Χρηματική ικανοποίηση ηθικής βλάβης ΑΚ 932 — κριτήρια υπολογισμού ύψους αποζημίωσης

Δημιουργία έρευνας:

Κύρια Νομική Θέση

Με βάση το διαθέσιμο υλικό, το ύψος της χρηματικής ικανοποίησης λόγω ηθικής βλάβης κατ’ ΑΚ Άρθρο 932 καθορίζεται από το δικαστήριο με στάθμιση του είδους και της έκτασης της σωματικής βλάβης, της διάρκειας νοσηλείας και αποκατάστασης, της μόνιμης αναπηρίας, της επίδρασης στην επαγγελματική και προσωπική ζωή, του βαθμού υπαιτιότητας και τυχόν συνυπαιτιότητας, καθώς και της κοινωνικοοικονομικής κατάστασης των μερών. Η νομολογία του Αρείου Πάγου που περιλαμβάνεται στο υλικό δέχεται σταθερά ότι, όταν το επιδικαζόμενο ποσό υπολείπεται καταφανώς των συνήθως επιδικαζομένων σε παρόμοιες περιπτώσεις, παραβιάζεται η αρχή της αναλογικότητας και ιδρύεται λόγος αναίρεσης.

Στα δικά σας πραγματικά περιστατικά, η πρόταση της ασφαλιστικής για 25.000 ευρώ δεν μπορεί να αξιολογηθεί ως επαρκής ή μη με μαθηματικό τρόπο, αλλά το διαθέσιμο νομολογιακό υλικό δείχνει ότι σε περιπτώσεις σοβαρών σωματικών βλαβών με μόνιμη αναπηρία, μακρά νοσηλεία/αποκατάσταση και ανικανότητα εργασίας, ο Άρειος Πάγος έχει επανειλημμένα κρίνει ως καταφανώς χαμηλά ποσά ίσα ή και ανώτερα των 25.000 ευρώ.

1. Νομικό Πλαίσιο

ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ

ΑΚ Άρθρο 932
Ορίζει ότι σε περίπτωση αδικοπραξίας το δικαστήριο μπορεί να επιδικάσει εύλογη χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης.
Εφαρμόζεται στις ΑΠ 1593/2024, 1153/2025, 12/2020, 869/2020, 1809/2024, 1552/2017, 140/2025, 1096/2020, 1553/2017, 1336/2013, 1210/2021, 1539/2023, 1515/2025, 1130/2018, 1172/2025.

ΑΚ Άρθρο 931
Ορίζει ότι η αναπηρία ή η παραμόρφωση που προξενήθηκε στον παθόντα λαμβάνεται ιδιαίτερα υπόψη κατά την επιδίκαση της αποζημίωσης, αν επιδρά στο μέλλον του.
Εφαρμόζεται στις ΑΠ 12/2020, 1809/2024, 140/2025, 1096/2020, 1553/2017, 1336/2013, 1130/2018, 1172/2025.

ΑΚ Άρθρο 929
Ορίζει ότι σε περίπτωση βλάβης του σώματος ή της υγείας η αποζημίωση περιλαμβάνει, εκτός από τα νοσήλια και τη ζημία που έχει ήδη επέλθει, και ό,τι ο παθών θα στερείται στο μέλλον ή θα ξοδεύει επιπλέον λόγω της αύξησης των δαπανών του.
Εφαρμόζεται στις ΑΠ 12/2020, 1809/2024, 1515/2025, 1172/2025.

ΑΚ Άρθρο 300
Ορίζει ότι αν ο ζημιωθείς συντέλεσε από δικό του πταίσμα στη ζημία ή στην έκτασή της, το δικαστήριο μπορεί να μειώσει το ποσό της αποζημίωσης.
Εφαρμόζεται στις ΑΠ 1593/2024, 1153/2025, 12/2020, 140/2025, 1210/2021.

ΠΔ237 Άρθρο 10
Ορίζει ότι το ζημιωθέν πρόσωπο έχει ιδία αξίωση κατά του ασφαλιστή μέχρι το ποσό της ασφαλιστικής σύμβασης και ότι η αξίωση αυτή παραγράφεται μετά πέντε έτη από την ημέρα του ατυχήματος.

ΠΔ237 Άρθρο 19
Ρυθμίζει την ευθύνη του Επικουρικού Κεφαλαίου σε ειδικές περιπτώσεις (άγνωστος υπαίτιος, ανασφάλιστο όχημα, ασφαλιστική εκκαθάριση κ.λπ.).
Από τα δικά σας περιστατικά δεν προκύπτει άμεσα ότι εφαρμόζεται, εκτός αν υπάρχει ζήτημα ανασφάλιστου οχήματος, αγνώστου υπαιτίου ή αφερεγγυότητας ασφαλιστή.

ΠΔ237 Άρθρο 9
Ρυθμίζει τις υποχρεώσεις δήλωσης ατυχήματος του ασφαλισμένου προς τον ασφαλιστή.
Δεν ρυθμίζει το ύψος της ηθικής βλάβης, αλλά μπορεί να έχει πρακτική σημασία στη διαχείριση της ασφαλιστικής υπόθεσης.

2. Νομολογία

Α) Ενισχυτικά επιχειρήματα

ΑΠ 1153/2025

  • Σχετικότητα: Εργατικό ατύχημα με σοβαρό τραυματισμό σπονδυλικής στήλης, μακρά ανικανότητα προς εργασία και χειρουργική επέμβαση. Είναι ιδιαίτερα σχετική, διότι και στο δικό σας ζήτημα υπάρχει κάταγμα σπονδυλικής στήλης, μόνιμη αναπηρία και ανικανότητα εργασίας.
  • Κρίση: Το Εφετείο είχε επιδικάσει 20.000 ευρώ ως χρηματική ικανοποίηση. Ο Άρειος Πάγος έκρινε ότι το ποσό αυτό υπολείπεται καταφανώς των συνήθως επιδικαζομένων. Ο παθών ήταν ανίκανος για εργασία επί 29 μήνες.
  • Εφαρμογή: Ενισχύει ευθέως το επιχείρημα ότι ποσό της τάξης των 25.000 ευρώ μπορεί να είναι χαμηλό όταν υπάρχει σοβαρό σπονδυλικό κάταγμα, χειρουργική αντιμετώπιση και μακρά επαγγελματική ανικανότητα, με βάση το ΑΚ Άρθρο 932 και την αρχή της αναλογικότητας.

