεί αστυνομική αρχή και η περίθαλψη αυτή διήρκησε τουλάχιστον για χρονικό διάστημα πέντε ημερών σε δημόσιο νοσοκομείο ή ιδιωτικό θεραπευτήριο. β) Το ατύχημα προήλθε από αυτοκίνητο ως προς το οποίο δεν έχει εκπληρωθεί η κατά το άρθρο 2 υποχρέωση ή το οποίο βρίσκεται σε κατάσταση ακινησίας, σύμφωνα με το άρθρο 22 του ν. 2367/1953 (Α’ 82). Εξαιρούνται της αποζημίωσης τα πρόσωπα που επιβιβάστηκαν με τη θέλησή τους στο όχημα που προκάλεσε την ζημία ή τη σωματική βλάβη, εφόσον το Επικουρικό Κεφάλαιο αποδείξει ότι γνώριζαν ότι το όχημα δεν ήταν ασφαλισμένο. γ) Η ασφαλιστική επιχείρηση τέθηκε σε ασφαλιστική εκκαθάριση, με την επιφύλαξη των οριζόμενων στα άρθρα 19α και 19β του παρόντος. δ) Το ατύχημα προήλθε από ορισμένους τύπους οχημάτων ή ορισμένα οχήματα με ειδική πινακίδα κυκλοφορίας και των οποίων η ευθύνη δεν είχε καλυφθεί σύμφωνα με το άρθρο 2 του παρόντος. Στην περίπτωση αυτή, το Επικουρικό Κεφάλαιο, το οποίο αποζημίωσε ζημία που προκλήθηκε από όχημα ειδικού τύπου ή με ειδική πινακίδα κυκλοφορίας άλλου κράτους μέλους, έχει δικαίωμα αναγωγής κατά του αντίστοιχου Επικουρικού Κεφαλαίου του τόπου συνήθους στάθμευσης του οχήματος. ε) Το ατύχημα προήλθε από όχημα που χειριζόταν πρόσωπο που προκάλεσε το ατύχημα με πρόθεση, ανεξαρτήτως του τρόπου με τον οποίο αποκτήθηκε η κατοχή του οχήματος. 2. Η αποζηµίωση δεν µπορεί να υπερβεί τα κατά το άρθρο 6 παράγραφος 5 κατώτατα όρια ασφαλιστικών ποσών του χρόνου του ατυχήµατος, η δε σχετική αξίωση υπόκειται στην κατά το άρθρο 10 παρ. 2 παραγραφή. Οι τόκοι που στις περιπτώσεις της προηγούµενης παραγράφου του παρόντος άρθρου υποχρεούται να καταβάλει το Επικουρικό Κεφάλαιο υπολογίζονται σε κάθε περίπτωση µε επιτόκιο έξι τοις εκατό (6%) ετησίως. Με απόφαση του Υπουργού Ανάπτυξης η οποία δηµοσιεύεται στην Εφηµερίδα της Κυβερνήσεως µπορεί να µεταβάλλεται το εν λόγω ποσοστό. 3. Στις περιπτώσεις της παρ. 1 το ζημιωθέν πρόσωπο έχει ιδία αξίωση κατά του Επικουρικού Κεφαλαίου, όχι όμως και κατά των μελών αυτού. Το Επικουρικό Κεφάλαιο με βάση τις πληροφορίες που ζητεί και λαμβάνει από τον ζημιωθέντα υποχρεούται να δίδει αιτιολογημένη απάντηση σχετικά με την καταβολή ή μη αποζημίωσης. Ωστόσο, το Επικουρικό Κεφάλαιο καταβάλλει την αποζημίωση χωρίς να απαιτείται ο ζημιωθείς να αποδείξει ότι το υπαίτιο νομικό ή φυσικό πρόσωπο αδυνατεί ή αρνείται να πληρώσει. 4. Το Επικουρικό Κεφάλαιο µε την καταβολή της αποζηµίωσης υποκαθίσταται σε όλα τα εξαιτίας του ατυχήµατος δικαιώµατα του προσώπου που ζηµιώθηκε, έναντι του υπόχρεου προς αποζηµίωση ή του ασφαλιστή αυτού. Κατ’ εξαίρεση στην περίπτωση δ’ της παραγράφου 1 το Επικουρικό Κεφάλαιο δεν υποκαθίσταται στα εξαιτίας του ατυχήµατος δικαιώµατα του προσώπου που ζηµιώθηκε έναντι του υπόχρεου για αποζηµίωση, υποκαθίσταται όµως στο κατά το άρθρο 10 του Ν.∆. 400/70 περί ιδιωτικής επιχείρησης ασφάλισης» (ΦΕΚ 10) προνόµιο του ασφαλισµένου. 5. Η Αποζημίωση του Επικουρικού Κεφαλαίου περιορίζεται στη συμπλήρωση του ποσού που υποχρεούται να καταβάλει ασφαλιστικό Ταμείο ή άλλος οργανισμός κοινωνικής ασφάλισης για την αυτή αιτία στον ζημιωθέντα (84/5/ΕΟΚάρθρο 1 παρ. 4 εδ. α’). Το προηγούμενο εδάφιο δεν εφαρμόζεται στις περιπτώσεις που το Ελληνικό Γραφείο Διεθνούς Ασφάλισης καταβάλλει αποζημιώσεις σύμφωνα με τις διατάξεις του παρόντος σε αλλοδαπά Γραφεία Διεθνούς Ασφαλίσεως για ατυχήματα που συμβαίνουν εκτός Ελλάδος. Σε περίπτωση διαφοράς μεταξύ του Επικουρικού Κεφαλαίου και του ασφαλιστή αστικής ευθύνης για το ποιος πρέπει να αποζημιώσει τον ζημιωθέντα για σωματικές βλάβες που προκαλούνται από όχημα αγνώστων στοιχείων ή για υλικές ζημιές και σωματικές βλάβες ανασφάλιστου οχήματος, το Επικουρικό Κεφάλαιο υποχρεούται χωρίς καθυστέρηση να καταβάλει την αποζημίωση. Αν τελικά συμφωνηθεί ή κριθεί με δικαστική ή άλλη απόφαση ότι ο ασφαλιστής αστικής ευθύνης θα έπρεπε να έχει καταβάλει την αποζημίωση εξολοκλήρου ή εν μέρει, ο ασφαλιστής αστικής ευθύνης θα επιστρέψει το οφειλόμενο ποσό στο Επικουρικό Κεφάλαιο που την κατέβαλε. (90/232/ΕΟΚ αριθ. 4). 6. Το Επικουρικό Κεφάλαιο είναι υποχρεωµένο να καταβάλει τις αποζηµιώσεις που απαιτούνται από τους οργανισµούς αποζηµίωσης των κρατών µελών, µέχρι του ποσού που έχει καταβληθεί σε µόνιµους κατοίκους των κρατών αυτών λόγω ζηµιών που προκλήθηκαν : α) από αυτοκίνητα που έχουν ως τόπο συνήθους στάθµευσης στην Ελλάδα και είναι ανασφάλιστα, β) από αυτοκίνητα αγνώστων στοιχείων και τα ατυχήµατα έχουν συµβεί στην Ελλάδα, γ) από ανασφάλιστα οχήµατα τρίτων χωρών, των οποίων τα εθνικά Γραφεία ∆ιεθνούς Ασφάλισης έχουν προσχωρήσει στο σύστηµα πράσινης κάρτας και για ατυχήµατα που έχουν διόρθωση) συµβεί στην Ελλάδα. Το Επικουρικό Κεφάλαιο µε την καταβολή των ανωτέρω αποζηµιώσεων υποκαθίσταται κατ’ αναλογία σύµφωνα µε την 6. Οι αποζηµιώσεις που καταβάλλει το Επικουρικό Κεφάλαιο σε δικαιούχους ασφαλίσµατος αστικής ευθύνης από την κυκλοφορία αυτοκινήτων απαλλάσσονται τέλους χαρτοσήµου.
Κώδικας
Υποχρεωτική Ασφάλιση Αυτοκινήτων (Π.Δ. 237/1986)
Άνοιγμα άρθρου

ΚΠΔ Άρθρο 301

Κώδικας Ποινικής Δικονομίας (Ν. 4620/2019)Τροποποίηση: 01/05/2024
Σχετικότητα 84.5%
Κείμενο Άρθρου
ΚΠΔ Άρθρο 301: Ποινική συνδιαλλαγή μέχρι την τυπική περάτωση της ανάκρισης 1. Οι ρυθμίσεις του παρόντος άρθρου για την ποινική συνδιαλλαγή εφαρμόζονται στα κακουργήματα: α) που προβλέπονται στα άρθρα 216 παρ. 3 και 4 και 242 παρ. 3, 4 και 5 ΠΚ, β) που χωρίς βία ή απειλή στρέφονται κατά της ιδιοκτησίας και της περιουσίας και γ) που προβλέπονται στους νόμους 1599/1986, 2803/2000, 2960/2001, 4557/2018 και 4174/2013, ανεξάρτητα από την συνδρομή ή μη επιβαρυντικών περιστάσεων. 2. Στις περιπτώσεις που έχει ασκηθεί ποινική δίωξη για κακούργημα από τα αναφερόμενα στην παρ. 1, ο εισαγγελέας μετά από αίτημα του κατηγορουμένου που υποβάλλεται μέχρι την τυπική περάτωση της ανάκρισης, καλεί τον κατηγορούμενο και τον παθόντα και, προκειμένου περί του δημοσίου τον οριζόμενο βάσει των κείμενων διατάξεων νόμιμο εκπρόσωπό του να εμφανισθούν ενώπιόν του, μετά ή δια των συνηγόρων τους, για συνδιαλλαγή. Ο εισαγγελέας διορίζει υποχρεωτικά συνήγορο στον διάδικο, που δεν έχει, από τον σχετικό πίνακα του οικείου δικηγορικού συλλόγου. «3. Ο εισαγγελέας τάσσει προθεσμία δεκαπέντε ημερών στους διαδίκους για τη σύνταξη του πρακτικού συνδιαλλαγής, στο οποίο περιέχεται η ομολογία του κατηγορουμένου για την πράξη για την οποία κατηγορείται και βεβαιώνεται η απόδοση του πράγματος ή η εντελής ικανοποίηση της ζημίας που αναφέρεται στην κατηγορία. Η προθεσμία αυτή μπορεί να παραταθεί ύστερα από αίτηση ενός εκ των διαδίκων ή και αυτεπαγγέλτως για δεκαπέντε ημέρες.» 4. Αν το πρακτικό συνδιαλλαγής συνταχθεί πριν από την απολογία του κατηγορουμένου, η ανάκριση θεωρείται περατωμένη ως προς αυτόν και τους συμμετόχους που το αποδέχονται. Αν το πρακτικό συνταχθεί μετά την απολογία του κατηγορουμένου, τα τυχόν επιβληθέντα για το συγκεκριμένο έγκλημα κατά το άρθρο 282 μέτρα δικονομικού καταναγκασμού αίρονται υποχρεωτικά με διάταξη του εισαγγελέα πλημμελειοδικών. 5. Αν δεν επιτευχθεί συνδιαλλαγή, η αίτηση θεωρείται ως ουδέποτε υποβληθείσα, καταστρέφεται με το οικείο υλικό και τυχόν αντίγραφά τους δεν λαμβάνονται υπόψη σε κανένα στάδιο της δίκης και σε καμία άλλη διαδικασία. 6. Σε περίπτωση απόπειρας η βεβαίωση της παρ. 2 αφορά την χρηματική ικανοποίηση του ζημιωθέντος λόγω της ηθικής βλάβης, η οποία για την εφαρμογή των διατάξεων της ποινικής συνδιαλλαγής δεν μπορεί να είναι μεγαλύτερη των τριάντα χιλιάδων ευρώ με την επιφύλαξη της διεκδίκησης τυχόν υπερβαινουσών το ως άνω ποσό αξιώσεων στα πολιτικά δικαστήρια. Σε περιπτώσεις συμμετοχής, η καταβολή του συμφωνημένου χρηματικού ποσού από ένα συμμέτοχο, ωφελεί και τους υπολοίπους. Αν κάποιος από τους συμμέτοχους δεν επιθυμεί την ποινική συνδιαλλαγή, η υπόθεση χωρίζεται και ακολουθείται ως προς αυτόν η τακτική διαδικασία. Η διαδικασία του παρόντος άρθρου δεν επεκτείνεται στα συρρέοντα εγκλήματα που δεν περιλαμβάνονται στα εγκλήματα της παρ. 1, ως προς τα οποία η δικογραφία χωρίζεται με πράξη του ανακριτή. 7. Μέσα σε πέντε ημέρες από τη σύνταξη του σχετικού πρακτικού, ο εισαγγελέας πλημμελειοδικών διαβιβάζει το σχετικό πρακτικό μαζί με τη λοιπή δικογραφία στον εισαγγελέα εφετών, ο οποίος εισάγει αμέσως την υπόθεση με απευθείας κλήση στο Μονομελές Εφετείο, κλητεύοντας τον κατηγορούμενο και τον ζημιωθέντα. «8. Το δικαστήριο, εκτιμώντας το πρακτικό συνδιαλλαγής και τα στοιχεία της λοιπής δικογραφίας, κηρύσσει ένοχο τον κατηγορούμενο και επιβάλλει σε αυτόν, κατά το άρθρο 79 ΠΚ, ποινή που δεν υπερβαίνει το ένα έτος ή επί επιβαρυντικών περιστάσεων τα δύο έτη. Σε περίπτωση συρροής εγκλημάτων εφαρμόζονται οι διατάξεις των άρθρων 94 επ. ΠΚ. Το δικαστήριο εξετάζει αυτεπαγγέλτως, χωρίς να δεσμεύεται από το πρακτικό συνδιαλλαγής, τους λόγους που αναφέρονται στο άρθρο 368 περ. β' και γ' ΚΠΔ και δικαιούται να μεταβάλει τον νομικό χαρακτηρισμό της πράξης προς όφελος του κατηγορουμένου. Η εκτέλεση της επιβληθείσας ποινής κατά τα ανωτέρω αναστέλλεται και μετατρέπεται σε χρηματική ή παροχή κοινωφελούς εργασίας με τις προϋποθέσεις των άρθρων 80A, 99, και 104Α ΠΚ. Δικαστικά έξοδα δεν επιβάλλονται. Ο χαρακτήρας των πράξεων της παρ. 1, για τις οποίες έλαβε χώρα η ποινική συνδιαλλαγή, εξακολουθεί να παραμένει κακουργηματικός.» 9. Κατά της απόφασης του δικαστηρίου χωρεί μόνο αναίρεση.
Κώδικας
Κώδικας Ποινικής Δικονομίας (Ν. 4620/2019)
Άνοιγμα άρθρου

Ν2882 Άρθρο 8

Κώδικας Αναγκαστικών Απαλλοτριώσεων (Ν. 2882/2001)Τροποποίηση: 17/12/2014
Σχετικότητα 84.5%
Κείμενο Άρθρου
Ν2882 Άρθρο 8: Παρακατάθεση αποζημίωσης 1. «Ο υπόχρεος για την πληρωμή της αποζημίωσης, της κατά το άρθρο 18 παρ. 4 δικαστικής δαπάνης, καθώς και της αμοιβής των πληρεξουσίων δικηγόρων, που προσδιορίστηκαν δικαστικώς, καταθέτει στο Ταμείο Παρακαταθηκών και Δανείων (Τ.Π.&Δ.) την αποζημίωση υπέρ δικαιούχου και τη δικαστική δαπάνη και την αμοιβή των πληρεξουσίων δικηγόρων υπέρ του οικείου Δικηγορικού Συλλόγου». Εάν το απαλλοτριωμένο ακίνητο βαρύνεται με υποθήκη, κατάσχεση ή διεκδίκηση, η κατάθεση της αποζημίωσης στο Ταμείο Παρακαταθηκών και Δανείων είναι υποχρεωτική. 2. Το Ταμείο Παρακαταθηκών και Δανείων αποδίδει στο δικαιούχο το ποσό που κατατέθηκε αφού προσκομισθεί σε αυτό τελεσίδικη αναγνωριστική απόφαση «και στον οικείο Δικηγορικό Σύλλογο το ποσό της δικαστικής δαπάνης και την αμοιβή των πληρεξουσίων δικηγόρων». «Κατ' εξαίρεση, ο υπόχρεος για την πληρωμή της αποζημίωσης δύναται, στην περίπτωση που αυτή δεν υπερβαίνει το ποσό των χιλίων πεντακοσίων (1500) ευρώ, να παρέχει έγγραφη εντολή στο Ταμείο Παρακαταθηκών και Δανείων να αποδώσει την κατατεθείσα αποζημίωση στον δικαιούχο χωρίς την προσκόμιση αναγνωριστικής απόφασης αλλά με υποβολή υπεύθυνης δήλωσης σχετικά με την κυριότητά του.» Εάν για μέρος του ποσού αυτού ορίστηκε εγγυοδοσία κατά το άρθρο 24 του παρόντος νόμου, τούτο αποδίδεται αφού προσκομισθούν τα δικαιολογητικό παροχής της εγγυοδοσίας αυτής ή απόφαση με την οποία η οριστική αποζημίωση προσδιορίζεται ίση με την προσωρινή ή μεγαλύτερη από αυτήν. 3. Κάθε διαφορά σχετική με την απόδοση από το Ταμείο Παρακαταθηκών και Δανείων στο δικαιούχο του ποσού που κατατέθηκε λύεται οριστικό από το αρμόδιο δικαστήριο της παραγράφου 1 του όρθρου 19 του παρόντος νόμου με τη διαδικασία των ασφαλιστικών μέτρων των άρθρων 686 και επόμενων του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας. 4. Με την καταβολή της αποζημίωσης στο δικαιούχο που αναγνωρίστηκε δικαστικώς, το Ταμείο Παρακαταθηκών και Δανείων απαλλάσσεται από κάθε υποχρέωση και ευθύνη απέναντι σε οποιονδήποτε τρίτο διεκδικητή ή δικαιούχο. Ευθύνη απέναντι σε αυτούς έχει εκείνος που εισέπραξε την αποζημίωση. «5. Το Ταμείο Παρακαταθηκών και Δανείων υποχρεούται να ενημερώνει αμελλητί και σε κάθε περίπτωση εντός τριάντα (30) ημερών, τον καταθέτη της αποζημίωσης σχετικά με την έκδοση εντάλματος πληρωμής και την είσπραξη αποζημίωσης από αναγκαστική απαλλοτρίωση.» «6. Μετά την παρέλευση δεκαετίας από τη συντέλεσης της απαλλοτρίωσης το Ταμείο Παρακαταθηκών και Δανείων υποχρεούται να επιστρέψει άμεσα στον καταθέτη τα τυχόν αδιάθετα υπόλοιπα του συσταθέντος γραμματίου παρακαταθήκης, με εξαίρεση εκείνα για τα οποία συντρέχουν οι λόγοι διακοπής της παραγραφής και είναι ενήμερο το Τ.Π.Δ. ή ο υπόχρεος προς καταβολή της αποζημίωσης. Προς τούτο ο καταθέτης γνωστοποιεί στο Τ.Π.Δ. είτε τον οικείο λογαριασμό του, είτε ζητεί τη σύσταση νέου γραμματίου παρακαταθήκης για την αποπληρωμή άλλων απαλλοτριώσεων αρμοδιότητας του υπό όρους και προϋποθέσεις που κανονίζονται με απόφαση του Υπουργού Οικονομικών. Εφόσον η αξίωση του ιδιοκτήτη δεν έχει παραγραφεί, κατά το άρθρο 10, αυτός στρέφεται κατά του υπόχρεου προς πληρωμή. Από την κοινοποίηση σχετικής εκτελεστής απόφασης, ο δικαιούχος της απαλλοτρίωσης δικαιούται τόκων υπερημερίας, μέχρι την εξόφληση.»
Κώδικας
Κώδικας Αναγκαστικών Απαλλοτριώσεων (Ν. 2882/2001)
Άνοιγμα άρθρου

ΠΚ Άρθρο 286

Ποινικός Κώδικας (Ν. 4619/2019)Τροποποίηση: 12/11/2021
Σχετικότητα 83.0%
Κείμενο Άρθρου
ΠΚ Άρθρο 286: Παραβίαση κανόνων οικοδομικής 1. Όποιος κατά την εκπόνηση μελέτης ή τη διεύθυνση ή την εκτέλεση οικοδομικού ή άλλου ανάλογου έργου ή κατεδάφισης ενεργεί παρά τους κοινώς αναγνωρισμένους τεχνικούς κανόνες, τιμωρείται: α) με φυλάκιση τουλάχιστον ενός (1) έτους και χρηματική ποινή αν από την πράξη μπορεί να προκύψει κίνδυνος για άνθρωπο, β) με κάθειρξη αν στην περίπτωση του στοιχείου α' η πράξη είχε ως αποτέλεσμα τη βαριά σωματική βλάβη, γ) με κάθειρξη τουλάχιστον δέκα (10) ετών αν στην περίπτωση του στοιχείου α' η πράξη είχε ως αποτέλεσμα το θάνατο άλλου. Αν προκλήθηκε ο θάνατος μεγάλου αριθμού ανθρώπων, το δικαστήριο μπορεί να επιβάλει ισόβια κάθειρξη. 2. Όποιος στις περιπτώσεις της προηγούμενης παραγράφου παραβιάζει από αμέλεια τους κοινώς αναγνωρισμένους τεχνικούς κανόνες "και από την παραβίαση μπορεί να προκύψει κίνδυνος για άνθρωπο" τιμωρείται με φυλάκιση έως δύο (2) έτη ή χρηματική ποινή. 3. Η παραγραφή των εγκλημάτων της παραγράφου 1 στοιχεία β' και γ' αρχίζει από την επέλευση του θανάτου ή της βαριάς σωματικής βλάβης και πάντως δεν μπορεί να υπερβεί τα τριάντα (30) έτη από την παραβίαση των κανόνων..
Κώδικας
Ποινικός Κώδικας (Ν. 4619/2019)
Άνοιγμα άρθρου

ΑΚ Άρθρο 1063

Αστικός Κώδικας (Π.Δ. 456/1984)
Σχετικότητα 83.9%
Κείμενο Άρθρου
ΑΚ Άρθρο 1063: Αποζημίωση για απόσβεση κυριότητας Εκείνος που έχασε την κυριότητά του ή άλλο εμπράγματο δικαίωμα εξαιτίας της ένωσης, της ανάμιξης, της επεξεργασίας, ή της μετάπλασης, έχει απαίτηση εναντίον εκείνου που ωφελήθηκε, σύμφωνα με τις διατάξεις για τον αδικαιολόγητο πλουτισμό, με επιφύλαξη του τυχόν δικαιώματός του για αποζημίωση από αδικοπραξία ή για απόδοση δαπανών ή για αφαίρεση κατασκευάσματος. Αξίωση για επαναφορά της προηγούμενης κατάστασης αποκλείεται.
Κώδικας
Αστικός Κώδικας (Π.Δ. 456/1984)
Άνοιγμα άρθρου

Ν4808 Άρθρο 12

Προστασία της Εργασίας (Ν. 4808/2021)
Σχετικότητα 83.6%
Κείμενο Άρθρου
Ν4808 Άρθρο 12: Δικαιώματα θιγομένων - Αποτελέσματα επί παραβίασης της απαγόρευσης βίας και παρενόχλησης 1. Κάθε πρόσωπο του άρθρου 3 που θίγεται από περιστατικό βίας και παρενόχλησης σε βάρος του κατά το άρθρο 4, ακόμη και αν έχει λήξει η σχέση, στο πλαίσιο της οποίας φέρεται ότι εκδηλώθηκε σε βάρος του το περιστατικό ή η συμπεριφορά, έχει δικαίωμα, πέραν της δικαστικής προστασίας, προσφυγής ενώπιον της Επιθεώρησης Εργασίας και του Συνηγόρου του Πολίτη ως φορέα προώθησης και εποπτείας της αρχής της ίσης μεταχείρισης, σύμφωνα με τους ν. 3896/2010 (Α’ 207) και ν. 4443/2016 (Α’ 232), καθώς και υποβολής καταγγελίας εντός της επιχείρησης κατά την πολιτική του άρθρου 10. 2. Όταν εργαζόμενος ή με άλλη σχέση απασχολούμενος κατά το άρθρο 3 παραβιάζει την απαγόρευση βίας και παρενόχλησης του άρθρου 4, ο εργοδότης υποχρεούται να λάβει τα απαραίτητα πρόσφορα και ανάλογα μέτρα κατά περίπτωση σε βάρος του καταγγελλόμενου, προκειμένου να εμποδιστεί και να μην επαναληφθεί παρόμοιο περιστατικό ή συμπεριφορά. Τα μέτρα αυτά μπορεί να περιλαμβάνουν τη σύσταση συμμόρφωσης, την αλλαγή θέσης, ωραρίου, τόπου ή τρόπου παροχής εργασίας ή την καταγγελία της σχέσης απασχόλησης ή συνεργασίας, με την επιφύλαξη της απαγόρευσης της κατάχρησης δικαιώματος του άρθρου 281 ΑΚ. 3. Κάθε πρόσωπο του άρθρου 3 που υφίσταται περιστατικό βίας και παρενόχλησης σε βάρος του, έχει δικαίωμα να αποχωρήσει από τον εργασιακό χώρο για εύλογο χρόνο, χωρίς στέρηση μισθού ή άλλη δυσμενή συνέπεια, εφόσον κατά την εύλογη πεποίθησή του υφίσταται επικείμενος σοβαρός κίνδυνος για τη ζωή, την υγεία ή την ασφάλειά του, ιδίως, όταν ο εργοδότης είναι ο δράστης τέτοιας συμπεριφοράς ή όταν δεν λαμβάνει τα απαραίτητα πρόσφορα μέτρα κατά την παρ. 2, ώστε να αποκαταστήσει την εργασιακή ειρήνη, ή όταν τα μέτρα αυτά δεν είναι ικανά για να σταματήσουν τη συμπεριφορά βίας και παρενόχλησης. Στην περίπτωση αυτήν, ο αποχωρών υποχρεούται να ενημερώσει προηγουμένως τον εργοδότη εγγράφως, αναφέροντας το περιστατικό βίας και παρενόχλησης και τα περιστατικά που αιτιολογούν την πεποίθησή του, ότι επίκειται σοβαρός κίνδυνος για τη ζωή, την υγεία ή την ασφάλειά του. Εφόσον δεν υφίσταται ή έχει παύσει να υφίσταται ο κίνδυνος και το πρόσωπο της παρ. 3 αρνείται να επιστρέψει στον εργασιακό χώρο, ο εργοδότης μπορεί να προσφύγει στην Επιθεώρηση Εργασίας με αίτημα την επίλυση της διαφοράς. Στην περίπτωση αυτήν εφαρμόζεται το άρθρο 18. 4. Όταν εργοδότης ή πρόσωπο που ασκεί το διευθυντικό δικαίωμα ή εκπροσωπεί τον εργοδότη παραβιάζει την απαγόρευση βίας και παρενόχλησης του άρθρου 4 κατά τη σύναψη ή άρνηση σύναψης της έννομης σχέσης με πρόσωπο του άρθρου 3 ή κατά την εξέλιξη, διάρκεια ή λύση αυτής, παραβιάζει την εργατική νομοθεσία και επιβάλλονται σε βάρος του οι διοικητικές κυρώσεις της περ. α’ της παρ. 2 του άρθρου 19. 5. Σε κάθε περίπτωση, η παραβίαση της κατά το άρθρο 4 απαγόρευσης γεννά εκτός των άλλων αξίωση για πλήρη αποζημίωση του θιγόμενου προσώπου, η οποία καλύπτει τη θετική και αποθετική του ζημία, καθώς και την ηθική βλάβη.
Κώδικας
Προστασία της Εργασίας (Ν. 4808/2021)
Άνοιγμα άρθρου

ΕφΠειρ 420/2026

Αστικό Δίκαιο · Δικονομικό Δίκαιο2026Εφετείο Πειραιώς
Σχετικότητα 97.7%
Κρίσιμα Πραγματικά Περιστατικά
- Δικονομική θέση: Το Μονομελές Πρωτοδικείο Πειραιά (1792/2025) απέρριψε την αγωγή αποζημίωσης ως αβάσιμη κατ’ ουσίαν και τις παρεμπίπτουσες αγωγές ως άνευ αντικειμένου. Ασκήθηκαν τρεις εφέσεις: κύρια από τον ενάγοντα-ήδη εκκαλούντα, επικουρική από την τρίτη εναγόμενη-ήδη εκκαλούσα και επικουρική από την πρώτη εναγόμενη-ήδη εκκαλούσα, στρεφόμενες κατά της ίδιας απόφασης. Στην πρωτοβάθμια δίκη προσεπικλήθηκαν ασφαλιστικές εταιρίες, εκ των οποίων μία άσκησε πρόσθετη παρέμβαση υπέρ τρίτης εναγόμενης και κατά του ενάγοντος. - Διάρθρωση διαδίκων: Εκκαλών (άρρεν) κατά της πρώτης εναγόμενης κλινικής, του δεύτερου εναγόμενου παιδοχειρουργού (άρρεν), της τρίτης εναγόμενης παθολογοανατόμου (θήλυ), του τέταρτου εναγόμενου διευθυντή κλινικής (άρρεν) και δύο ασφαλιστικών εταιριών (ως προσεπικληθείσες – η μία άσκησε πρόσθετη παρέμβαση, η άλλη όχι). Οι πρώτος και τρίτη εναγόμενοι άσκησαν επικουρικές εφέσεις κατά των αντίστοιχων ασφαλιστών τους. - Νομικό πλαίσιο σχέσης: Ιδιωτική κλινική ως προστήσασα ιατρούς· ισχυρισμοί ιατρικής αμέλειας (διάγνωση/θεραπεία) και ευθύνης προστήσαντος· προσεπίκληση ασφαλιστών επαγγελματικής αστικής ευθύνης. - Γεγονότα πριν τη δίκη: Ανήλικος ασθενής (2014) με κοιλιακό άλγος/πυρετό νοσηλεύθηκε σε ιδιωτικό θεραπευτήριο, υποβλήθηκε σε λαπαροσκοπική επέμβαση (14-02-2014) με αναφορά σε «τυπική σκωληκοειδεκτομή» και ακολούθησε παθολογοανατομική εξέταση (17-02-2014). Νέα εισαγωγή (01-03-2014) για πολυαρθραλγία. Πρώτη διερεύνηση για Crohn (31-10-2019) με επιβεβαίωση νόσου. Χειρουργική εκτομή τελικού ειλεού/τυφλού (21-06-2022) με ιστολογική έκθεση (30-06-2022) που μνημόνευσε σκωληκοειδή απόφυση, ακολούθησαν αντικρουόμενα πιστοποιητικά (Δεκ. 2023). - Ποσά/αιτήματα: Ο ενάγων ζήτησε αναγνώριση υποχρέωσης καταβολής 200.000 ευρώ ως χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης, έντοκα. Προσεπικλήσεις ζητούσαν κάλυψη του επιδικασθησομένου ποσού από τις ασφαλιστικές.
Νομική Σκέψη του Δικαστηρίου
Κανόνας: Το δικαίωμα έφεσης ανήκει στους διαδίκους του πρώτου βαθμού (άρθρα 516 §1, 517 ΚΠολΔ). Ο προσεπικληθείς δικονομικός εγγυητής καθίσταται διάδικος της κύριας δίκης μόνο αν ασκήσει πρόσθετη παρέμβαση· άλλως, έφεση κατ’ αυτού απορρίπτεται ως απαράδεκτη λόγω έλλειψης εννόμου συμφέροντος (άρθρα 68, 73, 517 ΚΠολΔ). Η αδικοπρακτική ευθύνη (άρθρα 298, 299, 330 εδ. β’, 914, 932 ΑΚ) προϋποθέτει παράνομη και υπαίτια συμπεριφορά, ζημία και αιτιώδη σύνδεσμο. Το πρότυπο lege artis εξειδικεύεται από το άρθρο 24 α.ν. 1565/1939 και τον Κώδικα Ιατρικής Δεοντολογίας (άρθρα 2 §3, 3 §§2-3, 10 §§1,3 Ν. 3148/2005 και άρθρο 11 Ν. 3418/2005). Κατά το άρθρο 8 Ν. 2251/1994, ο παρέχων ιατρικές υπηρεσίες φέρει το βάρος απόδειξης της έλλειψης παρανομίας/υπαιτιότητας. Η ευθύνη προστήσαντος (άρθρο 922 ΑΚ) απαιτεί σχέση πρόστησης και εσωτερική συνάφεια πράξης-υπηρεσίας. Για συμπλήρωση αποδείξεων με ιδιάζουσες γνώσεις, το δικαστήριο μπορεί να επαναλάβει τη συζήτηση (άρθρο 254 ΚΠολΔ) και να διατάξει πραγματογνωμοσύνη (άρθρα 237 §8, 368, 371, 372, 383, 385 ΚΠολΔ). Πραγματικά πορίσματα: Ο προσεπικληθείς ασφαλιστής της πρώτης εναγόμενης δεν άσκησε πρόσθετη παρέμβαση στον πρώτο βαθμό. Η άλλη ασφαλιστική άσκησε πρόσθετη παρέμβαση υπέρ της τρίτης εναγόμενης. Από τα έγγραφα (ιατρικές γνωματεύσεις, ιστολογικές εκθέσεις 2014 και 30-06-2022, μεταγενέστερες βεβαιώσεις Δεκ. 2023), προκύπτουν αμφιβολίες για το αν το 2014 αφαιρέθηκε πράγματι η σκωληκοειδής απόφυση, αν η τότε κλινική εικόνα συνιστούσε οξεία σκωληκοειδίτιδα ή τελική ειλεΐτιδα, αν ο ενάγων έπασχε ήδη από το 2014 από νόσο του Crohn και ποιες οι συνέπειες της καθυστερημένης διάγνωσης στην εξέλιξη της νόσου και στην ανάγκη χειρουργικής εκτομής το 2022. Εφαρμογή: Εφόσον ο προσεπικληθείς ασφαλιστής δεν παρενέβη, δεν ήταν κύριος διάδικος· συνεπώς, η έφεση κατ’ αυτού απορρίπτεται ως απαράδεκτη για έλλειψη εννόμου συμφέροντος. Ως προς τους λοιπούς, η κρίση επί της ιατρικής αμέλειας και της ευθύνης προστήσαντος προϋποθέτει ειδικές ιατρικές γνώσεις και δεν μπορεί να στηριχθεί με ασφάλεια στα υπάρχοντα στοιχεία. Το Δικαστήριο, κάνοντας χρήση των άρθρων 254 και 368 ΚΠολΔ, αναβάλλει την έκδοση οριστικής απόφασης, διατάσσει επανάληψη συζήτησης και διορίζει παθολογοανατόμο και χειρουργό για γνωμοδότηση, με ειδικά ερωτήματα συμπεριλαμβανομένης γενετικής ταυτοποίησης του δείγματος. Τα έξοδα κατ’ αυτού του σταδίου συμψηφίζονται/δεν επιβάλλονται κατά τα άρθρα 179, 183 και 191 ΚΠολΔ.
Κύριοι Λόγοι Απόφασης
1) Ως προς την πέμπτη εφεσίβλητη (ασφαλιστική): Η κύρια έφεση απορρίφθηκε ως απαράδεκτη, επειδή η προσεπικληθείσα δεν άσκησε πρόσθετη παρέμβαση και δεν κατέστη διάδικος στην κύρια δίκη· συνεπώς, ο εκκαλών στερείται εννόμου συμφέροντος να απευθύνει κατ’ αυτής την έφεση (άρθρα 68, 73 και 517 ΚΠολΔ). Τα δικαστικά έξοδα του παρόντος βαθμού μεταξύ εκκαλούντος και πέμπτης εφεσίβλητης συμψηφίσθηκαν λόγω ιδιαίτερης ερμηνευτικής δυσχέρειας (άρθρα 179 εδ. α, 183, 191 παρ. 2 ΚΠολΔ). 2) Ως προς τους λοιπούς διαδίκους και την ουσία: Η κύρια έφεση και οι επικουρικές εφέσεις έγιναν τυπικά δεκτές. Από την επανεκτίμηση των αποδείξεων προέκυψαν ουσιώδεις αμφιβολίες για κρίσιμα ιατρικά ζητήματα (αν πράγματι αφαιρέθηκε η σκωληκοειδής απόφυση το 2014, αν συντρέχει οξεία σκωληκοειδίτιδα ή τελική ειλεΐτιδα, αν υφίστατο νόσος Crohn ήδη από το 2014 και οι επιπτώσεις της καθυστερημένης διάγνωσης). Επειδή απαιτούνται ιδιάζουσες γνώσεις (άρθρο 368 παρ. 1 ΚΠολΔ), το Δικαστήριο ανέβαλε την έκδοση οριστικής απόφασης, διέταξε επανάληψη της συζήτησης κατά το άρθρο 254 παρ. 1 ΚΠολΔ και πραγματογνωμοσύνη από παθολογοανατόμο και χειρουργό με ειδικά ερωτήματα, ορίζοντας προθεσμίες κατά τα άρθρα 368, 371, 372, 383 και 385 ΚΠολΔ. Δικαστικά έξοδα δεν επιβλήθηκαν, διότι η παρούσα είναι μη οριστική (άρθρο 191 παρ. 1 ΚΠολΔ).
Τελική Απόφαση
Απορρίπτει την κύρια έφεση ως προς την πέμπτη εφεσίβλητη. Συμψηφίζει τα δικαστικά έξοδα του παρόντος βαθμού δικαιοδοσίας μεταξύ του εκκαλούντος και της πέμπτης εφεσίβλητης. Δέχεται από τυπική άποψη, ως προς τους λοιπούς διαδίκους την κύρια έφεση, και τις επικουρικές εφέσεις. Αναβάλλει κατά τα λοιπά την έκδοση της οριστικής του απόφασης. Διατάσσει την επανάληψη της συζήτησης έτσι ώστε να διενεργηθεί ιατρική πραγματογνωμοσύνη, η οποία θα διεξαχθεί από πραγματογνώμονες ιατρούς, παθολογοανατόμο και χειρουργό αντίστοιχα, με φροντίδα του επιμελέστερου των διαδίκων. Διορίζει πραγματογνώμονες από τον κατάλογο των πραγματογνωμόνων, που τηρείται στο Δικαστήριο αυτό, τον ιατρό-παθολογοανατόμο, …………., Δ/ντή Παθολογοανατομικού ……….., υπεύθυνο μονάδας μοριακής ιστοπαθολογίας, τηλ. …., και τον ιατρό χειρουργό …………….., οι οποίοι, αφού δώσουν το νόμιμο όρκο του πραγματογνώμονα ενώ­πιον του Δικαστηρίου αυτού, σε δημόσια συνεδρίαση, μέσα σε προθεσμία δύο [2] μηνών από την κοινοποίηση σε αυτούς της παρούσας απόφασης και στη συνέχεια αφού λάβουν υπόψη το...
Ακριβές Νομικό Ερώτημα
Αν εσφαλμένη διάγνωση ή μη διάγνωση και η εκτέλεση/παράλειψη χειρουργικής πράξης εκτός των κανόνων της ιατρικής επιστήμης (lege artis) κατά την παροχή ιατρικών υπηρεσιών θεμελιώνουν αδικοπρακτική ευθύνη του ιατρού και αντικειμενική ευθύνη της κλινικής ως προστήσασας κατά ΑΚ 914 και 922· επίσης, αν στο πλαίσιο ιατρικών υπηρεσιών εφαρμόζεται το άρθρο 8 Ν. 2251/1994 με αντιστροφή του βάρους απόδειξης ως προς την παρανομία και υπαιτιότητα.
Αναφορές σε Νόμους
Άνοιγμα απόφασης

ΕφΠειρ 86/2025

Αστικό Δίκαιο · Προστασία Καταναλωτή2025Εφετείο Πειραιώς
Σχετικότητα 97.5%
Κρίσιμα Πραγματικά Περιστατικά
- Δευτεροβάθμιο στάδιο ενώπιον Μονομελούς Εφετείου. Το Μονομελές Πρωτοδικείο έκανε εν μέρει δεκτή αγωγή αποζημίωσης/ηθικής βλάβης από ιατρική αμέλεια, αναγνωρίζοντας οφειλή 7.000 ευρώ έκαστος εις ολόκληρον. Άσκησαν αντίθετες εφέσεις: οι δύο εναγόμενοι ιατροί και ο ενάγων. - Δικονομική διάταξη: συνεκδίκαση των εφέσεων. Ρόλοι: ενάγων (άνδρας) κατά δύο εναγόμενων ιατρών (άνδρες) και της τρίτης εναγόμενης εταιρίας (ιδιωτικό νοσοκομείο) ως προστήσασας/εκμεταλλεύτριας της κλινικής. Οι ιατροί εξωτερικοί συνεργάτες της τρίτης εναγόμενης. - Νομική σχέση: ιατρική πράξη αιμορροϊδεκτομής με τεχνική Longo που διενεργήθηκε από τους δύο εναγόμενους στο ιδιωτικό νοσοκομείο της τρίτης. Επιδόθηκε ενημερωμένη συγκατάθεση. Προέκυψαν μετεγχειρητικές επιπλοκές. - Χρονολόγιο: 3-10-2016 εκτέλεση επέμβασης και νοσηλεία μίας ημέρας. 4-10-2016 εξιτήριο και το ίδιο βράδυ επανεισαγωγή λόγω εμπυρέτου, άλγους και αιμορραγίας. 4-10-2016 CT με πνευμοπισθοπεριτόναιο και φυσαλίδες αέρα. 6-10-2016 κλήση λοιμωξιολόγου, σύσταση αντιβίωσης. 10-10-2016 νέα CT με αποστηματική συλλογή. Νοσηλεία μέχρι 14-10-2016 με παρεντερική σίτιση, πτώση HCT/HGB, χωρίς κολοστομία. 7-12-2016 και 17-5-2017 ορθοσιγμοειδοσκοπήσεις με υπόλειμμα νόσου. Προηγήθηκε/ακολούθησε ποινική διαδικασία με αμετάκλητη αθώωση λόγω αμφιβολιών. - Ο ενάγων ζήτησε 4.150 ευρώ για πλασματική δαπάνη νοσηλεύτριας (υπηρεσίες πατέρα) και 25.000 ευρώ για ηθική βλάβη. Το δικαστήριο απέρριψε το πρώτο κονδύλιο ως αναπόδεικτο και προσδιόρισε την εύλογη χρηματική ικανοποίηση σε 9.000 ευρώ, εις ολόκληρον κατά των εναγομένων, με νόμιμο τόκο από επίδοση.
Νομική Σκέψη του Δικαστηρίου
Το Δικαστήριο εφάρμοσε τους κανόνες της αδικοπρακτικής ευθύνης από τα άρθρα 298, 330, 914 και 932 ΑΚ, καθώς και την επαγγελματική υποχρέωση του ιατρού να ενεργεί κατά τους θεμελιώδεις κανόνες της ιατρικής επιστήμης (άρθρο 24 Α.Ν. 1565/1939, σε συνδ. με 330, 652, 914 ΑΚ). Έκρινε ότι εμπίπτει στη ρυθμιστική εμβέλεια του άρθρου 8 ν. 2251/1994, με αντιστροφή βάρους απόδειξης ως προς παρανομία/υπαιτιότητα. Εφάρμοσε την έννοια του πρόσφορου αιτιώδους συνδέσμου και τα κριτήρια του άρθρου 932 ΑΚ για τον καθορισμό εύλογης χρηματικής ικανοποίησης, υπό την αρχή της αναλογικότητας (άρθρα 25 παρ. 1 Συντάγματος και 2, 9 παρ. 2, 10 παρ. 2 ΕΣΔΑ). Ως προς την επίδραση αθωωτικής ποινικής απόφασης, επισήμανε την αυτοτέλεια ποινικής/πολιτικής δικαιοδοσίας και ότι το τεκμήριο αθωότητας δεν δεσμεύει αποδεικτικά το πολιτικό δικαστήριο, το οποίο δύναται, με αιτιολόγηση, να αποκλίνει. Διαπίστωσε επίσης γνήσια αντικειμενική ευθύνη της προστήσασας κλινικής για πράξεις προστηθέντων ιατρών. Διαπιστώθηκε ότι ο ενάγων υπεβλήθη την 3-10-2016 σε αιμορροϊδεκτομή Longo από τους εναγόμενους ιατρούς στην κλινική της τρίτης εναγόμενης. Διεγχειρητικά επήλθε τρώση του τοιχώματος του ορθού (ρήξη), με άμεση διαφυγή ενδοαυλικού περιεχομένου και εμφάνιση πυελικής λοίμωξης, πνευμοπισθοπεριτοναίου και φυσαλίδων αέρα. Ακολούθησε επανεισαγωγή την 4-10-2016 και νοσηλεία έως 14-10-2016 με παρεντερική σίτιση, σημαντική πτώση HCT/HGB, αντιβιοτική αγωγή και αποφυγή κολοστομίας. Οι ορθοσιγμοειδοσκοπήσεις 7-12-2016 και 17-5-2017 κατέδειξαν υπολειπόμενη νόσο. Η δαπάνη για υποτιθέμενη απασχόληση νοσηλεύτριας δεν αποδείχθηκε. Οι εναγόμενοι ιατροί είχαν αμελήσει κρίσιμους ελέγχους (τοποθέτηση περίσπασης, σύμπτωση αξόνων αναστομωτήρα–πρωκτικού σωλήνα). Η ποινική αθώωση λόγω αμφιβολιών δεν απέκλεισε την αστική ευθύνη. Αξιολογώντας τα ευρήματα, το Δικαστήριο έκρινε ότι υφίσταται παρανομία και υπαιτιότητα των εναγομένων ιατρών και αιτιώδης σύνδεσμος με τη βλάβη. Εφάρμοσε τη γνήσια αντικειμενική ευθύνη της κλινικής ως προστήσασας. Απέρριψε το κονδύλιο των 4.150 ευρώ ως αναπόδεικτο. Υπό τα κριτήρια του άρθρου 932 ΑΚ και την αρχή της αναλογικότητας, προσδιόρισε την εύλογη χρηματική ικανοποίηση σε 9.000 ευρώ, κρίνοντας εσφαλμένη την πρωτόδικη εκτίμηση (7.000 ευρώ). Απέρριψε την έφεση των ιατρών και έκανε δεκτή την έφεση του ενάγοντος, εξαφανίζοντας την πρωτόδικη απόφαση, κρατώντας και δικάζοντας την υπόθεση στην ουσία, με επιβάρυνση των εναγομένων με μέρος της δικαστικής δαπάνης και ρυθμίσεις για τα παράβολα.
Κύριοι Λόγοι Απόφασης
Στάδιο 1 — Εφέσεις: Η αντίθετη έφεση των εναγομένων ιατρών απορρίφθηκε κατ’ ουσίαν, διότι από τα αποδεικτικά μέσα προέκυψε ότι η μετεγχειρητική ρήξη ορθού και οι επιπλοκές οφείλονταν σε κακό διεγχειρητικό χειρισμό, συνιστώντας παραβίαση θεμελιωδών κανόνων της ιατρικής επιστήμης με αιτιώδη σύνδεσμο προς τη βλάβη (άρθρα 914, 932 ΑΚ). Ο προβαλλόμενος ισχυρισμός περί δεσμευτικότητας της αμετάκλητης αθωωτικής ποινικής απόφασης απορρίφθηκε, λόγω αυτοτέλειας ποινικής και πολιτικής δικαιοδοσίας και μη αποδεικτικής δέσμευσης από το τεκμήριο αθωότητας. Η έφεση του ενάγοντος έγινε δεκτή, διότι το πρωτοβάθμιο ποσό χρηματικής ικανοποίησης δεν ανταποκρινόταν, κατά την αρχή της αναλογικότητας, στα κριτήρια του άρθρου 932 ΑΚ και έπρεπε να αυξηθεί σε 9.000 ευρώ. Στάδιο 2 — Επανάκριση στην ουσία (άρθρο 535 παρ. 1 ΚΠολΔ): Εξαφανίστηκε η εκκαλουμένη και, κρατώντας την υπόθεση, το Δικαστήριο δέχθηκε εν μέρει την αγωγή, αναγνωρίζοντας ότι οι εναγόμενοι οφείλουν εις ολόκληρον έκαστος στον ενάγοντα 9.000 ευρώ ως χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης, με νόμιμο τόκο από την επίδοση της αγωγής (άρθρα 914, 932 ΑΚ). Το κονδύλιο των 4.150 ευρώ για πλασματική δαπάνη νοσηλεύτριας απορρίφθηκε ως αναπόδεικτο. Επιβλήθηκε σε βάρος των εναγομένων–εφεσιβλήτων μέρος της δικαστικής δαπάνης του ενάγοντος–εκκαλούντος για αμφότερους τους βαθμούς, κατ’ άρθρα 178 παρ. 1, 183, 191 παρ. 2 ΚΠολΔ και 63, 68 ν. 4194/2013. Διατάχθηκε επιστροφή του e-παραβόλου του εκκαλούντος της δεκτής έφεσης και εισαγωγή στο Δημόσιο Ταμείο του e-παραβόλου των εκκαλούντων της απορριφθείσας έφεσης (άρθρο 495 παρ. 3 ΚΠολΔ).
Τελική Απόφαση
ΔΕΧΕΤΑΙ τυπικά και ΑΠΟΡΡΙΠΤΕΙ κατ’ ουσίαν την από 10-9-2023 με αριθμό κατάθεσης ΓΑΚ/ΕΑΚ ……./2023 έφεση κατά της εκκαλουμένης με αριθμό 2089/2023 οριστικής απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Πειραιώς (Τακτική Διαδικασία). ΔΙΑΤΑΣΣΕΙ την εισαγωγή του με αριθμό …………./2023 e-παραβόλου στο Δημόσιο Ταμείο. ΔΕΧΕΤΑΙ την από 2-4-2024 με αριθμό κατάθεσης ΓΑΚ/ΕΑΚ ………/2024 έφεση κατά της εκκαλουμένης με αριθμό 2089/2023 οριστικής απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Πειραιώς (Τακτική Διαδικασία), τυπικά και κατ’ ουσίαν. ΕΞΑΦΑΝΙΖΕΙ την εκκαλουμένη με αριθμό 2089/2023 οριστική απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Πειραιώς (Τακτική Διαδικασία). ΚΡΑΤΕΙ και ΔΙΚΑΖΕΙ κατ’ ουσίαν την από 15-6-2020 αγωγή. ΔΕΧΕΤΑΙ εν μέρει την από 15-6-2020 αγωγή. ΑΝΑΓΝΩΡΙΖΕΙ ότι οι εναγόμενοι υποχρεούνται να καταβάλουν εις ολόκληρον έκαστος στον ενάγοντα το ποσό των εννέα χιλιάδων (9.000) ευρώ, με το νόμιμο τόκο από την επίδοση της αγωγής. ΕΠΙΒΑΛΛΕΙ σε βάρος των εναγόμενων – εφεσίβλητων μέρος των δικαστικών εξόδων του ενάγοντος – εκκαλούντος, για αμφότερους τους βαθμούς δικαιοδοσίας, τα οποία ορίζει στο ποσό των οκτακοσίων (800,00) ευρώ. ΔΙΑΤΑΣΣΕΙ την επιστροφή του με αριθμό …………./2024 e-παραβόλου στον εκκαλούντα.
Ακριβές Νομικό Ερώτημα
Αν, κατά τους κανόνες της αδικοπρακτικής ευθύνης και το άρθρο 8 του ν. 2251/1994, οι εναγόμενοι ιατροί υπέχουν ευθύνη και η προστήσασα ιδιωτική κλινική γνήσια αντικειμενική ευθύνη για βλάβη της υγείας του ενάγοντος λόγω παράβασης των θεμελιωδών κανόνων της ιατρικής επιστήμης με αιτιώδη σύνδεσμο προς τις μετεγχειρητικές επιπλοκές· επίσης, αν η αμετάκλητη αθωωτική ποινική απόφαση δεσμεύει το πολιτικό δικαστήριο υπό το πρίσμα του τεκμηρίου αθωότητας.
Αναφορές σε Νόμους
Άνοιγμα απόφασης

ΑΠ 1478/2018

Αστικό Δίκαιο · Δικονομικό Δίκαιο2018Άρειος Πάγος
Σχετικότητα 97.5%
Κρίσιμα Πραγματικά Περιστατικά
Αθλητής χειροσφαίρισης, γεννηθείς το 1976, έπασχε από σύνδρομο κοιλιακών-προσαγωγών μυών (αθλητική κήλη) με πόνους στην κοιλιακή χώρα. Υποβλήθηκε στις 6-9-2000 σε χειρουργική επέμβαση πλαστικής κοιλιακών μυών και διόρθωσης κρυφής-λοξής βουβωνοκήλης στη δεξιά βουβωνική χώρα από χειρούργο-ορθοπεδικό, αναπληρωτή καθηγητή και διευθυντή Γ' Ορθοπεδικής Κλινικής ιδιωτικού θεραπευτηρίου. Κατά τη χειρουργική επέμβαση, ο ιατρός προέβη σε πέραν του δέοντος σύγκλιση του έσω στομίου του δεξιού βουβωνικού πόρου με αποτέλεσμα την υπερβολική σύσφιξη του δεξιού σπερματικού τόνου και των περιεχομένων αιμοφόρων αγγείων, λεμφαγγείων και νεύρων. Αμέσως μετά την επέμβαση εμφάνισε έντονο οίδημα στον δεξιό όρχι, ισχυρούς πόνους και πυρετό έως 40 βαθμούς. Η υπερβολική σύσφιξη προκάλεσε διαταραχή στην αιμάτωση του δεξιού όρχεως με μειωμένη απαγωγή αίματος από τις φλέβες και υγρού από τα λεμφαγγεία, οδηγώντας σε ισχαιμική νέκρωση και σχεδόν πλήρη ατροφία του δεξιού όρχεως. Ο ιατρός δεν εκτίμησε συνδυαστικά τα μετεγχειρητικά στοιχεία (οίδημα, πόνο, πυρετό), δεν προέβη σε ορθή αξιολόγηση κατά τον επανέλεγχο δεκαπέντε ημερών μετά και δεν συνέστησε υπερήχους doppler για αξιολόγηση της κυκλοφορίας αίματος. Μετά από δύο έτη διαπιστώθηκε ότι ο δεξιός όρχις ήταν λίαν ατροφικός με μηδενική παραγωγή σπερματοζωαρίων και μειωμένη έκκριση τεστοστερόνης. Σπερμοδιάγραμμα έδειξε ήπια ολιγοασθενοζωοσπερμία με συγκέντρωση σπερματοζωαρίων 18x10⁶ml (φυσιολογική >20x10⁶ml) και συνολικό αριθμό 28,8x10⁶ (φυσιολογικός >40x10⁶).
Νομική Σκέψη του Δικαστηρίου
Το άρθρο 24 α.ν. 1565/1939 σε συνδυασμό με τα άρθρα 330 και 914 ΑΚ ορίζει ότι ο ιατρός ευθύνεται για κάθε αμέλεια, ακόμη και ελαφρά, αν παρέβη την υποχρέωσή του να ενεργήσει σύμφωνα με τις θεμελιώδεις αρχές της ιατρικής επιστήμης επιδεικνύοντας τη δέουσα επιμέλεια που αναμένεται από τον μέσο εκπρόσωπο του κύκλου του. Αιτιώδης συνάφεια υπάρχει όταν η παράνομη και υπαίτια συμπεριφορά ήταν ικανή να επιφέρει τη ζημία και την επέφερε στη συγκεκριμένη περίπτωση. Το Εφετείο διαπίστωσε ότι ο ιατρός προέβη σε εσφαλμένους χειρουργικούς χειρισμούς με πέραν του δέοντος σύγκλιση του έσω στομίου του βουβωνικού πόρου, προκαλώντας υπερβολική σύσφιξη του σπερματικού τόνου και διαταραχή αιμάτωσης του δεξιού όρχεως. Δεν εκτίμησε συνδυαστικά τα μετεγχειρητικά στοιχεία (οίδημα, πόνο, πυρετό 40 βαθμών) που καθιστούσαν αναγκαία τη διερεύνηση ισχαιμικής νέκρωσης. Δεν προέβη σε ορθή αξιολόγηση κατά τον επανέλεγχο δεκαπέντε ημερών μετά και δεν συνέστησε υπερήχους doppler. Εφαρμόζοντας τα κριτήρια αμέλειας και αιτιώδους συνάφειας, το δικαστήριο έκρινε ότι η συμπεριφορά του ιατρού ήταν αμελής και συνδέεται αιτιωδώς με την ατροφία του δεξιού όρχεως. Η ισχαιμική νέκρωση δεν αποτελούσε επιπλοκή της επέμβασης αλλά συνέπεια των εσφαλμένων χειρισμών και της παράλειψης ορθής μετεγχειρητικής παρακολούθησης.
Κύριοι Λόγοι Απόφασης
Η αίτηση αναίρεσης απορρίφθηκε διότι το Εφετείο με σαφείς, επαρκείς και χωρίς αντιφάσεις αιτιολογίες κατέληξε στο αποδεικτικό πόρισμα ότι η ατροφία του δεξιού όρχεως οφείλεται σε αμέλεια του ιατρού. Τα πραγματικά περιστατικά που δέχθηκε η απόφαση αρκούν για να χαρακτηρίσουν ως αμελή τη συμπεριφορά του ιατρού και να τη συνδέσουν αιτιωδώς με τη σωματική βλάβη. Η χρηματική ικανοποίηση των 60.000 ευρώ δεν παραβιάζει την αρχή της αναλογικότητας ούτε υπερβαίνει τα ακραία όρια της διακριτικής ευχέρειας, καθόσον κατά την κοινή πείρα και τη δικαστηριακή πρακτική δεν υπερβαίνει εκείνα που συνήθως επιδικάζονται σε παρόμοιες περιπτώσεις. Οι βοηθοί χειρουργοί δεν ευθύνονται καθώς περιορίστηκαν σε προπαρασκευαστικές ενέργειες χωρίς να προβούν σε χειρουργικές πράξεις που θα μπορούσαν να συμβάλουν στην πρόκληση της βλάβης.
Τελική Απόφαση
ΣΥΝΕΚΔΙΚΑΖΕΙ τις από 1-6-2016 και 15-9-2016 αιτήσεις αναίρεσης, με τις οποίες προσβάλλεται η 5432/2015 απόφαση του Εφετείου Αθηνών. ΑΠΟΡΡΙΠΤΕΙ την από 1-6-2016 αίτηση αναίρεσης. Διατάσσει την εισαγωγή του παραβόλου που κατέθεσε ο αναιρεσείων στο δημόσιο ταμείο. ΚΑΤΑΔΙΚΑΖΕΙ τον αναιρεσείοντα στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσιβλήτου, που ορίζει στο ποσό των δύο χιλιάδων επτακοσίων (2.700) ευρώ. ΑΠΟΡΡΙΠΤΕΙ την από 15-9-2016 αίτηση αναίρεσης. ΔΙΑΤΑΣΣΕΙ την εισαγωγή του παραβόλου που κατέθεσε ο αναιρεσείων στο δημόσιο ταμείο. ΚΑΤΑΔΙΚΑΖΕΙ τον αναιρεσείοντα στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσιβλήτων, που ορίζει στο ποσό των τριών χιλιάδων (3.000) ευρώ.
Ακριβές Νομικό Ερώτημα
Αν ιατρός ευθύνεται αδικοπρακτικά για σωματική βλάβη ασθενούς που προκλήθηκε από εσφαλμένους χειρουργικούς χειρισμούς κατά τη διενέργεια επέμβασης και από παράλειψη ορθής αξιολόγησης της μετεγχειρητικής πορείας, και αν το θεραπευτήριο ευθύνεται κατά τα άρθρα 922 ΑΚ και 8 ν. 2251/1994 ως προστήσασα του ιατρού που διενήργησε την επέμβαση στις εγκαταστάσεις του.
Αναφορές σε Νόμους
Άνοιγμα απόφασης

ΕφΠειρ 579/2022

Αστικό Δίκαιο · Προστασία Καταναλωτή2022Εφετείο Πειραιώς
Σχετικότητα 97.4%
Κρίσιμα Πραγματικά Περιστατικά
- Διαδικαστική θέση: Η ενάγουσα άσκησε αγωγή αδικοπρακτικής ευθύνης για ιατρική αμέλεια. Το Μονομελές Πρωτοδικείο Πειραιά, μετά από μη οριστική 1813/2018 (πραγματογνωμοσύνη), με την οριστική 1655/2020 δέχθηκε εν μέρει την αγωγή, επιδικάζοντας δαπάνες και χρηματική ικανοποίηση. Άσκησαν έφεση ο πρώτος εναγόμενος (ιατρός) και η δεύτερη εναγόμενη (κλινική), ενώ η ενάγουσα άσκησε αντέφεση για αύξηση της χρηματικής ικανοποίησης. Η κλινική είχε ασκήσει πρωτοδίκως προσεπίκληση – παρεμπίπτουσα αγωγή κατά ασφαλιστικής, η οποία απορρίφθηκε. - Δομή διαδίκων: Εκκαλούσα εταιρία (κλινική) κατά ενάγουσας και, χωρίς ειδικούς λόγους, κατά της ασφαλιστικής· εκκαλών ιατρός κατά ενάγουσας· εφεσίβλητη – αντεκκαλούσα η ενάγουσα. Φύλο ρόλων: ενάγουσα/εφεσίβλητη/αντεκκαλούσα (θηλ.), εκκαλούσα κλινική (θηλ.), εκκαλών ιατρός (αρσ.). - Νομική σχέση: Ιατρική πράξη πλαστικής χειρουργικής και ευθύνη κλινικής ως προστήσασας. Υπήρξε ασφαλιστική κάλυψη της κλινικής και παρεμπίπτουσα αγωγή κατά ασφαλιστικής. - Πραγματικά: Σε ηλικία 17 ετών έγινε διορθωτική επέμβαση δεξιού μαστού. Μετά από απώλεια 38 κιλών, στις 16.3.2010 πραγματοποιήθηκε αυξητική αριστερού μαστού με ένθεμα σιλικόνης. Μετεγχειρητικά υπήρξε παραμόρφωση λόγω υψηλής/λανθασμένης θέσης ενθέματος και έλλειψης σωστής αναδιάταξης/μαστοπηξίας. Μετά από επανειλημμένες επισκέψεις και προτεινόμενη «απλή» διόρθωση, η ενάγουσα υποβλήθηκε αλλού σε νέα επέμβαση με αφαίρεση/αντικατάσταση ενθέματος και μαστοπηξία. Δαπάνες: 4.633,69 ευρώ για επέμβαση και 550 ευρώ για ψυχολογική υποστήριξη. Αρχικώς ζητήθηκαν 5.183,69 ευρώ και 50.000 ευρώ χρηματική ικανοποίηση. Πρωτοδίκως επιδικάστηκαν 5.183,69 ευρώ και 8.000 ευρώ.
Νομική Σκέψη του Δικαστηρίου
Κανόνες: Για αδικοπρακτική ευθύνη απαιτούνται παρανομία, υπαιτιότητα, ζημία και αιτιώδης σύνδεσμος (ΑΚ 298, 299, 330 εδ. β, 914, 932). Κατά το άρθρο 24 α.ν. 1565/1939 (σε ισχύ μέσω άρθρου 47 ΕισΝΑΚ), ο ιατρός οφείλει να ενεργεί με ζήλο και σύμφωνα με τους θεμελιώδεις κανόνες της ιατρικής. Το άρθρο 8 ν. 2251/1994 εφαρμόζεται και στις ιατρικές υπηρεσίες: ο ζημιωθείς αποδεικνύει ζημία και αιτιώδη συνάφεια, ενώ ο παρέχων φέρει το βάρος απόδειξης έλλειψης παρανομίας/υπαιτιότητας. Για ευθύνη προστήσαντος απαιτούνται σχέση πρόστησης, παράνομη/υπαίτια πράξη προστηθέντος σε αιτιώδη συνάφεια και εσωτερική συνάφεια με την υπηρεσία (ΑΚ 922). Το ορισμένο της αγωγής κρίνεται κατά άρθρο 216 ΚΠολΔ. Έφεση είναι απαράδεκτη όταν δεν περιέχει λόγους κατά του προσβαλλόμενου κεφαλαίου. Ως προς αποδεικτικά, εφαρμόστηκαν τα άρθρα 424, 444, 448, 457 ΚΠολΔ. Ευρήματα: Διαπιστώθηκε ότι στον αριστερό μαστό το ένθεμα σιλικόνης τοποθετήθηκε σε λανθασμένη, υψηλότερη θέση, χωρίς ορθή αναδιάταξη/ανόρθωση, με αποτέλεσμα εμφανή δυσμορφία. Ο ιατρός συνέστησε μόνο μαλάξεις επί μήνες και πρότεινε εκ των υστέρων «απλή» διόρθωση, η οποία μετετράπη σε κανονικό χειρουργείο χωρίς συναίνεση, οπότε η παθούσα αποχώρησε. Ακολούθησε επιτυχής διορθωτική επέμβαση άλλου ιατρού με αφαίρεση/αντικατάσταση ενθέματος και μαστοπηξία. Η ενάγουσα δαπάνησε 4.633,69 ευρώ για ιατρικά/κλινική/υλικά και 550 ευρώ για ψυχολογική υποστήριξη και υπέστη σημαντική ηθική βλάβη. Ο ιατρός δεν απέδειξε έλλειψη παρανομίας ή υπαιτιότητας ούτε διακοπή αιτιώδους συνάφειας. Αποδείχθηκε σχέση πρόστησης της κλινικής, η οποία παρείχε εγκαταστάσεις και γενικές οδηγίες. Η έφεση της κλινικής κατά της ασφαλιστικής δεν περιείχε κανένα λόγο κατά του κεφαλαίου που απέρριψε την παρεμπίπτουσα αγωγή. Εφαρμογή: Το Δικαστήριο αξιολόγησε ότι η επέμβαση δεν διενεργήθηκε lege artis και η πλημμελής τοποθέτηση ενθέματος προκάλεσε τη ζημία. Με βάση το άρθρο 8 ν. 2251/1994, η ενάγουσα απέδειξε ζημία και αιτιώδη συνάφεια, ενώ ο ιατρός δεν αντέκρουσε την παρανομία/υπαιτιότητα. Η κλινική ευθύνεται εις ολόκληρον ως προστήσασα λόγω παροχής εγκαταστάσεων και γενικών όρων εργασίας. Το αιτητικό για χρηματική ικανοποίηση ήταν ορισμένο και το επιδικασθέν ποσό των 8.000 ευρώ κρίνεται εύλογο. Η αντέφεση για αύξηση απορρίφθηκε. Η έφεση της κλινικής κατά της ασφαλιστικής απορρίφθηκε ως απαράδεκτη λόγω έλλειψης λόγων, ενώ οι λοιπές εφέσεις απορρίφθηκαν κατ’ ουσία. Διατάχθηκε εισαγωγή παραβόλων και καταδίκη σε έξοδα.
Κύριοι Λόγοι Απόφασης
Πρώτον (διαδικαστικό): Η υπό στοιχείο Α έφεση, καθ’ ο μέρος στραφείσα κατά της ασφαλιστικής, απορρίπτεται ως απαράδεκτη διότι δεν περιέχει κανένα λόγο κατά του κεφαλαίου της εκκαλουμένης που απέρριψε την παρεμπίπτουσα αγωγή ούτε οποιαδήποτε αιτίαση προς έλεγχο, με συνέπεια αδυναμία ελέγχου της νομικής και ουσιαστικής βασιμότητας. Η εκκαλούσα καταδικάζεται στα έξοδα της δεύτερης εφεσίβλητης (άρθρα 176, 183, 191 παρ. 2 ΚΠολΔ). Δεύτερον (ουσία): Οι λοιπές εφέσεις είναι τυπικά δεκτές αλλά απορρίπτονται κατ’ ουσία. Αποδείχθηκε ότι ο εκκαλών ιατρός δεν ενήργησε lege artis κατά την αυξητική του αριστερού μαστού, τοποθετώντας το ένθεμα σε λανθασμένη θέση και παραλείποντας τη δέουσα αναδιάταξη, με αιτιώδη σύνδεσμο προς τη δυσμορφία και τις δαπάνες αποκατάστασης. Κατά το άρθρο 8 ν. 2251/1994 ο ιατρός δεν απέδειξε έλλειψη παρανομίας/υπαιτιότητας. Η εκκαλούσα κλινική ευθύνεται εις ολόκληρον ως προστήσασα (ΑΚ 922). Το πρωτοβάθμιο ποσό για δαπάνες 5.183,69 ευρώ και η χρηματική ικανοποίηση 8.000 ευρώ διατηρούνται, ενώ η αντέφεση για αύξηση απορρίπτεται. Διατάσσεται εισαγωγή των παραβόλων των 100 ευρώ ανά έφεση στο Δημόσιο Ταμείο (άρθρο 495 παρ. 3Α περ. β ΚΠολΔ) και καταδίκη των εκκαλούντων στα έξοδα της πρώτης εφεσίβλητης (άρθρα 69 παρ. 1, 68 παρ. 1, 63 παρ. 1i περ. α ν. 4194/2013, 176, 183, 191 παρ. 2 ΚΠολΔ).
Τελική Απόφαση
Απορρίπτει ως απαράδεκτη την υπό στοιχείο Α. έφεση της εταιρίας με την επωνυμία «………….», ως προς τη δεύτερη εναγόμενη εταιρία με την επωνυμία «………….». Καταδικάζει την εκκαλούσα στην ως άνω έφεση στη δικαστική δαπάνη της δεύτερης εφεσίβλητης στην έφεση αυτή, για τον παρόντα βαθμό δικαιοδοσίας, την οποία καθορίζει στο ποσό των πεντακοσίων (500) ευρώ. Δέχεται τυπικά, κατά τα λοιπά, και απορρίπτει κατ’ ουσία τις ως άνω εφέσεις και αντέφεση, κατά της οριστικής απόφασης 1655/2020 του Μονομελούς Πρωτοδικείου Πειραιώς. Διατάσσει την εισαγωγή στο δημόσιο ταμείο των παραβόλων των εκατό (100) ευρώ, που κατατέθηκαν από καθένα από τους εκκαλούντες στις υπό στοιχείο Α. και Β. εφέσεις και αναφέρονται στο σκεπτικό. Και Καταδικάζει από την εκκαλούσα στην υπό στοιχείο Α. έφεση και τον εκκαλούντα στην υπό στοιχείο Β. έφεση στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων της πρώτης εφεσίβλητης στις εφέσεις αυτές, ………….., για τον παρόντα βαθμό δικαιοδοσίας, τα οποία καθορίζει για τον καθένα τους στο ποσό των πεντακοσίων (500) ευρώ.
Ακριβές Νομικό Ερώτημα
Αν ο ιατρός, κατά την παροχή ιατρικών υπηρεσιών πλαστικής χειρουργικής, ευθύνεται αδικοπρακτικά για τις δαπάνες αποκατάστασης και για χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης όταν η επέμβαση δεν διενεργείται lege artis και υπάρχει αιτιώδης σύνδεσμος με τη βλάβη· επίσης, αν το νοσηλευτικό ίδρυμα ευθύνεται ως προστήσασα κατά τη νοσηλεία όταν ο ιατρός παρέχει υπηρεσίες στις εγκαταστάσεις του υπό γενικές οδηγίες ως προς τόπο, χρόνο και όρους εργασίας.
Αναφορές σε Νόμους
Άνοιγμα απόφασης