ΑΠ 1096/2020

  • Σχετικότητα: Τροχαίο με πολυτραυματισμό, πολλαπλές επεμβάσεις, μόνιμη μερική αναπηρία 67%, σημαντική λειτουργική ανεπάρκεια και οικογενειακές επιπτώσεις.
  • Κρίση: Το ποσό των 25.000 ευρώ για ηθική βλάβη κρίθηκε καταφανώς χαμηλό.
  • Εφαρμογή: Είναι πολύ χρήσιμη, διότι αφορά ακριβώς τροχαίο ατύχημα και δείχνει ότι το όριο των 25.000 ευρώ έχει ήδη κριθεί ανεπαρκές σε σοβαρή περίπτωση μόνιμης αναπηρίας. Μπορεί να αξιοποιηθεί για να υποστηριχθεί ότι η ασφαλιστική προσφορά δεν ανταποκρίνεται αυτομάτως στα κριτήρια του ΑΚ Άρθρο 932.

ΑΠ 1539/2023

  • Σχετικότητα: Τροχαίο με πολλαπλά κατάγματα, σπληνεκτομή, τραχειοστομία, χολοκυστεκτομή, μόνιμη πάρεση νεύρου, ανισοσκελία και ανάγκη αποκλειστικού νοσοκόμου για 132 ημέρες.
  • Κρίση: Το ποσό των 25.000 ευρώ για χρηματική ικανοποίηση κρίθηκε κατώτερο και καταφανώς χαμηλό.
  • Εφαρμογή: Παρότι τα τραύματα διαφέρουν, η απόφαση είναι ισχυρή ως προς τη μεθοδολογία: σοβαρές σωματικές βλάβες, μακρά αποθεραπεία και μόνιμες συνέπειες οδηγούν σε κρίση ότι 25.000 ευρώ είναι χαμηλό κατά το ΑΚ Άρθρο 932.

ΑΠ 1515/2025

  • Σχετικότητα: Τροχαίο με σοβαρό κάταγμα, οστεομυελίτιδα, μόνιμη αναπηρία 43,74%, δυσμορφίες, περιορισμούς κινήσεων και επανειλημμένες επεμβάσεις.
  • Κρίση: Το ποσό των 15.000 ευρώ κρίθηκε προδήλως χαμηλό.
  • Εφαρμογή: Ενισχύει το επιχείρημα ότι σε περιπτώσεις μόνιμης αναπηρίας και σοβαρής λειτουργικής επιβάρυνσης, τα χαμηλά ποσά δεν αντέχουν στον αναιρετικό έλεγχο. Χρήσιμη αναλογικά για να υποστηριχθεί ότι η ύπαρξη 35% μόνιμης αναπηρίας ΚΕΠΑ, μακράς νοσηλείας και ανικανότητας εργασίας αυξάνει σημαντικά το εύλογο ποσό.

ΑΠ 1210/2021

  • Σχετικότητα: Νεαρός παθών με βαρύτατο κρανιοεγκεφαλικό τραυματισμό, αναπηρία 67%, ολική ανικανότητα εργασίας 70%, μόνιμες νευρολογικές και ψυχολογικές βλάβες.
  • Κρίση: Το ποσό των 70.000 ευρώ κρίθηκε ότι υπολείπεται καταφανώς του συνήθως επιδικαζομένου.
  • Εφαρμογή: Δεν είναι συγκρίσιμη ως προς τη βαρύτητα των βλαβών, αλλά είναι πολύ χρήσιμη για τη γενική αρχή: η ηλικία, η μόνιμη αναπηρία και η ανικανότητα εργασίας έχουν ιδιαίτερη βαρύτητα στον καθορισμό του ποσού κατά το ΑΚ Άρθρο 932.

Β) Αντιμετώπιση αντιρρήσεων

ΑΠ 140/2025

  • Ποια θέση στηρίζει: Ότι ποσά 35.000 ευρώ για ηθική βλάβη και 20.000 ευρώ κατ’ ΑΚ Άρθρο 931 μπορεί να κριθούν εύλογα σε περίπτωση σοβαρού τραυματισμού με μόνιμη αναπηρία 80% και συνυπαιτιότητα 30%.
  • Διαφοροποίηση: Στην απόφαση αυτή υπήρχε ρητή συνυπαιτιότητα 30% και το δικαστήριο έκρινε συνολικά και το κονδύλιο του ΑΚ Άρθρο 931. Αν στη δική σας υπόθεση δεν υπάρχει συνυπαιτιότητα ή είναι μικρότερη, η απόφαση δεν ευνοεί την ασφαλιστική. Επιπλέον, το ότι κρίθηκε εύλογο ένα ποσό δεν σημαίνει ότι κάθε χαμηλότερη εξωδικαστική προσφορά είναι επαρκής.

ΑΠ 869/2020

  • Ποια θέση στηρίζει: Ότι το επιδικασθέν ποσό μπορεί να παραμείνει ανεκτό αν κινείται εντός του συνήθως επιδικαζόμενου εύρους.
  • Διαφοροποίηση: Στο απόσπασμα του υλικού δεν αναφέρεται το ακριβές ποσό που επιδικάστηκε, άρα η χρησιμότητά της για ποσοτική σύγκριση είναι περιορισμένη. Μπορεί να επικληθεί μόνο ως γενική αρχή ότι δεν αναιρείται κάθε ποσό, αλλά μόνο εκείνο που υπερβαίνει τα ακραία όρια. Αυτό δεν αρκεί για να στηρίξει ειδικά την προσφορά των 25.000 ευρώ.

Δεν εντοπίστηκε αντίθετη νομολογία στις διαθέσιμες αποφάσεις που να κρίνει ειδικά ότι ποσό 25.000 ευρώ είναι επαρκές σε περίπτωση κάταγματος σπονδυλικής στήλης, μόνιμης αναπηρίας, πολύμηνης νοσηλείας και ανικανότητας εργασίας.