ΕφΠειρ 278/2026

Αστικό Δίκαιο2026Εφετείο Πειραιώς
Σχετικότητα 97.4%
Κρίσιμα Πραγματικά Περιστατικά
Σε δεύτερο βαθμό, κατά της υπ’ αριθ. 1808/2022 απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Πειραιά, η οποία είχε απορρίψει κατ’ ουσίαν την κύρια αγωγή για ιατρική αμέλεια και τις παρεμπίπτουσες αγωγές, η ενάγουσα-εκκαλούσα προσέβαλε την απόφαση ως προς την ουσία. Παράλληλα, η δεύτερη των εναγομένων (ιδιωτικό θεραπευτήριο) άσκησε επικουρική έφεση υπό αίρεση, και ασφαλιστική εταιρεία άσκησε πρόσθετη παρέμβαση υπέρ του πρώτου εναγομένου ιατρού. Η διαφορά αφορά σχέση ασθενούς-ιατρού και νοσηλείας σε ιδιωτική κλινική. Ο πρώτος εναγόμενος είναι ορθοπαιδικός χειρουργός, η δεύτερη εναγομένη ιδιωτική κλινική (ως προστήσασα), ενώ δύο ασφαλιστικές εταιρείες παρενέβησαν/προσεπικλήθηκαν λόγω ασφαλιστηρίων αστικής ευθύνης του ιατρού και της κλινικής. Η εκκαλούσα, μετά από αποτυχημένη επέμβαση το 2012, υποβλήθηκε στις 06-10-2014 σε αρθροσκοπική αποσυμπίεση υπακρωμιακού χώρου και ακρωμιοπλαστική δεξιού ώμου (και ενδοσκοπική αποσυμπίεση μέσου νεύρου) από τον πρώτο εναγόμενο, εξήλθε αυθημερόν και στις 18-10-2014 ανέφερε αιφνίδιο «κρακ» και διαπιστώθηκε κάταγμα μεσότητας δεξιάς κλείδας. Στις 27-01-2015 υποβλήθηκε σε εσωτερική οστεοσύνθεση στο ΓΝ «ΚΑΤ» και αφαίρεση υλικών το 2016. Ζήτησε 100.000 ευρώ καταψηφιστικά ως χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης και αναγνώριση υποχρέωσης καταβολής επιπλέον 100.000 ευρώ και 21.250 ευρώ για θετική ζημία. Ο ιατρός και η κλινική άσκησαν προσεπικλήσεις κατά των ασφαλιστριών τους, επικαλούμενοι ασφαλιστήρια με ανώτατα όρια κάλυψης (ιατρός: 500.000 ευρώ για σωματικές βλάβες· κλινική: 750.000 ευρώ ανά περιστατικό, 1.500.000 ευρώ συνολικά).
Νομική Σκέψη του Δικαστηρίου
Κρίθηκε ότι η αδικοπρακτική ευθύνη προϋποθέτει παράνομη και υπαίτια συμπεριφορά, ζημία και πρόσφορο αιτιώδη σύνδεσμο. Η ιατρική ευθύνη θεμελιώνεται όταν ο ιατρός αποκλίνει από τους γενικά αποδεκτούς κανόνες της ιατρικής επιστήμης· αν ενήργησε lege artis δεν ευθύνεται. Η απόδειξη ακολουθεί τη θεωρία της πρόσφορης αιτιότητας, με αντιστροφή βάρους απόδειξης για πάροχο υπηρεσιών ως προς υπαιτιότητα/παρανομία. Για ευθύνη της κλινικής απαιτείται σχέση πρόστησης και αμελής πράξη του προστηθέντος σε πρόσφορο αιτιώδη σύνδεσμο με τη βλάβη. Η πρόσθετη παρέμβαση ασφαλιστή διαδίκου είναι παραδεκτή αν υπάρχει έννομο συμφέρον. Επικουρική έφεση που τελεί υπό αίρεση εξετάζεται μόνο αν ευδοκιμήσει η κύρια. Διαπιστώθηκε ότι η εκκαλούσα υπεβλήθη στις 06-10-2014 σε αρθροσκοπική αποσυμπίεση/ακρωμιοπλαστική, με καθαρό χειρουργικό χρόνο 1 ώρα και 50 λεπτά, νοσηλεύθηκε στην ανάνηψη περί μία ώρα και εξήλθε αυθημερόν με ομαλή μετεγχειρητική εικόνα. Στις 18-10-2014 διαπιστώθηκε κάταγμα μεσότητας δεξιάς κλείδας, χωρίς νευραγγειακή βλάβη· ακολούθησε οστεοσύνθεση στις 27-01-2015. Δεν καταγράφηκε διεγχειρητικό τραύμα ή παράταση χρόνου που θα συνηγορούσε για ενδοχειρουργική επιπλοκή, η θέση του κατάγματος απέχει από το χειρουργικό πεδίο και η ιατροδικαστική/πραγματογνωμοσύνη χαρακτήρισε ως σπάνιο το ενδεχόμενο πρόκλησής του από τα αρθροσκοπικά εργαλεία. Ο ισχυρισμός περί κατεστραμμένου DVD δεν αποδείχθηκε. Το Δικαστήριο αξιολόγησε ότι ο ιατρός ενήργησε σύμφωνα με τους κανόνες της ειδικότητάς του, η επιλεγείσα θεραπεία ήταν ενδεδειγμένη, δεν αποδείχθηκε παράνομη ή αμελής πράξη ούτε πρόσφορος αιτιώδης σύνδεσμος μεταξύ της επέμβασης και του κατάγματος. Επομένως, απορρίπτεται κατ’ ουσίαν η κύρια αγωγή και, παρεπόμενα, οι παρεμπίπτουσες αγωγές απορρίπτονται ως άνευ αντικειμένου, ενώ η πρόσθετη παρέμβαση του ασφαλιστή γίνεται δεκτή. Καθόσον η κύρια έφεση απορρίπτεται, η επικουρική έφεση, τελούσα υπό την αίρεση της ευδοκίμησης της κύριας, απορρίπτεται ως απαράδεκτη/άνευ αντικειμένου. Διατάσσεται εισαγωγή των παραβόλων στο Δημόσιο Ταμείο και συμψηφισμός εξόδων λόγω ιδιαίτερης δυσχέρειας.
Κύριοι Λόγοι Απόφασης
Η κύρια έφεση της εκκαλούσας απορρίφθηκε κατ’ ουσίαν διότι δεν αποδείχθηκαν παράνομη και αμελής συμπεριφορά του ιατρού ούτε πρόσφορος αιτιώδης σύνδεσμος της επέμβασης με το κάταγμα της δεξιάς κλείδας. Η θεραπευτική επιλογή και η εκτέλεση της αρθροσκοπικής επέμβασης κρίθηκαν σύμφωνες με τους κανόνες της ιατρικής επιστήμης και η μετεγχειρητική πορεία ήταν συμβατή. Κατά συνέπεια η κύρια αγωγή παραμένει απορριπτέα και οι παρεμπίπτουσες αγωγές απορρίπτονται ως άνευ αντικειμένου, ενώ η πρόσθετη παρέμβαση του ασφαλιστή γίνεται δεκτή λόγω εννόμου συμφέροντος. Εφόσον απορρίφθηκε η κύρια έφεση, η επικουρική έφεση, ασκηθείσα υπό την αίρεση της ευδοκίμησής της, απορρίπτεται ως απαράδεκτη και άνευ αντικειμένου. Διατάσσεται η εισαγωγή στο Δημόσιο Ταμείο των ηλεκτρονικών παραβόλων άσκησης και των δύο εφέσεων, κατά το άρθρο 495 παρ. 3 ΚΠολΔ. Τα δικαστικά έξοδα του παρόντος βαθμού συμψηφίζονται στο σύνολό τους λόγω ιδιαίτερης δυσχέρειας των εφαρμοσθέντων κανόνων δικαίου, κατ’ άρθρα 179, 183 και 191 παρ. 2 ΚΠολΔ.
Τελική Απόφαση
ΔΕΧΕΤΑΙ την ως άνω πρόσθετη παρέμβαση.- ΔΕΧΕΤΑΙ ΤΥΠΙΚΑ και ΑΠΟΡΡΙΠΤΕΙ κατ’ ουσίαν την ως άνω πρώτη έφεση της ………………- ΔΙΑΤΑΣΣΕΙ την εισαγωγή του ηλεκτρονικού παραβόλου άσκησης της έφεσης αυτής (πρώτης) με αριθ. …………./2024, που κατατέθηκε, στο Δημόσιο Ταμείο.- ΣΥΜΨΗΦΙΖΕΙ στο σύνολό τους τα δικαστικά έξοδα αυτού του βαθμού δικαιοδοσίας μεταξύ των διαδίκων αυτών.- ΔΕΧΕΤΑΙ τυπικά και ΑΠΟΡΡΙΠΤΕΙ κατ’ ουσίαν την δεύτερη πιο πάνω έφεση (επικουρική) της εταιρείας με την επωνυμία «…………..» και το διακριτικό τίτλο «………………».- ΔΙΑΤΑΣΣΕΙ την εισαγωγή του ηλεκτρονικού παραβόλου άσκησης της έφεσης αυτής (επικουρικής) με αριθ. …………./2024, που κατατέθηκε, στο Δημόσιο Ταμείο.- ΣΥΜΨΗΦΙΖΕΙ στο σύνολό τους τα δικαστικά έξοδα αυτού του βαθμού δικαιοδοσίας μεταξύ των διαδίκων αυτών.-
Ακριβές Νομικό Ερώτημα
Αν, σε αγωγή αποζημίωσης από ιατρική πράξη αρθροσκοπικής ακρωμιοπλαστικής, αποδείχθηκαν παράνομη και υπαίτια συμπεριφορά του ιατρού και πρόσφορος αιτιώδης σύνδεσμος με την επελθούσα σωματική βλάβη, ώστε να θεμελιωθεί και αντικειμενική ευθύνη της κλινικής ως προστήσασας.
Αναφορές σε Νόμους
Άνοιγμα απόφασης

ΕφΠειρ 422/2025

Αστικό Δίκαιο · Προστασία Καταναλωτή · Δικονομικό Δίκαιο2025Εφετείο Πειραιώς
Σχετικότητα 97.1%
Κρίσιμα Πραγματικά Περιστατικά
- Διαδικαστική θέση: Ομόδικες εφέσεις ενώπιον του Τριμελούς Εφετείου Πειραιώς κατά της 1268/2023 απόφασης Πολυμελούς Πρωτοδικείου Πειραιώς, η οποία έκανε εν μέρει δεκτή κύρια αγωγή και δέχθηκε προσεπικλήσεις–παρεμπίπτουσες αγωγές. Ασκούνται: (Α) από την κυρίως ενάγουσα – εκκαλούσα, (Β) από τη δεύτερη των κυρίως εναγόμενων – εκκαλούσα εταιρία και (Γ) από τον πρώτο των κυρίως εναγόμενων – εκκαλούντα. Κατά μέρους εφεσίβλητοι απορρίπτονται ως προς την έφεση για απαράδεκτο και ένας εφεσίβλητος δικάζεται ερήμην. - Διάδικοι/ρόλοι: Η κυρίως ενάγουσα (εκκαλούσα) κατά του πρώτου κυρίως εναγόμενου (ιατρός – ορθοπεδικός – χειρουργός) και της δεύτερης κυρίως εναγόμενης (ιδιωτική κλινική). Οι εναγόμενοι προσεπικαλέσαν την ασφαλιστική τους ως δικονομική εγγυήτρια με παρεμπίπτουσες αγωγές. - Νομική σχέση: Ιατρικές υπηρεσίες σε ιδιωτική κλινική με ελεύθερη συνεργασία ιατρού–κλινικής· προβάλλεται αδικοπρακτική ευθύνη ιατρού και προστήσασας κλινικής. - Προγενέστερα γεγονότα: 14-5-2010 διπλή επέμβαση διόρθωσης βλαισού μεγάλου δακτύλου και αυθημερόν έξοδος. Μετεγχειρητικοί έλεγχοι στις 4η, 7η, 15η και 30ή ημέρα. 12-7-2010 έντονος πόνος, οίδημα, διάνοιξη τραύματος και εκρροή· κατ’ οίκον επίσκεψη ιατρού. 17-7-2010 καλλιέργεια: Pseudomonas aeruginosa. 23-7-2010 χειρουργικός καθαρισμός και από του στόματος Ciproxin. 30-8-2010 MRI: ενδείξεις οστεομυελίτιδας. 31-8-2010 νέος χειρουργικός καθαρισμός και νοσηλεία έως 17-9-2010 με ενδοφλέβια αντιβίωση. 24-11-2010 διαπιστώνεται σταφυλόκοκκος και προσαρμογή αγωγής. 18-4-2011 άσκηση κύριας αγωγής. - Ποσά/αιτήματα: Η ενάγουσα ζήτησε συνολικά 251.000 ευρώ (ηθική βλάβη – αρχικά περιορισθείσα και τελικά αναγνωριστική 20.000 ευρώ, θετική ζημία για ιατροφαρμακευτικά 5.775,31 ευρώ, αποκλειστική νοσοκόμα 7.200 ευρώ, απώλεια εισοδήματος 194.357,47 ευρώ, ματαιωθέν ταξίδι 1.307,52 ευρώ). Πρωτοδίκως επιδικάστηκαν 6.871,33 ευρώ θετική ζημία και αναγνωρίστηκαν 8.000 ευρώ ηθική βλάβη· έγιναν δεκτές οι προσεπικλήσεις με ανώτατα όρια 450.000 και 750.000 ευρώ.
Νομική Σκέψη του Δικαστηρίου
Κανόνες: Το Δικαστήριο εφάρμοσε τις διατάξεις ΚΠολΔ περί συνεκδίκασης και ερημοδικίας, και περί παραδεκτού εφέσεων έναντι διαδίκων της πρωτόδικης δίκης και μη (άρθρα 517, 68, 73 ΚΠολΔ), διακρίνοντας απλή από αναγκαστική ομοδικία. Έλεγξε την εγκυρότητα κλήτευσης και τις συνέπειες μη παράστασης στη μετ’ αναβολή δικάσιμο (226 παρ.4, 498, 524 παρ.4 ΚΠολΔ). Απέρριψε ως αλυσιτελή λόγο περί προσωρινής εκτέλεσης (907–908 ΚΠολΔ). Ως προς το ορισμένο αγωγής ηθικής βλάβης, έκρινε ότι οι παράγοντες του 932 ΑΚ δεν αποτελούν αυτοτελή στοιχεία και μπορούν να συμπληρωθούν αποδεικτικά (άρθρο 534 ΚΠολΔ). Στην ουσία, εφάρμοσε 298, 330 εδ.β, 914, 932 ΑΚ και το άρθρο 24 Α.Ν. 1565/1939, καθώς και το άρθρο 8 ν. 2251/1994 για νόθο αντικειμενική ευθύνη υπηρεσιών και αντιστροφή βάρους απόδειξης. Για ευθύνη κλινικής εφάρμοσε 922 ΑΚ. Ελήφθησαν υπόψη και οι κανόνες αποδείξεων (387, 390–392, 336, 339, 395, 388 ΚΠολΔ). Πραγματικά: Διαπιστώθηκε διπλή επέμβαση 14-5-2010 με ομαλή αρχική πορεία. Στις 12-7-2010 εμφανίστηκαν έντονος πόνος, οίδημα και διάνοιξη τραύματος στο δεξί πόδι, ακολουθούμενα από εκροή υγρού· στις 17-7-2010 καλλιέργεια ανέδειξε Pseudomonas aeruginosa. Έγινε χειρουργικός καθαρισμός 23-7-2010 και χορηγήθηκε μόνο Ciproxin, παρότι υφίστατο έλλειψη G6PD. Στις 30-8-2010 MRI έδειξε ενδείξεις οστεομυελίτιδας· στις 31-8-2010 νέος καθαρισμός και νοσηλεία έως 17-9-2010 με ενδοφλέβια αντιβίωση (Tazocin, Ciproxin, Briklin), χωρίς αναζωπύρωση στη συνέχεια. Τα ευρήματα ιατρικών πραγματογνωμοσυνών επιβεβαίωσαν σηπτική μετεγχειρητική φλεγμονή και ενδεδειγμένο πρωτόκολλο (σχάση–παροχέτευση και συνδυαστική αντιβίωση), καθώς και υφιστάμενα λειτουργικά ενοχλήματα. Εφαρμογή: Το Δικαστήριο αξιολόγησε ότι ο ιατρός δεν αξιολόγησε έγκαιρα την κλινική εικόνα 12-7-2010 ούτε εφάρμοσε το ενδεδειγμένο τρίπτυχο άμεσης σχάσης–παροχέτευσης–στοχευμένης διπλής αντιβίωσης, επιλέγοντας μονοθεραπεία με ουσία αντενδεικνυόμενη λόγω G6PD. Η παράλειψη και εσφαλμένη θεραπευτική εκλογή τελούν σε αιτιώδη σύνδεσμο με τη φλεγμονή και τα επακόλουθα. Η αγωγή για ηθική βλάβη ήταν επαρκώς ορισμένη. Οι εφέσεις κατά μη διαδίκων της κύριας δίκης (ασφαλιστικής) και κατά απλών ομοδίκων χωρίς βλαπτική διάταξη απορρίπτονται ως απαράδεκτες. Ο λόγος περί προσωρινής εκτέλεσης απορρίπτεται ως αλυσιτελής. Η ευθύνη της κλινικής θεμελιώνεται ως προστήσασας κατά 922 ΑΚ.
Κύριοι Λόγοι Απόφασης
Στάδιο παραδεκτού/συμμετοχής: Οι εφέσεις που στράφηκαν κατά της καθ’ ης η προσεπίκληση ασφαλιστικής, η οποία δεν κατέστη διάδικος στην κύρια αγωγή, απορρίφθηκαν ως απαράδεκτες λόγω έλλειψης εννόμου συμφέροντος (άρθρα 68, 73, 517 ΚΠολΔ). Οι εφέσεις κατά απλών ομοδίκων χωρίς ευνοϊκή για αυτούς και βλαπτική για τους εκκαλούντες διάταξη της εκκαλουμένης, επίσης απορρίφθηκαν ως απαράδεκτες, κατ’ άρθρο 517 ΚΠολΔ. Τα δικαστικά έξοδα μεταξύ εκκαλούντων και της ασφαλιστικής συμψηφίστηκαν λόγω ιδιαίτερης δυσχέρειας (άρθρα 179 εδ. α, 183, 191 παρ. 2 ΚΠολΔ). Κύρια ουσία/λοιποί λόγοι: Ο λόγος της εκκαλούσας για προσωρινή εκτέλεση απορρίφθηκε ως αλυσιτελής (άρθρα 907, 908 ΚΠολΔ). Οι λόγοι των εφέσεων του ιατρού και της κλινικής περί αοριστίας της αγωγής ηθικής βλάβης απορρίφθηκαν, διότι οι προσδιοριστικοί παράγοντες του άρθρου 932 ΑΚ δεν αποτελούν στοιχεία του ορισμένου και δύνανται να συμπληρωθούν από τις αποδείξεις (άρθρο 534 ΚΠολΔ). Στην ουσία, κρίθηκε ότι ο ιατρός, κατά τη μετεγχειρητική περίοδο, παρέβη τις θεμελιώδεις αρχές της ιατρικής επιστήμης, καθυστερώντας τη διάγνωση και μη εφαρμόζοντας το πρωτόκολλο (σχάση–παροχέτευση–διπλή αντιβίωση), ενώ επέλεξε αγωγή αντενδεικνυόμενη λόγω G6PD. Η συμπεριφορά του τελεί σε αιτιώδη σύνδεσμο με τη σηπτική φλεγμονή και τα επακόλουθα. Η κλινική ευθύνεται ως προστήσασα κατά το άρθρο 922 ΑΚ.
Ακριβές Νομικό Ερώτημα
Αν, σε επέμβαση αποκατάστασης βλαισού μεγάλου δακτύλου, η αμελής μετεγχειρητική παρακολούθηση και η μη ενδεδειγμένη αντιβιοτική αγωγή του ιατρού, με επακόλουθη λοίμωξη και οστεομυελίτιδα, θεμελιώνουν αδικοπρακτική ευθύνη του ιατρού και της προστήσασας κλινικής για αποζημίωση και χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης· επίσης, αν η αγωγή χρηματικής ικανοποίησης απαιτεί ειδικό προσδιορισμό των παραγόντων του άρθρου 932 ΑΚ για το ορισμένο.
Αναφορές σε Νόμους
Άνοιγμα απόφασης

ΕφΠειρ 368/2026

Αστικό Δίκαιο · Ασφαλιστικό Δίκαιο2026Εφετείο Πειραιώς
Σχετικότητα 97.1%
Κρίσιμα Πραγματικά Περιστατικά
- Δευτεροβάθμια δίκη ενώπιον Τριμελούς Εφετείου Πειραιώς κατά της υπ’ αριθ. 1692/2023 απόφασης Πολυμελούς Πρωτοδικείου Πειραιώς. Πολλαπλές αυτοτελείς και επικουρικές εφέσεις από ενάγοντες, πρώτη εναγόμενη εταιρεία, δύο ιατρούς-εναγόμενους και τις ασφαλιστικές τους, καθώς και πρόσθετη παρέμβαση υπέρ εναγόμενου. Μερική απαράδεκτη απεύθυνση της έφεσης των εναγόντων κατά τεσσάρων ασφαλιστικών και εκπρόθεσμες δύο επικουρικές εφέσεις. - Οι ενάγοντες (ανδρόγυνο, ανήλικη αδελφή, γιαγιά) στρέφονται κατά ιδιωτικού νοσοκομείου (πρώτη εναγόμενη), των διοικούντων του (δεύτερος-τρίτος) και τριών ιατρών (παιδοχειρουργός – τέταρτος, παιδίατρος – πέμπτος, παιδίατρος/διευθυντής – έκτος), επικαλούμενοι ιατρική αμέλεια και πρόστηση. Προσεπικλήθηκαν οι επαγγελματικοί ασφαλιστές αστικής ευθύνης της κλινικής και των τριών ιατρών, με σωρευθείσες παρεμπίπτουσες αγωγές αναγνώρισης ευθύνης. - Προγενέστερα γεγονότα: 27.03.2020 ανήλικος (γεν. 06.02.2013) εισήχθη στην κλινική με κοιλιακό άλγος, πυρετό, εμέτους και αφυδάτωση· κατέληξε την ίδια ημέρα. Ιατροδικαστική αιτία: ισχαιμική νέκρωση τμήματος παχέος εντέρου. Αγωγή 16.12.2021 για ψυχική οδύνη και υλική ζημία (νοσήλια). Πρωτοδίκως: απόρριψη αγωγής κατά 2ου-3ου-4ου, μερική ευδοκίμηση κατά 1ης-5ου-6ου (ψυχική οδύνη: 250.000 € σε κάθε γονέα, 100.000 € σε αδελφή και 100.000 € σε γιαγιά). Αναγνώριση ασφαλιστικής υποχρέωσης με όρια: κλινική έως 750.000 € (αφαιρουμένων 500.000 €), ιατροί έως 500.000 €. Εν τω μεταξύ απεβίωσε η τέταρτη ενάγουσα· η δίκη συνεχίστηκε από τον εκκαλούντα ως εκ διαθήκης κληρονόμο/κληροδόχο της επίδικης απαίτησης.
Νομική Σκέψη του Δικαστηρίου
Κανόνες: Ενώπιον του Εφετείου μπορούν να ενωθούν και συνεκδικαστούν συναφείς εφέσεις (άρθρο 246 ΚΠολΔ). Θάνατος διαδίκου επιφέρει διακοπή και επιτρέπεται ενιαία δήλωση επανάληψης από τους κληρονόμους (άρθρα 286, 287, 290 ΚΠολΔ). Η έφεση απευθύνεται κατά των πρωτοδίκως αντιδίκων (άρθρο 517 ΚΠολΔ). Διάκριση απλής και αυτοτελούς πρόσθετης παρέμβασης (άρθρα 80, 83 ΚΠολΔ): στον δικονομικό εγγυητή πρόκειται για απλή, δεν υφίσταται αναγκαστική ομοδικία. Προθεσμίες και παραδεκτό έφεσης κατά ΚΠολΔ 495, 498, 511, 513, 516, 517, 518, 532, 533, 144, 179, 183, 191, 495 παρ. 3. Στην ουσία: αδικοπρακτική ευθύνη ιατρών βάσει ΑΚ 298, 299, 330, 914, 932 και άρθρο 8 Ν. 2251/1994 (αντιστροφή βάρους απόδειξης για παρανομία-υπαιτιότητα), ιατρικό καθήκον lege artis (α.ν. 1565/1939, Ν. 3418/2005), πρόστηση ΑΚ 922 και κριτήρια, καθώς και καθορισμός ψυχικής οδύνης κατά ΑΚ 932 με αρχή αναλογικότητας (άρθρα 2 παρ. 1 και 25 Συντ.). Πραγματικά: Διαπιστώθηκε ο θάνατος της τέταρτης εκκαλούσας–ενάγουσας μετά την άσκηση της έφεσης και δηλώθηκε νόμιμα συνέχιση από εκ διαθήκης κληρονόμο/κληροδόχο. Οι εφέσεις Α’, Β’, Γ’, Δ’, Ε’, ΣΤ’ και Ζ’ ασκήθηκαν νομίμως και εμπροθέσμως· η Α’ είναι απαράδεκτη μόνον κατά τεσσάρων ασφαλιστικών που ήταν απλώς προσθέτως παρεμβαίνουσες πρωτοδίκως. Οι επικουρικές Η’ και Θ’ ασκήθηκαν εκπροθέσμως. Ως προς την ουσία, κρίθηκε επαρκώς ορισμένη η αγωγή για τη σχέση πρόστησης της κλινικής και για τα περιστατικά αμέλειας του έκτου ιατρού. Το κονδύλιο νοσηλίων 1.000 € απορρίπτεται ως αόριστο και μη νόμιμο λόγω έλλειψης αιτιώδους συνδέσμου. Εφαρμογή: Με βάση το άρθρο 517 ΚΠολΔ, η Α’ έφεση δεν μπορεί να στραφεί κατά απλών προσθέτως παρεμβαινόντων δικονομικών εγγυητών, οπότε απορρίπτεται ως απαράδεκτη ως προς αυτούς, με συμψηφισμό εξόδων (άρθρα 106, 179, 183 ΚΠολΔ). Οι λοιπές εφέσεις είναι τυπικά δεκτές. Οι επικουρικές Η’ και Θ’ είναι εκπρόθεσμες (άρθρα 518 παρ. 1, 532 ΚΠολΔ) και διατάσσεται εισαγωγή παραβόλων στο Δημόσιο Ταμείο (άρθρο 495 παρ. 3 ΚΠολΔ). Ως προς την ουσία, απορρίπτονται λόγοι περί αοριστίας της αγωγής στη βάση της πρόστησης και της ιατρικής αμέλειας, ενώ το κονδύλιο δαπανών νοσηλείας δεν πληροί τις προϋποθέσεις. Λόγω τεχνικής δυσχέρειας, διατάσσεται πραγματογνωμοσύνη και αναβολή οριστικής κρίσης.
Κύριοι Λόγοι Απόφασης
Στάδιο 1 – Διαδικαστικό: Η υπό στοιχείο Α’ έφεση είναι απαράδεκτη ως προς την έβδομη, όγδοη, ένατη και δέκατη εφεσίβλητη, διότι αυτές δεν ήταν αντίδικοι των εκκαλούντων στην πρωτόδικη κύρια δίκη αλλά απλοί προσθέτως παρεμβάνουσες δικονομικές εγγυήτριες, για τις οποίες δεν συντρέχει αναγκαστική ομοδικία (άρθρα 68, 73, 517 ΚΠολΔ). Οι υπό στοιχεία Η’ και Θ’ επικουρικές εφέσεις είναι εκπρόθεσμες κατά το άρθρο 518 παρ. 1 ΚΠολΔ και απορρίπτονται ως απαράδεκτες κατ’ άρθρο 532 ΚΠολΔ. Τα έξοδα συμψηφίζονται, λόγω ιδιαίτερης δυσχέρειας ερμηνείας (άρθρα 106, 179, 183, 191 παρ. 2 ΚΠολΔ). Διατάσσεται η εισαγωγή στο Δημόσιο Ταμείο των παραβόλων των απορριφθεισών επικουρικών εφέσεων (άρθρο 495 παρ. 3 ΚΠολΔ). Οι υπό στοιχεία Α’ (κατά της πρώτης, δεύτερου, τρίτου, τετάρτου, πέμπτου, έκτου), Β’, Γ’, Δ’, Ε’, ΣΤ’ και Ζ’ εφέσεις γίνονται τυπικά δεκτές. Στάδιο 2 – Ουσία: Η αγωγή είναι επαρκώς ορισμένη ως προς τη θεμελίωση πρόστησης της πρώτης εναγόμενης κλινικής και της ευθύνης των διοικούντων της (ΑΚ 922) και ως προς τα περιστατικά ιατρικής αμέλειας, εφαρμοζομένων των άρθρων 298, 299, 330 εδ. β’, 914, 932 ΑΚ και του άρθρου 8 Ν. 2251/1994 για την αντιστροφή του βάρους απόδειξης. Το κονδύλιο των 1.000,00 ευρώ για νοσήλια είναι αόριστο και μη νόμιμο, ελλείψει αιτιώδους συνδέσμου. Λόγω τεχνικής δυσχέρειας αποδείξεων, κρίνεται αναγκαία πραγματογνωμοσύνη και αναβάλλεται η οριστική κρίση επί της ουσίας.
Τελική Απόφαση
Απορρίπτει τυπικά την υπό στοιχείο Α’ έφεση ως προς την έβδομη, την όγδοη, την ένατη και την δέκατη των εφεσίβλητων. Συμψηφίζει στο σύνολό τους τα δικαστικά έξοδα μεταξύ των εκκαλούντων της υπό στοιχείο Α’ έφεσης και της έβδομης, της όγδοης, της ένατης και της δέκατης των εφεσίβλητων, για τον παρόντα βαθμό δικαιοδοσίας. Δέχεται τυπικά την υπό στοιχείο Α’ έφεση ως προς την πρώτη, τον δεύτερο, τον τρίτο, τον τέταρτο, τον πέμπτο και τον έκτο των εφεσίβλητων, καθώς και τις υπό στοιχείο Β’, Γ’, Δ’, Ε’, ΣΤ’ και Ζ’ εφέσεις. Απορρίπτει τυπικά ως απαράδεκτες την υπό στοιχείο Η’ επικουρική έφεση και την υπό στοιχείο Θ’ επικουρική έφεση. Συμψηφίζει στο σύνολό τους τα δικαστικά έξοδα μεταξύ των διαδίκων των υπό στοιχεία Η’ και Θ’ επικουρικών εφέσεων, για τον παρόντα βαθμό δικαιοδοσίας. Διατάσσει την εισαγωγή στο Δημόσιο Ταμείο του παραβόλου ποσού εκατόν πενήντα (150,00) ευρώ, που καταβλήθηκε από την εκκαλούσα κατά την άσκηση της υπό στοιχείο Η’ επικουρικής έφεσής της με το υπ’ αριθ. ………./2025 ηλεκτρονικό παράβολο, καθώς και του παραβόλου ποσού εκατόν πενήντα (150,00) ευρώ, που καταβλήθηκε από τον εκκαλούντα κατά την άσκηση της υπό στοιχείο Θ’ επικουρικής έφεσής του με το υπ’ αριθ. ………/2025 ηλεκτρονικό παράβολο. Αναβάλλει την έκδοση της οριστικής του απόφασης ως προς την ουσιαστική βασιμότητα της υπό στοιχείο Α’ έφεσης ως προς την πρώτη, τον δεύτερο, τον τρίτο, τον τέταρτο, τον πέμπτο και τον έκτο των εφεσίβλητων, και των υπό στοιχείο Β’, Γ’, Δ’, Ε’, ΣΤ’ και Ζ’ εφέσεων. Διατάσσει την επανάληψη της συζήτησης, προκειμένου να διενεργηθεί πραγματογνωμοσύνη, που θα διεξαχθεί με επιμέλεια του επιμελέστερου των διαδίκων. Διορίζει πραγματογνώμονα τον παιδοχειρουργό ……………….., ο οποίος, αφού δώσει το νόμιμο όρκο, μέσα σε προθεσμ...
Ακριβές Νομικό Ερώτημα
Αν ιδιωτική κλινική ευθύνεται κατ’ άρθρο 922 ΑΚ ως προστήσασα για ζημία από ιατρικό σφάλμα ελευθέρως συνεργαζόμενων ιατρών κατά τη νοσηλεία ασθενούς, όταν παρέχει την υποδομή και γενικές οδηγίες ως προς τόπο, χρόνο και όρους εργασίας· επίσης, αν κατά το άρθρο 8 του Ν. 2251/1994 στις ιατρικές υπηρεσίες ο παρέχων φέρει το βάρος απόδειξης έλλειψης παρανομίας και υπαιτιότητας, ενώ ο ζημιωθείς αποδεικνύει ζημία και αιτιώδη συνάφεια.
Αναφορές σε Νόμους
Άνοιγμα απόφασης

ΑΠ 1683/2014

Αστικό Δίκαιο · Δικονομικό Δίκαιο2014Άρειος Πάγος
Σχετικότητα 97.1%
Κρίσιμα Πραγματικά Περιστατικά
Ασθενής, ηλικίας 34 ετών, εισήχθη στις 26-8-1998 σε ιδιωτική κλινική για οξεία δισκοπάθεια, με γνωστό ιστορικό έλκους βολβού δωδεκαδακτύλου. Από 30-8-1998 εμφάνισε διόγκωση στομάχου, δύσπνοια και πόνο στην πλάτη, ενώ από 1-9 έως 5-9-1998 παρουσίασε επαναλαμβανόμενο πυρετό (37,2–38,3 C). Ο θεράπων ιατρός δεν προέβη σε κατάλληλες εξετάσεις ούτε κάλεσε παθολόγο, καρδιολόγο ή γαστρεντερολόγο και δεν παρακολούθησε στενά τον ασθενή. Στις 5-9-1998, ώρα 22:15, ο ασθενής παρουσίασε λιποθυμικό επεισόδιο και μαύρα κόπρανα. Ο ιατρός ενημερώθηκε τηλεφωνικά αλλά προσήλθε στην κλινική στις 00:50 της 6-9-1998 και μετέφερε τον ασθενή με ιδιωτικό όχημα στο Γενικό Νοσοκομείο Λάρισας, όπου στις 01:30 διαπιστώθηκε στομάχι πλήρες παλαιού και νέου αίματος με θρόμβους και απώλεια των 2/3 του αίματος. Ο ασθενής απεβίωσε περί τις 03:00 από αποξαιμία λόγω γαστρικής αιμορραγίας. Ο ιατρός παρείχε υπηρεσίες εντός της κλινικής κάνοντας χρήση του εξοπλισμού και προσωπικού, υπό χαλαρή εξάρτηση από τον ιδιοκτήτη/διοικητικό διευθυντή.
Νομική Σκέψη του Δικαστηρίου
Το άρθρο 559 § 1 ΚΠολΔ προβλέπει αναίρεση για παραβίαση ουσιαστικού κανόνα δικαίου. Σε συνδυασμό με το άρθρο 24 α.ν. 1565/1939 και τα άρθρα 330 και 914 ΑΚ, ορίζεται ότι ο ιατρός οφείλει ζήλο, ευσυνειδησία και επιμέλεια κατά τα διδάγματα της ιατρικής (lege artis), ενώ κατά το άρθρο 922 ΑΚ ο προστήσας ευθύνεται για αδικοπραξίες του προστηθέντος. Το δικαστήριο διαπίστωσε ότι από 30-8-1998 έως 5-9-1998 υπήρχαν συμπτώματα (διόγκωση στομάχου, δύσπνοια, πόνος πλάτης, πυρετοί 37,2–38,3 C) και γνωστό ιστορικό έλκους. Ο ιατρός δεν διενήργησε τις αναγκαίες εξετάσεις ούτε κάλεσε ειδικούς· μετά το λιποθυμικό επεισόδιο και μέλαινα κόπρανα στις 22:15 της 5-9-1998, προσήλθε καθυστερημένα (00:50) και μετέφερε χωρίς ασθενοφόρο. Στις 01:30 διαπιστώθηκε στομάχι πλήρες αίματος και απώλεια 2/3 του αίματος, με θάνατο στις 03:00. Εφαρμόζοντας τα ανωτέρω, έκρινε ότι οι παραλείψεις παραβιάζουν την επιμέλεια του άρθρου 24 α.ν. 1565/1939 και 330 ΑΚ, τελούν σε αιτιώδη συνάφεια με τον θάνατο και θεμελιώνουν ευθύνη κατά 914 ΑΚ. Λόγω χαλαρής εξάρτησης στην κλινική, συντρέχει προστήση (922 ΑΚ). Οι λόγοι αναιρέσεως κατά τα άρθρα 559 § 10 και § 11 ΚΠολΔ απορρίπτονται, διότι πρόκειται για αξιολόγηση αποδείξεων και γιατί συνεκτιμήθηκαν οι πραγματογνωμοσύνες και η έκθεση τεχνικού συμβούλου.
Κύριοι Λόγοι Απόφασης
Ο πρώτος λόγος αναιρέσεως απορρίφθηκε διότι το Εφετείο ορθά ερμήνευσε και εφάρμοσε τα άρθρα 914 και 922 ΑΚ σε συνδυασμό με το άρθρο 24 α.ν. 1565/1939, αιτιολογώντας επαρκώς ότι η αμέλεια του ιατρού (παράλειψη εξετάσεων, μη κλήση ειδικών, καθυστέρηση) συνδέεται αιτιωδώς με τον θάνατο και ότι ο ιδιοκτήτης/διοικητικός διευθυντής κλινικής ευθύνεται λόγω προστήσεως. Ο δεύτερος λόγος, από άρθρο 559 αρ. 10 ΚΠολΔ, κρίθηκε μη νόμιμος, επειδή πλήττει την εκτίμηση των αποδείξεων, η οποία δεν ελέγχεται αναιρετικά (άρθρο 561 § 1 ΚΠολΔ) και δεν προβάλλεται πλημμέλεια των αρ. 19 ή 20 του άρθρου 559. Ο τρίτος λόγος, από άρθρο 559 αρ. 11 ΚΠολΔ, απορρίφθηκε ως αβάσιμος, αφού το δικαστήριο συνεκτίμησε τις εκθέσεις πραγματογνωμοσύνης των καθηγητών και την έκθεση του τεχνικού συμβούλου, όπως προκύπτει από το κείμενο και τα εκτενή αποσπάσματα που παρατίθενται.
Τελική Απόφαση
Απορρίπτει την από 24-8-2008 αίτηση του Β. Ι. Δ. για αναίρεση της 508/2008 αποφάσεως του Εφετείου Λάρισας. Καταδικάζει τον αναιρεσείοντα στη δικαστική δαπάνη των αναιρεσίβλητων και την ορίζει στο ποσόν των δύο χιλιάδων επτακοσίων (2.700) ευρώ.
Ακριβές Νομικό Ερώτημα
Αν η αμέλεια ιατρού υφίσταται όταν, ενόψει εμφανών συμπτωμάτων και γνωστού ιστορικού έλκους, παραλείπονται οι ενδεδειγμένες εξετάσεις και η κλήση άλλων ειδικών, και αν ο ιδιοκτήτης/διοικητικός διευθυντής ιδιωτικής κλινικής ευθύνεται κατ’ άρθρο 922 ΑΚ λόγω σχέσης προστήσεως για την αδικοπρακτική συμπεριφορά του ιατρού.
Αναφορές σε Νόμους
Άνοιγμα απόφασης