3. Προτεινόμενη Επιχειρηματολογία

1. Κεντρικός άξονας: σοβαρότητα της σωματικής βλάβης
Να τονιστεί ότι πρόκειται για κάταγμα σπονδυλικής στήλης, δηλαδή βλάβη κατ’ εξοχήν κρίσιμη για τη σωματική ακεραιότητα, με νοσηλεία 3 μηνών και αποκατάσταση 8 μηνών. Κατά το ΑΚ Άρθρο 932, το είδος και η έκταση της προσβολής αποτελούν βασικά κριτήρια.

2. Μόνιμη αναπηρία και επαγγελματική επίπτωση
Η ύπαρξη μόνιμης αναπηρίας 35% ΚΕΠΑ και ανικανότητας εργασίας στο επάγγελμα του παθόντος ενισχύει όχι μόνο το κονδύλιο του ΑΚ Άρθρο 932, αλλά και αυτοτελή αξίωση από ΑΚ Άρθρο 931, εφόσον η αναπηρία επιδρά στο μέλλον του.
Εδώ είναι ιδιαίτερα χρήσιμες οι ΑΠ 1809/2024, 1172/2025, 140/2025, που δέχονται σωρευτική λειτουργία των ΑΚ Άρθρο 931 και ΑΚ Άρθρο 932.

3. Η προσφορά 25.000 ευρώ δεν πρέπει να αντιμετωπιστεί ως ασφαλές σημείο αναφοράς
Οι ΑΠ 1096/2020 και 1539/2023 έκριναν ακριβώς το ποσό των 25.000 ευρώ ως καταφανώς χαμηλό σε σοβαρές περιπτώσεις τροχαίων με μόνιμες συνέπειες.
Η ΑΠ 1153/2025 έκρινε χαμηλό ακόμη και το ποσό των 20.000 ευρώ σε σπονδυλικό τραυματισμό με μακρά ανικανότητα εργασίας.

4. Αναλογικότητα και αναιρετικός έλεγχος
Να προβληθεί ρητά ότι, κατά τις ΑΠ 1593/2024, 12/2020, 1210/2021, 1539/2023, 1515/2025, το ποσό της ηθικής βλάβης δεν είναι ανεξέλεγκτο: αν υπολείπεται καταφανώς των συνήθως επιδικαζομένων, παραβιάζει την αρχή της αναλογικότητας.

5. Διαχωρισμός κονδυλίων
Στρατηγικά, να μη συγχέεται:

  • η ηθική βλάβη του ΑΚ Άρθρο 932,
  • η αποζημίωση για μελλοντικές δαπάνες/απώλειες του ΑΚ Άρθρο 929,
  • η πρόσθετη παροχή λόγω αναπηρίας του ΑΚ Άρθρο 931.

Η ασφαλιστική συχνά επιχειρεί συνολική αποτίμηση. Από το υλικό προκύπτει ότι τα κονδύλια αυτά έχουν διαφορετική νομική βάση.

4. Νομολογιακή Ισχύς

Παγία

Υπάρχουν πολύ περισσότερες από τρεις αποφάσεις του Αρείου Πάγου που συγκλίνουν ότι:

  • το ύψος της χρηματικής ικανοποίησης του ΑΚ Άρθρο 932 κρίνεται με βάση τη βαρύτητα της βλάβης, τη διάρκεια ταλαιπωρίας, τη μόνιμη αναπηρία, την ηλικία, την επαγγελματική επίπτωση και τυχόν συνυπαιτιότητα,
  • η αρχή της αναλογικότητας δεσμεύει τον καθορισμό του ποσού,
  • καταφανώς χαμηλά ποσά αναιρούνται.

Ενδεικτικά: 1593/2024, 1153/2025, 12/2020, 1809/2024, 1096/2020, 1210/2021, 1539/2023, 1515/2025, 1172/2025.

5. Πρακτικές Συστάσεις

1. Μην περιορίσετε την υπόθεση μόνο στο ΑΚ Άρθρο 932.
Με τα δεδομένα που δίνετε, πρέπει να εξεταστεί σωρευτικά και αξίωση από ΑΚ Άρθρο 931, λόγω μόνιμης αναπηρίας 35% και ανικανότητας εργασίας στο επάγγελμα.

2. Ζητήστε πλήρη ιατρική τεκμηρίωση
Ιδίως:

  • ποσοστό και διάρκεια αναπηρίας ΚΕΠΑ,
  • αν η ανικανότητα είναι οριστική ή μακροχρόνια,
  • λειτουργικοί περιορισμοί,
  • επίδραση στην άσκηση του συγκεκριμένου επαγγέλματος,
  • ανάγκη μελλοντικών θεραπειών ή επεμβάσεων.

Αυτό είναι κρίσιμο τόσο για ΑΚ Άρθρο 932 όσο και για ΑΚ Άρθρο 931 και ΑΚ Άρθρο 929.

3. Στην εξώδικη ή δικαστική επιχειρηματολογία, επικαλεστείτε πρώτα τις αποφάσεις με σπονδυλικό τραυματισμό ή με 25.000 ευρώ ως χαμηλό ποσό:

  • ΑΠ 1153/2025
  • ΑΠ 1096/2020
  • ΑΠ 1539/2023
  • συμπληρωματικά ΑΠ 1593/2024, 12/2020, 1515/2025

4. Αν η ασφαλιστική επιμένει στα 25.000 ευρώ, ζητήστε αιτιολογημένη αποτίμηση ανά κονδύλι.
Δηλαδή:

  • πόσο αποτιμά για ΑΚ Άρθρο 932,
  • αν αναγνωρίζει χωριστά ΑΚ Άρθρο 931,
  • αν περιλαμβάνει μελλοντική ζημία του ΑΚ Άρθρο 929.

Χωρίς αυτόν τον διαχωρισμό, η προσφορά είναι νομικά ασαφής.

5. Ως προς το ΠΔ237 Άρθρο 10
Εφόσον υπάρχει ασφαλισμένο όχημα, ο παθών έχει ιδία αξίωση κατά του ασφαλιστή. Να ελεγχθεί η πενταετής παραγραφή από την ημέρα του ατυχήματος.

6. Ως προς το ΠΔ237 Άρθρο 19
Να χρησιμοποιηθεί μόνο αν υπάρχει ειδικό ζήτημα Επικουρικού Κεφαλαίου. Με τα παρόντα δεδομένα δεν φαίνεται να είναι ο κύριος άξονας της υπόθεσης.

Συμπέρασμα για τη συγκεκριμένη προσφορά των 25.000 €

Με βάση αποκλειστικά το παρεχόμενο υλικό, η προσφορά των 25.000 ευρώ για ηθική βλάβη σε θύμα τροχαίου 34 ετών με κάταγμα σπονδυλικής στήλης, μόνιμη αναπηρία 35% ΚΕΠΑ, ανικανότητα εργασίας στο επάγγελμά του, νοσηλεία 3 μηνών και αποκατάσταση 8 μηνών, δεν εμφανίζεται εκ πρώτης όψεως ισχυρή υπέρ του παθόντος, διότι η διαθέσιμη νομολογία του Αρείου Πάγου έχει κρίνει ως καταφανώς χαμηλά ίσα ή παρόμοια ποσά σε σοβαρές περιπτώσεις μόνιμης βλάβης.

Το ασφαλέστερο δικονομικά και στρατηγικά επιχείρημα είναι ότι:

  • το ΑΚ Άρθρο 932 θεμελιώνει αυξημένη χρηματική ικανοποίηση λόγω της σοβαρότητας της βλάβης,
  • το ΑΚ Άρθρο 931 πρέπει να εξεταστεί αυτοτελώς λόγω μόνιμης αναπηρίας που επηρεάζει το μέλλον,
  • και το ΑΚ Άρθρο 929 καλύπτει κάθε πρόσθετη μελλοντική ζημία ή δαπάνη.

Οι απαντήσεις παράγονται με τεχνητή νοημοσύνη και ενδέχεται να περιέχουν σφάλματα. Επαληθεύστε τις παραπομπές πριν από κάθε χρήση.

ΑΚ Άρθρο 932

Αστικός Κώδικας
Σχετικότητα 96.1%
Κείμενο Άρθρου
ΑΚ Άρθρο 932: Ικανοποίηση της ηθικής βλάβης Σε περίπτωση αδικοπραξίας, ανεξάρτητα από την αποζημίωση για την περιουσιακή ζημία, το δικαστήριο μπορεί να επιδικάσει εύλογη κατά την κρίση του χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης. Αυτό ισχύει ιδίως για εκείνον που έπαθε προσβολή της υγείας, της τιμής ή της αγνείας του ή στερήθηκε την ελευθερία του. Σε περίπτωση θανάτωσης προσώπου η χρηματική αυτή ικανοποίηση μπορεί να επιδικαστεί στην οικογένεια του θύματος λόγω ψυχικής οδύνης.
Κώδικας
Αστικός Κώδικας
Άνοιγμα άρθρου

ΑΚ Άρθρο 929

Αστικός Κώδικας
Σχετικότητα 90.3%
Κείμενο Άρθρου
ΑΚ Άρθρο 929: Σε περίπτωση βλάβης του σώματος ή της υγείας Σε περίπτωση βλάβης του σώματος ή της υγείας προσώπου η αποζημίωση περιλαμβάνει, εκτός από τα νοσήλια και τη ζημία που έχει ήδη επέλθει, οτιδήποτε ο παθών θα στερείται στο μέλλον ή θα ξοδεύει επιπλέον εξαιτίας της αύξησης των δαπανών του. Υποχρέωση αποζημίωσης υπάρχει και προς τον τρίτο, ο οποίος είχε κατά το νόμο δικαίωμα να απαιτήσει την παροχή υπηρεσιών από τον παθόντα και τις στερείται.
Κώδικας
Αστικός Κώδικας
Άνοιγμα άρθρου

ΑΚ Άρθρο 931

Αστικός Κώδικας
Σχετικότητα 89.2%
Κείμενο Άρθρου
ΑΚ Άρθρο 931: "Η αναπηρία ή η παραμόρφωση που προξενήθηκε στον παθόντα λαμβάνεται ιδιαίτερα υπόψη κατά την επιδίκαση της αποζημίωσης, αν επιδρά στο μέλλον του".
Κώδικας
Αστικός Κώδικας
Άνοιγμα άρθρου