ΑΠ 1168/2013

Αστικό Δίκαιο · Δικονομικό Δίκαιο2013Άρειος Πάγος
Σχετικότητα 96.0%
Κρίσιμα Πραγματικά Περιστατικά
Ασθενής, ηλικίας 54 ετών το 1993, με έντονα οσφυϊκά άλγη και ισχιαλγία, εμφάνισε στενώσεις στα διαστήματα Ο4-Ο5 και Ο5-Ι1 σε αξονικές τομογραφίες 15-12-1993 και 5-9-1994. Υποβλήθηκε στις 9-9-1994 σε πεταλεκτομή Ο4-Ο5 για κήλη μεσοσπονδυλίου δίσκου. Μετεγχειρητικά, εντός τριημέρου, παρουσίασε πτώση δεξιού άκρου ποδός και σημαντική κινητική αδυναμία. Μαγνητική τομογραφία 19-7-1995 ανέδειξε μάζα μαλακών μορίων/συμφύσεις και πρόπτωση δίσκου στο Ο4-Ο5 με σημαντική συμπίεση. Ακτινολόγος και νευροχειρουργοί στη Μ. Βρετανία επιβεβαίωσαν πίεση στη δεξιά Ο5 ρίζα και πλήρη απώλεια λειτουργίας ριζών Ο5-Ι1. Στις 27-3-1996 υποβλήθηκε σε δεύτερη επέμβαση (πεταλεκτομή Ο3-Ο5 και σπονδυλοδεσία) με περιορισμένη βελτίωση. Ηλεκτρομυογραφήματα 17-4-1997 και 2-12-1997 έδειξαν σημαντική βλάβη του περονιαίου νεύρου δεξιά. Από 1-1-2001 αναγνωρίστηκε αναπηρία άνω του 80% εφ’ όρου ζωής λόγω πάρεσης δεξιού σκέλους και δυσκολίας βάδισης/ορθοστασίας.
Νομική Σκέψη του Δικαστηρίου
Το άρθρο 914 ΑΚ, σε συνδυασμό με τα άρθρα 297, 298, 299, 330 και 932 ΑΚ, θεμελιώνει ευθύνη αποζημίωσης και χρηματικής ικανοποίησης για αδικοπραξία. Με τα άρθρα 24 α.ν. 1565/1939, 47 ΕισΝΑΚ και 652 ΑΚ, ο ιατρός οφείλει να ενεργεί lege artis με τη δέουσα επιμέλεια του μέσου ιατρού. Κατά το άρθρο 298 εδ. β ΑΚ, η αιτιώδης συνάφεια κρίνεται κατά τα διδάγματα της κοινής πείρας (ΚΠολΔ 336 §4). Το δικαστήριο διαπίστωσε ότι μετά την επέμβαση της 9-9-1994 εμφανίσθηκε άμεσα πτώση δεξιού άκρου ποδός, με πλήρη απώλεια λειτουργίας ριζών Ο5-Ι1. Η ΜΤ (19-7-1995) έδειξε πρόπτωση δίσκου/συμφύσεις στο Ο4-Ο5 με σημαντική συμπίεση, ενώ ΗΜΓ (17-4-1997, 2-12-1997) κατέδειξαν σοβαρή βλάβη περονιαίου νεύρου. Η δεύτερη επέμβαση στις 27-3-1996 δεν αποκατέστησε ουσιωδώς την κατάσταση. Αναπηρία άνω του 80% αναγνωρίστηκε από 1-1-2001. Εφαρμόζοντας τα ανωτέρω, έκρινε ότι ο ιατρός παρέβη την υποχρέωση επιμελείας, μη αφήνοντας τις νευρικές ρίζες ελεύθερες από πιεστικά φαινόμενα. Η άμεση μετεγχειρητική επιδείνωση και η απουσία άλλου αιτίου τεκμηριώνουν τον πρόσφορο αιτιώδη σύνδεσμο μεταξύ ενδοεγχειρητικών χειρισμών και της παράλυσης της Ο5 ρίζας.
Κύριοι Λόγοι Απόφασης
Η αίτηση αναιρέσεως απορρίφθηκε διότι η εφετειακή κρίση ήταν επαρκώς και σαφώς αιτιολογημένη ως προς την αδικοπρακτική συμπεριφορά του ιατρού και τον αιτιώδη σύνδεσμο: η άμεση μετεγχειρητική πτώση του δεξιού άκρου ποδός (9-9-1994), τα απεικονιστικά ευρήματα πρόπτωσης/συμφύσεων στο Ο4-Ο5 (19-7-1995), τα ΗΜΓ βλάβης περονιαίου νεύρου (1997) και η έλλειψη άλλου παθολογικού αιτίου τεκμηρίωσαν βαριά ενδοεγχειρητική νευρολογική βλάβη λόγω αμελούς χειρισμού. Επιπλέον, οι δικονομικοί λόγοι ήταν αβάσιμοι/απαράδεκτοι: οι ένορκες βεβαιώσεις ελήφθησαν υπόψη, ο ισχυρισμός παραβίασης διδαγμάτων κοινής πείρας αφορούσε εκτίμηση αποδείξεων, οι αλλοδαπές ιατρικές γνωματεύσεις ήταν παραδεκτά αποδεικτικά μέσα (άρθρο 390 ΚΠολΔ, μη εφαρμογή άρθρου 22 α.ν. 1565/1939 σε αλλοδαπούς), και δεν υπήρξε παραμόρφωση εγγράφου κατά το άρθρο 559 αριθ. 20 ΚΠολΔ.
Τελική Απόφαση
Απορρίπτει την από 20-10-2011 αίτηση των Β. Κ. και Ε.-Α. Κ. για αναίρεση της 3910/2011 αποφάσεως του Εφετείου Αθηνών. Καταδικάζει τις αναιρεσείουσες στη δικαστική δαπάνη της αναιρεσίβλητης, την οποία ορίζει σε δύο χιλιάδες επτακόσια (2.700) ευρώ.
Ακριβές Νομικό Ερώτημα
Αν η αμέλεια ιατρού κατά χειρουργική επέμβαση, που παραβιάζει τις θεμελιώδεις αρχές της ιατρικής επιστήμης και δεν διασφαλίζει την απελευθέρωση των νευρικών ριζών από πιεστικά φαινόμενα, θεμελιώνει ευθύνη αποζημίωσης και χρηματικής ικανοποίησης όταν υπάρχει πρόσφορος αιτιώδης σύνδεσμος μεταξύ των ενδοεγχειρητικών χειρισμών και της επελθούσας νευρολογικής βλάβης.
Αναφορές σε Νόμους
Άνοιγμα απόφασης

ΑΠ 74/2024

Αστικό Δίκαιο2024Άρειος Πάγος
Σχετικότητα 96.9%
Κρίσιμα Πραγματικά Περιστατικά
Ασθενής, ηλικίας 50 ετών, ιδιαιτέρως παχύσαρκη (βάρους 110 κιλών με ύψος 1,60μ.), υπερλιπιδαιμική, υπερτασική, με κινητικά προβλήματα στο αριστερό κάτω άκρο (χωλότητα/βράχυνση κατά 3 εκατοστά εξαιτίας παλαιάς πολυομυελίτιδας από την παιδική ηλικία), με ιστορικό καρκίνου παχέος εντέρου (2002), εμφάνιζε από τα τέλη του 2004 άλγος στο στήθος και στην πλάτη με αναπνευστική δυσχέρεια. Υποβλήθηκε στις 13.2.2006 σε τέστ κόπωσης και σπινθηρογράφημα μυοκαρδίου, που έδειξε ευρήματα συμβατά με ισχαιμία, σοβαρές ενδείξεις για στεφανιαία νόσο. Στις 21.2.2006 υποβλήθηκε σε στεφανιογραφία με παρακέντηση της δεξιάς μηριαίας αρτηρίας, που δεν έδειξε βλάβη στα αγγεία της καρδιάς. Η σύγκλιση της αρτηρίας έγινε με σύστημα angioseal και παραδοσιακή μέθοδο. Εξήλθε της κλινικής στις 22.2.2006. Στις 23.2.2006 εμφάνισε πρήξιμο στη βουβωνική χώρα και κινητικά προβλήματα στο δεξιό κάτω άκρο. Διαγνώστηκε ψευδοανεύρυσμα δεξιάς μηριαίας αρτηρίας, εκτεταμένο αιμάτωμα, τραυματική θρόμβωση και διαχωρισμός της μηριαίας αρτηρίας, ισχαιμία του δεξιού κάτω άκρου. Υποβλήθηκε στις 24.2.2006 σε χειρουργική επέμβαση αποκατάστασης. Διαγνώστηκε βαριά βλάβη του δεξιού μηριαίου νεύρου, με ποσοστό αναπηρίας 67% (2009), βαριά χωλότητα βάδισης, μερική αναπηρία 35% από το δεξιό κάτω άκρο.
Νομική Σκέψη του Δικαστηρίου
Το άρθρο 24 του α.ν. 1565/1939 σε συνδυασμό με τα άρθρα 298, 299, 330, 914 και 932 ΑΚ ορίζουν ότι η αδικοπρακτική ευθύνη ιατρού προϋποθέτει παράνομη και υπαίτια συμπεριφορά, ζημία και αιτιώδη σύνδεσμο. Αμέλεια υπάρχει όταν παραβιάζονται οι θεμελιώδεις κανόνες της ιατρικής επιστήμης και δεν καταβάλλεται η επιμέλεια του μέσου συνετού ιατρού της ειδικότητας. Το άρθρο 8 του ν. 2251/1994 καθιερώνει νόθο αντικειμενική ευθύνη με αντιστροφή του βάρους απόδειξης. Το άρθρο 5 του ν. 2619/1998 απαιτεί ενημέρωση και έγκυρη συναίνεση του ασθενούς. Το δικαστήριο διαπίστωσε ότι η στεφανιογραφία ήταν αναγκαία και αναντικατάστατη εξέταση για διάγνωση στεφανιαίας νόσου. Οι επιπλοκές (ψευδοανεύρυσμα, αιμάτωμα, θρόμβωση) εμφανίζονται σε ποσοστό 0,3%-3% των στεφανιογραφιών, αυξημένο σε παχύσαρκους και υπερτασικούς ασθενείς. Η βλάβη του μηριαίου νεύρου προκλήθηκε από συμπίεση λόγω των επιπλοκών. Οι ιατροί εφάρμοσαν τις ενδεδειγμένες μεθόδους σύγκλισης της αρτηρίας και δεν διαπιστώθηκαν ενδείξεις επιπλοκών μέχρι την έξοδο της ασθενούς. Η κλινική εξέταση ήταν η ενδεδειγμένη. Εφαρμόζοντας τα κριτήρια της ιατρικής ευθύνης, το δικαστήριο έκρινε ότι οι επιπλοκές δεν οφείλονταν σε αμέλεια των ιατρών αλλά συνδέονταν με τη φύση της εξέτασης, ακόμα και με τήρηση όλων των κανόνων. Η έλλειψη ενημέρωσης δεν τελούσε σε αιτιώδη σύνδεσμο με τη βλάβη, αφού αποδείχθηκε ότι η ασθενής θα συναινούσε στη στεφανιογραφία ακόμα και αν γνώριζε τις επιπλοκές, λόγω της αναγκαιότητας της εξέτασης και του χαμηλού ποσοστού επιπλοκών.
Κύριοι Λόγοι Απόφασης
Η αίτηση αναίρεσης απορρίφθηκε διότι το Εφετείο ορθά έκρινε ότι δεν στοιχειοθετείται αδικοπρακτική ευθύνη των ιατρών. Οι επιπλοκές της στεφανιογραφίας (ψευδοανεύρυσμα, αιμάτωμα, θρόμβωση μηριαίας αρτηρίας και βλάβη μηριαίου νεύρου) δεν οφείλονταν σε αμελείς ιατρικές ενέργειες ή παραλείψεις, αλλά συνιστούσαν αγγειακές επιπλοκές που εμφανίζονται σε περιπτώσεις στεφανογραφιών (ιδίως σε άτομα με προδιαθεσιακούς παράγοντες όπως η αναιρεσείουσα), ακόμα και όταν οι στεφανιογραφίες γίνονται με την τήρηση όλων των κανόνων της ιατρικής επιστήμης. Οι μέθοδοι σύγκλισης της αρτηρίας ήταν οι ιατρικώς ενδεδειγμένες και δεν διαπιστώθηκαν ενδείξεις εμφάνισης επιπλοκών μέχρι την έξοδο της ασθενούς. Η έλλειψη ενημέρωσης για τις πιθανές επιπλοκές δεν τελούσε σε αιτιώδη σύνδεσμο με τη βλάβη, καθώς αποδείχθηκε ότι η ασθενής θα συναινούσε στη στεφανιογραφία ακόμα και αν γνώριζε τις επιπλοκές, δεδομένου ότι η εξέταση ήταν αναγκαία και αναντικατάστατη για τη διάγνωση στεφανιαίας νόσου που θα απειλούσε τη ζωή της, ενώ το ποσοστό εμφάνισης επιπλοκών ήταν χαμηλό.
Τελική Απόφαση
Απορρίπτει την από 27 Ιουλίου 2020 αίτηση της Ε. συζ. Σ. Σ., για αναίρεση της με αριθ. 7140/2019 απόφασης του Τριμελούς Εφετείου Αθηνών. Διατάσσει την εισαγωγή στο Δημόσιο Ταμείο του κατατεθέντος, για την άσκηση της ένδικης αίτησης αναιρέσεως, παραβόλου. Και Συμψηφίζει τα δικαστικά έξοδα των διαδίκων.
Ακριβές Νομικό Ερώτημα
Αν συνιστά αδικοπρακτική ευθύνη ιατρού προς αποζημίωση και χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης η εμφάνιση επιπλοκών μετά από στεφανιογραφία (ψευδοανεύρυσμα, αιμάτωμα, θρόμβωση μηριαίας αρτηρίας και βλάβη μηριαίου νεύρου), όταν οι επιπλοκές αυτές δεν οφείλονται σε παράβαση των κανόνων της ιατρικής επιστήμης αλλά συνδέονται με την ιδιαιτερότητα και τη φύση της εξέτασης, και αν η έλλειψη ενημέρωσης του ασθενούς για τους κινδύνους της ιατρικής πράξης θεμελιώνει ευθύνη όταν αποδεικνύεται ότι ο ασθενής θα συναινούσε στην πράξη ακόμα και αν είχε ενημερωθεί πλήρως.
Αναφορές σε Νόμους
Άνοιγμα απόφασης

ΑΠ 238/2016

Αστικό Δίκαιο · Δικονομικό Δίκαιο2016Άρειος Πάγος
Σχετικότητα 96.9%
Κρίσιμα Πραγματικά Περιστατικά
Ασθενής, ηλικίας 25–26 ετών, εμφάνισε έντονη κεφαλαλγία και υπαραχνοειδή αιμορραγία στις 12-4-1994 και διαγνώστηκε με αρτηριοφλεβώδη δυσπλασία αριστερού βρεγματικού λοβού (>3 εκ., με ενδοφωλεακά ανευρύσματα). Επιλέχθηκε μέθοδος εμβολισμού ως ενδεδειγμένη θεραπεία, με έγγραφη συναίνεση. Διενεργήθηκε πρώτος εμβολισμός στις 23-7-1994, με μείωση ροής αλλά χωρίς πλήρη εξάλειψη. Στις 8-10-1994 διενεργήθηκε δεύτερος εμβολισμός· εντός περίπου δύο ωρών εμφανίστηκαν αιμωδίες και ακολούθως δεξιά πάρεση, και την 9-10-1994 διαπιστώθηκε ευμεγέθες ενδοεγκεφαλικό αιμάτωμα, που αντιμετωπίστηκε με κρανιτομή και αφαίρεση αιματώματος. Κατόπιν παρέμεινε δεξιά ημιπάρεση, με ανάγκη φυσιοθεραπειών, υδροθεραπειών και εργοθεραπειών δαπάνης 1.096.836 δρχ., περιορισθείσας σε 700.000 δρχ. (2.054 ευρώ). Ο επεμβατικός ακτινολόγος χρησιμοποίησε τον εξοπλισμό και προσωπικό του ιδιωτικού θεραπευτηρίου, ενεργώντας ως προστηθείς.
Νομική Σκέψη του Δικαστηρίου
Το άρθρο 561 § 1 ΚΠολΔ ορίζει ότι η εκτίμηση των αποδείξεων δεν ελέγχεται αναιρετικά, ενώ τα άρθρα 24 α.ν. 1565/1939 και 330, 914, 922, 299, 932 ΑΚ θεμελιώνουν ευθύνη ιατρού για αμέλεια και ευθύνη προστήσαντος για βλάβη που προέρχεται από προστηθέντα, με προϋποθέσεις παράνομης και υπαίτιας πράξης και αιτιώδους συνάφειας. Το άρθρο 559 § 19 ΚΠολΔ απαιτεί επαρκείς, σαφείς και μη αντιφατικές αιτιολογίες, ενώ το άρθρο 281 ΑΚ απαγορεύει καταχρηστική άσκηση δικαιώματος μόνο με συνδρομή ειδικών περιστάσεων. Το δικαστήριο διαπίστωσε ότι στον δεύτερο εμβολισμό (8-10-1994) προκλήθηκε ενδοεγκεφαλική αιμορραγία από τρώση αγγείου και στη συνέχεια ευμεγέθες αιμάτωμα, με εμφάνιση συμπτωμάτων περίπου δύο ώρες μετά την επέμβαση. Ο εμβολισμός τελούσε υπό αγγειογραφικό έλεγχο, ο ιατρός χρησιμοποίησε τον εξοπλισμό και προσωπικό του θεραπευτηρίου (σχέση πρόστησης), και ο ασθενής υπέστη μόνιμη δεξιά ημιπάρεση. Οι δαπάνες αποκατάστασης ανήλθαν σε 700.000 δρχ. (2.054 ευρώ) και η εύλογη χρηματική ικανοποίηση σε 50.000 ευρώ. Εφαρμόζοντας τα ανωτέρω, το δικαστήριο έκρινε ότι η αμέλεια του ιατρού εξειδικεύθηκε επαρκώς (τρώση αγγείου και μη έγκαιρος εντοπισμός αιματώματος) και τελεί σε πρόσφορη αιτιώδη συνάφεια με τη βλάβη, θεμελιώνοντας και ευθύνη του προστήσαντος θεραπευτηρίου. Η αιτιολογία του Εφετείου ήταν επαρκής και σαφής, ενώ η σχεδόν πενταετής αδράνεια δεν καθιστά καταχρηστική την αγωγή χωρίς ειδικές περιστάσεις.
Κύριοι Λόγοι Απόφασης
Απορρίφθηκαν οι λόγοι αναίρεσης διότι: (α) η αγωγή ήταν επαρκώς ορισμένη, με αναφορά σχέσης πρόστησης, αμελούς συμπεριφοράς και αιτιώδους συνάφειας, και η περαιτέρω εξειδίκευση της αμέλειας μπορούσε να προκύψει από τα αποδεικτικά μέσα· (β) το Εφετείο διέλαβε σαφείς, επαρκείς και μη αντιφατικές αιτιολογίες ως προς την αμέλεια (τρώση αγγείου κατά τον εμβολισμό, μη έγκαιρος εντοπισμός και αντιμετώπιση αιματώματος), την ύπαρξη αιτιώδους συνάφειας και την ευθύνη του προστήσαντος θεραπευτηρίου, προσδιορίζοντας συγκεκριμένες ιατρικές παραμέτρους και χρονικά σημεία (συμπτώματα δύο ώρες μετά)· και (γ) ο ισχυρισμός περί καταχρηστικής άσκησης απορρίφθηκε, διότι η οριακή άσκηση της αγωγής πριν την παραγραφή και η πεποίθηση του υπόχρεου δεν αρκούν χωρίς επίκληση ειδικών περιστάσεων. Ως συνέπεια, παρέμεινε η επιδικασθείσα αποζημίωση 2.054 ευρώ και χρηματική ικανοποίηση 50.000 ευρώ.
Τελική Απόφαση
Απορρίπτει την υπό κρίση αίτηση της ανώνυμης εταιρείας με την επωνυμία "ΙΑΤΡΙΚΟ ΑΘΗΝΩΝ Ε.Α.Ε." για αναίρεση της 6426/2013 απόφασης του Εφετείου Αθηνών Διατάσσει την εισαγωγή του παραβόλου στο Δημόσιο Ταμείο Καταδικάζει την αναιρεσείουσα στη δικαστική δαπάνη του αναιρεσιβλήτου, την οποία ορίζει στο ποσό των δύο χιλιάδων επτακοσίων (2.700) ευρώ.
Ακριβές Νομικό Ερώτημα
Αν για τη θεμελίωση ευθύνης νοσηλευτικού ιδρύματος ως προστήσαντος σε περίπτωση ιατρικής αμέλειας αρκεί η ύπαρξη γενικών οδηγιών ως προς τόπο/χρόνο εργασίας και η εξειδίκευση της αμέλειας μέσω των αποδείξεων, και αν η οριακή άσκηση αγωγής πριν την παραγραφή συνιστά καταχρηστική άσκηση δικαιώματος.
Αναφορές σε Νόμους
Άνοιγμα απόφασης

ΕφΠειρ 391/2024

Αστικό Δίκαιο · Δικονομικό Δίκαιο2024Εφετείο Πειραιώς
Σχετικότητα 96.9%
Κρίσιμα Πραγματικά Περιστατικά
Σε πρώτο βαθμό, το Πολυμελές Πρωτοδικείο Πειραιώς, μετά από μη οριστική απόφαση που διέταξε ιατρική πραγματογνωμοσύνη, με την υπ’ αριθ. 240/2021 απόφαση απέρριψε κατ’ ουσίαν την κύρια αγωγή και τις προσεπικλήσεις – παρεμπίπτουσες αγωγές και έκανε δεκτές τις πρόσθετες παρεμβάσεις. Οι ενάγοντες άσκησαν έφεση κατά των εναγομένων. Οι πρώτος και δεύτερος εναγόμενοι άσκησαν επικουρικές εφέσεις κατά των παρεμπιπτόντως εναγομένων ασφαλιστικών εταιρειών. Ασφαλιστική εταιρεία άσκησε πρόσθετη παρέμβαση υπέρ του πρώτου εναγομένου στο εφετείο. Οι ενάγοντες είναι η σύζυγος και τα τέκνα αποβιώσαντος ασθενούς. Οι εναγόμενοι είναι ιατρός γαστρεντερολόγος (πρώτος), ιατρός γενικός χειρουργός (δεύτερος) και ιδιωτική κλινική (τρίτη). Οι ιατροί παρείχαν υπηρεσίες στην κλινική, χρησιμοποιώντας τις εγκαταστάσεις και προσωπικό της, και οι ασφαλιστικές εταιρείες προσεπικλήθηκαν ως δικονομικές εγγυήτριες. Ο ασθενής, με βεβαρυμένο ιατρικό ιστορικό, υποβλήθηκε την 10.06.2014 σε κολονοσκόπηση στην κλινική, κατόπιν προφορικής ενημέρωσης και συναίνεσης. Διαπιστώθηκε διάτρηση πλησίον της ηπατικής καμπής, αναγνωρίστηκε άμεσα και παραπέμφθηκε επειγόντως σε χειρουργό. Ακολούθησε δεξιά ημικολεκτομή με αναστόμωση και μετεγχειρητική νοσηλεία σε ΜΕΘ/ΜΑΦ. Περιτοναϊκές συλλογές αντιμετωπίστηκαν με παροχετεύσεις και αντιβίωση. Μεταγενέστερα σημειώθηκε επεισόδιο εμέτου και εισρόφησης, επακολουθήσασα σοβαρή σήψη και ο ασθενής απεβίωσε την 06.08.2014. Οι ενάγοντες ζήτησαν ψυχική οδύνη (179.956,00 ευρώ για τη σύζυγο και 139.956,00 ευρώ για καθένα από τα τέκνα) και δαπάνες νοσηλείας 4.246,10 ευρώ ανά ενάγοντα.
Νομική Σκέψη του Δικαστηρίου
Κρίθηκε εφαρμοστέο το πλαίσιο της αδικοπρακτικής ευθύνης (ΑΚ 298, 299, 330, 914, 932), των ειδικών υποχρεώσεων ιατρών (α.ν. 1565/1939, Ν. 3418/2005) και της ευθύνης παρέχοντος υπηρεσίες με αντιστροφή βάρους απόδειξης (Ν. 2251/1994). Εφαρμόστηκε η προστήση (ΑΚ 922) για ευθύνη της κλινικής από πράξεις προστηθέντων ιατρών, και τα κριτήρια προσδιορισμού χρηματικής ικανοποίησης (ΑΚ 932). Ως προς αποδείξεις, ελήφθησαν υπόψη οι ένορκες βεβαιώσεις εντός των ορίων και προϋποθέσεων των άρθρων 421-424 ΚΠολΔ (με ανώτατο όριο πέντε ανά διάδικο, ισχύον αθροιστικά στους δύο βαθμούς), οι πραγματογνωμοσύνες (ΚΠολΔ 387) και γνωμοδοτήσεις (ΚΠολΔ 390, 392). Ως προς τη δικονομική εγγύηση και τις παρεμπίπτουσες αγωγές, επισημάνθηκε ότι η επικουρική έφεση του προσεπικαλέσαντος είναι επιτρεπτή μόνο σε περίπτωση ευδοκίμησης της κύριας έφεσης, ενώ πρόσθετη παρέμβαση στο εφετείο από διάδικο του οποίου η πρωτόδικη πρόσθετη παρέμβαση έγινε δεκτή είναι απαράδεκτη (ΚΠολΔ 80, 516). Διαπιστώθηκε ότι ο ασθενής είχε γνωστό βαρύ ιατρικό ιστορικό. Ο πρώτος εναγόμενος ενημέρωσε και έλαβε προφορική συναίνεση για κολονοσκόπηση. Η εξέταση εκτελέστηκε και προκλήθηκε διάτρηση πλησίον της ηπατικής καμπής, η οποία αναγνωρίστηκε άμεσα. Ο δεύτερος εναγόμενος προέβη επειγόντως σε δεξιά ημικολεκτομή λόγω εκτεταμένης ρήξης και σαθρότητας του εντερικού τοιχώματος. Ιστολογικά ευρήματα κατέδειξαν φλεγμονώδεις αλλοιώσεις και υποκείμενη παθολογία. Μετεγχειρητικές συλλογές αντιμετωπίστηκαν με παροχετεύσεις και αντιβιοτικά, ενώ η μετέπειτα ραγδαία επιδείνωση συσχετίστηκε με επεισόδιο εισρόφησης. Δεν αποδείχθηκε παράβαση των κανόνων τέχνης και επιστήμης από τους ιατρούς. Το Δικαστήριο αξιολόγησε τα αποδεικτικά μέσα και έκρινε ότι η διάτρηση αποτελεί γνωστή επιπλοκή της κολονοσκόπησης, αναγνωρίστηκε εγκαίρως και αντιμετωπίστηκε καταλλήλως. Τα ιστολογικά και απεικονιστικά ευρήματα συνηγόρησαν σε προϋπάρχουσα παθολογία, αποκλείοντας αιτιώδη σύνδεσμο με αμελείς χειρισμούς. Η μετεγχειρητική αγωγή και οι παρεμβάσεις κρίθηκαν σύμφωνες με τους κανόνες της ιατρικής, ενώ η καθοριστική επιδείνωση αποδόθηκε σε εισρόφηση. Κατ’ ακολουθίαν, δεν στοιχειοθετήθηκε αδικοπρακτική ευθύνη των ιατρών ούτε παράγωγη ευθύνη της κλινικής ως προστήσασας. Η κύρια έφεση των εναγόντων απορρίφθηκε κατ’ ουσίαν, οι επικουρικές εφέσεις των εναγομένων κατέστησαν άνευ αντικειμένου και η πρόσθετη παρέμβαση στο εφετείο απορρίφθηκε ως απαράδεκτη.
Κύριοι Λόγοι Απόφασης
Πρόσθετη παρέμβαση: Απορρίφθηκε ως απαράδεκτη, διότι η ίδια παρεμβαίνουσα είχε ασκήσει πρόσθετη παρέμβαση στην πρωτοβάθμια δίκη, η οποία έγινε δεκτή· κατά τα άρθρα 80 και 516 παρ. 1 ΚΠολΔ, πρόσθετη παρέμβαση στο εφετείο για υποστήριξη της έφεσης επιτρέπεται όταν η πρωτόδικη πρόσθετη παρέμβαση έχει απορριφθεί, όχι όταν έχει γίνει δεκτή. Έφεση εναγόντων: Απορρίφθηκε κατ’ ουσίαν διότι δεν αποδείχθηκε παράνομη και υπαίτια συμπεριφορά των ιατρών ούτε αιτιώδης σύνδεσμος με τον θάνατο. Η διάτρηση κατά την κολονοσκόπηση αποτέλεσε γνωστή επιπλοκή, αναγνωρίστηκε άμεσα και αντιμετωπίστηκε με δεξιά ημικολεκτομή λόγω εκτεταμένης ρήξης και σαθρότητας του εντερικού τοιχώματος, όπως επιβεβαιώθηκε ιστολογικά. Οι μετεγχειρητικές συλλογές διαχειρίστηκαν με παροχετεύσεις και αντιβιοθεραπεία και η ραγδαία επιδείνωση αποδόθηκε σε εισρόφηση. Μη στοιχειοθέτησης αδικοπρακτικής ευθύνης συνεπάγεται και έλλειψη παραγώγου ευθύνης της κλινικής ως προστήσασας (ΑΚ 922). Τα δικαστικά έξοδα συμψηφίστηκαν. Επικουρικές εφέσεις εναγομένων κατά ασφαλιστικών: Κρίθηκε ότι παρέλκει η εξέτασή τους, λόγω απόρριψης της κύριας έφεσης των εναγόντων. Διατάχθηκε η εισαγωγή στο Δημόσιο Ταμείο παραβόλου 150,00 ευρώ για την έφεση των εναγόντων και η επιστροφή παραβόλων 150,00 ευρώ έκαστο στους εκκαλούντες πρώτο και δεύτερο εναγόμενο.
Τελική Απόφαση
Απορρίπτει ως απαράδεκτη την υπό στοιχείο Δ’ από 11.03.2024 πρόσθετη παρέμβαση. Δέχεται τυπικά την υπό στοιχείο Α’ από 17.05.2022 έφεση, την υπό στοιχείο Β’ από 02.08.2022 έφεση και την υπό στοιχείο Γ’ από 30.06.2023 έφεση. Απορρίπτει κατ’ ουσίαν την υπό στοιχείο Α’ από 17.05.2022 έφεση. Συμψηφίζει στο σύνολό τους μεταξύ των διαδίκων της υπό στοιχείο Α’ από 17.05.2022 έφεσης, τα δικαστικά έξοδα για τον παρόντα βαθμό δικαιοδοσίας. Διατάσσει την εισαγωγή στο Δημόσιο Ταμείο του παραβόλου ποσού εκατόν πενήντα (150,00) ευρώ, που καταβλήθηκε από τους εκκαλούντες – ενάγοντες κατά την άσκηση της υπό στοιχείο Α’ έφεσής τους με το υπ’ αριθ. ………../2022 ηλεκτρονικό παράβολο. Κρίνει ότι παρέλκει η περαιτέρω εξέταση της υπό στοιχείο Β’ από 02.08.2022 επικουρικής έφεσης, καθώς και της υπό στοιχείο Γ’ από 30.06.2023 επικουρικής έφεσης. Διατάσσει την επιστροφ...
Ακριβές Νομικό Ερώτημα
Αν θεμελιώνεται αδικοπρακτική ευθύνη των θεραπόντων ιατρών και της ιδιωτικής κλινικής (ως προστήσασας) για θάνατο ασθενούς μετά από διάτρηση του παχέος εντέρου κατά διαγνωστική κολονοσκόπηση, όταν η πράξη διενεργήθηκε lege artis, η επιπλοκή αναγνωρίσθηκε άμεσα και δεν αποδεικνύεται αιτιώδης σύνδεσμος με πλημμέλειες της μετέπειτα αντιμετώπισης· επίσης, αν είναι παραδεκτή στο εφετείο πρόσθετη παρέμβαση υπέρ εκκαλούντος όταν η αντίστοιχη πρωτόδικη πρόσθετη παρέμβαση του ίδιου διαδίκου είχε ήδη γίνει δεκτή.
Αναφορές σε Νόμους
Άνοιγμα απόφασης

ΑΠ 1067/2015

Δικονομικό Δίκαιο · Αστικό Δίκαιο2015Άρειος Πάγος
Σχετικότητα 96.8%
Κρίσιμα Πραγματικά Περιστατικά
Ασθενής, ασφαλισμένη σε ΝΠΔΔ, με αμηνόρροια και γενικευμένη αδυναμία, εξετάστηκε αρχικά από παθολόγο (2-3-2005) και υποβλήθηκε σε γενικές εξετάσεις αίματος/ούρων. Στις 8-3-2005 επισκέφθηκε γυναικολόγο του ΝΠΔΔ, της συστήθηκε τεστ κύησης με ανάλυση ούρων (λήψη 9-3-2005), το οποίο ανακοινώθηκε αρνητικό στις 16-3-2005. Λόγω αμηνόρροιας χορηγήθηκε Duphaston επί 10 ημέρες ως διαγνωστική δοκιμασία. Συμπληρωματικές εξετάσεις (24-3-2005) από τον παθολόγο έδειξαν βρογχίτιδα και χορηγήθηκε αντιβιοτικό (Zinadol). Στις 10-4-2005, λόγω αιμορραγίας, διαγνώστηκε σε νοσοκομείο κύηση 27ης εβδομάδας με επιπωματικό και διεισδυτικό πλακούντα. Έγινε καισαρική (12-4-2005), προώρως γεννήθηκε νεογνό 970 γραμμαρίων, το οποίο απεβίωσε στις 15-4-2005 λόγω επιπλοκών προωρότητας. Λόγω συνεχούς αιμορραγίας διενεργήθηκε μαιευτική υφολική υστερεκτομή. Η διάγνωση επιπωματικού πλακούντα κατά τα ιατρικά διδάγματα γίνεται συνήθως μετά τον 5ο μήνα, συχνά στον 6ο-7ο μήνα.
Νομική Σκέψη του Δικαστηρίου
Το άρθρο 8 § 4 του ν. 2251/1994 προβλέπει αντιστροφή του βάρους απόδειξης υπέρ του ζημιωθέντος ως προς την υπαιτιότητα του παρέχοντος υπηρεσίες. Σε συνδυασμό με το άρθρο 24 ΑΝ 1565/1939 και τα άρθρα 298, 299, 330, 914, 932 ΑΚ, απαιτείται παράβαση των κανόνων της ιατρικής επιμέλειας και αιτιώδης συνάφεια μεταξύ πράξης/παράλειψης και ζημίας, κατά τα διδάγματα της κοινής πείρας. Το δικαστήριο διαπίστωσε ότι το τεστ κύησης ούρων στις 16-3-2005 ήταν αρνητικό, χορηγήθηκε Duphaston ως διαγνωστική δοκιμασία για δευτεροπαθή αμηνόρροια, και παράλληλα αντιμετωπίστηκε βρογχίτιδα (Zinadol). Στις 10-4-2005 διαγνώστηκε κύηση 27ης εβδομάδας με επιπωματικό και διεισδυτικό πλακούντα, επακολούθησαν αιμορραγία, καισαρική (12-4-2005), γέννηση νεογνού 970 γραμμαρίων και υφολική υστερεκτομή, με θάνατο νεογνού στις 15-4-2005. Ο επιπωματικός πλακούντας διαγιγνώσκεται συνήθως μετά τον 5ο μήνα, συχνά στον 6ο-7ο μήνα. Εφαρμόζοντας τα ανωτέρω, έκρινε ότι δεν αποδείχθηκε αιτιώδης συνάφεια μεταξύ της παράλειψης περαιτέρω εξετάσεων μετά από αρνητικό τεστ και του πρόωρου τοκετού/υστερεκτομής. Ακόμη και έγκαιρη διάγνωση της κύησης δεν θα επέτρεπε κατ’ ανάγκη διάγνωση επιπωματικού πλακούντα στο στάδιο εκείνο, ώστε να αποτραπεί το αποτέλεσμα. Συνεπώς, τα κριτήρια υπαιτιότητας και πρόσφορης αιτίας δεν πληρούνται.
Κύριοι Λόγοι Απόφασης
Η αναίρεση απορρίφθηκε διότι κρίσιμος λόγος ήταν η έλλειψη αιτιώδους συνάφειας: ο πρόωρος τοκετός και η υστερεκτομή αποδόθηκαν σε επιπωματικό/διεισδυτικό πλακούντα, παθολογία που δεν ήταν διαγνώσιμη στον χρόνο επίσκεψης και δεν συνδέθηκε πρόσφορα με τις παραλείψεις της γυναικολόγου. Οι αιτιάσεις περί εσφαλμένης κατανομής βάρους απόδειξης και ελλιπών αιτιολογιών αφορούσαν την ανέλεγκτη ουσιαστική κρίση ή περιστατικά μη δεκτά και απορρίφθηκαν, ενώ το Εφετείο συνεκτίμησε τα επικληθέντα έγγραφα. Ως προς το ΝΠΔΔ, η αξίωση αποζημίωσης θεμελιώνεται στα άρθρα 105-106 ΕισΝΑΚ και συνιστά διοικητική διαφορά ουσίας (άρθρο 94 §1 Σ), συνεπώς τα πολιτικά δικαστήρια στερούνται δικαιοδοσίας και οι σχετικοί λόγοι είναι αβάσιμοι/αλυσιτελείς.
Τελική Απόφαση
Απορρίπτει την υπό κρίση αίτηση για αναίρεση της 218/2014 απόφασης του Εφετείου Πατρών. Διατάσσει την εισαγωγή του παραβόλου στο Δημόσιο Ταμείο. Συμψηφίζει τα δικαστικά έξοδα μεταξύ των διαδίκων.
Ακριβές Νομικό Ερώτημα
Αν η παράλειψη ιατρού μαιευτήρα-γυναικολόγου να διενεργήσει, μετά από αρνητικό τεστ κύησης, περαιτέρω κλινικές, αιματολογικές ή υπερηχογραφικές εξετάσεις συνιστά αμέλεια που θεμελιώνει αδικοπρακτική ευθύνη, όταν το ζημιογόνο αποτέλεσμα προέρχεται από παθολογία της κύησης που, κατά τη συνήθη πορεία των πραγμάτων, δεν ήταν διαγνώσιμη στο στάδιο εκείνο και δεν αποδεικνύεται αιτιώδης συνάφεια.
Αναφορές σε Νόμους
Άνοιγμα απόφασης