ΠΔ237 Άρθρο 19

Π.Δ. 237/1986 - Υποχρεωτική Ασφάλιση ΑυτοκινήτωνΤροποποίηση: ν. 5259/2025
Σχετικότητα 84.1%
Κείμενο Άρθρου
ΠΔ237 Άρθρο 19: 1. Το Επικουρικό Κεφάλαιο είναι υποχρεωμένο να καταβάλει στα πρόσωπα που ζημιώθηκαν την κατά την παρ. 2 αποζημίωση λόγω θανάτωσης ή σωματικών βλαβών ή υλικών ζημιών από αυτοκινητιστικά ατυχήματα όταν: α) Αυτός που υπέχει ευθύνη παραμένει άγνωστος. Στην περίπτωση αυτή όμως δεν υπάρχει υποχρέωση αποζημίωσης λόγω υλικών ζημιών, εκτός αν προκλήθηκαν συγχρόνως θανάτωση ή σωματικές βλάβες που απαιτούν νοσοκομειακή περίθαλψη, εφόσον έχει επιληφθεί αστυνομική αρχή και η περίθαλψη αυτή διήρκησε τουλάχιστον για χρονικό διάστημα πέντε ημερών σε δημόσιο νοσοκομείο ή ιδιωτικό θεραπευτήριο. β) Το ατύχημα προήλθε από αυτοκίνητο ως προς το οποίο δεν έχει εκπληρωθεί η κατά το άρθρο 2 υποχρέω- ση ή το οποίο βρίσκεται σε κατάσταση ακινησίας, σύμφωνα με το άρθρο 22 του ν. 2367/1953 (Α’ 82). Εξαιρούνται της αποζημίωσης τα πρόσωπα που επιβιβάστηκαν με τη θέλησή τους στο όχημα που προκάλεσε την ζημία ή τη σωματική βλάβη, εφόσον το Επικουρικό Κεφάλαιο αποδείξει ότι γνώριζαν ότι το όχημα δεν ήταν ασφαλισμένο. γ) Η ασφαλιστική επιχείρηση τέθηκε σε ασφαλιστική εκκαθάριση, με την επιφύλαξη των οριζόμενων στα άρθρα 19α και 19β του παρόντος. δ) Το ατύχημα προήλθε από ορισμένους τύπους οχημάτων ή ορισμένα οχήματα με ειδική πινακίδα κυκλοφορίας και των οποίων η ευθύνη δεν είχε καλυφθεί σύμφωνα με το άρθρο 2 του παρόντος. Στην περίπτωση αυτή, το Επικουρικό Κεφάλαιο, το οποίο αποζημίωσε ζημία που προκλήθηκε από όχημα ειδικού τύπου ή με ειδική πινακίδα κυκλοφορίας άλλου κράτους μέλους, έχει δικαίωμα αναγωγής κατά του αντίστοιχου Επικουρικού Κεφαλαίου του τόπου συνήθους στάθμευσης του οχήματος. ε) Το ατύχημα προήλθε από όχημα που χειριζόταν πρόσωπο που προκάλεσε το ατύχημα με πρόθεση, ανεξαρτήτως του τρόπου με τον οποίο αποκτήθηκε η κατοχή του οχήματος. 2. Η αποζηµίωση δεν µπορεί να υπερβεί τα κατά το άρθρο 6 παράγραφος 5 κατώτατα όρια ασφαλιστικών ποσών του χρόνου του ατυχήµατος, η δε σχετική αξίωση υπόκειται στην κατά το άρθρο 10 παρ. 2 παραγραφή. Οι τόκοι που στις περιπτώσεις της προηγούµενης παραγράφου του παρόντος άρθρου υποχρεούται να καταβάλει το Επικουρικό Κεφάλαιο υπολογίζονται σε κάθε περίπτωση µε επιτόκιο έξι τοις εκατό (6%) ετησίως. Με απόφαση του Υπουργού Ανάπτυξης η οποία δηµοσιεύεται στην Εφηµερίδα της Κυβερνήσεως µπορεί να µεταβάλλεται το εν λόγω ποσοστό. 3. Στις περιπτώσεις της παρ. 1 το ζημιωθέν πρόσωπο έχει ιδία αξίωση κατά του Επικουρικού Κεφαλαίου, όχι όμως και κατά των μελών αυτού. Το Επικουρικό Κεφάλαιο με βάση τις πληροφορίες που ζητεί και λαμβάνει από τον ζημιωθέντα υποχρεούται να δίδει αιτιολογημένη απάντηση σχετικά με την καταβολή ή μη αποζημίωσης. Ωστόσο, το Επικουρικό Κεφάλαιο καταβάλλει την αποζημίωση χωρίς να απαιτείται ο ζημιωθείς να αποδείξει ότι το υπαίτιο νομικό ή φυσικό πρόσωπο αδυνατεί ή αρνείται να πληρώσει. 4. Το Επικουρικό Κεφάλαιο µε την καταβολή της αποζηµίωσης υποκαθίσταται σε όλα τα εξαιτίας του ατυχήµατος δικαιώµατα του προσώπου που ζηµιώθηκε, έναντι του υπόχρεου προς αποζηµίωση ή του ασφαλιστή αυτού. Κατ’ εξαίρεση στην περίπτωση δ’ της παραγράφου 1 το Επικουρικό Κεφάλαιο δεν υποκαθίσταται στα εξαιτίας του ατυχήµατος δικαιώµατα του προσώπου που ζηµιώθηκε έναντι του υπόχρεου για αποζηµίωση, υποκαθίσταται όµως στο κατά το άρθρο 10 του Ν.∆. 400/70 περί ιδιωτικής επιχείρησης ασφάλισης» (ΦΕΚ 10) προνόµιο του ασφαλισµένου. 5. Η Αποζημίωση του Επικουρικού Κεφαλαίου περιορίζεται στη συμπλήρωση του ποσού που υποχρεούται να καταβάλει ασφαλιστικό Ταμείο ή άλλος οργανισμός κοινωνικής ασφάλισης για την αυτή αιτία στον ζημιωθέντα (84/5/ΕΟΚάρθρο 1 παρ. 4 εδ. α’). Το προηγούμενο εδάφιο δεν εφαρμόζεται στις περιπτώσεις που το Ελληνικό Γραφείο Διεθνούς Ασφάλισης καταβάλλει αποζημιώσεις σύμφωνα με τις διατάξεις του παρόντος σε αλλοδαπά Γραφεία Διεθνούς Ασφαλίσεως για ατυχήματα που συμβαίνουν εκτός Ελλάδος. Σε περίπτωση διαφοράς μεταξύ του Επικουρικού Κεφαλαίου και του ασφαλιστή αστικής ευθύνης για το ποιος πρέπει να αποζημιώσει τον ζημιωθέντα για σωματικές βλάβες που προκαλούνται από όχημα αγνώστων στοιχείων ή για υλικές ζημιές και σωματικές βλάβες ανασφάλιστου οχήματος, το Επικουρικό Κεφάλαιο υποχρεούται χωρίς καθυστέρηση να καταβάλει την αποζημίωση. Αν τελικά συμφωνηθεί ή κριθεί με δικαστική ή άλλη απόφαση ότι ο ασφαλιστής αστικής ευθύνης θα έπρεπε να έχει καταβάλει την αποζημίωση εξολοκλήρου ή εν μέρει, ο ασφαλιστής αστικής ευθύνης θα επιστρέψει το οφειλόμενο ποσό στο Επικουρικό Κεφάλαιο που την κατέβαλε. (90/232/ΕΟΚ αριθ. 4). 6. Το Επικουρικό Κεφάλαιο είναι υποχρεωµένο να καταβάλει τις αποζηµιώσεις που απαιτούνται από τους οργανισµούς αποζηµίωσης των κρατών µελών, µέχρι του ποσού που έχει καταβληθεί σε µόνιµους κατοίκους των κρατών αυτών λόγω ζηµιών που προκλήθηκαν : α) από αυτοκίνητα που έχουν ως τόπο συνήθους στάθµευσης στην Ελλάδα και είναι ανασφάλιστα, β) από αυτοκίνητα αγνώστων στοιχείων και τα ατυχήµατα έχουν συµβεί στην Ελλάδα, γ) από ανασφάλιστα οχήµατα τρίτων χωρών, των οποίων τα εθνικά Γραφεία ∆ιεθνούς Ασφάλισης έχουν προσχωρήσει στο σύστηµα πράσινης κάρτας και για ατυχήµατα που έχουν διόρθωση) συµβεί στην Ελλάδα. Το Επικουρικό Κεφάλαιο µε την καταβολή των ανωτέρω αποζηµιώσεων υποκαθίσταται κατ’ αναλογία σύµφωνα µε την 6. Οι αποζηµιώσεις που καταβάλλει το Επικουρικό Κεφάλαιο σε δικαιούχους ασφαλίσµατος αστικής ευθύνης από την κυκλοφορία αυτοκινήτων απαλλάσσονται τέλους χαρτοσήµου.
Κώδικας
Π.Δ. 237/1986 - Υποχρεωτική Ασφάλιση Αυτοκινήτων
Άνοιγμα άρθρου

ΠΔ237 Άρθρο 10

Π.Δ. 237/1986 - Υποχρεωτική Ασφάλιση ΑυτοκινήτωνΤροποποίηση: ν. 3557/2007
Σχετικότητα 83.7%
Κείμενο Άρθρου
ΠΔ237 Άρθρο 10: 1. Το πρόσωπο που ζηµιώθηκε, έχει από την ασφαλιστική σύµβαση και µέχρι το ποσό αυτής, ιδία αξίωση κατά του ασφαλιστή. 2. Η αξίωση αυτή παραγράφεται μετά πάροδο πέντε (5) ετών από την ημέρα του ατυχήματος, επιφυλασσομένων των διατάξεων της κείμενης νομοθεσίας για την αναστολή και τη διακοπή της παραγραφής. 3. Σε περίπτωση που έχουν ζηµιωθεί περισσότερα πρόσωπα όταν το σύνολο των αποζηµιώσεων που πρέπει να καταβληθούν από τον υπαίτιο υπερβαίνει το ασφαλιστικό ποσό, το δικαίωµα καθενός από αυτούς κατά του ασφαλιστή περιορίζεται σύµµετρα µέχρι τη συµπλήρωση του όλου ασφαλιστικού ποσού. Αν ο ασφαλιστής ο οποίος αγνοεί την ύπαρξη ή το µέγεθος άλλων απαιτήσεων ή µετά από δικαστική απόφαση, κατέβαλε σε κάποιο από τα πρόσωπα αυτά ποσό ανώτερο από το µερίδιο που αναλογεί σ' αυτόν, ο ασφαλιστής υποχρεούται έναντι των λοιπών ζηµιωθέντων µόνο µέχρι τη συµπλήρωση του ασφαλιστικού ποσού. Τα πρόσωπα αυτά έχουν δικαίωµα αναγωγής κατά αυτού που αποζηµιώθηκε καθ' υπέρβαση. 4. Όταν το πρόσωπο που ζηµιώθηκε είναι µόνιµος κάτοικος της αλλοδαπής, επιτρέπεται η καταβολή του ασφαλίσµατος στο νόµισµα της χώρας όπου ο δικαιούχος έχει τη µόνιµη κατοικία του. 5. Η συζήτηση της κύριας αγωγής κατά ασφαλιστικής εταιρίας, του κατά το άρθρο 19 του παρόντος νόµου Επικουρικού Κεφαλαίου ή άλλου υπόχρεου για απώλεια εισοδήµατος λόγω ατυχήµατος που προκλήθηκε από αυτοκίνητο κηρύσσεται απαράδεκτη, αν δεν προσαχθεί βεβαίωση περί προηγούµενης κοινοποίησης αντιγράφου της αγωγής στην αρµόδια ∆ηµόσια Οικονοµική Υπηρεσία του ενάγοντος.
Κώδικας
Π.Δ. 237/1986 - Υποχρεωτική Ασφάλιση Αυτοκινήτων
Άνοιγμα άρθρου

ΠΔ237 Άρθρο 9

Π.Δ. 237/1986 - Υποχρεωτική Ασφάλιση ΑυτοκινήτωνΤροποποίηση: ν. 3557/2007
Σχετικότητα 82.6%
Κείμενο Άρθρου
ΠΔ237 Άρθρο 9: 1. Ο λήπτης της ασφάλισης ή ο ασφαλισμένος υποχρεούνται να δηλώνουν στον ασφαλιστή κάθε ατύχημα που αφορά το ασφαλισμένο αυτοκίνητο όχημα αμέσως, χωρίς υπαίτια καθυστέρηση και το αργότερο εντός οκτώ (8) εργάσιμων ημερών, αφότου έλαβαν γνώση του ατυχήματος. 2. Ο ασφαλισμένος υποχρεούται να προβαίνει σε κάθε δυνατή ενέργεια για τον περιορισμό της ζημίας και να παρέχει στον ασφαλιστή κάθε πληροφορία και έγγραφο που προβλέπονται στο ασφαλιστήριο. Ομοίως, υποχρεούται να παρέχει στον ασφαλιστή, εφόσον του ζητηθεί, κάθε άλλη πληροφορία και έγγραφο που είναι στη διάθεσή του και κρίνονται αναγκαία στο πλαίσιο δίκης την οποία διεξάγει ή προτίθεται να διεξαγάγει ο ασφαλιστής. 3. Σε περίπτωση υπαίτιας παράβασης των υποχρεώσεων που ορίζονται στις προηγούμενες παραγράφους ο λήπτης της ασφάλισης ή ο ασφαλισμένος μπορεί να υποχρεωθούν, με απόφαση του αρμόδιου δικαστηρίου, να καταβάλουν στον ασφαλιστή αποζημίωση μέχρι του ποσού δύο χιλιάδων (2.000) ευρώ. 4. Η καταβολή στον ασφαλισμένο ή τον ζημιωθέντα τρίτο ή η επιστροφή σε αυτούς οφειλόμενου ποσού που υπερβαίνει τα εκατό (100) ευρώ γίνεται με την έκδοση δίγραμμης επιταγής στο όνομά του ή με την κατάθεση σε τηρούμενο από αυτόν τραπεζικό λογαριασμό. Με τον ίδιο τρόπο καταβάλλεται από τον ασφαλιστή η αμοιβή που οφείλεται στον δικηγόρο, σε περίπτωση που η καταβολή της ασφαλιστικής αποζημίωσης γίνεται σε εκτέλεση δικαστικής απόφασης ή αποτελεί προϊόν εξωδικαστικού συμβιβασμού.
Κώδικας
Π.Δ. 237/1986 - Υποχρεωτική Ασφάλιση Αυτοκινήτων
Άνοιγμα άρθρου