ΕφΠειρ 599/2019

Αστικό Δίκαιο · Προστασία Καταναλωτή2019Εφετείο Πειραιώς
Σχετικότητα 96.8%
Κρίσιμα Πραγματικά Περιστατικά
- Δευτεροβάθμιο στάδιο: Κατά της υπ’ αρ. 2899/2017 απόφασης του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Πειραιώς ασκήθηκαν πολλαπλές εφέσεις. Το Πρωτοδικείο είχε απορρίψει την αγωγή κατά του τέταρτου εναγομένου και την είχε δεχθεί εν μέρει κατά της πρώτης (κλινικής), της δεύτερης (ιατρού) και του τρίτου (ιατρού), επιδικάζοντας χρηματική ικανοποίηση λόγω ψυχικής οδύνης, και είχε δεχθεί εν μέρει παρεμπίπτουσες αγωγές κατά ασφαλιστικής εταιρίας. - Διάδικοι/ρόλοι: Ενάγοντες είναι η σύζυγος του θανόντος, η θετή της κόρη και ο ανήλικος γιος της δεύτερης. Εναγόμενοι: η πρώτη εταιρία-ιδιοκτήτρια κλινικής, η δεύτερη ιατρός (εφημερεύουσα πνευμονολόγος), ο τρίτος ιατρός (γενικός χειρουργός) και ο τέταρτος ιατρός (ακτινολόγος). Υπήρξαν προσεπικλήσεις-παρεμπίπτουσες αγωγές κατά ασφαλιστικών εταιριών βάσει συμβάσεων επαγγελματικής αστικής ευθύνης με συγκεκριμένα όρια κάλυψης. - Νομική σχέση/υπόθεση: Ιατρική ευθύνη από αμέλεια και εις ολόκληρον ευθύνη της κλινικής ως προστήσασας, με αίτημα χρηματικής ικανοποίησης λόγω ψυχικής οδύνης. - Χρονολόγιο: Ο ασθενής, με γνωστό ανεύρυσμα κοιλιακής αορτής και πρόσφατη χειρουργική επέμβαση για καρκίνο δεξιού πνεύμονα και χημειοθεραπεία δύο ημέρες πριν, προσήλθε 19-1-2014 περί 02:00 με οξύ κοιλιακό άλγος, εμέτους και άλγος στο όσχεο. Έγινε κλινική εκτίμηση, αιματολογικός/βιοχημικός έλεγχος και υπερηχογράφημα κοιλιακής αορτής (~04:00) με εύρημα γνωστό ανεύρυσμα μέγιστης διαμέτρου 5,3 εκ. χωρίς νέα ευρήματα. Χορηγήθηκαν αναλγητικά. Στις 05:10 υπέστη ανακοπή, διασωληνώθηκε, μεταφέρθηκε ΜΕΘ και στις 07:00 στο χειρουργείο· κατέληξε στις 08:25. Αιτία θανάτου: αιμοπερικάρδιο συνεπεία ρήξης διαχωριστικού ανευρύσματος κοιλιακής αορτής.
Νομική Σκέψη του Δικαστηρίου
Κανόνας: Για αδικοπρακτική ευθύνη απαιτούνται παράνομη και υπαίτια πράξη/παράλειψη και αιτιώδης σύνδεσμος (άρθρα 914, 297, 298, 299, 330 και 932 ΑΚ). Ο ιατρός υποχρεούται να ενεργεί με ευσυνειδησία κατά τους κανόνες της ιατρικής (άρθρο 24 Α.Ν. 1565/1939, 47 ΕισΝΑΚ). Στο πεδίο του άρθρου 8 Ν. 2251/1994, ο ζημιωθείς αποδεικνύει ζημία και αιτιώδη σύνδεσμο, ενώ ο παρέχων υπηρεσίες φέρει το βάρος απόδειξης έλλειψης υπαιτιότητας· λαμβάνονται υπόψη η ευλόγως προσδοκώμενη ασφάλεια και οι ειδικές συνθήκες. Για ευθύνη κλινικής ως προστήσασας αρκεί σχέση εξάρτησης κατά την έννοια του άρθρου 922 ΑΚ, ακόμη και με ελεύθερη συνεργασία. Ως προς απαράδεκτο συζήτησης έφεσης, απαιτείται νόμιμη κλήτευση του εφεσίβλητου· αν δεν αποδεικνύεται επίδοση, κηρύσσεται απαράδεκτη η συζήτηση ως προς αυτόν (άρθρα 226 παρ. 4 και 227 ΚΠολΔ). Πραγματικά δεδομένα: Ο ασθενής προσήλθε με κοιλιακό άλγος, αναφέρθηκε γνωστό ανεύρυσμα και πρόσφατη χημειοθεραπεία. Εξετάστηκε από εφημερεύοντες ιατρούς (πνευμονολόγο και γενικό χειρουργό), ζητήθηκαν αιματολογικές/βιοχημικές εξετάσεις και υπέρηχος κοιλιακής αορτής, που ανέδειξε ανεύρυσμα 5,3 εκ. χωρίς νέα ευρήματα. Χορηγήθηκαν αναλγητικά. Ζωτικά σημεία δεν εμφάνιζαν υπόταση ούτε σφύζουσα κοιλιακή μάζα· αιματοκρίτης 38%. Δύο ημέρες πριν είχε λάβει χημειοθεραπεία· υφίστατο στεφανιαία νόσος και προηγηθείσα δεξιά θωρακοτομή με εκτομή δύο λοβών. Υπέστη ανακοπή στις 05:10 και κατέληξε 08:25. Πραγματογνωμοσύνες (αγγειοχειρουργού, ειδικού παθολόγου, ακτινολόγου) κατέληξαν ότι δεν υπήρχαν κλινικά/απεικονιστικά σημεία ρήξης κατά την αρχική εκτίμηση και ότι άμεση αγγειοχειρουργική επέμβαση δεν ήταν βιώσιμη λόγω πνευμονικής κατάστασης. Εφαρμογή: Το Δικαστήριο αξιολόγησε τα ευρήματα και έκρινε ότι οι εφημερεύοντες ιατροί ενήργησαν σύμφωνα με τους κανόνες της επιστήμης: προέβησαν σε ενδεδειγμένο διαγνωστικό έλεγχο χωρίς αδικαιολόγητη καθυστέρηση, χορήγησαν κατάλληλα αναλγητικά και παρακολούθησαν τον ασθενή. Δεν αποδείχθηκαν αμελής συμπεριφορά ούτε αιτιώδης σύνδεσμος μεταξύ ενεργειών/παραλείψεων και του αποτελέσματος. Ο ακτινολόγος κατέγραψε ορθώς το εύρημα χωρίς ενδείξεις ρήξης. Ακόμη και νωρίτερη κλήση αγγειοχειρουργού δεν θα μεταβολε το αποτέλεσμα, αφού αξιόπιστη χειρουργική αντιμετώπιση δεν ήταν εφικτή. Ελλείψει υπαιτιότητας και αιτιώδους συνδέσμου, δεν γεννάται ευθύνη ιατρών ούτε εις ολόκληρον ευθύνη της κλινικής ως προστήσασας. Η εκκαλουμένη, που έκρινε αντιθέτως, εφάρμοσε εσφαλμένα το νόμο και εκτίμησε πλημμελώς τις αποδείξεις. Η συζήτηση της ΣΤ έφεσης κηρύχθηκε απαράδεκτη ως προς μία εφεσίβλητη λόγω μη απόδειξης κλήτευσης.
Κύριοι Λόγοι Απόφασης
Στάδιο 1 – Εξαφάνιση εκκαλουμένης: Το Εφετείο έκρινε ότι το Πρωτοδικείο «εσφαλμένα εφάρμοσε το νόμο κι εκτίμησε τις αποδείξεις», διότι, κατόπιν αξιολόγησης των αποδεικτικών μέσων και των ιατρικών πραγματογνωμοσυνών της ποινικής διαδικασίας, δεν στοιχειοθετούνται οι προϋποθέσεις αδικοπρακτικής ευθύνης των εναγομένων ιατρών ούτε αιτιώδης σύνδεσμος με τον θάνατο· ως εκ τούτου, έγιναν δεκτές κατ’ ουσία οι εφέσεις των εναγομένων/ασφαλιστικής (Α, Γ, Ε, ΣΤ) και απορρίφθηκε η έφεση των εναγόντων (Δ). Παρέλκει η εξέταση των επικουρικών (Β, Ζ). Στάδιο 2 – Επανεκδίκαση: Κρατώντας την υπόθεση, το Εφετείο απέρριψε την κύρια αγωγή ως ουσιαστικά αβάσιμη, δέχθηκε την πρόσθετη παρέμβαση υπέρ των δεύτερης και τρίτου εναγομένων και απέρριψε ως άνευ αντικειμένου τις προσεπικλήσεις – παρεμπίπτουσες αγωγές, αφού ασκήθηκαν για την περίπτωση ευδοκίμησης της κύριας αγωγής. Τα δικαστικά έξοδα συμψηφίστηκαν λόγω δυσερμήνευτου των εφαρμοστέων κανόνων (άρθρα 179, 183 ΚΠολΔ). Ορίστηκε παράβολο ερημοδικίας (άρθρα 501, 502 παρ. 1 και 505 παρ. 2 ΚΠολΔ). Διατάχθηκε η εισαγωγή στο Δημόσιο Ταμείο του παραβόλου της έφεσης Δ και η απόδοση των παραβόλων των λοιπών εφέσεων (άρθρο 495 παρ.3 εδ.ε ΚΠολΔ).
Τελική Απόφαση
Κηρύσσει απαράδεκτη τη συζήτηση της με ειδικό αριθμό κατάθεσης (Ε.Α.Κ), ενώπιον του παρόντος δικαστηρίου, …./2017 (υπό στοιχ. ΣΤ) έφεσης, ως προς την τέταρτη εφεσίβλητη αυτής. Ορίζει το παράβολο ερημοδικίας στο ποσό των διακοσίων (200) ευρώ. Δέχεται τυπικά τις εφέσεις αυτές. Απορρίπτει κατ΄ουσία την υπό στοιχ. Δ΄(με Ε.Α.Κ …/2017) έφεση. Δέχεται: α) την υπό στοιχ. Α (με Ε.Α.Κ …/2017) έφεση, β) την υπό στοιχ. Γ (με Ε.Α.Κ …/2017) έφεση, γ) την υπό στοιχ. Ε (με Ε.Α.Κ …./2017) έφεση και δ) την υπό στοιχ. ΣΤ (με Ε.Α.Κ …./2017) έφεση και κατά το ουσιαστικό τους μέρος, ενώ παρέλκει η εξέταση των λοιπών (υπό στοιχ. Β με Ε.Α.Κ …../2018 και Ζ με Ε.Α.Κ …../2017) εφέσεων, οι οποίες ασκήθηκαν επικουρικά. Εξαφανίζει την εκκαλουμένη υπ΄αρ. 2899/2017 οριστική απόφαση του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Πειραιώς, που δίκασε τη διαφορά των διαδίκων κατά την τακτική διαδικασία. Κρατεί και συνεκδικάζει τις αναφερόμενες στο σκεπτικό, κύρια αγωγή, προσεπικλήσεις – παρεμπίπτουσες αγωγές και την πρόσθετη παρέμβαση. Δικάζει επί της ουσίας την υπόθεση Απορρίπτει την κύρια αγωγή. Απορρίπτει τις παρεμπίπτουσες αγωγές. Δέχεται την πρόσθετη παρέμβαση. Συμψηφίζει τα δικαστικά έξοδα συνολικά μεταξύ των παρόντων διαδίκων και για τους δύο βαθμούς δικαιοδοσίας. Διατάσσει την εισαγωγή στο δημόσιο ταμείο του παραβόλου που κατέθεσαν οι εκκαλούντες της υπό στοιχ. Δ έφεσης. Διατάσσει την απόδοση των παραβόλων που κατέθεσαν οι εκκαλούντες των λοιπών ένδικων εφέσεων, σε αυτούς, αντίστοιχα.
Ακριβές Νομικό Ερώτημα
Αν στοιχειοθετείται αδικοπρακτική ευθύνη των εναγομένων ιατρών και της εναγόμενης κλινικής για τον θάνατο ασθενούς, όταν οι εφημερεύοντες ιατροί αξιολόγησαν τα συμπτώματα, διενήργησαν υπερηχογραφικό και εργαστηριακό έλεγχο, δεν προέβησαν άμεσα σε χειρουργική επέμβαση και ακολούθως επήλθε ο θάνατος.
Αναφορές σε Νόμους
Άνοιγμα απόφασης

ΕφΠειρ 8/2025

Αστικό Δίκαιο · Δικονομικό Δίκαιο2025Εφετείο Πειραιώς
Σχετικότητα 96.7%
Κρίσιμα Πραγματικά Περιστατικά
- Διαδικαστική θέση: Εκδίκαση τεσσάρων εφέσεων κατά της 2664/2023 απόφασης Μονομελούς Πρωτοδικείου Πειραιώς, η οποία δέχθηκε εν μέρει την κύρια αγωγή για ηθική βλάβη, δέχθηκε την προσεπίκληση – παρεμπίπτουσα αγωγή και απέρριψε πρόσθετη παρέμβαση. Εφέσεις άσκησαν: οι δύο κυρίως εναγόμενοι (εκκαλούντες), η κυρίως ενάγουσα (εκκαλούσα) και η προσθέτως παρεμβαίνουσα ασφαλιστική εταιρία (εκκαλούσα). - Διάδικοι/ρόλοι: Κυρίως ενάγουσα (γυναίκα). Πρώτος κυρίως εναγόμενος ιατρός – μαιευτήρας – γυναικολόγος (άνδρας). Δεύτερη κυρίως εναγόμενη ιδιωτική κλινική (εταιρία). Προσεπικαλούμενη – παρεμπιπτόντως εναγόμενη ασφαλιστική εταιρία ως δικονομική εγγυήτρια του ιατρού. Πρόσθετη παρέμβαση της ασφαλιστικής υπέρ του ιατρού. - Νομική σχέση: Ιατρική πράξη (καισαρική τομή) σε κλινική με ελεύθερη συνεργασία ιατρού – κλινικής· ευθύνη από αδικοπραξία και προστήση· ασφαλιστική κάλυψη επαγγελματικής αστικής ευθύνης και παρεμπίπτουσα αναγωγή. - Χρονικό: 22-2-2020 καισαρική τομή στην κλινική. Μετεγχειρητικά συμπτώματα, 25-2-2020 ακτινογραφία και αξονική με εικόνα ειλεού και ακτινοσκιερό υλικό. 26-2-2020 δεύτερη επέμβαση και αφαίρεση δύο σπλήνιων γαζών. 29-2-2020 έξοδος. 27-5-2020 ψυχιατρική γνωμάτευση για οξύ μετατραυματικό σοκ με κρίσεις πανικού και αγχώδη διαταραχή. - Ποσά/αιτήματα: Η κύρια αγωγή ζητούσε 150.000 ευρώ χρηματική ικανοποίηση. Πρωτόδικα αναγνωρίστηκαν 40.000 ευρώ. Εφετείο αναγνώρισε 50.000 ευρώ. Παρεμπίπτουσα αγωγή έγινε δεκτή για κάθε ποσό που τυχόν καταβάλει ο ιατρός στην ενάγουσα. Δικαστικά έξοδα ορίστηκαν σε 2.000 ευρώ σε βάρος των κυρίως εναγόμενων και 400 ευρώ σε βάρος της προσθέτως παρεμβαίνουσας.
Νομική Σκέψη του Δικαστηρίου
Κανόνας: Για τη συνεκδίκαση και παραδεκτό των εφέσεων εφαρμόστηκαν οι διατάξεις των άρθρων 19, 495, 498, 511, 513, 516, 517, 518, 522, 524, 532, 533 ΚΠολΔ. Η απλή πρόσθετη παρέμβαση (άρθρα 80, 83, 88 ΚΠολΔ) δεν καθιστά τον παρεμβαίνοντα αναγκαστικό ομόδικο· συνεπώς η έφεση δεν χρειάζεται να στραφεί κατ’ αυτού, ενώ εάν στραφεί, απορρίπτεται ως απαράδεκτη λόγω έλλειψης εννόμου συμφέροντος, αλλά η κλήτευσή του είναι αναγκαία (άρθρα 81 παρ. 3, 82 εδ. γ, 502, 517, 558, 271 ΚΠολΔ). Ο προσθέτως παρεμβάς νομιμοποιείται να ασκήσει έφεση υπέρ του διαδίκου υπέρ ου παρενέβη (άρθρα 80, 88, 516, 517 ΚΠολΔ). Ο ιατρός οφείλει να ενεργεί κατά τους θεμελιώδεις κανόνες της ιατρικής επιστήμης (άρθρο 24 Α.Ν. 1565/1939 σε συνδ. με άρθρα 330, 652, 914 ΑΚ), υπέχει αδικοπρακτική ευθύνη (άρθρα 297, 298, 299, 914, 932 ΑΚ) και, υπό το άρθρο 8 ν. 2251/1994, αντιστρέφεται το βάρος απόδειξης ως προς παρανομία/υπαιτιότητα. Η κλινική ευθύνεται ως προστήσασα (άρθρο 922 ΑΚ). Το ύψος της χρηματικής ικανοποίησης κρίνεται κατά 932 ΑΚ με τήρηση της αναλογικότητας (άρθρο 25 παρ. 1 Συντ. και άρθρα 2, 9 παρ. 2, 10 παρ. 2 ΕΣΔΑ). Τόκος υπερημερίας επιβάλλεται από την επίδοση (άρθρο 346 ΑΚ). Πραγματικά περιστατικά: Η κυρίως ενάγουσα εισήχθη 22-2-2020 για καισαρική σε κλινική της δεύτερης εναγόμενης με θεράποντα τον πρώτο εναγόμενο. Μετά από επιδεινούμενα συμπτώματα, η απεικόνιση 25-2-2020 έδειξε παρετικό ειλεό και ακτινοσκιερό υλικό. Στις 26-2-2020 διενεργήθηκε δεύτερη επέμβαση, όπου αφαιρέθηκαν δύο σπλήνιες γάζες από την κοιλία. Η ενάγουσα υπέστη έντονους πόνους, παρατεταμένη νοσηλεία και στη συνέχεια οξύ μετατραυματικό σοκ με κρίσεις πανικού. Διαπιστώθηκε σχέση ελεύθερης συνεργασίας ιατρού–κλινικής με παροχή υποδομών από την κλινική και εξυπηρέτηση του κύκλου εργασιών της. Εφαρμογή: Το Δικαστήριο αξιολόγησε ότι ο ιατρός δεν τήρησε τους de lege artis ελέγχους (καταμέτρηση/έλεγχος χειρουργικού πεδίου) πριν από τη σύγκλειση, γεγονός που οδήγησε στην εγκατάλειψη δύο γαζών και στον ειλεό, με πρόσφορο αιτιώδη σύνδεσμο προς τη βλάβη. Η κλινική, ως προστήσασα, υπέχει αντικειμενική ευθύνη. Λαμβάνοντας υπόψη τη βαρύτητα του πταίσματος, την ένταση και διάρκεια σωματικής και ψυχικής ταλαιπωρίας και την κοινωνικοοικονομική κατάσταση, προσδιόρισε εύλογη χρηματική ικανοποίηση σε 50.000 ευρώ, με τόκο υπερημερίας από την επίδοση. Οι εφέσεις των εναγομένων και της παρεμβαίνουσας απορρίφθηκαν κατ’ ουσίαν, ενώ τμήματα εφέσεων απορρίφθηκαν τυπικά λόγω έλλειψης εννόμου συμφέροντος του εκκαλούντος ως προς μη αναγκαίους ομοδίκους.
Κύριοι Λόγοι Απόφασης
Στάδιο 1 — Επί των εφέσεων: Η υπό στοιχεία Γ έφεση της κυρίως ενάγουσας έγινε δεκτή ως ουσιαστικά βάσιμη, διότι το πρωτοβάθμιο υποτίμησε το ύψος της χρηματικής ικανοποίησης. Οι υπό στοιχεία Α και Β εφέσεις των κυρίως εναγομένων και η υπό στοιχεία Δ έφεση της προσθέτως παρεμβαίνουσας απορρίφθηκαν κατ’ ουσίαν, καθώς δεν κατέδειξαν έλλειψη παρανομίας, υπαιτιότητας ή αιτιώδους συνδέσμου. Κατά τα τυπικά, η έφεση της ενάγουσας κατά της τρίτης εφεσίβλητης (προσθέτως παρεμβάσα) και η έφεση της παρεμβαίνουσας κατά του δεύτερου εφεσίβλητου απορρίφθηκαν ως απαράδεκτες λόγω έλλειψης εννόμου συμφέροντος ενόψει απλής πρόσθετης παρέμβασης (άρθρα 68, 80, 83, 517 ΚΠολΔ). Διατάχθηκε: επιστροφή παραβόλου της δεκτής έφεσης και εισαγωγή στο Δημόσιο Ταμείο των e–παραβόλων των απορριφθεισών (άρθρο 495 παρ. 3 ΚΠολΔ). Ως προς τα έξοδα: συμψηφισμός μεταξύ εκκαλούσας και τρίτης εφεσίβλητης (άρθρα 179 εδ. α, 183, 191 παρ. 2 ΚΠολΔ). Στάδιο 2 — Επί της ουσίας μετά την εξαφάνιση και κράτηση: Διαπιστώθηκε ιατρική αμέλεια του πρώτου κυρίως εναγόμενου (μη επαρκής έλεγχος και καταμέτρηση, εγκατάλειψη δύο γαζών) με συνέπεια παρετικό ειλεό, δεύτερη επέμβαση και σοβαρή ψυχική βλάβη· η δεύτερη κυρίως εναγόμενη κλινική ευθύνεται ως προστήσασα (άρθρα 914, 922, 932 ΑΚ). Προσδιορίστηκε εύλογη χρηματική ικανοποίηση σε 50.000 ευρώ, με νόμιμο τόκο υπερημερίας από την επίδοση (άρθρο 346 ΑΚ). Έγινε δεκτή η παρεμπίπτουσα αγωγή του ιατρού για κάθε ποσό που θα καταβάλει στην ενάγουσα, με νόμιμο τόκο από την επομένη της καταβολής. Η πρόσθετη παρέμβαση της ασφαλιστικής απορρίφθηκε. Επιβλήθηκαν μέρος των δικαστικών εξόδων της κυρίως ενάγουσας σε βάρος των κυρίως εναγομένων για αμφότερους τους βαθμούς, οριζόμενα σε 2.000 ευρώ (άρθρα 178 παρ. 1, 183, 191 παρ. 2 ΚΠολΔ), συμψηφίστηκαν τα έξοδα της παρεμπίπτουσας αγωγής και επιβλήθηκαν 400 ευρώ έξοδα σε βάρος της προσθέτως παρεμβαίνουσας (άρθρα 178 παρ. 1, 182 παρ. 1–2, 183, 191 παρ. 2 ΚΠολΔ).
Τελική Απόφαση
ΑΠΟΡΡΙΠΤΕΙ τυπικά την από 28-9-2023 με αριθμό κατάθεσης ΓΑΚ/ΕΑΚ ………../2023 έφεση κατά της εκκαλουμένης με αριθμό 2664/2023 οριστικής απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Πειραιώς (Τακτική Διαδικασία) ως προς την τρίτη των εφεσίβλητων. ΣΥΜΨΗΦΙΖΕΙ τα δικαστικά έξοδα μεταξύ της εκκαλούσας της από 28-9-2023 με αριθμό κατάθεσης ΓΑΚ/ΕΑΚ ………../2023 έφεσης και της τρίτης των εφεσίβλητων. ΑΠΟΡΡΙΠΤΕΙ τυπικά την από 26-10-2023 με αριθμό κατάθεσης ΓΑΚ/ΕΑΚ ……../2024 έφεση κατά της εκκαλουμένης με αριθμό 2664/2023 οριστικής απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Πειραιώς (Τακτική Διαδικασία) ως προς το δεύτερο των εφεσίβλητων. ΔΕΧΕΤΑΙ τυπικά και ΑΠΟΡΡΙΠΤΕΙ κατ’ ουσίαν την από 26-9-2023 με αριθμό κατάθεσης ΓΑΚ/ΕΑΚ ………./2023 έφεση κατά της εκκαλουμένης με αριθμό 2664/2023 οριστικής απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου ...
Ακριβές Νομικό Ερώτημα
Αν η εγκατάλειψη χειρουργικών γαζών στο σώμα της κυρίως ενάγουσας μετά από καισαρική τομή θεμελιώνει αδικοπρακτική ευθύνη του ιατρού και παράλληλη ευθύνη της ιδιωτικής κλινικής ως προστήσασας κατά το άρθρο 922 ΑΚ για επιδίκαση εύλογης χρηματικής ικανοποίησης λόγω ηθικής βλάβης· επίσης, αν η χρηματική ικανοποίηση προσδιορίζεται με βάση την αρχή της αναλογικότητας και τοκίζεται με τόκο υπερημερίας από την επίδοση της αγωγής.
Αναφορές σε Νόμους
Άνοιγμα απόφασης

ΑΠ 395/2025

Αστικό Δίκαιο · Δικονομικό Δίκαιο2025Άρειος Πάγος
Σχετικότητα 96.7%
Κρίσιμα Πραγματικά Περιστατικά
Ασθενής, πάσχουσα από χρόνια αυχενική ριζοπάθεια και δεξιά ωλένιο νευροπάθεια σημαντικού βαθμού με ενεργό απονεύρωση, υποβλήθηκε στις 14/7/2011 σε πρώτη χειρουργική επέμβαση νευρόλυσης και πρόσθιας μετάθεσης του ωλένιου νεύρου υπό γενική αναισθησία. Λίγες ώρες μετά την επέμβαση εμφάνισε εσωτερική αιμορραγία, την οποία αντιμετώπισε ο χειρουργός με πίεση της τομής. Στις 8/9/2011 ηλεκτρομυογράφημα ανέδειξε συνέχιση της ωλένιας νευροπάθειας με υπολειπόμενη απονεύρωση. Στις 21/11/2011 υποβλήθηκε σε δεύτερη επέμβαση (αναθεώρηση), κατά την οποία ο χειρουργός τοποθέτησε νευραγωγό neurotube (βιοαποδομήσιμο υλικό από πολυγλυκολικό οξύ) για προστασία από ουλώδη ιστό, με διατομή του νευραγωγού για περιτύλιξη του νεύρου, ενώ η προτεινόμενη χρήση από την κατασκευάστρια εταιρεία ήταν για αποκατάσταση κομμένων νεύρων. Στις 5/3/2012 νέο ηλεκτρομυογράφημα διαπίστωσε νέα ενεργό απονεύρωση. Στις 27/3/2012 υποβλήθηκε σε τρίτη επέμβαση από άλλον χειρουργό με λήψη σαφηνούς φλέβας από το πόδι και τοποθέτησή της ως προστατευτικό μόσχευμα, με θετικά αποτελέσματα.
Νομική Σκέψη του Δικαστηρίου
Το άρθρο 914 ΑΚ σε συνδυασμό με το άρθρο 24 α.ν. 1565/1939 και το άρθρο 8 ν. 2251/1994 ορίζουν ότι η αδικοπρακτική ευθύνη ιατρού προϋποθέτει παράνομη και υπαίτια συμπεριφορά, ζημία και αιτιώδη σύνδεσμο. Η αμέλεια υπάρχει όταν παραβιάζονται οι θεμελιώδεις κανόνες της ιατρικής επιστήμης. Κατά το άρθρο 5 ν. 2619/1998 απαιτείται ενημέρωση του ασθενούς και έγκυρη συναίνεση. Το Πρωτοδικείο δέχθηκε ότι η περινευρική ίνωση αποτελεί πιθανή επιπλοκή οφειλόμενη σε βιολογικούς παράγοντες, ότι μετά την πρώτη επέμβαση εμφανίστηκε εσωτερική αιμορραγία που αντιμετωπίστηκε με πίεση, ότι κατά τη δεύτερη επέμβαση χρησιμοποιήθηκε νευραγωγός neurotube με διατομή του για περιτύλιξη του νεύρου, ενώ η προτεινόμενη χρήση ήταν για κομμένα νεύρα, και ότι η τρίτη επέμβαση με φλεβικό μόσχευμα είχε θετικά αποτελέσματα. Εφαρμόζοντας τις ανωτέρω διατάξεις, το Πρωτοδικείο έκρινε ότι δεν υπήρξε αμέλεια του χειρουργού, χωρίς όμως να αιτιολογήσει επαρκώς την έλλειψη αιτιώδους συνάφειας μεταξύ του μετεγχειρητικού αιματώματος και του ουλώδους ιστού, τον τρόπο αντιμετώπισης του αιματώματος, την ενδεδειγμένη ή μη χρήση του νευραγωγού εκτός προδιαγραφών και την επάρκεια της προεγχειρητικής ενημέρωσης.
Κύριοι Λόγοι Απόφασης
Η αίτηση αναίρεσης έγινε δεκτή ως προς την πρώτη αναιρεσίβλητη κλινική διότι το Πρωτοδικείο στέρησε την απόφασή του από νόμιμη βάση με ανεπαρκείς και αντιφατικές αιτιολογίες. Συγκεκριμένα: α) δέχθηκε ότι η περινευρική ίνωση οφείλεται σε βιολογικούς παράγοντες χωρίς να προσδιορίσει ποιοι είναι αυτοί, ενώ αντιφατικά δέχθηκε ότι η τρίτη επέμβαση είχε θετικά αποτελέσματα, β) δεν αιτιολόγησε επαρκώς την έλλειψη αιτιώδους συνάφειας μεταξύ του μετεγχειρητικού αιματώματος και του ουλώδους ιστού, ούτε αν ο τρόπος αντιμετώπισης του αιματώματος ήταν ορθός, γ) δέχθηκε ότι η χρήση του νευραγωγού εκτός των προδιαγραφών δεν ήταν απαγορευμένη χωρίς να κρίνει αν ήταν ενδεδειγμένη, ενώ δεν αντέκρουσε επαρκώς την απόφανση του πραγματογνώμονα ότι η διατομή του νευραγωγού επιτάχυνε την υδρόλυσή του, και δ) δεν απάντησε στον ισχυρισμό ότι ο χειρουργός δεν ενημέρωσε ειδικά την ασθενή για τη χρήση του νευραγωγού και τις επιπλοκές του.
Τελική Απόφαση
- Δέχεται την από 7-12-2021 αίτηση της Μ. Κ. για αναίρεση της υπ' αριθμ. 2105/2021 απόφασης του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, ως προς την πρώτη αναιρεσίβλητη αυτής. - Αναιρεί την ανωτέρω απόφαση, κατά το μέρος που αναφέρεται στο σκεπτικό. - Παραπέμπει την υπόθεση, κατά το ανωτέρω μέρος της, προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο δικαστήριο, που εξέδωσε την αναιρεθείσα απόφαση, το οποίο θα συγκροτηθεί από άλλους δικαστές, εκτός εκείνων που εξέδωσαν την απόφαση. -Διατάσσει την επιστροφή του παραβόλου της αναίρεσης στην αναιρεσείουσα. - Καταδικάζει την πρώτη αναιρεσίβλητη στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων της αναιρεσείουσας, τα οποία ορίζει σε τρείς χιλιάδες (3.000) ευρώ. - Απορρίπτει την ίδια ανωτέρω αίτηση αναίρεσης ως προς τους δεύτερο, τρίτο, τέταρτη και πέμπτη των αναιρεσιβλήτων. - Καταδικάζει την αναιρεσείουσα στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων των αναιρεσιβλήτων αυτών, τα οποία ορίζει σε δύο χιλιάδες επτακόσια (2.700) ευρώ. - Απορρίπτει την από 24-3-2022 επικουρική αίτηση του Χ. Τ., για αναίρεση της ιδίας υπ' αριθμ. 2105/2021 απόφασης του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Αθηνών. - Διατάσσει την εισαγωγή του παραβόλου στο δημόσιο ταμείο. Και - Καταδικάζει τον αναιρεσείοντα στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων της αναιρεσίβλητης, τα οποία ορίζει σε δύο χιλιάδες επτακόσια (2.700) ευρώ.
Ακριβές Νομικό Ερώτημα
Αν η αδικοπρακτική ευθύνη ιατρού για ιατρική αμέλεια κατά χειρουργικές επεμβάσεις προϋποθέτει επαρκή αιτιολογία ως προς την αιτιώδη συνάφεια μεταξύ της συμπεριφοράς του ιατρού και της ζημίας, την ύπαρξη ή μη αμέλειας στην αντιμετώπιση μετεγχειρητικών επιπλοκών, την ενδεδειγμένη ή μη χρήση ιατροτεχνολογικών υλικών εκτός των προδιαγραφών της κατασκευάστριας εταιρείας και την επάρκεια της προεγχειρητικής ενημέρωσης του ασθενούς για την έγκυρη συναίνεσή του.
Αναφορές σε Νόμους
Άνοιγμα απόφασης

ΑΠ 1381/2022

Αστικό Δίκαιο · Δικονομικό Δίκαιο2022Άρειος Πάγος
Σχετικότητα 96.6%
Κρίσιμα Πραγματικά Περιστατικά
Ασθενής, 52 ετών, οδηγός ταξί, επισκέφθηκε ιατρό χειρουργό-ουρολόγο τον Μάιο 2008 λόγω ανώδυνης αιματουρίας και άλγους στην αριστερή πλάτη. Ο ιατρός διενήργησε ουρηθροσκόπηση-κυστεοσκόπηση, κλινική εξέταση προστάτη και υπερηχογράφημα, διέγνωσε χρόνια προστατίτιδα και στένωμα ουρήθρας και χορήγησε φαρμακευτική αγωγή. Παρά τη θεραπεία, το σύμπτωμα της ανώδυνης διαλείπουσας αιματουρίας επέμενε (3-4 φορές ανά μήνα). Ο ιατρός διενήργησε νέα υπερηχογραφήματα στις 17-7-2008 και 26-11-2008 χωρίς ευρήματα και ενέμεινε στην αρχική διάγνωση. Τον Φεβρουάριο 2009 ο ασθενής μεταφέρθηκε στο Γενικό Νοσοκομείο Καρδίτσας όπου διαπιστώθηκε φλεγμονή προστατικής ουρήθρας. Στις 26-3-2009 διαγνώσθηκε ευμεγέθες νεόπλασμα (καρκίνωμα) αριστερού νεφρού διαστάσεων 8 εκ. με διήθηση περινεφρικού λίπους. Στις 3-4-2009 υπεβλήθη σε ριζική νεφρεκτομή αριστερού νεφρού. Στις 18-1-2010 διαπιστώθηκε μετεγχειρητική υπολειμματική αλλοίωση (μετάσταση) 2,5 εκ. στην περιοχή νεφρεκτομής που αυξήθηκε σε 4Χ3 εκ. τον Σεπτέμβριο 2011. Στις 27-8-2012 ανευρέθησαν μεταστάσεις στο ήπαρ διαμέτρων 31,9 και 40,3 χιλ. Ο ασθενής υποβλήθηκε σε πολλαπλές χημειοθεραπείες από 2-11-2010 και εξακολουθεί, κατέστη ανάπηρος σε ποσοστό 80% και ανίκανος για εργασία από το 2009.
Νομική Σκέψη του Δικαστηρίου
Το άρθρο 914 ΑΚ ορίζει ότι όποιος ζημιώσει άλλον παράνομα και υπαίτια έχει υποχρέωση να τον αποζημιώσει, ενώ το άρθρο 932 ΑΚ προβλέπει χρηματική ικανοποίηση για ηθική βλάβη. Το άρθρο 24 α.ν. 1565/1939 επιβάλλει στον ιατρό να παρέχει ιατρική συνδρομή σύμφωνα με τις θεμελιώδεις αρχές της ιατρικής επιστήμης. Το άρθρο 8 ν. 2251/1994 καθιερώνει νόθο αντικειμενική ευθύνη με αντιστροφή βάρους απόδειξης για παρόχους υπηρεσιών. Το δικαστήριο διαπίστωσε ότι ο ασθενής εμφάνιζε ανώδυνη αιματουρία από τον Μάιο 2008, ο ιατρός διέγνωσε εσφαλμένα χρόνια προστατίτιδα, παρέλειψε να παραπέμψει για αξονική ή μαγνητική τομογραφία παρά την επιμονή του συμπτώματος, αρκούμενος σε υπερηχογραφήματα. Το νεόπλασμα διαγνώσθηκε τον Μάρτιο 2009 με διαστάσεις 8 εκ. και διήθηση περινεφρικού λίπους, οδηγώντας σε ριζική νεφρεκτομή και μεταστάσεις. Εφαρμόζοντας τους κανόνες της ιατρικής επιστήμης, το δικαστήριο έκρινε ότι η παράλειψη διενέργειας των ενδεδειγμένων απεικονιστικών εξετάσεων παρά την επίμονη ανώδυνη αιματουρία συνιστά αμέλεια. Η έγκαιρη διάγνωση θα επέτρεπε μερική νεφρεκτομή με ηπιότερες συνέπειες και απομακρυσμένο κίνδυνο μεταστάσεων, ενώ τα ποσοστά 5ετούς επιβίωσης σε στάδιο Τ1 (≤7 εκ.) κυμαίνονται 60-82% έναντι 15-35% σε στάδιο Τ2α-Τ3α.
Κύριοι Λόγοι Απόφασης
Η αίτηση αναίρεσης απορρίφθηκε διότι το Εφετείο δεν παραβίασε το τεκμήριο αθωότητας του άρθρου 6 παρ. 2 ΕΣΔΑ και του άρθρου 14 παρ. 3 του Διεθνούς Συμφώνου. Το πολιτικό δικαστήριο δεν δεσμεύεται αποδεικτικά από αθωωτική ποινική απόφαση, αλλά οφείλει να τη συνεκτιμήσει ως ισχυρό τεκμήριο. Το Εφετείο έλαβε υπόψη την αθωωτική απόφαση χωρίς να αμφισβητήσει την ποινική κρίση, χωρίς να προβεί σε ερμηνεία των λόγων απαλλαγής και χωρίς να χρησιμοποιήσει χαρακτηρισμούς που θα έθεταν υπό αμφισβήτηση την αθώωση. Κατέληξε σε διαφορετικό αποδεικτικό πόρισμα μετά από αιτιολογημένη εκτίμηση όλων των αποδεικτικών μέσων, διαπιστώνοντας αμέλεια του ιατρού στην εσφαλμένη διάγνωση, την παράλειψη διενέργειας απεικονιστικών εξετάσεων παρά την επιμονή της ανώδυνης αιματουρίας και τον αιτιώδη σύνδεσμο με τη βλάβη της υγείας του ασθενούς.
Τελική Απόφαση
Απορρίπτει την από 22-6-2020 αίτηση και τους από 26-1-2021 πρόσθετους αυτής λόγους του Γ. Κ. του Α. για αναίρεση της υπ' αριθ. 81/2020 απόφασης του Τριμελούς Εφετείου Λ.. Διατάσσει την εισαγωγή στο Δημόσιο Ταμείο του κατατεθέντος, για την άσκηση της ένδικης αίτησης αναίρεσης, παραβόλου. Καταδικάζει τον αναιρεσείοντα στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων του αναιρεσιβλήτου, τα οποία ορίζει στο ποσό των δύο χιλιάδων επτακοσίων (2.700) €.
Ακριβές Νομικό Ερώτημα
Αν η αμετάκλητη αθώωση ιατρού από ποινικό δικαστήριο για σωματική βλάβη από αμέλεια δεσμεύει το πολιτικό δικαστήριο κατά την εκδίκαση αγωγής αποζημίωσης για ιατρική αμέλεια που στηρίζεται στα ίδια πραγματικά περιστατικά και αν η διαφορετική κρίση του πολιτικού δικαστηρίου παραβιάζει το τεκμήριο αθωότητας του άρθρου 6 παρ. 2 ΕΣΔΑ και του άρθρου 14 παρ. 3 του Διεθνούς Συμφώνου για τα Ατομικά και Πολιτικά Δικαιώματα.
Αναφορές σε Νόμους
Άνοιγμα απόφασης

ΕφΠειρ 547/2025

Αστικό Δίκαιο · Δικονομικό Δίκαιο2025Εφετείο Πειραιώς
Σχετικότητα 96.5%
Κρίσιμα Πραγματικά Περιστατικά
- Δευτεροβάθμια δίκη ενώπιον Τριμελούς Εφετείου Πειραιώς κατά της υπ’ αριθ. 1620/2022 απόφασης Πολυμελούς Πρωτοδικείου Πειραιώς, η οποία δέχθηκε εν μέρει αγωγή αδικοπρακτικής ευθύνης για ιατρικό σφάλμα, δέχθηκε παρεμπίπτουσα αγωγή του ιατρού κατά της ασφαλιστικής του και απέρριψε παρεμπίπτουσα αγωγή της κλινικής κατά της ασφαλιστικής της. Ασκούνται τέσσερις εφέσεις: Α (ενάγων), Β (εκκαλούσα κλινική), Γ και Δ (εκκαλούν ιατρός, με την Δ ως επικουρική και ομοίου αντικειμένου). - Δικονομική διάταξη: ο ενάγων (άνδρας) στρέφεται κατά ιατρού (άνδρα) και ιδιωτικής κλινικής (ανώνυμη εταιρεία). Υφίστανται προσεπικλήσεις/παρεμπίπτουσες αγωγές προς ασφαλιστικές εταιρείες. - Ιατρική σχέση: ο ιατρός, διευθυντής χειρουργικής κλινικής ιδιωτικού νοσοκομείου της εφεσίβλητης, διενήργησε στις εγκαταστάσεις της λαπαροσκοπική χολοκυστεκτομή. Διαπιστώθηκαν προεγχειρητικά και διεγχειρητικά ενδείξεις αυξημένης δυσχέρειας. Κατά την επέμβαση σημειώθηκε διατομή χοληδόχου πόρου, η επέμβαση μετετράπη σε ανοικτή με χολοπεπτική αναστόμωση και ακολούθησε δεύτερη επέμβαση λόγω διαφυγής. - Προδικία και πορεία υγείας: μετεγχειρητικά ο ενάγων εμφάνισε επαναλαμβανόμενες χολαγγειίτιδες, διατάσεις χοληφόρων και τοποθετήσεις stent. Πιστοποιήθηκαν ποσοστά αναπηρίας 70% (2015), 74% (2017) και 85% (2019). - Ασφαλιστική κάλυψη: ο ιατρός είχε επαγγελματική αστική ευθύνη με όρια 500.000 ευρώ ανά άτομο και 1.000.000 ευρώ συνολικά. Η κλινική είχε ασφαλιστήρια αστικής ευθύνης 750.000 ευρώ ανά περιστατικό (δύο περιόδων. - Απαιτήσεις: ο ενάγων ζήτησε αναγνώριση οφειλής 200.000 ευρώ (ΑΚ 931) και 300.000 ευρώ (ΑΚ 932). Πρωτοδίκως επιδικάστηκαν 20.000 ευρώ για ηθική βλάβη και 15.000 ευρώ κατά ΑΚ 931, νομιμοτόκως από επίδοση. Οι εφέσεις Α, Β και Γ αμφισβήτησαν αντιστοίχως την απόρριψη/παραδοχή και τα ποσά, ενώ η Δ ήταν επικουρική και ταυτόσημη με τη Γ.
Νομική Σκέψη του Δικαστηρίου
Κανόνας: Η αδικοπρακτική ευθύνη θεμελιώνεται όταν συντρέχουν παράνομη και υπαίτια συμπεριφορά, ζημία και αιτιώδης συνάφεια (ΑΚ 298, 299, 330, 914, 932). Στις υπηρεσίες υγείας εφαρμόζεται το άρθρο 8 Ν. 2251/1994: ο ζημιωθείς αποδεικνύει ζημία και αιτιώδη συνάφεια, ενώ ο παρέχων φέρει το βάρος απόδειξης έλλειψης υπαιτιότητας. Ο ιατρός οφείλει lege artis επιμέλεια (άρθρο 24 Α.Ν. 1565/1939 σε συνδυασμό με ΑΚ 652, 330, 914). Η κλινική ευθύνεται ως προστήσασα (ΑΚ 922) όταν ο ιατρός εντάσσεται στον κύκλο δραστηριότητάς της υπό γενικές οδηγίες. Η αναπηρία αξιολογείται αυτοτελώς για εύλογη παροχή (ΑΚ 931), διακριτή από ηθική βλάβη (ΑΚ 932). Ένσταση καταχρήσεως δεν καταλαμβάνει την άσκηση δικονομικών δικαιωμάτων (ΑΚ 281). Αγωγή είναι ορισμένη όταν εκτίθενται σαφώς αδικοπρακτικές πράξεις/παραλείψεις, ζημία και αιτιώδης συνάφεια (ΚΠολΔ 216). Έφεση είναι απαράδεκτη όταν δεν μεταβιβάζεται κεφάλαιο ως προς συγκεκριμένο εφεσίβλητο (ΚΠολΔ 522) ή όταν ασκείται δεύτερη ταυτόσημη κατά της ίδιας απόφασης από τον ίδιο εκκαλούντα (ΚΠολΔ 514). Δικαστική δαπάνη κατά τα άρθρα 176, 183, 191 §2 ΚΠολΔ. Πραγματικά: Ο ενάγων υπεβλήθη στις 9-1-2013 σε λαπαροσκοπική χολοκυστεκτομή από τον εναγόμενο ιατρό στην ιδιωτική κλινική της συγκαθής εναγομένης. Υπήρχαν προεγχειρητικές και διεγχειρητικές ενδείξεις (χρόνιες φλεγμονές, συμφύσεις, παραμόρφωση, πιθανός βραχύς κυστικός πόρος) αυξημένου κινδύνου κακώσεως χοληφόρων. Κατά την επέμβαση επήλθε διατομή χοληδόχου πόρου, ακολούθησε μετατροπή σε ανοικτή και χολοπεπτική αναστόμωση, και δεύτερη επέμβαση λόγω διαφυγής. Ο ενάγων εμφάνισε στη συνέχεια υποτροπιάζουσες χολαγγειίτιδες και χρόνιο χολοστατικό σύνδρομο. Η σχέση ιατρού–κλινικής εντάσσει τον ιατρό στον κύκλο δραστηριότητας της κλινικής. Εφαρμογή: Το Δικαστήριο αξιολόγησε ότι ο ιατρός, παρά τις σαφείς ενδείξεις αυξημένου κινδύνου και τη δυσκολία αναγνώρισης ανατομικών δομών, δεν μετέτρεψε εγκαίρως την επέμβαση σε ανοικτή, με αποτέλεσμα τη διατομή χοληδόχου πόρου· συνεπώς συντρέχει αμέλεια και αιτιώδης συνάφεια. Η κλινική ευθύνεται ως προστήσασα. Τα ποσά 20.000 ευρώ (ΑΚ 932) και 15.000 ευρώ (ΑΚ 931) κρίνονται εύλογα με βάση την πάθηση και τις συνθήκες. Η ένσταση καταχρήσεως απορρίφθηκε ως μη νόμιμη και ο ισχυρισμός αοριστίας ως αβάσιμος. Η έφεση της κλινικής κατά της τρίτης εφεσίβλητης ασφαλιστικής απορρίφθηκε ως απαράδεκτη, μη μεταβιβασθέντος κεφαλαίου, και η δεύτερη ταυτόσημη έφεση του ιατρού απορρίφθηκε ως απαράδεκτη. Οι λοιπές εφέσεις απορρίφθηκαν κατ’ ουσίαν, με επιβάρυνση δαπανών και εισαγωγή παραβόλων στο Δημόσιο Ταμείο.
Κύριοι Λόγοι Απόφασης
Η υπό στοιχείο Δ έφεση του ίδιου εκκαλούντος με την υπό στοιχείο Γ, κατά της ίδιας εφεσίβλητης και επί των ίδιων κεφαλαίων και αιτημάτων, φέρεται απαραδέκτως, ως δεύτερη ταυτόσημη έφεση (ΚΠολΔ 514). Ως ηττηθείς, ο εκκαλών καταδικάζεται στη δικαστική δαπάνη της εφεσίβλητης (άρθρα 176, 183, 191 § 2 ΚΠολΔ) και διατάσσεται η εισαγωγή του παραβόλου στο Δημόσιο Ταμείο (άρθρο 495 παρ. 3 ΚΠολΔ). Η υπό στοιχείο Β έφεση απορρίπτεται τυπικά ως προς την τρίτη εφεσίβλητη ασφαλιστική, διότι κανένας λόγος έφεσης δεν πλήττει το κεφάλαιο της εκκαλουμένης που απέρριψε την παρεμπίπτουσα αγωγή κατά αυτής και, συνεπώς, ως προς αυτήν δεν μεταβιβάστηκε η υπόθεση στο δευτεροβάθμιο δικαστήριο (ΚΠολΔ 522). Επιβάλλονται εις βάρος της εκκαλούσας τα έξοδα της ως άνω εφεσίβλητης (άρθρα 176, 183, 191 § 2 ΚΠολΔ). Επί της ουσίας, αποδείχθηκε αμέλεια του εφεσίβλητου ιατρού στη μη έγκαιρη μετατροπή της λαπαροσκοπικής χολοκυστεκτομής σε ανοικτή, που οδήγησε σε διατομή χοληδόχου πόρου, και ευθύνη της κλινικής ως προστήσασας. Τα εύλογα ποσά 20.000 ευρώ κατ’ άρθρο 932 ΑΚ και 15.000 ευρώ κατ’ άρθρο 931 ΑΚ κρίνονται ορθά. Η ένσταση καταχρηστικότητας (ΑΚ 281) και ο λόγος αοριστίας (ΚΠολΔ 216) απορρίπτονται. Συνεπώς, οι υπό στοιχεία Α, Β (ως προς τους λοιπούς εφεσίβλητους) και Γ εφέσεις απορρίπτονται κατ’ ουσίαν, με επιβάρυνση των εκκαλούντων με δικαστική δαπάνη 1.400 ευρώ έκαστος υπέρ των εφεσίβλητων (άρθρα 176, 183, 191 § 2 ΚΠολΔ) και με εισαγωγή των παραβόλων στο Δημόσιο Ταμείο (άρθρο 495 παρ. 3 ΚΠολΔ).
Τελική Απόφαση
Απορρίπτει τυπικά την υπό στοιχείο Δ έφεση. Επιβάλλει σε βάρος του εκκαλούντος της υπό στοιχεία Δ εφέσεως …………., τα δικαστικά έξοδα της εφεσίβλητης, για τον παρόντα βαθμό δικαιοδοσίας, τα οποία ορίζει στο ποσό των χιλίων τετρακοσίων (1.400) ευρώ. Απορρίπτει τυπικά την υπό στοιχείο Β έφεση ως προς την τρίτη εφεσίβλητη εταιρεία με την επωνυμία «………………». Δέχεται τυπικά και απορρίπτει κατ’ ουσίαν τις υπό στοιχεία Α, Β (ως προς τους λοιπούς εφεσίβλητους) και Γ εφέσεις. Επιβάλλει σε βάρος του εκκαλούντος της υπό στοιχείο Α εφέσεως, τα δικαστικά έξοδα των εφεσίβλητων, εις ολόκληρον, για τον παρόντα βαθμό δικαιοδοσίας, τα οποία ορίζει στο ποσό των χιλίων τετρακοσίων (1.400) ευρώ. Επιβάλλει σε βάρος της εκκαλούσας της υπό στοιχείο Β εφέσεως, τα δικαστικά έξοδα των εφεσίβλητων, εις ολόκληρον, για τον παρόντα βαθμό δικαιοδοσίας, τα οποία ορίζει στο ποσό των χιλίων τετρακοσίων (1.400) ευρώ. Επιβάλλει σε βάρος του εκκαλούντος της υπό στοιχεία Γ εφέσεως, τα δικαστικά έξοδα των εφεσίβλητων, εις ολόκληρον, για τον παρόντα βαθμό δικαιοδοσίας, τα οποία ορίζει στο ποσό των χιλίων τετρακοσίων (1.400) ευρώ. Διατάσσει την εισαγωγή των παραβόλων για την άσκηση των υπό κρίση εφέ...
Ακριβές Νομικό Ερώτημα
Αν ο ιατρός που παρέχει υπηρεσίες ευθύνεται αδικοπρακτικά και η ιδιωτική κλινική ευθύνεται ως προστήσασα κατά ΑΚ 922, όταν, παρά συντρέχουσες ενδείξεις αυξημένου κινδύνου σε λαπαροσκοπική χολοκυστεκτομή, δεν μετετράπη εγκαίρως η επέμβαση σε ανοικτή και επήλθε κάκωση (διατομή) του χοληδόχου πόρου· επίσης, αν ο παθών δικαιούται επιδίκαση εύλογων ποσών κατ’ άρθρα 932 και 931 ΑΚ.
Αναφορές σε Νόμους
Άνοιγμα απόφασης

ΑΠ 1202/2020

Δικονομικό Δίκαιο · Αστικό Δίκαιο2020Άρειος Πάγος
Σχετικότητα 96.4%
Κρίσιμα Πραγματικά Περιστατικά
Ασθενής, γεννηθείσα το 1964, έγγαμη με δύο τέκνα, με ισχυρό οικογενειακό ιστορικό καρκίνου μαστού, υποβλήθηκε στις 4-4-2003 σε μαστογραφία σε ιδιωτικό διαγνωστικό κέντρο από ιατρό ακτινολόγο. Το πόρισμα ανέφερε ότι δεν υφίστανται μικροασβεστώσεις ή άλλα σημεία κακοήθειας, και η ασθενής καθησυχάστηκε χωρίς να προβεί σε επανέλεγχο. Τον Ιούλιο 2005 ψηλάφησε ογκίδιο και στις 4-7-2005 οι εξετάσεις έδειξαν ακτινοσκιερό μόρφωμα οπισθοθηλαία αριστερά, με πολυλοβωτή παρυφή και διάμετρο περίπου 1,6 εκ., καθώς και άθροισμα μικροασβεστώσεων. Στις 26-7-2005 έγινε αρχικά ευρεία τμημοεκτομή και αμέσως τροποποιημένη ριζική μαστεκτομή με λεμφαδενικό καθαρισμό. Η ιστολογία κατέδειξε εστία καρκινώματος πόρων in situ (~15%) και διηθητικό καρκίνωμα χαμηλής διαφοροποίησης, με λεμφαδένες ελεύθερους (0/15). Ακολούθησε ορμονοθεραπεία με παρενέργειες και αλλαγή σε ενέσιμη αγωγή ανά τρεις μήνες. Μεταγενέστερες ιατρικές γνωματεύσεις εντόπισαν επασβεστώσεις στη μαστογραφία του 2003 που απαιτούσαν σύντομο επανέλεγχο ή βιοψία.
Νομική Σκέψη του Δικαστηρίου
Το άρθρο 8 § 4 ν. 2251/1994, σε συνδυασμό με τα άρθρα 298, 914 ΑΚ και 24 α.ν. 1565/1939, καθιερώνει ευθύνη του παρέχοντος ιατρικές υπηρεσίες εφόσον δεν τηρεί τους κανόνες της ιατρικής επιστήμης, με αντιστροφή του βάρους απόδειξης ως προς την υπαιτιότητα. Παράλληλα, το άρθρο 559 αριθ. 19 ΚΠολΔ επιτρέπει αναίρεση όταν η απόφαση στερείται σαφών και επαρκών αιτιολογιών σε ουσιώδη ζητήματα, ιδίως ως προς αιτιώδη σύνδεσμο και παρανομία. Το δικαστήριο διαπίστωσε ότι στις 4-4-2003 εκδόθηκε πόρισμα μαστογραφίας χωρίς εύρημα μικροασβεστώσεων, ενώ στις 4-7-2005 ανευρέθη συμπαγές μόρφωμα 1,6 εκ. με μικροασβεστώσεις και ακολούθησε στις 26-7-2005 τροποποιημένη ριζική μαστεκτομή. Η ιστολογία έδειξε DCIS ~15% και διηθητικό καρκίνωμα, με 0/15 λεμφαδένες. Πραγματογνωμοσύνες εντόπισαν επασβεστώσεις στη μαστογραφία του 2003 που επέβαλλαν άμεσο επανέλεγχο/βιοψία. Εφαρμόζοντας τα ανωτέρω, έκρινε ότι το δευτεροβάθμιο δικαστήριο διατύπωσε αντιφατικές και ανεπαρκείς αιτιολογίες: αφενός δέχθηκε ότι δεν αποδείχθηκε καρκίνος το 2003, αφετέρου συνέδεσε τις επασβεστώσεις του 2003 με τη νόσο του 2005 και τη μαστεκτομή, χωρίς να διευκρινίσει αν έγκαιρος έλεγχος θα απέτρεπε τη ριζική μαστεκτομή ή θα περιόριζε τη βλάβη. Η ασάφεια ως προς τον αιτιώδη σύνδεσμο υπήγαγε την υπόθεση στο άρθρο 559 αριθ. 19 ΚΠολΔ.
Κύριοι Λόγοι Απόφασης
Η αναίρεση έγινε δεκτή διότι η εφετειακή απόφαση στερούνταν νόμιμης βάσης κατά το άρθρο 559 αριθ. 19 ΚΠολΔ: περιείχε αντιφάσεις και ασάφειες ως προς κρίσιμα ζητήματα αιτιώδους συνδέσμου. Ειδικότερα, ενώ αναφέρεται ότι δεν αποδείχθηκε ύπαρξη καρκίνου στις 4-4-2003, ταυτόχρονα συνάγεται ότι οι τότε επασβεστώσεις οδήγησαν στη νόσο του 2005 και στη ριζική μαστεκτομή, χωρίς σαφή αιτιολόγηση του πώς συνδέονται και αν ο έγκαιρος επανέλεγχος/βιοψία θα απέτρεπε ή θα μείωνε τη βλάβη. Η ελλιπής αυτή αιτιολόγηση ως προς την ύπαρξη της νόσου το 2003 και τον καθοριστικό αιτιώδη σύνδεσμο επέβαλε την αναίρεση και την παραπομπή.
Τελική Απόφαση
Αναιρεί την υπ' αριθμ. 2103/2017 απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης. Παραπέμπει την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, που θα συγκροτηθεί όμως από δικαστές άλλους από αυτούς που εξέδωσαν την αναιρουμένη απόφαση. Διατάσσει την απόδοση στους αναιρεσείοντες του καταβληθέντος από αυτούς παραβόλου. Καταδικάζει την αναιρεσίβλητη στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσειόντων, τα οποία ορίζει στο ποσό των τριών χιλιάδων (3.000) ευρώ.
Ακριβές Νομικό Ερώτημα
Αν ο ιατρός ακτινολόγος, που δεν εντοπίζει ύποπτες επασβεστώσεις σε μαστογραφία και δεν συστήνει άμεσο συγκριτικό επανέλεγχο ή βιοψία, παραβιάζει τους κανόνες της ιατρικής τέχνης (lege artis) και θεμελιώνει αδικοπρακτική ευθύνη για τη μεταγενέστερη εξέλιξη της νόσου και τις επακόλουθες επεμβάσεις.
Αναφορές σε Νόμους
Άνοιγμα απόφασης

ΑΠ 827/2022

Αστικό Δίκαιο · Δικονομικό Δίκαιο2022Άρειος Πάγος
Σχετικότητα 96.4%
Κρίσιμα Πραγματικά Περιστατικά
Ασθενής, γεννηθείς στις 8.6.1973, έγγαμος και πατέρας δύο ανηλίκων τέκνων, διαγνώστηκε την 3.4.2009 με αιμαγγειοβλάστωμα παρεγκεφαλίδας. Την 5.6.2009 υποβλήθηκε σε χειρουργική επέμβαση αφαίρεσης του όγκου από νευροχειρουργό σε ιδιωτική κλινική. Μετά την επέμβαση παρουσίασε συνεχή εκροή εγκεφαλονωτιαίου υγρού από το χειρουργικό τραύμα, με απώλειες 400 ml/24 ώρες και στη συνέχεια 150 ml ημερησίως. Την 6.6.2009 εμφάνισε ανισοκορία και αξονική τομογραφία έδειξε οίδημα στην παρεγκεφαλίδα. Την 10.6.2009 εξήλθε από ΜΕΘ με αύξηση λευκών αιμοσφαιρίων από 15.000 σε 30.000. Την 12.6.2009 αφαιρέθηκε υποδόρια παροχέτευση και καλλιέργεια έδειξε επιδερμικό σταφυλόκοκκο. Παρατηρήθηκε διαρροή ΕΝΥ από το τραύμα που αντιμετωπίστηκε συντηρητικά. Την 19.6.2009, εννέα ημέρες μετά την έξοδο από ΜΕΘ, έγινε χειρουργικός καθαρισμός τραύματος. Την 23.6.2009 καλλιέργεια απομόνωσε Serratia Marcescens (ενδονοσοκομειακό μικρόβιο). Ασθενής είχε προσβληθεί από μηνιγγίτιδα και κοιλιίτιδα. Την 8.7.2009 και 22.7.2009 τοποθετήθηκε εξωτερική και μόνιμη παροχέτευση αντίστοιχα. Εξήλθε από νοσοκομείο στις 9.11.2009 τετραπληγικός, σε ημικωματώδη κατάσταση, με τραχειοστομία, ρινογαστρικό σωλήνα και μόνιμο καθετήρα. Νοσηλεύτηκε σε κλινικές Γερμανίας και Ελλάδας για αποκατάσταση. Απεβίωσε στις 9.5.2012 από σηπτική καταπληξία λόγω λοιμώξεων αναπνευστικού και ουροποιητικού συστήματος.
Νομική Σκέψη του Δικαστηρίου
Τα άρθρα 298, 299, 330, 914 και 932 ΑΚ προβλέπουν ότι η αδικοπρακτική ευθύνη προϋποθέτει παράνομη και υπαίτια συμπεριφορά, ζημία και αιτιώδη σύνδεσμο. Αμέλεια υπάρχει όταν ο δράστης δεν καταβάλει την επιμέλεια του μέσου συνετού εκπροσώπου του κύκλου δραστηριότητάς του. Αιτιώδης σύνδεσμος υπάρχει όταν η συμπεριφορά ήταν ικανή να επιφέρει τη ζημία. Το άρθρο 24 α.ν. 1565/1939 σε συνδυασμό με άρθρα 330, 652 και 914 ΑΚ προβλέπει ότι ο ιατρός ευθύνεται για ζημία από κάθε αμέλειά του, ακόμη και ελαφριά, αν παρέβη την υποχρέωσή του να ενεργήσει σύμφωνα με τις αρχές της ιατρικής επιστήμης. Το Εφετείο διαπίστωσε ότι ο νευροχειρουργός, παρά τις ενδείξεις εγκεφαλικού οιδήματος και υποψία φλεγμονής με εκροή ΕΝΥ από το τραύμα, δεν προέβη άμεσα σε χειρουργικό καθαρισμό και τοποθέτηση εξωτερικής παροχέτευσης. Ο καθαρισμός έγινε την 19.6.2009, εννέα ημέρες μετά την έξοδο από ΜΕΘ, και η παροχέτευση στις 8 και 22.7.2009, όταν είχε ήδη επέλθει λοίμωξη του κεντρικού νευρικού συστήματος από μηνιγγίτιδα. Η μηνιγγίτιδα προκάλεσε δευτερογενώς αύξηση του οιδήματος, υδροκεφαλία και βλάβη εγκεφαλικού στελέχους που οδήγησε σε αναπηρία με σπαστική τετραπάρεση. Εφαρμόζοντας τις αρχές της ιατρικής ευθύνης, το Εφετείο έκρινε ότι η καθυστέρηση αντιμετώπισης της διαφυγής ΕΝΥ εξέθεσε τον ασθενή σε κίνδυνο μηνιγγίτιδας. Η μεταφορά του ενδονοσοκομειακού μικροβίου Serratia Marcescens έγινε μέσω του ΕΝΥ που διέρρεε συνεχώς. Η εγκεφαλική βλάβη οδήγησε σε κατάκλιση, τραχειοστομία, γαστροστομία, υποτροπιάζουσες λοιμώξεις και τελικά σηπτική καταπληξία που προκάλεσε το θάνατο.
Κύριοι Λόγοι Απόφασης
Η αίτηση αναίρεσης απορρίφθηκε διότι το Εφετείο διέλαβε πλήρεις και σαφείς αιτιολογίες που δικαιολογούν την αμελή συμπεριφορά του νευροχειρουργού και τον αιτιώδη σύνδεσμο με το θάνατο. Η καθυστερημένη τοποθέτηση εξωτερικής παροχέτευσης, παρά τη συνεχή εκροή ΕΝΥ επί σειρά ημερών και τις ενδείξεις οιδήματος και φλεγμονής, συνιστά παράβαση των κανόνων της ιατρικής επιστήμης. Η καθυστέρηση αυτή επέτρεψε την είσοδο ενδονοσοκομειακού μικροβίου μέσω του ΕΝΥ, την ανάπτυξη μηνιγγίτιδας, υδροκεφαλίας και βλάβης εγκεφαλικού στελέχους που κατέστησαν τον ασθενή τετραπληγικό. Η κατάσταση αυτή οδήγησε σε κατάκλιση, τραχειοστομία, γαστροστομία, υποτροπιάζουσες λοιμώξεις και τελικά σηπτική καταπληξία που προκάλεσε το θάνατο, χωρίς να μεσολαβήσει άλλο διακοπτικό γεγονός. Το Εφετείο έλαβε υπόψη όλα τα αποδεικτικά μέσα, συμπεριλαμβανομένων των εκθέσεων πραγματογνωμοσύνης και τεχνικών συμβούλων, τα οποία εκτίμησε ελεύθερα και κυριαρχικά.
Τελική Απόφαση
ΑΠΟΡΡΙΠΤΕΙ την από 15-9-2020 (2453/274/21-9-2020) αίτηση των 1) Η. Κ. του Δ. και 2) νομικού προσώπου ιδιωτικού δικαίου με την επωνυμία "Γενικό Νοσοκομείο ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ" για αναίρεση της 1558/2020 τελεσίδικης απόφασης του Τριμελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης. ΔΙΑΤΑΣΣΕΙ την εισαγωγή στο Δημόσιο Ταμείο του παραβόλου, που κατέθεσαν οι αναιρεσείοντες. ΚΑΤΑΔΙΚΑΖΕΙ τους αναιρεσείοντες στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσιβλήτων, τα οποία ορίζει στο ποσό των δύο χιλιάδων επτακοσίων (2.700) ευρώ.
Ακριβές Νομικό Ερώτημα
Αν η καθυστερημένη τοποθέτηση εξωτερικής παροχέτευσης εγκεφαλονωτιαίου υγρού από νευροχειρουργό, παρά τη συνεχή εκροή του από το χειρουργικό τραύμα και την ύπαρξη ενδείξεων εγκεφαλικού οιδήματος και φλεγμονής, συνιστά αμελή συμπεριφορά που θεμελιώνει αδικοπρακτική ευθύνη και αν υπάρχει αιτιώδης σύνδεσμος μεταξύ της καθυστέρησης αυτής και του θανάτου του ασθενούς από σηπτική καταπληξία, μέσω της ανάπτυξης μηνιγγίτιδας, υδροκεφαλίας και βλάβης εγκεφαλικού στελέχους.
Αναφορές σε Νόμους
Άνοιγμα απόφασης

ΑΠ 1915/2024

Αστικό Δίκαιο · Δικονομικό Δίκαιο2024Άρειος Πάγος
Σχετικότητα 96.4%
Κρίσιμα Πραγματικά Περιστατικά
Νεαρός ποδοσφαιριστής, γεννηθείς το 1984, διαγνώστηκε με ηβαλγία τον Ιούνιο 2005 και υποβλήθηκε σε λαπαροσκοπική πλαστική κοιλιακών τοιχωμάτων αμφοτερόπλευρα με τοποθέτηση πλεγμάτων σε ιδιωτική κλινική. Τον Ιούνιο 2007, δύο έτη μετά, διαγνώστηκε με βουβωνοκήλη αριστερά και υποβλήθηκε σε δεύτερη επέμβαση πλαστικής βουβωνοκήλης με τοποθέτηση πλέγματος με τη λαπαροσκοπική μέθοδο TAPP (διακοιλιακή προπεριτοναϊκή προσπέλαση) από χειρουργό που συνεργαζόταν με την κλινική. Τον Απρίλιο 2008, δέκα μήνες μετά, υποβλήθηκε σε τρίτη επέμβαση σε θεραπευτικό κέντρο στη Γερμανία για πλάγια υποτροπή βουβωνοκήλης αριστερά, κατά την οποία βρέθηκε συνδετήρας (clip) συμπεφυμένος με το ινωδώς αλλοιωμένο λαγονοβουβωνικό νεύρο και έγινε εκτομή του clip και του νεύρου. Κατά το έτος 2010 εμφάνισε ψυχιατρική πάθηση (σχιζοσυναισθηματική διαταραχή) με ποσοστό αναπηρίας 67%.
Νομική Σκέψη του Δικαστηρίου
Το άρθρο 914 ΑΚ σε συνδυασμό με το άρθρο 24 α.ν. 1565/1939 και το άρθρο 8 ν. 2251/1994 ορίζουν ότι ιατρός ευθύνεται αδικοπρακτικά όταν παραβιάζει τους θεμελιώδεις κανόνες της ιατρικής επιστήμης με αμέλεια, δηλαδή όταν δεν καταβάλλει την επιμέλεια που ο μέσος συνετός ιατρός της ειδικότητάς του θα κατέβαλλε υπό τις ίδιες συνθήκες. Η προστήσασα κλινική ευθύνεται αντικειμενικά για την αμελή συμπεριφορά του προστηθέντος ιατρού κατά άρθρο 922 ΑΚ. Το Εφετείο διαπίστωσε ότι η λαπαροσκοπική μέθοδος TAPP ήταν ενδεδειγμένη στη συγκεκριμένη περίπτωση, επειδή η προηγούμενη επέμβαση με τοποθέτηση πλεγμάτων και οι συμφύσεις που δημιουργήθηκαν αποτελούσαν αντένδειξη για τη μέθοδο TEP, καθιστώντας δυσχερή την ασφαλή εξωτερική προσέγγιση. Επίσης, οι συνδετήρες τοποθετήθηκαν σωστά χωρίς άμεση κάκωση του νεύρου, η δε δημιουργία συμφύσεων είναι φυσιολογικό επακόλουθο της επέμβασης. Εφαρμόζοντας τα ανωτέρω, το Εφετείο έκρινε ότι ο ιατρός διενήργησε την επέμβαση σύμφωνα με τους κανόνες της ιατρικής επιστήμης (lege artis) και ότι η μεταγενέστερη ψυχική πάθηση και ανικανότητα προς εργασία δεν συνδέονται αιτιωδώς με τη συμπεριφορά του ιατρού, η οποία δεν ήταν παράνομη και υπαίτια.
Κύριοι Λόγοι Απόφασης
Η αίτηση αναίρεσης απορρίφθηκε διότι το Εφετείο ορθά έκρινε ότι δεν υπάρχει παράνομη και υπαίτια συμπεριφορά του ιατρού και κατά συνέπεια δεν συντρέχουν οι προϋποθέσεις της αδικοπραξίας ούτε της αντικειμενικής ευθύνης της κλινικής από πρόστηση. Συγκεκριμένα, το Εφετείο διέλαβε πλήρεις, σαφείς και χωρίς αντιφάσεις αιτιολογίες, δεχόμενο ότι ο ιατρός ορθά επέλεξε τη λαπαροσκοπική μέθοδο TAPP, η οποία ήταν ενδεδειγμένη λόγω της προηγούμενης επέμβασης με πλέγματα, και ότι τοποθέτησε σωστά τους συνδετήρες χωρίς κάκωση του νεύρου, ενώ η δημιουργία συμφύσεων είναι φυσιολογική. Η τρίτη επέμβαση έγινε για αποκατάσταση υποτροπής της κήλης και όχι λόγω πλημμελειών της δεύτερης επέμβασης, και η ψυχική πάθηση δεν συνδέεται αιτιωδώς με τη συμπεριφορά του ιατρού.
Τελική Απόφαση
Απορρίπτει την από 14-5-2021 αίτηση του Α. Π. για αναίρεση της 143/2021 απόφασης του Τριμελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης. Διατάσσει την εισαγωγή του παραβόλου στο δημόσιο ταμείο. Και Καταδικάζει τον αναιρεσείοντα στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσίβλητων, τα οποία ορίζει σε δύο χιλιάδες επτακόσια (2.700) ευρώ.
Ακριβές Νομικό Ερώτημα
Αν συνιστά αδικοπραξία και θεμελιώνει ευθύνη ιατρού και προστήσασας κλινικής η επιλογή λαπαροσκοπικής μεθόδου επέμβασης (TAPP) αντί μη λαπαροσκοπικής (TEP) για αποκατάσταση βουβωνοκήλης σε ασθενή που είχε υποβληθεί σε προηγούμενη επέμβαση με τοποθέτηση πλεγμάτων, και αν η τοποθέτηση συνδετήρων (clips) που συμφύθηκαν με νεύρο συνιστά πλημμέλεια κατά την εκτέλεση ιατρικών καθηκόντων.
Αναφορές σε Νόμους
Άνοιγμα απόφασης