ΑΚ Άρθρο 300

Αστικός Κώδικας
Σχετικότητα 77.7%
Κείμενο Άρθρου
ΑΚ Άρθρο 300: Ζημία από οικείο πταίσμα Αν εκείνος που ζημιώθηκε συντέλεσε από δικό του πταίσμα στη ζημία ή την έκτασή της, το δικαστήριο μπορεί να μην επιδικάσει αποζημίωση ή να μειώσει το ποσό της. Το ίδιο ισχύει και όταν εκείνος που ζημιώθηκε παρέλειψε να αποτρέψει ή να περιορίσει τη ζημία ή δεν επέστησε την προσοχή του οφειλέτη στον κίνδυνο ασυνήθιστα μεγάλης ζημίας, τον οποίο ο οφειλέτης ούτε γνώριζε ούτε όφειλε να γνωρίζει. Η διάταξη αυτή εφαρμόζεται και για το πταίσμα των προσώπων για τα οποία ευθύνεται εκείνος που ζημιώθηκε.
Κώδικας
Αστικός Κώδικας
Άνοιγμα άρθρου

ΑΠ 1593/2024

Αστικό Δίκαιο · Δικονομικό Δίκαιο2024Άρειος Πάγος
Σχετικότητα 95.3%
Κρίσιμα Πραγματικά Περιστατικά
Τροχαίο σε κατοικημένη περιοχή στις 19.9.2012 και ώρα 11:20 σε μονόδρομο πλάτους 6,8 μ., με πεζοδρόμια 4,5 μ. (δεξιά) και 0,80 μ. (αριστερά), λωρίδα στάθμευσης ταξί (Ρ-70) και όριο ταχύτητας 50 χλμ./ώρα. Ήταν ημέρα, ξηρό οδόστρωμα, καλή ορατότητα, αυξημένη κυκλοφορία, χωρίς διάβαση πεζών. Πεζή διέσχιζε κάθετα εκτός διάβασης, πλησίον διασταύρωσης με άλλο μονόδρομο (πλάτος 5,5 μ., διαβάσεις και σήμανση Ρ-2, Ρ-47). Οδηγός ΙΧ που εισήλθε με αριστερή στροφή δεν αντιλήφθηκε την πεζή και την χτύπησε με τον αριστερό καθρέπτη, ρίχνοντάς την στο οδόστρωμα. Συντρέχουσα αμέλεια: 80% οδηγός, 20% πεζή. Τραυματισμός: κάταγμα αυχένα αριστερού μηριαίου, νοσηλεία 19.9.2018-21.9.2018, χειρουργείο με 3 βίδες ASNIS. Ακινησία και αποφόρτιση σκέλους επί μήνες, κινητοποίηση με περιπατητήρα/βακτηρίες έως 7/2019, ανάγκη 24ωρης βοήθειας. Μόνιμες ουλές: 13×1 εκ. συμφυτική, και υποδόρια μάζα έως 7 εκ., επώδυνες και αισθητικά δυσμορφικές. Προβλέπεται επανορθωτική πλαστική επέμβαση σε ιδιωτική κλινική. Το όχημα ήταν ασφαλισμένο αστικής ευθύνης.
Νομική Σκέψη του Δικαστηρίου
Το άρθρο 932 ΑΚ επιτρέπει την επιδίκαση εύλογης χρηματικής ικανοποίησης για ηθική βλάβη, με κριτήρια το είδος και την έκταση της προσβολής, τις συνθήκες, το πταίσμα και την κοινωνικοοικονομική κατάσταση, ενώ η κρίση κατ’ αρχήν δεν ελέγχεται αναιρετικά (άρθρο 561 §1 ΚΠολΔ). Πλην, η αρχή της αναλογικότητας (άρθρα 2 §1 και 25 Συντ.) επιβάλλει να μην υπερβαίνονται τα ακραία όρια της διακριτικής ευχέρειας, ο δε αναιρετικός έλεγχος χωρεί κατά το άρθρο 559 αριθ. 1 και 19 ΚΠολΔ. Το δικαστήριο δέχθηκε ότι σε τροχαίο της 19.9.2012, με συντρέχουσα αμέλεια 80% οδηγού και 20% πεζής, η παθούσα υπέστη κάταγμα αυχένα μηριαίου, νοσηλεύτηκε 19.9.2018-21.9.2018, χειρουργήθηκε με 3 βίδες, ήταν πλήρως ανίκανη έως 7/2019, χρειάστηκε 24ωρη βοήθεια, φέρει ουλές 13×1 εκ. και υποδόρια μάζα έως 7 εκ., με λειτουργικά/αισθητικά προβλήματα και ανάγκη επανορθωτικής πλαστικής. Το Εφετείο καθόρισε τη χρηματική ικανοποίηση σε 8.000 ευρώ. Εφαρμόζοντας την αρχή της αναλογικότητας και τα κριτήρια του άρθρου 932 ΑΚ, το Δικαστήριο έκρινε ότι το ποσό των 8.000 ευρώ, κατά την κοινή πείρα και δικαστηριακή πρακτική, υπολείπεται καταφανώς των συνηθισμένων σε ανάλογες περιπτώσεις, υπερβαίνοντας τα ακραία όρια της διακριτικής ευχέρειας, και συνεπώς στοιχειοθετεί ευθεία παραβίαση ελεγκτέα αναιρετικά.
Κύριοι Λόγοι Απόφασης
Το επιδικασθέν ποσό χρηματικής ικανοποίησης (8.000 ευρώ) ήταν προδήλως χαμηλό, σε σύγκριση με τα συνήθως επιδιδόμενα σε ανάλογες περιπτώσεις, με βάση την κοινή πείρα και τη δικαστηριακή πρακτική, ενόψει της σοβαρότητας του τραυματισμού, της μακράς ανικανότητας έως 7/2019, της ανάγκης 24ωρης βοήθειας, των μόνιμων ουλών και της προοπτικής επανορθωτικής πλαστικής. Έτσι, το Εφετείο υπερέβη τα ακραία όρια της διακριτικής του ευχέρειας και παραβίασε την αρχή της αναλογικότητας (άρθρα 2 §1 και 25 Συντ.), στοιχειοθετώντας πλημμέλεια του άρθρου 559 αριθ. 1 ΚΠολΔ. Κατόπιν αυτού, ο μοναδικός λόγος αναιρέσεως κρίθηκε βάσιμος και η απόφαση αναιρέθηκε κατά το κεφάλαιο της ηθικής βλάβης, με παραπομπή.
Τελική Απόφαση
Δέχεται την από ...2022 αίτηση αναιρέσεως κατά της υπ' αριθμ. ...2022 τελεσιδίκου αποφάσεως του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών. Αναιρεί την υπ' αριθμ. ...2022 τελεσίδικη απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών, κατά το αναφερόμενο στο σκεπτικό κεφάλαιο. Παραπέμπει την υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση, κατά το ως άνω αναιρεθέν κεφάλαιο, στο ίδιο Δικαστήριο, συγκροτούμενο από άλλον Δικαστή, πλην εκείνου που εξέδωσε την αναιρούμενη απόφαση. Διατάσσει την επιστροφή στην αναιρεσείουσα του παραβόλου, που κατέθεσε για την άσκηση της αιτήσεως αναιρέσεως. Και Καταδικάζει την αναιρεσίβλητη στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσείουσας, το ποσό των οποίων ορίζει σε τρεις χιλιάδες ευρώ (3.000€).
Ακριβές Νομικό Ερώτημα
Αν ο καθορισμός της χρηματικής ικανοποίησης λόγω ηθικής βλάβης κατ’ άρθρο 932 ΑΚ, όταν υπολείπεται ή υπερβαίνει καταφανώς τα συνήθη όρια κατά την κοινή πείρα και δικαστηριακή πρακτική, παραβιάζει την αρχή της αναλογικότητας και ελέγχεται αναιρετικά κατ’ άρθρο 559 αριθ. 1 και 19 ΚΠολΔ.
Αναφορές σε Νόμους
Άνοιγμα απόφασης