ΑΠ 1187/2017

Αστικό Δίκαιο · Δικονομικό Δίκαιο2017Άρειος Πάγος
Σχετικότητα 96.4%
Κρίσιμα Πραγματικά Περιστατικά
Ασθενής ηλικίας 51 ετών, βάρους 60 κιλών, χωρίς καρδιολογικό πρόβλημα, παρακολουθείτο γυναικολογικά από ιατρό από το 1986 και είχε υποβληθεί επιτυχώς σε τέσσερις χειρουργικές επεμβάσεις μέχρι το 2007. Την 17-9-2007 διαπιστώθηκε ενδοτραχηλικός πολύποδας και συμφωνήθηκε η αφαίρεσή του την 19-9-2007. Η επέμβαση διενεργήθηκε σε μικρό δωμάτιο δίπλα στο χειρουργείο που δεν ήταν οργανωμένο όπως το κανονικό χειρουργείο. Για την παρακολούθηση των ζωτικών λειτουργιών χρησιμοποιήθηκε δακτυλικό οξύμετρο χωρίς σύστημα καταγραφής ενδείξεων, αντί πλήρους συστήματος monitor. Χορηγήθηκε γενική αναισθησία με προποφόλη 80 mg αρχικά και 40 mg επιπλέον κατά τη διάρκεια της επέμβασης. Η επέμβαση διήρκεσε δέκα λεπτά. Η ασθενής δεν ανένηψε στον προβλεπόμενο χρόνο των πέντε λεπτών, διασωληνώθηκε και επιχειρήθηκαν τρεις προσπάθειες καρδιοαναπνευστικής αναζωογόνησης. Μεταφέρθηκε στο Γενικό Νοσοκομείο Λάρισας όπου διαγνώσθηκε κώμα αγνώστου αιτιολογίας. Νοσηλεύθηκε στη Μονάδα Εντατικής Θεραπείας έως 16-10-2007 σε κωματώδη κατάσταση εξαιτίας εγκεφαλικής ανοξαιμικής βλάβης και στη συνέχεια διακομίσθηκε σε Κέντρο Αποκατάστασης όπου νοσηλεύεται σε βαριά κωματώδη κατάσταση με τετραπληγία.
Νομική Σκέψη του Δικαστηρίου
Το άρθρο 24 του ΑΝ 1565/1939 σε συνδυασμό με τα άρθρα 298, 299, 330 εδ. β', 914 και 932 ΑΚ ορίζει ότι η αδικοπρακτική ευθύνη ιατρού θεμελιώνεται όταν ενεργήσει από αμέλεια, δηλαδή όταν δεν καταβάλλει την επιβαλλόμενη κατά αντικειμενική κρίση προσοχή και επιμέλεια που κάθε μετρίως συνετός και ευσυνείδητος ιατρός θα όφειλε να καταβάλλει κάτω από τις ίδιες περιστάσεις, και υπάρχει αιτιώδης σύνδεσμος μεταξύ της πράξης ή παράλειψης και του ζημιογόνου αποτελέσματος. Το άρθρο 8 του ν. 2251/1994 καθιερώνει νόθο αντικειμενική ευθύνη με αντιστροφή του βάρους απόδειξης ως προς την υπαιτιότητα και παρανομία. Το δικαστήριο διαπίστωσε ότι οι δύο ιατροί συνέπραξαν ως ομάδα στην επέμβαση, ο χειρουργός επέλεξε τον αναισθησιολόγο ως συνεργάτη, ο τρόπος παρακολούθησης των ζωτικών λειτουργιών με δακτυλικό οξύμετρο χωρίς καταγραφή ήταν ανεπαρκής έναντι του πλήρους monitoring που απαιτείται σε γενική αναισθησία, χορηγήθηκε μεγάλη δόση προποφόλης 80 mg αρχικά και 40 mg επιπλέον, και η ασθενής δεν ανένηψε στον προβλεπόμενο χρόνο παρουσιάζοντας εγκεφαλική ανοξαιμική βλάβη. Εφαρμόζοντας τις διατάξεις, το δικαστήριο έκρινε ότι ο χειρουργός, αν και αντιλήφθηκε την ανεπάρκεια της παρακολούθησης των ζωτικών λειτουργιών, προχώρησε στην επέμβαση χωρίς να λάβει πρόσθετα μέτρα εποπτείας για την αποφυγή επιπλοκών που τελικά προκλήθηκαν, συνιστώντας συγκλίνουσα αμέλεια με τον αναισθησιολόγο και εις ολόκληρον ευθύνη.
Κύριοι Λόγοι Απόφασης
Η αίτηση αναίρεσης απορρίφθηκε διότι το Εφετείο ορθά εφάρμοσε τις διατάξεις των άρθρων 24 ν. 1565/1939, 298, 330 εδ. β', 914, 932 ΑΚ και έκρινε ότι η πρόκληση της ιατρικής βλάβης οφείλεται στη συγκλίνουσα αμέλεια και των δύο ιατρών. Η ευθύνη του χειρουργού δεν θεμελιώθηκε σε αμελή συμπεριφορά αναφορικά με τον τρόπο που δόθηκε η αναισθησία, αλλά στο ότι, αν και αντιλήφθηκε ότι η παρακολούθηση των ζωτικών λειτουργιών δεν ήταν επαρκής, συνέχισε την επέμβαση χωρίς να λάβει πρόσθετα μέτρα εποπτείας για την αποφυγή των επιπλοκών που προκλήθηκαν. Οι παραδοχές του Εφετείου θεμελιώνουν επαρκώς την εις ολόκληρον ενοχή του αναιρεσείοντος και δεν υπάρχει ανεπάρκεια αιτιολογιών.
Τελική Απόφαση
Απορρίπτει την από 25 Ιουλίου 2014 αίτηση του Ι. Τ. για αναίρεση της υπ' αριθ. 217/2014 απόφασης του Τριμελούς Εφετείου Λάρισας. Επιβάλλει στον αναιρεσείοντα τα δικαστικά έξοδα της αναιρεσίβλητης, τα οποία ορίζει στο ποσό των δύο χιλιάδων επτακοσίων ευρώ (2.700) ευρώ. Διατάσσει την εισαγωγή στο Δημόσιο Ταμείο του κατατεθέντος, για την άσκηση της ένδικης αίτησης αναιρέσεως, παραβόλου.
Ακριβές Νομικό Ερώτημα
Αν χειρουργός γυναικολόγος φέρει εις ολόκληρον ευθύνη με αναισθησιολόγο για ιατρική βλάβη ασθενούς κατά χειρουργική επέμβαση, όταν προχώρησε στην επέμβαση παρότι ο τρόπος παρακολούθησης των ζωτικών λειτουργιών της ασθενούς δεν ήταν επαρκής και δεν έλαβε πρόσθετα μέτρα εποπτείας για την αποφυγή επιπλοκών.
Αναφορές σε Νόμους
Άνοιγμα απόφασης

ΕφΠειρ 297/2025

Αστικό Δίκαιο · Ασφαλιστικό Δίκαιο2025Εφετείο Πειραιώς
Σχετικότητα 96.3%
Κρίσιμα Πραγματικά Περιστατικά
- Δευτεροβάθμιο στάδιο: Κατά της υπ’ αριθ. 3139/2022 οριστικής και της 1141/2019 μη οριστικής απόφασης του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Πειραιώς ασκήθηκαν τρεις εφέσεις (ασφαλιστική εταιρεία ως παρεμπιπτόντως εναγόμενη – προσθέτως παρεμβαίνουσα, τρίτη εναγόμενη κλινική, πρώτος και δεύτερος των εναγόμενων – παρεμπιπτόντως ενάγων). Το πρωτοβάθμιο δικαστήριο είχε δεχθεί εν μέρει την κύρια αγωγή, απορρίψει την πρόσθετη παρέμβαση και δεχθεί παρεμπίπτουσα αγωγή του δεύτερου εναγόμενου. - Διάδικοι και ρόλοι: Ενάγοντες οι οικείοι θανόντος (πρώτος, δεύτερη – αποβιώσασα, τρίτη), εναγόμενοι δύο ιατροί χειρουργοί (άνδρες) και ιδιωτική κλινική (τρίτη εναγόμενη). Ο δεύτερος εναγόμενος προσεπικάλεσε την επαγγελματικής αστικής ευθύνης ασφαλιστική του ως δικονομική εγγυήτρια, σωρεύοντας παρεμπίπτουσα αγωγή. Η κλινική προσεπικάλεσε διακριτή ασφαλιστική της. Η ασφαλιστική του δεύτερου άσκησε πρόσθετη παρέμβαση υπέρ του. - Νομική σχέση: Παροχή ιατρικών υπηρεσιών από δύο γενικούς χειρουργούς σε ιδιωτική κλινική που παρείχε υποδομή, προσωπικό και υπηρεσίες νοσηλείας, με αυτοτελείς αμοιβές ιατρών και κλινικής. Προσεπίκληση-παρεμπίπτουσα αγωγή στηριγμένη σε ασφαλιστήριο επαγγελματικής αστικής ευθύνης. - Προδικασιακά πραγματικά: Ο ασθενής (πατέρας, σύζυγος, πενθερός των εναγόντων) εισήχθη εκτάκτως 08.06.2015 με τυπική εικόνα αποφρακτικού ειλεού (άλγος, εμετοί, απεικονιστικά ευρήματα). Ακολουθήθηκε συντηρητική αντιμετώπιση, χωρίς άμεση χειρουργική επέμβαση και χωρίς αντιβιοτικά, με επιδείνωση (ολιγουρία, υποξαιμία). Στις 10.06.2015 διενεργήθηκε λαπαροτομία με εκτεταμένη εντερεκτομή λόγω νέκρωσης λεπτού εντέρου από εσωτερική κήλη. Ο ασθενής κατέληξε 11.06.2015 σε σηπτική καταπληξία. - Ποσά: Πρωτοδίκως αναγνωρίστηκαν 80.000 ευρώ στον πρώτο ατομικά και 80.000 ευρώ ως κληρονόμο της δεύτερης, 10.000 ευρώ στην τρίτη. Εφετειακά αναγνωρίστηκαν 30.000 ευρώ στον πρώτο ατομικά, 30.000 ευρώ στον πρώτο ως κληρονόμο και 5.000 ευρώ στην τρίτη, με νόμιμο τόκο από επίδοση.
Νομική Σκέψη του Δικαστηρίου
Κανόνας: Κατά ΚΠολΔ 517 η έφεση απευθύνεται κατά των διαδίκων της πρωτόδικης δίκης· δεν απαιτείται στρέψη κατά προσθέτως παρεμβάντος επί απλής πρόσθετης παρέμβασης (άρθρα 80, 83, 88 ΚΠολΔ), ενώ επί απλής ομοδικίας δεν υφίσταται υποχρέωση στρέψης κατά ομοδίκου (άρθρο 68 ΚΠολΔ). Η μεταβίβαση της υπόθεσης στο Εφετείο περιορίζεται από τα παράπονα της έφεσης (άρθρο 522 ΚΠολΔ). Κατά ΑΚ 298, 299, 330 εδ. β’, 914 και 932, αδικοπρακτική ευθύνη απαιτεί παράνομη και υπαίτια συμπεριφορά, ζημία και αιτιώδη συνάφεια· ψυχική οδύνη επιδικάζεται στην οικογένεια. Κατά α.ν. 1565/1939 άρθρο 24 και Ν. 3418/2005 άρθρο 3, ο ιατρός οφείλει lege artis επιμέλεια· κατά ΠΚ 441, παραβίαση καθήκοντος επιμέλειας συνιστά αμέλεια. Κατά ΑΚ 922, ο προστήσας ευθύνεται για αδικοπραξία του προστηθέντος. Κατά Ν. 2251/1994 άρθρο 8, ο παρέχων υπηρεσίες φέρει το βάρος απόδειξης έλλειψης παρανομίας/υπαιτιότητας. Κατά Ν. 2496/1997 άρθρα 7, 13, 33, επιτρέπεται σε ασφάλιση επαγγελματικών κινδύνων ρήτρα claims made/αναγγελίας που δύναται να αποκλείει κάλυψη εκτός αναγγελίας. Η εκτίμηση αποδείξεων και πραγματογνωμοσύνης διενεργείται ελευθέρως (ΚΠολΔ 368, 387, 390, 392). Ευρήματα: Το Δικαστήριο έλαβε υπόψη ένορκες βεβαιώσεις, την ιατρική πραγματογνωμοσύνη (17.12.2020), ιατροδικαστικές εκθέσεις και γνωμοδοτήσεις, καθώς και ιατρικά έγγραφα νοσηλείας. Διαπίστωσε τυπική εικόνα αποφρακτικού ειλεού κατά την εισαγωγή (08.06.2015) με εργαστηριακή λευκοκυττάρωση και απεικονιστικά ευρήματα σε ακτινογραφία και αξονική. Παρά ταύτα επιλέχθηκε συντηρητική αγωγή, χωρίς αντιβίωση και χωρίς άμεση χειρουργική παρέμβαση. Στις 10.06.2015 διενεργήθηκε λαπαροτομία που ανέδειξε εκτεταμένη νέκρωση λεπτού εντέρου από εσωτερική κήλη· ακολούθησε σηπτικό σοκ και θάνατος 11.06.2015. Επίσης, διαπιστώθηκε σχέση πρόστησης μεταξύ των ιατρών και της ιδιωτικής κλινικής (παροχή υποδομών, προσωπικού και γενικών οδηγιών εργασίας). Εφαρμογή: Το Εφετείο αξιολόγησε ότι η εσφαλμένη διάγνωση (ύποπτη κακοήθεια παχέος) και η μη άμεση χειρουργική αντιμετώπιση του τεκμηριωμένου ειλεού, καθώς και η μη χορήγηση αντιβιοτικών, συνιστούν παράβαση των lege artis κανόνων και της επιμέλειας του μέσου χειρουργού, με αιτιώδη σύνδεσμο προς τη σήψη, τη νέκρωση και το μοιραίο αποτέλεσμα. Κατέληξε σε αδικοπρακτική ευθύνη των δύο ιατρών και ευθύνη της κλινικής ως προστήσασας (ΑΚ 922). Επανεκτιμώντας τις συνθήκες του άρθρου 932 ΑΚ, προσδιόρισε χαμηλότερα εύλογα ποσά ψυχικής οδύνης και νόμιμους τόκους από επίδοση. Ως προς τη δικονομική πλευρά, έκρινε απαράδεκτα τμήματα της έφεσης της κλινικής λόγω στρέψης κατά μη αναγκαίων ομοδίκων/προσθέτως παρεμβάντων και έλλειψης παραπόνων για το σχετικό κεφάλαιο, ενώ συμψήφισε δαπάνες λόγω ερμηνευτικής δυσχέρειας.
Κύριοι Λόγοι Απόφασης
Στάδιο 1 – Επί του παραδεκτού των εφέσεων: Τμήματα της υπό στοιχείο Β’ έφεσης απορρίφθηκαν ως απαράδεκτα διότι στράφηκαν κατά προσθέτως παρεμβαίνουσας επί απλής πρόσθετης παρέμβασης και κατά απλών ομοδίκων χωρίς βλαπτική γι’ αυτούς διάταξη, καθώς και χωρίς παράπονα για το κεφάλαιο της προσεπίκλησης, οπότε δεν μεταβιβάστηκε η υπόθεση ως προς αυτό (άρθρα 68, 517, 522 ΚΠολΔ). Τα έξοδα μεταξύ της εκκαλούσας της Β’ έφεσης και των οικείων εφεσίβλητων συμψηφίστηκαν λόγω ιδιαίτερης ερμηνευτικής δυσχέρειας (άρθρα 106, 179, 183 ΚΠολΔ). Στάδιο 2 – Επί της ουσίας: Από την πραγματογνωμοσύνη, τα ιατρικά έγγραφα και τις γνωμοδοτήσεις προέκυψε ότι κατά την εισαγωγή υπήρχε σαφής εικόνα αποφρακτικού ειλεού που απαιτούσε άμεση χειρουργική αντιμετώπιση. Η εσφαλμένη διάγνωση κακοήθειας και η επιλογή συντηρητικής αγωγής χωρίς αντιβιοτικά, με καθυστέρηση έως 10.06.2015, οδήγησαν σε σήψη, εκτεταμένη νέκρωση λεπτού εντέρου και θάνατο 11.06.2015. Εφαρμόζοντας τα άρθρα 914, 922 και 932 ΑΚ, το Δικαστήριο αναγνώρισε αδικοπρακτική ευθύνη των δύο ιατρών και προστήσασας κλινικής και προσδιόρισε εύλογες χρηματικές ικανοποιήσεις: 30.000 ευρώ στον πρώτο ενάγοντα ατομικά, 30.000 ευρώ στον ίδιο ως κληρονόμο της δεύτερης ενάγουσας, και 5.000 ευρώ στην τρίτη, με νόμιμο τόκο από την επίδοση. Η πρόσθετη παρέμβαση απορρίφθηκε και η παρεμπίπτουσα αγωγή απορρίφθηκε. Τα παράβολα των εφέσεων διατάχθηκε να επιστραφούν.
Τελική Απόφαση
Απορρίπτει την υπό στοιχείο Β’ από 12.12.2022 έφεση ως απαράδεκτη ως προς τον τρίτο, τον τέταρτο, την πέμπτη και την έκτη των εφεσίβλητων. Δέχεται τυπικά και κατ’ ουσίαν την υπό στοιχείο Α’ από 09.12.2022 έφεση, την υπό στοιχείο Β’ από 12.12.2022 έφεση ως προς τον πρώτο και την δεύτερη των εφεσίβλητων, και την υπό στοιχείο Γ’ από 13.12.2022 έφεση. Εξαφανίζει την εκκαλουμένη απόφαση. Κρατεί και δικάζει την από 06.04.2017 και με αριθμό κατάθεσης γενικ...
Ακριβές Νομικό Ερώτημα
Αν η εσφαλμένη διάγνωση και η μη άμεση χειρουργική αντιμετώπιση περιστατικού αποφρακτικού ειλεού από τους ιατρούς ιδιωτικής κλινικής θεμελιώνει αδικοπρακτική ευθύνη των ιατρών και της προστήσασας κλινικής για ψυχική οδύνη των οικείων του θανόντος· επίσης, αν ρήτρα τύπου claims made/αναγγελίας σε ασφαλιστήριο επαγγελματικής αστικής ευθύνης, κατά το άρθρο 7 παρ. 6 Ν. 2496/1997, αποκλείει την ασφαλιστική κάλυψη όταν δεν τηρείται η αναγγελία εντός της ασφαλιστικής περιόδου.
Αναφορές σε Νόμους
Άνοιγμα απόφασης

ΑΠ 1344/2021

Αστικό Δίκαιο · Δικονομικό Δίκαιο2021Άρειος Πάγος
Σχετικότητα 96.3%
Κρίσιμα Πραγματικά Περιστατικά
Ασθενής, δικηγόρος ηλικίας 50 ετών, διαγνώστηκε τέλη 2005 με επιαμφιβληστροειδική μεμβράνη στον δεξιό οφθαλμό με οπτική οξύτητα 1-2/10 και οίδημα κεντρικού βοθρίου 552 mm (φυσιολογικό 200 mm). Στον αριστερό οφθαλμό είχε επιαμφιβληστροειδική μεμβράνη με πάχος 283 mm και οπτική οξύτητα 10/10. Στις 11/1/2006 υποβλήθηκε σε υαλοειδεκτομή και αφαίρεση μεμβράνης από οφθαλμίατρο αναπληρωτή καθηγητή. Μετεγχειρητικά εμφάνισε πόνο και φλεγμονή στις 23/1/2006. Στις 5/5/2006 έλαβε ενδοϋαλοειδική ένεση AVASTIN από άλλο ιατρό. Στις 2/6/2006 διαπιστώθηκε παρακεντρική οπή αμφιβληστροειδούς. Τον Ιούλιο 2006 εμφανίστηκαν επιπλοκές με οπές οπισθίου πόλου και τοπική αποκόλληση. Τον Ιανουάριο 2008 έγινε ολική αποκόλληση αμφιβληστροειδούς μετά από μεταγενέστερες επεμβάσεις άλλων ιατρών.
Νομική Σκέψη του Δικαστηρίου
Το άρθρο 914 ΑΚ, το άρθρο 24 α.ν. 1565/1939 και το άρθρο 8 ν. 2251/1994 προβλέπουν την αδικοπρακτική ευθύνη του ιατρού για ζημία από παράνομη και υπαίτια συμπεριφορά, με νόθα αντικειμενική ευθύνη και αντιστροφή του βάρους απόδειξης. Ο ιατρός οφείλει να ενημερώνει πλήρως τον ασθενή για το είδος, τους κινδύνους και τις πιθανότητες αποτυχίας της θεραπείας. Το Εφετείο δέχθηκε ότι έγινε η επέμβαση της 11/1/2006, ότι στις 2/6/2006 διαπιστώθηκε παρακεντρική οπή που σχετίζεται με την επέμβαση, ότι τον Ιούλιο 2006 εμφανίστηκαν επιπλοκές και τον Ιανουάριο 2008 ολική αποκόλληση αμφιβληστροειδούς. Δέχθηκε ότι "δεν προκύπτει ότι δεν εχώρησε" πλήρης ενημέρωση. Εφαρμόζοντας το άρθρο 559 αρ. 19 ΚΠολΔ, το Δικαστήριο διαπίστωσε ότι η απόφαση στερείται νόμιμης βάσης λόγω ασαφούς, ανεπαρκούς και ενδοιαστικής αιτιολογίας ως προς την ενημέρωση, την αμέλεια, τον αιτιώδη σύνδεσμο και εσφαλμένης εφαρμογής του βάρους απόδειξης.
Κύριοι Λόγοι Απόφασης
Η αίτηση αναίρεσης έγινε δεκτή διότι η προσβαλλόμενη απόφαση στερείται νόμιμης βάσης λόγω ανεπαρκούς, ασαφούς και ενδοιαστικής αιτιολογίας ως προς κρίσιμα ζητήματα: α) δεν προσδιορίζει το περιεχόμενο της ενημέρωσης του ασθενούς, β) αντιφάσκει ως προς το επείγον της επέμβασης, γ) δεν εξηγεί επαρκώς τη σχέση πόνου-φλεγμονής με τη διακοπή αγωγής, δ) δεν αιτιολογεί τις 13 μετεγχειρητικές επισκέψεις έναντι 4-5 συνήθων, ε) χρησιμοποιεί ενδοιαστική διατύπωση ("εικάζεται") για τον μη ιατρογενή τραυματισμό, στ) δεν διαλαμβάνει σαφώς ότι οι μεταγενέστερες επιπλοκές οφείλονται αποκλειστικά σε άλλους ιατρούς. Επιπλέον, εσφαλμένα μετακύλισε στον ασθενή το βάρος απόδειξης της πλήρους ενημέρωσης, παραβιάζοντας την αρχή της νόθου αντικειμενικής ευθύνης του ιατρού.
Τελική Απόφαση
Αναιρεί την υπ' αριθμ. 219/2019 απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Αθηνών. Παραπέμπει την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, που θα συγκροτηθεί όμως από άλλους δικαστές από εκείνους που εξέδωσαν την αναιρούμενη απόφαση. Διατάσσει την απόδοση στον αναιρεσείοντα του καταβληθέντος από αυτόν παραβόλου. Καταδικάζει τους αναιρεσίβλητους στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων του αναιρεσείοντος τα οποία ορίζει στο ποσό των τριών χιλιάδων πεντακοσίων (3.500) ευρώ.
Ακριβές Νομικό Ερώτημα
Αν η απόφαση που απορρίπτει αγωγή αποζημίωσης για ιατρική αμέλεια στερείται νόμιμης βάσης λόγω ανεπαρκούς αιτιολογίας ως προς την υπαιτιότητα του ιατρού, την πληρότητα της ενημέρωσης του ασθενούς, και τον αιτιώδη σύνδεσμο μεταξύ της ιατρικής επέμβασης και των μεταγενέστερων επιπλοκών, και αν υπάρχει εσφαλμένη εφαρμογή των κανόνων περί βάρους απόδειξης σε περίπτωση νόθου αντικειμενικής ευθύνης ιατρού.
Αναφορές σε Νόμους
Άνοιγμα απόφασης

ΑΠ 708/2025

Αστικό Δίκαιο · Δικονομικό Δίκαιο2025Άρειος Πάγος
Σχετικότητα 96.3%
Κρίσιμα Πραγματικά Περιστατικά
Ασθενής, ηλικίας 31 ετών, λεχώνα, με έντονους πόνους στο αριστερό χέρι και ώμο, υποβλήθηκε σε μαγνητική και αξονική τομογραφία θώρακος και αριστερού ώμου, που έδειξαν παρουσία πολλαπλών ενδοπνευμονικών όζων και εικόνα μάζας μαλακών μορίων στο αριστερό πλάγιο θωρακικό τοίχωμα. Διενεργήθηκε βιοψία με βελόνι. Οι εργαστηριακές εξετάσεις έδειξαν έντονη λευκοπενία με τιμή λευκών αιμοσφαιρίων 2,51 K/ml (τιμές αναφοράς 4,0-11,0). Κατά τη νοσηλεία της στην ιδιωτική κλινική, η ασθενής ήταν αρχικά σε καλή κατάσταση, περιπατητική, χωρίς πυρετό. Το Σάββατο άρχισε να παρουσιάζει δύσπνοια, ταχυκαρδία, ταχύπνοια, χαμηλή πίεση και χαμηλό κορεσμό. Εισήχθη στη Μονάδα Εντατικής Θεραπείας, όπου διαπιστώθηκε πλήρης κυψελιδική κατάληψη αμφοτέρων των πνευμόνων. Κατέληξε από ανακοπή καρδιάς. Η ιστολογική εξέταση έδειξε διάχυτη κυψελιδική καταστροφή (DAD), παθολογοανατομικό υπόστρωμα του συνδρόμου αναπνευστικής δυσχέρειας ενηλίκων (ARDS) υπεροξείας μορφής ιογενούς αιτιολογίας.
Νομική Σκέψη του Δικαστηρίου
Το άρθρο 8 του ν. 2251/1994 προβλέπει νόθο αντικειμενική ευθύνη του παρέχοντος ιατρικές υπηρεσίες, με αντιστροφή του βάρους απόδειξης ως προς την υπαιτιότητα και παρανομία. Ο ζημιωθείς φέρει το βάρος να αποδείξει την παροχή υπηρεσιών, τη ζημία και τον αιτιώδη σύνδεσμο με την εν γένει παροχή υπηρεσιών, ενώ ο ιατρός πρέπει να αποδείξει την ανυπαρξία παράνομης και υπαίτιας πράξης. Κατά το άρθρο 24 α.ν. 1565/1939 και το άρθρο 9 ν. 3418/2005, ο ιατρός οφείλει να ενεργεί σύμφωνα με τους κανόνες της ιατρικής επιστήμης και να εξαντλήσει τις υπάρχουσες δυνατότητες. Το δικαστήριο διαπίστωσε ότι η ασθενής προσεβλήθη από σύνδρομο αναπνευστικής δυσχέρειας ενηλίκων (ARDS) υπεροξείας μορφής ιογενούς αιτιολογίας, όπως προέκυψε από τις ιστολογικές εξετάσεις και τη λευκοπενία (2,51 K/ml). Ο ιατρός υπέβαλε την ασθενή σε όλες τις απαιτούμενες εξετάσεις, φρόντισε για άμεση διενέργεια τομογραφίας και βιοψίας, ορθώς δεν χορήγησε προληπτική αντιβίωση (απαγορευτική σε ιογενή λοίμωξη) και εισήγαγε άμεσα την ασθενή στη ΜΕΘ όταν εμφανίστηκαν συμπτώματα. Εφαρμόζοντας τους κανόνες ιατρικής ευθύνης, το δικαστήριο έκρινε ότι ο ιατρός ενήργησε σύμφωνα με τους θεμελιώδεις κανόνες της ιατρικής επιστήμης και το καθήκον επιμέλειας. Η υπεροξεία μορφή του συνδρόμου ήταν σχεδόν πάντα θανατηφόρη και μη αναστρέψιμη, ενώ μόνο υποστηρικτική θεραπεία μπορούσε να παρασχεθεί. Ο θάνατος ήταν αναπότρεπτος λόγω της ραγδαίας καταστροφής των πνευμόνων.
Κύριοι Λόγοι Απόφασης
Η αίτηση αναίρεσης απορρίφθηκε διότι ο προστηθείς ιατρός ενήργησε σύμφωνα με τους θεμελιώδεις αναγνωρισμένους κανόνες της ιατρικής επιστήμης και το αντικειμενικώς επιβαλλόμενο καθήκον επιμέλειας. Συγκεκριμένα, φρόντισε για άμεση διενέργεια όλων των απαιτούμενων εξετάσεων, τομογραφίας και βιοψίας, ορθώς δεν χορήγησε προληπτική αντιβίωση καθώς η λοίμωξη ήταν ιογενούς φύσης (όπως προέκυψε από τη λευκοπενία 2,51 K/ml) και η χορήγηση αντιβιοτικών ήταν ανεπίτρεπτη και ενδεχομένως επιβλαβής, και εισήγαγε άμεσα την ασθενή στη ΜΕΘ όταν εμφανίστηκαν συμπτώματα. Η ασθενής προσβλήθηκε από σύνδρομο αναπνευστικής δυσχέρειας ενηλίκων (ARDS) υπεροξείας μορφής, το οποίο στην υπεροξεία του μορφή είναι σχεδόν πάντα θανατηφόρο και μη αναστρέψιμο, με αποτέλεσμα ο θάνατος να ήταν αναπότρεπτος παρά τις αγωνιώδεις προσπάθειες. Συνεπώς, δεν υπήρχε αμέλεια του ιατρού και κατ' επέκταση ούτε ευθύνη της κλινικής ως προστήσασας.
Τελική Απόφαση
Συνεκδικάζει την από …2021 αίτηση για αναίρεση της υπ' αριθμ. 2085/2020 απόφασης του Μονομελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης και τους από ...2022 πρόσθετους λόγους. Απορρίπτει την ως άνω αίτηση αναίρεσης και τους πρόσθετους λόγους αυτής. Διατάσσει την εισαγωγή στο Δημόσιο Ταμείο του κατατεθέντος από τους αναιρεσείοντες παραβόλου. Καταδικάζει τους αναιρεσείοντες στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσίβλητων και της κληθείσας προσθέτως παρεμβαίνουσας, τα οποία ορίζει στο συνολικό ποσό των δύο χιλιάδων επτακοσίων (2.700) Ευρώ για καθένα από τους αναιρεσίβλητους και την κληθείσα προσθέτως παρεμβαίνουσα.
Ακριβές Νομικό Ερώτημα
Αν ο ιατρός ευθύνεται αδικοπρακτικά για το θάνατο ασθενούς που προσβλήθηκε από σύνδρομο αναπνευστικής δυσχέρειας ενηλίκων (ARDS) υπεροξείας μορφής ιογενούς αιτιολογίας, όταν ενήργησε σύμφωνα με τους κανόνες της ιατρικής επιστήμης, δεν χορήγησε προληπτική αντιβίωση λόγω της ιογενούς φύσης της λοίμωξης και φρόντισε για την άμεση εισαγωγή της ασθενούς στη Μονάδα Εντατικής Θεραπείας, αλλά το σύνδρομο στην υπεροξεία του μορφή ήταν θανατηφόρο και μη αναστρέψιμο.
Αναφορές σε Νόμους
Άνοιγμα απόφασης

ΑΠ 181/2011

Αστικό Δίκαιο · Δικονομικό Δίκαιο2011Άρειος Πάγος
Σχετικότητα 96.3%
Κρίσιμα Πραγματικά Περιστατικά
Ασθενής ηλικίας 38 ετών υποβλήθηκε στις 10.9.2001 σε αρθροσκοπική αποκατάσταση πρόσθιου χιαστού υπό γενική αναισθησία σε ιδιωτική κλινική. Είχε συνεχή λήψη αντισυλληπτικού σκευάσματος (Premelle Cycle 5) πριν και μετά την επέμβαση, χωρίς διακοπή ή ενημέρωση για κινδύνους. Κατά τη διήμερη νοσηλεία της (10-11.9.2001) και κατ’ οδηγία του χειρουργού έλαβε FRAXIPARINE 0,3 ml ημερησίως και η ίδια δοσολογία προτάθηκε για λίγες ημέρες μετά, αντί της ενδεδειγμένης FRAXIPARINE 0,6 ml για τουλάχιστον 14 ημέρες. Ο προεγχειρητικός έλεγχος από ιατρική ομάδα της κλινικής έγινε με αιματολογικές, ακτινολογικές και καρδιολογικές εξετάσεις, χωρίς καταγραφή/θεώρηση της αντισυλληπτικής αγωγής ως αντένδειξης ή αναβολή επέμβασης. Η ασθενής παρέμεινε κυρίως κλινήρης μετά την έξοδο. Στις 22.9.2001 απεβίωσε αιφνιδίως από μαζική πνευμονική εμβολή λόγω φλεβοθρόμβωσης.
Νομική Σκέψη του Δικαστηρίου
Το άρθρο 922 ΑΚ, σε συνδυασμό με τα άρθρα 914, 330 και 652 ΑΚ και το άρθρο 24 α.ν. 1565/1939 (διατηρηθέν με άρθρο 47 ΕισΝΑΚ), θεμελιώνει ευθύνη του προστήσαντος για αμελείς πράξεις/παραλείψεις προστηθέντων, αρκούσης και χαλαρής εξάρτησης. Η ευθύνη κλινικής από πρόστηση καλύπτει και το μετεγχειρητικό στάδιο, ενώ η αγωγή είναι ορισμένη χωρίς ονομαστική αναφορά του προσωπικού, εφόσον εξειδικεύεται η αμέλεια και η αιτιώδης συνάφεια. Το δικαστήριο διαπίστωσε ότι η επέμβαση (διάρκεια περίπου 80 λεπτά) ήταν υψηλού κινδύνου για φλεβοθρόμβωση, η ασθενής λάμβανε Premelle Cycle 5 χωρίς διακοπή, έλαβε ανεπαρκή αντιπηκτική αγωγή (FRAXIPARINE 0,3 ml για 2 ημέρες ενδοκλινικά και λίγες ακόμη ημέρες μετά, αντί 0,6 ml για ≥14 ημέρες), και δεν ενημερώθηκε/καθοδηγήθηκε για διακοπή αντισυλληπτικών. Ο προεγχειρητικός έλεγχος δεν αξιολόγησε την αντισυλληπτική αγωγή ως αντένδειξη. Εφαρμόζοντας τις ανωτέρω διατάξεις, έκρινε ότι η αμέλεια του ιατρού (μη αναβολή επέμβασης, ανεπαρκής αντιπηκτική κάλυψη, μη απαγόρευση συνέχισης αντισυλληπτικών) και της ιατρικής ομάδας (ελλιπής λήψη/αξιολόγηση ιστορικού) τελούν σε πρόσφορη αιτιώδη συνάφεια με τον θάνατο. Η κλινική ευθύνεται από πρόστηση για τις πράξεις/παραλείψεις τόσο προεγχειρητικά όσο και μετεγχειρητικά.
Κύριοι Λόγοι Απόφασης
Η αναίρεση απορρίφθηκε διότι: (α) η εφετειακή απόφαση διέλαβε σαφείς και πλήρεις αιτιολογίες για την αμέλεια του ιατρού και της ιατρικής ομάδας και για την πρόσφορη αιτιώδη συνάφεια με τον θάνατο (μαζική πνευμονική εμβολή στις 22.9.2001), (β) δεν παραβιάστηκαν οι ουσιαστικές διατάξεις των άρθρων 914, 922 και 932 ΑΚ· η ευθύνη από πρόστηση της κλινικής καλύπτει και το μετεγχειρητικό στάδιο, (γ) η αγωγή ήταν ορισμένη χωρίς ονομαστική αναφορά προστηθέντων, αφού εξειδίκευε τις παραλείψεις (μη διακοπή αντισυλληπτικών, ανεπαρκής αντιπηκτική αγωγή FRAXIPARINE 0,3 ml αντί 0,6 ml για ≥14 ημέρες), (δ) ο ισχυρισμός περί διακοπής του αιτιώδους συνδέσμου από τρίτο ιατρό απορρίφθηκε, καθώς η συνταγογράφηση έγινε βάσει οδηγιών του θεράποντος και η κύρια ευθύνη παρέμεινε στον τελευταίο, και (ε) δεν ελήφθησαν υπόψη μη προταθέντα πράγματα ούτε υφίσταται έλλειψη νόμιμης βάσης κατά τα άρθρα 559 αριθ. 1, 10 και 19 ΚΠολΔ.
Τελική Απόφαση
Απορρίπτει την από 26.3.2009 αίτηση και τους από 24.8.2010 και 30.8.2010 πρόσθετους λόγους της εταιρείας με την επωνυμία "ΒΙΟΚΛΙΝΙΚΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΕ" για αναίρεση της υπ' αριθ. 368/2009 απόφασης του Εφετείου Θεσσαλονίκης. Και Καταδικάζει την αναιρεσείουσα να πληρώσει για δικαστικά έξοδα συνολικά στους τέσσερεις πρώτους των αναιρεσιβλήτων το ποσό των δυο χιλιάδων επτακοσίων (2700) ευρώ.
Ακριβές Νομικό Ερώτημα
Αν για τη θεμελίωση ευθύνης από πρόστηση κλινικής ως προς πράξεις ιατρού αρκεί η ύπαρξη χαλαρής εξάρτησης χωρίς ονομαστική αναφορά των προστηθέντων στην αγωγή και αν η αμέλεια στο μετεγχειρητικό στάδιο υπάγεται στην ίδια ευθύνη.
Αναφορές σε Νόμους
Άνοιγμα απόφασης

ΑΠ 687/2013

Αστικό Δίκαιο · Δικονομικό Δίκαιο2013Άρειος Πάγος
Σχετικότητα 96.3%
Κρίσιμα Πραγματικά Περιστατικά
Ασθενής με μυωπία -4,50 D και αστιγματισμό -0,75 D στον δεξιό οφθαλμό είχε οπτική οξύτητα 10/10 με γυαλιά και επέλεξε για αισθητικούς λόγους διόρθωση με Laser σε ιδιωτικό οφθαλμολογικό κέντρο. Έλαβε διαβεβαιώσεις υψηλής επιτυχίας και ενημερωτικό φυλλάδιο που ανέφερε 90% απαλλαγή από γυαλιά χωρίς αναφορά σε επιπλοκές. Υποβλήθηκε στις 23-11-1995 σε φωτοδιαθλαστική κερατεκτομή με SUMMIT EXCIMER LASER 200UV (χωρίς σήμανση CE τότε και FDA έγκριση έως 10/1996), καταβάλλοντας 250.000 δρχ. Παρουσίασε έντονο άλγος και θόλωση κερατοειδούς (haze), με σταδιακή επιδείνωση. Στις 20-11-1997 υποβλήθηκε σε δεύτερη επέμβαση (φωτοθεραπευτική/φωτοδιαπλαστική) με APEX PLUS, καταβάλλοντας 150.000 δρχ. Επανεμφανίστηκε μυωπία (-3,00 D, -0,75 D) και μόνιμη θολερότητα, με οπτική οξύτητα 4-5/10. Δαπάνησε 102.000 δρχ. για επισκέψεις, είχε διαφυγόντα κέρδη 1.780.335 δρχ. και προβλεπόμενες μελλοντικές δαπάνες 1.340 ευρώ. Συνολική αποζημιώσιμη ζημία υπολογίσθηκε σε 8.038 ευρώ και εύλογη χρηματική ικανοποίηση ηθικής βλάβης σε 50.000 ευρώ.
Νομική Σκέψη του Δικαστηρίου
Το άρθρο 5 § 1 του ν. 2619/1998 επιβάλλει ότι ιατρική επέμβαση προϋποθέτει ελεύθερη συναίνεση κατόπιν πλήρους ενημέρωσης για σκοπό, φύση, επακόλουθα και κινδύνους· σε συνδυασμό με τα άρθρα 24 Α.Ν. 1565/1939 και 330, 652, 914 ΑΚ, η παράλειψη ενημέρωσης συνιστά αμελή και παράνομη πράξη που θεμελιώνει αποζημίωση και χρηματική ικανοποίηση (άρθρα 297-299, 932 ΑΚ). Η ευθύνη πολλών ιατρών είναι εις ολόκληρον (άρθρο 926 ΑΚ), και η ιδιωτική κλινική ευθύνεται ως προστήσασα (άρθρο 922 ΑΚ) ή μέσω οργάνων (άρθρο 71 ΑΚ), εφόσον υπάρχει πρόσφορος αιτιώδης σύνδεσμος. Το δικαστήριο διαπίστωσε ότι ο ασθενής, με 10/10 όραση με γυαλιά, υποβλήθηκε στις 23-11-1995 και 20-11-1997 σε επεμβάσεις με EXCIMER LASER, καταβάλλοντας 250.000 και 150.000 δρχ., αντίστοιχα. Το μηχάνημα του 1995 δεν έφερε τότε σήμανση CE και δεν είχε FDA έγκριση έως 10/1996. Εμφανίστηκε μόνιμη θολερότητα κερατοειδούς και επανεμφάνιση μυωπίας (έως -3,00 D), με οπτική οξύτητα 4-5/10. Συνολική θετική και αποθετική ζημία 8.038 ευρώ και ηθική βλάβη 50.000 ευρώ. Εφαρμόζοντας τα ανωτέρω, έκρινε ότι η μη ενημέρωση για τις επιπλοκές (με ποσοστά εμφάνισης έως 7%) καθιστά τη συναίνεση μη έγκυρη και συνιστά αμέλεια με πρόσφορο αιτιώδη σύνδεσμο προς τη βλάβη και ζημία. Η κλινική ευθύνεται αντικειμενικά ως προστήσασα, ενώ οι ενστάσεις συντρέχοντος πταίσματος και μη λήψης αποδεικτικών μέσων απορρίφθηκαν ως αόριστες ή αβάσιμες.
Κύριοι Λόγοι Απόφασης
Οι λόγοι αναίρεσης από τους αριθ. 1 και 19 του άρθρου 559 ΚΠολΔ απορρίφθηκαν διότι το Εφετείο ορθά εφάρμοσε τις ουσιαστικές διατάξεις (ΑΚ 914, 297-299, 330, 922, 926, 932, 71, Α.Ν. 1565/1939 άρθρο 24, ν. 2251/1994 άρθρο 8) και διέθετε επαρκή, σαφή και μη αντιφατική αιτιολογία για την αμελή παράλειψη ενημέρωσης σχετικά με επιπλοκές (θολερότητα κερατοειδούς, επανεμφάνιση μυωπίας σε ποσοστό έως 7%) και τον αιτιώδη σύνδεσμο με τη μείωση της όρασης (4-5/10) και τη ζημία. Ο λόγος του άρθρου 559 αριθ. 11 περ. γ’ ΚΠολΔ απορρίφθηκε ως αβάσιμος, διότι λήφθηκαν υπόψη όλα τα έγγραφα, περιλαμβανομένης της ποινικής αποφάσεως και των καταθέσεων/απολογιών. Ο λόγος του άρθρου 559 αριθ. 8 ΚΠολΔ και ο συναφής από 559 αριθ. 19 απορρίφθηκαν, καθώς ο ισχυρισμός περί συντρέχοντος πταίσματος (άρθρο 300 § 1 ΑΚ) λόγω μη αποδοχής περαιτέρω επέμβασης κρίθηκε αόριστος και δεν ερευνήθηκε κατ’ ουσίαν.
Τελική Απόφαση
Συνεκδικάζει τις κατωτέρω αιτήσεις αναιρέσεως ήτοι: α) την από 24-05-2012 της ανώνυμης εταιρίας με την επωνυμία "ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΟΦΘΑΛΜΟΛΟΓΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΟΡΑΣΙΣ Α.Ε.", β) την από 30-05-2012 του Ι. Λ. του Ε. και γ) την από 19-06-2012 της Κ. Κ., για αναίρεση της υπ' αριθ. 6515/2011 αποφάσεως του Εφετείου Αθηνών. Απορρίπτει και τις τρεις ως άνω αιτήσεις αναιρέσεως. Καταδικάζει τους αναιρεσείοντες στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσίβλητου, τα οποία ορίζει σε δύο χιλιάδες επτακόσια (2.700) ευρώ.
Ακριβές Νομικό Ερώτημα
Αν η παράλειψη πλήρους και ειδικής ενημέρωσης του ασθενούς για τους κινδύνους και τις επιπλοκές διαθλαστικής χειρουργικής επέμβασης καθιστά την συναίνεση μη έγκυρη και συνιστά αμελή αδικοπρακτική συμπεριφορά που θεμελιώνει ευθύνη του ιατρού, της ιδιωτικής κλινικής ως προστήσαντος και του νομικού προσώπου, υπό την προϋπόθεση ύπαρξης πρόσφορου αιτιώδους συνδέσμου.
Αναφορές σε Νόμους
Άνοιγμα απόφασης

ΕφΠειρ 514/2018

Αστικό Δίκαιο · Προστασία Καταναλωτή2018Εφετείο Πειραιώς
Σχετικότητα 96.2%
Κρίσιμα Πραγματικά Περιστατικά
- Διαδικαστικά: Η εκκαλούσα – ενάγουσα άσκησε έφεση κατά της 2899/2015 οριστικής απόφασης του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Πειραιώς (και της 5555/2013 μη οριστικής), η οποία είχε απορρίψει την αγωγή ως ουσιαστικά αβάσιμη. Το Εφετείο εξέδωσε την 194/2017 μη οριστική, διέταξε ιατρική πραγματογνωμοσύνη και επανεξέτασε την υπόθεση. - Διάδικοι/σχέση: Η ενάγουσα είναι ασθενής· οι εναγόμενοι – εφεσίβλητοι είναι δύο ιδιώτες οφθαλμίατροι στους οποίους απευθύνθηκε διαδοχικά. - Πλαίσιο σχέσης: Ιατρική παρακολούθηση για οφθαλμικά συμπτώματα σε χρήστρια φακών επαφής. Χορηγήθηκε θεραπεία με κολλύρια αντιβίωσης–κορτικοειδών χωρίς βελτίωση και εφαρμόστηκαν επιθέματα. Δεν έγινε έγκαιρη παραπομπή για ειδικό εργαστηριακό έλεγχο. - Χρονολόγιο: 11-11-2002 πρώτη επίσκεψη στον πρώτο εναγόμενο· επαναλαμβανόμενες επισκέψεις έως 22/25-11-2002 χωρίς βελτίωση. 26-11-2002 έως 2-12-2002 επισκέψεις στον δεύτερο εναγόμενο· 2-12-2002 μετάβαση σε δημόσιο νοσοκομείο, διάγνωση κερατίτιδας από ακανθαμοιβάδα και νοσηλεία έως 13-12-2002. 21-3-2003 επείγουσα εισαγωγή και 22-3-2003 μεταμόσχευση κερατοειδούς· 19-4-2003 διαπιστώθηκε αποκόλληση αμφιβληστροειδούς και 9-7-2003 χειρουργείο υποτροπής. 17-5-2006 νέα μεταμόσχευση. Το 2011 καταγράφηκε στον αριστερό οφθαλμό οπτική οξύτητα αντίληψης φωτός. - Οικονομικά αιτήματα: Ζητήθηκε χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης και αποζημιώσεις για δαπάνες (επισκέψεις, μετακινήσεις, φάρμακα, οικιακή βοηθός). Προτάθηκε ένσταση παραγραφής από τους εναγομένους.
Νομική Σκέψη του Δικαστηρίου
Κανόνας: Για θεμελίωση αδικοπρακτικής ευθύνης απαιτούνται παράνομη και υπαίτια πράξη/παράλειψη, ζημία και αιτιώδης συνάφεια (ΑΚ 914, 297, 298). Ο ιατρός οφείλει επιμέλεια κατά τους κανόνες της επιστήμης (ΑΝ 1565/1939 άρθρο 24 σε συνδυασμό με ΑΚ 298, 299, 330 εδ. β’, 932). Στο πεδίο του άρθρου 8 Ν. 2251/1994, οι ιατρικές υπηρεσίες υπάγονται σε ρύθμιση με αντιστροφή βάρους απόδειξης: ο ζημιωθείς αποδεικνύει παροχή υπηρεσίας, ζημία και αιτιώδη συνάφεια, ενώ ο παρέχων αποδεικνύει έλλειψη υπαιτιότητας ή αιτιώδους συνδέσμου. Επί πλειόνων ιατρών εφαρμόζεται εις ολόκληρον ευθύνη (άρθρο 6 § 10 του ίδιου νόμου, άρθρα 481 επ., 926, 927 ΑΚ). Η απαίτηση από αδικοπραξία παραγράφεται σε 5 έτη από γνώση ζημίας και υπόχρεου (ΑΚ 937 παρ. 1)· σε απρόβλεπτες μελλοντικές ζημίες νέα παραγραφή αρχίζει από γνώση των συνεπειών και της συνάφειας (σε συνδυασμό με ΑΚ 247 επ., 251, 268 εδ. α’). Πραγματικά: Η ενάγουσα, χρόνια χρήστρια φακών επαφής, εμφάνισε έντονα οφθαλμικά συμπτώματα. Οι εναγόμενοι χορήγησαν επανειλημμένα κολλύρια αντιβίωσης–κορτικοειδών και επιθέματα, χωρίς βελτίωση επί εβδομάδες, χωρίς άμεση παραπομπή για εξειδικευμένο έλεγχο. Στις 2-12-2002 διαγνώστηκε κερατίτιδα από ακανθαμοιβάδα σε δημόσιο νοσοκομείο και νοσηλεύτηκε. Ακολούθησαν 22-3-2003 μεταμόσχευση κερατοειδούς, περαιτέρω επεμβάσεις και δεύτερη μεταμόσχευση (17-5-2006). Η οπτική οξύτητα του αριστερού οφθαλμού κατέληξε σε αντίληψη φωτός. Η ένσταση παραγραφής των εναγομένων απορρίφθηκε λόγω απρόβλεπτης σοβαρής επιδείνωσης που εκδηλώθηκε το 2003. Οι δαπάνες που επικαλέστηκε η ενάγουσα δεν αποδείχθηκαν με παραστατικά. Εφαρμογή: Το Δικαστήριο αξιολόγησε ότι μετά την αποτυχία της εμπειρικής θεραπείας και τη συνεχιζόμενη επιδείνωση, οι εναγόμενοι όφειλαν να υποπτευθούν κερατίτιδα και να παραπέμψουν άμεσα για ειδικό εργαστηριακό έλεγχο· η μη έγκαιρη παραπομπή και η χορήγηση κορτικοειδών παραβίασαν τους κανόνες της επιστήμης και την οφειλόμενη επιμέλεια. Με την αντιστροφή του βάρους απόδειξης οι εναγόμενοι δεν κατέδειξαν έλλειψη υπαιτιότητας ή έλλειψη αιτιώδους συνδέσμου. Διαπιστώθηκε αιτιώδης σύνδεση με τη σοβαρή έκπτωση της όρασης και θεμελιώθηκε χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης. Η αγωγή έγινε εν μέρει δεκτή ως προς την ηθική βλάβη και απορρίφθηκε ως προς τις λοιπές υλικές ζημίες ελλείψει αποδείξεων.
Κύριοι Λόγοι Απόφασης
Στάδιο 1 (έφεση): Η έφεση έγινε δεκτή διότι το πρωτοβάθμιο δικαστήριο εφάρμοσε εσφαλμένα τον νόμο και εκτίμησε πλημμελώς τις αποδείξεις, ιδίως ως προς την παράβαση των κανόνων της ιατρικής επιμέλειας και την αντιστροφή του βάρους απόδειξης κατά το άρθρο 8 Ν. 2251/1994, καθώς και ως προς την απόρριψη της ένστασης παραγραφής. Στάδιο 2 (ουσία): Κρατώντας την υπόθεση, το Εφετείο δέχθηκε εν μέρει την αγωγή: αναγνώρισε αδικοπρακτική ευθύνη των εναγομένων ιατρών και επιδίκασε στην ενάγουσα 25.000 ευρώ ως χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης, κατανέμοντάς τα σε 14.000 ευρώ καταβλητέα άμεσα και 11.000 ευρώ αναγνωρισθέντα, αμφότερα με τον νόμιμο τόκο από την επίδοση της αγωγής έως την εξόφληση. Οι λοιπές κονδυλιακές απαιτήσεις απορρίφθηκαν ως απρόσφορες ή αναπόδεικτες. Τα δικαστικά έξοδα συμψηφίσθηκαν και επιβλήθηκε μέρος τους σε βάρος των εναγομένων κατά τα άρθρα 178 και 183 ΚΠολΔ, ενώ διατάχθηκε η απόδοση των παραβόλων κατ’ άρθρο 495 παρ. 3 εδ. ε ΚΠολΔ.
Τελική Απόφαση
Δέχεται την έφεση τυπικά και κατ΄ ουσία . Εξαφανίζει την υπ΄ αρ. 2899/2015 οριστική απόφαση του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Πειραιώς (τακτική διαδικασία). Κρατεί την υπόθεση και δικάζει την από 17-12-2007 (υπ’αρ. εκθ. κατάθεσης 11378/2007) αγωγή. Δέχεται εν μέρει αυτήν. Υποχρεώνει τους εναγόμενους, να καταβάλουν στην ενάγουσα, ο καθένας εις ολόκληρο, το ποσό των δεκατεσσάρων χιλιάδων (14.000) ευρώ, με το νόμιμο τόκο, από την επομένη της επίδοσης της αγωγής έως την εξόφληση. Αναγνωρίζει ότι οι εναγόμενοι, ο καθένας εις ολόκληρο, οφείλουν να καταβάλουν στην ενάγουσα το ποσό των έντεκα χιλιάδων (11.000) ευρώ, με το νόμιμο, επίσης, τόκο από την επομένη της επίδοσης της αγωγής έως την εξόφληση. Καταδικάζει τους εναγόμενους – εφεσίβλητους σε μέρος των δικαστικών εξόδων της ενάγουσας-εκκαλούσας και για τους δύο βαθμούς δικαιοδοσίας, τα οποία ορίζει στο ποσό των χιλίων επτακοσίων (1.700) ευρώ . Διατάσσει την επιστροφή στην εκκαλούσα, των κατατεθέντων από αυτήν παραβόλων, συνολικού ποσού 200 ευρώ (ΤΑΧ.ΔΙΚ. υπ΄αρ. …………., ποσού 60 ευρώ έκαστο και Δημοσίου υπ΄αρ. 2976856, ………. και …………., ποσού 20 ευρώ έκαστο).
Ακριβές Νομικό Ερώτημα
Αν, κατά την παροχή ιατρικών υπηρεσιών, η μη έγκαιρη διαφορική διάγνωση και άμεση παραπομπή για εξειδικευμένο έλεγχο μετά από μη αποδοτική εμπειρική θεραπεία θεμελιώνει αδικοπρακτική ευθύνη των εναγομένων ιατρών με αντιστροφή του βάρους απόδειξης κατά το άρθρο 8 του Ν. 2251/1994· επίσης, αν η πενταετής παραγραφή της απαίτησης από αδικοπραξία εκκινεί από τη γνώση των απρόβλεπτων συνεπειών και της αιτιώδους συνάφειας με την πράξη.
Αναφορές σε Νόμους
Άνοιγμα απόφασης

ΑΠ 1373/2025

Δικονομικό Δίκαιο · Αστικό Δίκαιο2025Άρειος Πάγος
Σχετικότητα 96.2%
Κρίσιμα Πραγματικά Περιστατικά
Ασθενής 61 ετών με οπισθοστερνικό άλγος υποβλήθηκε σε καθετηριασμό, όπου διαπιστώθηκαν στενώσεις 40% στο στέλεχος της αριστερής στεφανιαίας αρτηρίας και 95% στον πρόσθιο κατιόντα κλάδο. Εισήχθη σε ιδιωτικό θεραπευτήριο στις 12-01-2004 και υποβλήθηκε σε διπλή αορτοστεφανιαία παράκαμψη (by pass) στις 13-01-2004. Μετεγχειρητικά παρέμεινε ΜΕΘ έως 14-01-2004 και κατόπιν σε θάλαμο, με ομαλή πορεία, αφαίρεση καθετήρα και οδηγίες για έγερση με βοήθεια. Τη νύχτα 16/17-01-2004, περί 02:30, σηκώθηκε μόνος χωρίς να καλέσει προσωπικό, έπεσε στην είσοδο του λουτρού και τραυματίστηκε στο αριστερό τμήμα της κεφαλής. Η αξονική έδειξε οξύ υποσκληρίδιο αιμάτωμα με μετατόπιση μέσης γραμμής, εκτεταμένη υπαραχνοειδή αιμορραγία, αιμορραγικές θλάσεις και ρωγμώδη κατάγματα. Υπεβλήθη σε επείγουσα κρανιοτομή, παρέμεινε σε βαθύ κώμα και απεβίωσε στις 07-03-2004. Δεν αποδείχθηκε δυσλειτουργία κουδουνιού, απαγόρευση συνοδού ή αποκλειστικής νοσοκόμας, ούτε ιατρική εντολή για καθετήρα ή κιγκλιδώματα.
Νομική Σκέψη του Δικαστηρίου
Το άρθρο 336 § 4 ΚΠολΔ θεσπίζει ότι η αιτιώδης συνάφεια κρίνεται με βάση τα διδάγματα της κοινής πείρας. Σε συνδυασμό με τα άρθρα 298, 299, 330 εδ. β’, 914, 932 και 922 ΑΚ, καθώς και τα άρθρα 2, 3, 7, 8 και 9 του π.δ. 216/2001, η ευθύνη θεραπευτηρίου ως προστήσαντος νοσηλευτές προϋποθέτει παράνομη και αμελή συμπεριφορά, πρόσφορη αιτιώδη συνάφεια με τη ζημία και εσωτερική σύνδεση με την υπηρεσία. Το δικαστήριο διαπίστωσε ότι ο ασθενής (61 ετών) μετά από διπλό by pass (13-01-2004) είχε ομαλή πορεία, αφαιρέθηκε ο καθετήρας, έγινε έγερση με βοήθεια, και τη νύχτα 16/17-01-2004 σηκώθηκε μόνος, έπεσε και υπέστη οξύ υποσκληρίδιο αιμάτωμα, εκτεταμένη υπαραχνοειδή αιμορραγία, αιμορραγικές θλάσεις και ρωγμώδη κατάγματα. Ακολούθησε επείγουσα κρανιοτομή, παραμονή σε κώμα και θάνατος στις 07-03-2004. Δεν αποδείχθηκαν απαγόρευση συνοδού ή αποκλειστικής νοσοκόμας, ανάγκη καθετήρα/κιγκλιδωμάτων ή δυσλειτουργία κουδουνιού. Εφαρμόζοντας τα κριτήρια των άρθρων ΑΚ και του π.δ. 216/2001, το δικαστήριο εξέτασε αν υπήρξε παράβαση της οφειλόμενης νοσηλευτικής επιμέλειας και πρόσφορη αιτιώδης συνάφεια με τη βλάβη. Ελλείψει αποδείξεων για αμελείς παραλείψεις του νοσηλευτικού προσωπικού, δεν στοιχειοθετήθηκε αδικοπραξία ούτε αντικειμενική ευθύνη του θεραπευτηρίου ως προστήσαντος.
Κύριοι Λόγοι Απόφασης
Η αναίρεση απορρίφθηκε διότι το Εφετείο ορθά δεν εφάρμοσε τις διατάξεις των άρθρων 281, 288, 297, 298, 330, 914, 922, 926, 932 ΑΚ, 13 και 27 α.ν. 1565/1939 και 3 ν. 3418/2005: δεν αποδείχθηκαν τα επικαλούμενα πραγματικά περιστατικά αμελούς συμπεριφοράς του νοσηλευτικού προσωπικού (απαγόρευση παραμονής συγγενούς ή πρόσληψης αποκλειστικής, ανάγκη ουροκαθετήρα ή κιγκλιδωμάτων, ανεπάρκεια επίβλεψης ή δυσλειτουργία κουδουνιού). Η κατάσταση του ασθενούς ήταν καλή, η αφαίρεση καθετήρα ήταν ιατρικά συνιστώμενη και είχε προγραμματιστεί εξιτήριο. Οι ρυθμίσεις περί ιατρικής ευθύνης δεν ήταν εφαρμοστέες στο κεφάλαιο που μεταβιβάστηκε στο Εφετείο (αφορά αποκλειστικά νοσηλευτική ευθύνη). Οι λόγοι αναίρεσης από τα άρθρα 559 αριθ. 1 και 19 ΚΠολΔ κρίθηκαν αβάσιμοι, ενώ οι λόγοι από τα άρθρα 559 αριθ. 8, 11α και 12 ΚΠολΔ απορρίφθηκαν ως απαράδεκτοι λόγω ελλείψεων στο αναιρετήριο. Ο ισχυρισμός για μη λήψη υπόψη των «αναφορών ενεργειών νοσηλείας» απορρίφθηκε ως αβάσιμος, επειδή το έγγραφο συνεκτιμήθηκε. Κατ’ αποτέλεσμα, η αίτηση αναίρεσης απορρίφθηκε και επιβλήθηκαν έξοδα και εισαγωγή παραβόλου.
Τελική Απόφαση
ΑΠΟΡΡΙΠΤΕΙ την από 3-10-2023 αίτηση των Χ. Τ., χήρας Χ. Ζ., Ε. Ζ. του Χ. και Γ. Ζ. του Χ., για την αναίρεση της απόφασης του Τριμελούς Εφετείου Αθηνών με τον αριθμό 4276/2021. ΔΙΑΤΑΣΣΕΙ την εισαγωγή στο δημόσιο ταμείο του παραβόλου που κατέθεσαν οι αναιρεσείοντες κατά την άσκηση της αίτησης αναίρεσης, με την κατάθεσή της στη γραμματεία του Εφετείου Αθηνών. ΚΑΤΑΔΙΚΑΖΕΙ τους αναιρεσείοντες, σε ίσα μέρη καθέναν από αυτούς, στην καταβολή των δικαστικών εξόδων των αναιρεσιβλήτων, τα οποία ορίζει στο ποσό των δύο χιλιάδων επτακοσίων ευρώ (2.700,00 €) για καθεμία από αυτές.
Ακριβές Νομικό Ερώτημα
Αν η αδικοπρακτική ευθύνη ιδιωτικού θεραπευτηρίου ως προστήσαντος θεμελιώνεται όταν το νοσηλευτικό προσωπικό παραλείπει τα αντικειμενικώς επιβαλλόμενα μέτρα επιμέλειας και υπάρχει πρόσφορη αιτιώδης συνάφεια με τη ζημία του ασθενούς.
Αναφορές σε Νόμους
Άνοιγμα απόφασης

ΕφΠειρ 452/2023

Αστικό Δίκαιο2023Εφετείο Πειραιώς
Σχετικότητα 96.2%
Κρίσιμα Πραγματικά Περιστατικά
- Δευτεροβάθμια κρίση επί εφέσεων κατά της 2631/2020 οριστικής απόφασης του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Πειραιά, η οποία είχε απορρίψει κατ’ ουσία την κύρια αγωγή αποζημίωσης και χρηματικής ικανοποίησης λόγω ιατρικής αμέλειας και είχε κρίνει άνευ αντικειμένου προσεπικλήσεις και πρόσθετες παρεμβάσεις. Ασκήθηκαν: (Α) κύρια έφεση από την ενάγουσα (εκκαλούσα), (Β) επικουρική έφεση από την πρώτη εναγομένη κλινική και (Γ) επικουρική έφεση από τον δεύτερο εναγόμενο ιατρό. - Διάδικοι: ενάγουσα-εκκαλούσα (θηλ.), εναγόμενοι-εφεσίβλητοι η ιδιωτική κλινική (πρώτη εναγόμενη) και ο χειρουργός ορθοπεδικός (δεύτερος εναγόμενος). Προσεπικληθείσες ασφαλιστικές εταιρίες με συμβάσεις αστικής ευθύνης (όρια κάλυψης έως 500.000 ευρώ, ανανέωση έως 750.000 ευρώ· άλλη σύμβαση γενικής αστικής ευθύνης με αίτημα περιορισμού ευθύνης στα 300.000 ευρώ). - Σχέση: ισχυρισμοί ιατρικής αμέλειας κατά του ιατρού και ευθύνης της κλινικής ως προστήσασας. - Χρονικό: 9.6.2007 πτώση και συντριπτικό τρισφύριο κάταγμα δεξιάς ποδοκνημικής· ίδια ημέρα χειρουργείο ανάταξης και οστεοσύνθεσης στην κλινική, έξοδος 13.6.2007 με οδηγίες αποφόρτισης· 24.7.2007 επανέλεγχος· 10–11.8.2007 μετάβαση στην Πάρο και οξύς πόνος· 12.9.2007 εξέταση στην κλινική με ένδειξη ανάγκης νέας επέμβασης· 10–13.12.2007 νοσηλεία στο ΓΝΑ «Γ. Γεννηματάς» με νέα οστεοσύνθεση και τοποθέτηση κνημοπερονιαίου κοχλία· 16.9.2008 αφαίρεση υλικών· 16.9.2010 ακτινολογικά ψευδάρθρωση και απώλεια ανάταξης· 24.3.2013 στοιχεία μετατραυματικής αρθρίτιδας. - Αιτήματα αγωγής (μετά περιορισμό σε αναγνωριστικά): χρηματική ικανοποίηση 300.000 ευρώ, διαφορές αποδοχών 43.331,28 ευρώ, μελλοντικές απώλειες εισοδήματος 207.629,05 ευρώ, αποζημιώσεις προσωπικού 56.218,77 ευρώ, εισφορές 48.288,07 ευρώ (σύνολο 401.705,87 ευρώ).
Νομική Σκέψη του Δικαστηρίου
Το Δικαστήριο εξέτασε κατ’ αρχάς το παραδεκτό της κύριας έφεσης, διαπιστώνοντας ότι δεν είχε επιδοθεί η εκκαλουμένη, δεν είχε συμπληρωθεί η διετής προθεσμία από τη δημοσίευσή της και είχε καταβληθεί το νόμιμο παράβολο· ως εκ τούτου η έφεση ήταν τυπικά δεκτή. Οι επικουρικές εφέσεις των εναγομένων παραδεκτά ασκήθηκαν υπό την αίρεση ευδοκίμησης της κύριας έφεσης και συνεκδικάστηκαν λόγω συνάφειας. Επί της ουσίας, το Δικαστήριο έθεσε το κριτήριο ύπαρξης πλημμελούς ιατρικής πράξης ή παράλειψης και ύπαρξης αιτιώδους συνδέσμου με τη ζημία της ενάγουσας· σε αντίθετη περίπτωση δεν θεμελιώνεται αδικοπρακτική ευθύνη ούτε της προστήσασας κλινικής. Διαπίστωσε ότι η πρώτη επέμβαση (9.6.2007) στην κλινική εκτελέστηκε ορθά: ο μετεγχειρητικός έλεγχος (10.6.2007) δεν έδειξε εξάρθρημα, και από τα στοιχεία δεν καταδείχθηκε αναγκαιότητα τοποθέτησης κνημοπερονιαίας βίδας τότε. Η ενάγουσα ταξίδεψε στην Πάρο (10–11.8.2007), αισθάνθηκε οξύ πόνο, αλλά δεν επέστρεψε άμεσα στην Αθήνα παρότι της το συνέστησε ο θεράπων ιατρός. Σε επανεξέταση (12.9.2007) διαπιστώθηκε νέος σοβαρός τραυματισμός με ένδειξη άμεσης επανεπέμβασης, την οποία δεν ακολούθησε τότε· τελικώς χειρουργήθηκε στο ΓΝΑ «Γ. Γεννηματάς» (12.2007) με τοποθέτηση κνημοπερονιαίου κοχλία. Μετέπειτα εμφανίστηκαν ψευδάρθρωση, επανακάταγμα και μετατραυματική αρθρίτιδα, με συμβολή της μη άμεσης αντιμετώπισης της επιπλοκής και της πρώιμης φόρτισης, καθώς και πρόωρη αφαίρεση υλικών. Αξιολογώντας τα αποδεικτικά μέσα (ιατρικές γνωματεύσεις και δικαστική πραγματογνωμοσύνη), το Δικαστήριο έκρινε ότι δεν αποδείχθηκαν πλημμέλειες του ιατρού ούτε εσφαλμένες μετεγχειρητικές οδηγίες. Δεν τεκμηριώθηκε αιτιώδης σύνδεσμος μεταξύ της πρώτης επέμβασης ή των οδηγιών και των μεταγενέστερων επιπλοκών· αντιθέτως, καθοριστική ήταν η μη άμεση επιστροφή και η πρώιμη φόρτιση. Συνεπώς, δεν θεμελιώνεται ευθύνη του ιατρού ούτε, δια της προστήσεως, της κλινικής. Η κύρια έφεση απορρίπτεται ως ουσία αβάσιμη· οι επικουρικές εφέσεις καθίστανται άνευ αντικειμένου· τα έξοδα συμψηφίζονται λόγω δυσχέρειας και διατάσσονται οι σχετικές εισαγωγές/επιστροφές παραβόλων.
Κύριοι Λόγοι Απόφασης
Η κύρια έφεση της ενάγουσας απορρίφθηκε διότι, βάσει της εκτιμηθείσας δικαστικής πραγματογνωμοσύνης και των λοιπών αποδείξεων, δεν αποδείχθηκαν πλημμελείς ιατρικές ενέργειες ή παραλείψεις του εναγομένου ιατρού κατά την πρώτη επέμβαση, ούτε εσφαλμένες μετεγχειρητικές οδηγίες, και δεν τεκμηριώθηκε αιτιώδης σύνδεσμος μεταξύ αυτών και των μεταγενέστερων επιπλοκών. Αντιθέτως, κρίθηκε ότι η μετεγχειρητική εικόνα ήταν ομαλή, η τοποθέτηση κνημοπερονιαίου κοχλία δεν ήταν αναγκαία τότε, και η επιδείνωση συνδέεται ιδίως με τη μη άμεση αντιμετώπιση της επιπλοκής (11.8.2007) και την πρώιμη φόρτιση. Ως προς τα δικαστικά έξοδα, διατάχθηκε ο συμψηφισμός λόγω δυσχερούς ερμηνείας και εφαρμογής των κρίσιμων κανόνων δικαίου (άρθρο 179 ΚΠολΔ), ενώ διατάχθηκε η εισαγωγή στο Δημόσιο Ταμείο του παραβόλου της κύριας έφεσης (άρθρο 495 παρ. 4 ΚΠολΔ). Οι επικουρικές εφέσεις των εναγομένων κατέστησαν άνευ αντικειμένου λόγω απόρριψης της κύριας έφεσης και διατάχθηκε η επιστροφή των παραβόλων τους στους καταθέσαντες.
Τελική Απόφαση
Δέχεται τυπικά τις ανωτέρω εφέσεις. Απορρίπτει κατ’ ουσία την από 19.4.2021 και (με αριθ. έκθ. κατάθ. Πρωτ …../2021 και με αριθ. έκθ. κατάθ. Εφετ ……/2021) κύρια έφεση (υπό στοιχεία Α έφεση), κατά της υπ’ αριθμ.2631/2020 οριστικής απόφασης και κατά της προηγηθείσας υπ’ αριθμ. 3496/2018 μη οριστικής απόφασης του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Πειραιώς, που εκδόθηκαν κατ΄ αντιμωλία των διαδίκων . Συμψηφίζει στο σύνολό της τη δικαστική δαπάνη μεταξύ των διαδίκων, του παρόντος βαθμού δικαιοδοσίας. Διατάσσει την εισαγωγή στο Δημόσιο Ταμείο του παραβόλου που κατατέθηκε από την εκκαλούσα για την άσκηση της υπό στοιχεία Α έφεσης. Κρίνει ότι παρέλκει η εξέταση των υπό στοιχεία Β και Γ ως άνω επικουρικών εφέσεων. ΔΙΑΤΑΣΣΕΙ την επιστροφή του εκάστου παραβόλου, που κατατέθηκε για την άσκηση εκάστης των υπό στοιχεία Β και Γ επικουρικών εφέσεων στους καταθέσαντες εκάστης αυτών .
Ακριβές Νομικό Ερώτημα
Αν, σε αγωγή ιατρικής αμέλειας για επέμβαση στην ποδοκνημική, αποδείχθηκαν πλημμέλειες του εναγομένου ιατρού κατά την πρώτη επέμβαση (ιδίως ως προς την ανάγκη τοποθέτησης κνημοπερονιαίου κοχλία) ή κατά τις μετεγχειρητικές οδηγίες και αν υφίσταται αιτιώδης σύνδεσμος με τις μετέπειτα βλάβες της ενάγουσας, ώστε να θεμελιώνεται αδικοπρακτική ευθύνη αυτού και της προστήσασας κλινικής κατά 922 Α.Κ.
Αναφορές σε Νόμους
Άνοιγμα απόφασης

Μας εμπιστεύονται

ΔΣ Ξάνθης

Δικηγορικός Σύλλογος

Ξάνθη

Ν. Καραγιαννακίδης

Δικηγόρος

Θεσσαλονίκη

Α. Τράμπα

Δικηγόρος

Θεσσαλονίκη

Μ. Σαουλίδου

Δικηγόρος

Θεσσαλονίκη

Π. Μαλλίνη

Δικηγόρος

Θεσσαλονίκη

Β. Ακριτίδου

Δικηγόρος

Θεσσαλονίκη

Αναζητήστε για τη δική σας υπόθεση

94.000+ αποφάσεις · 19.000+ άρθρα νομοθεσίας

ή κλείστε demo 15 λεπτών →

€199/έτος Κλείστε Demo