ΑΠ 1153/2025

Εργατικό Δίκαιο · Αστικό Δίκαιο2025Άρειος Πάγος
Σχετικότητα 95.1%
Κρίσιμα Πραγματικά Περιστατικά
Εργαζόμενος, ηλικίας 63 ετών, με ειδικότητα τεχνικού πεδίου, προσλήφθηκε την 01.03.2015. Στις 08.02.2016, ενώ εκτελούσε εργασία μικτονόμησης σε ύψος 3 μέτρων επί τροχήλατης μεταλλικής κλίμακας με μηχανισμό ακινητοποίησης, συνάδελφος απενεργοποίησε τη διάταξη ακινητοποίησης και μετακίνησε απότομα την κλίμακα χωρίς να παρατηρήσει την παρουσία του εργαζομένου. Ο εργαζόμενος έπεσε στο έδαφος και υπέστη κάταγμα Ο3 οσφυϊκού σπονδύλου και εξάρθρημα ποδοκνημικής. Νοσηλεύθηκε επί δύο εβδομάδες στο Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο Αττικόν και στη συνέχεια υπεβλήθη σε χειρουργική επέμβαση σπονδυλοδεσίας/αποσυμπίεσης σπονδύλων Ο1-Ο4 σε ιδιωτική κλινική. Παρέμεινε σε κλινοστατισμό επί ενάμιση μήνα, χρησιμοποίησε αναπηρικό αμαξίδιο, περιπατητήρα και βακτηρίες έως Δεκέμβριο 2016. Ήταν ανίκανος για εργασία επί 29 μήνες (έως 14.07.2018). Έλαβε πρόσθετη αποζημίωση 30.000 ευρώ λόγω πρόσκαιρης ανικανότητας και αποχώρησε με πρόγραμμα εθελουσίας εξόδου λαμβάνοντας 130.840 ευρώ.
Νομική Σκέψη του Δικαστηρίου
Το άρθρο 932 ΑΚ προβλέπει ότι το δικαστήριο καθορίζει το ύψος της χρηματικής ικανοποίησης λόγω ηθικής βλάβης με βάση κριτήρια όπως το είδος της προσβολής, την έκταση της βλάβης, τις συνθήκες τέλεσης της αδικοπραξίας, τη βαρύτητα του πταίσματος, το τυχόν συντρέχον πταίσμα του δικαιούχου και την οικονομική και κοινωνική κατάσταση των διαδίκων. Η κρίση αυτή πρέπει να τηρεί την αρχή της αναλογικότητας (άρθρα 2 παρ. 1 και 25 Συντάγματος) και να μην υπερβαίνει τα ακραία όρια της διακριτικής ευχέρειας. Το δικαστήριο διαπίστωσε ότι ο εργαζόμενος, ηλικίας 63 ετών, υπέστη κάταγμα Ο3 οσφυϊκού σπονδύλου και εξάρθρημα ποδοκνημικής, νοσηλεύθηκε επί δύο εβδομάδες, υπεβλήθη σε χειρουργική επέμβαση σπονδυλοδεσίας, παρέμεινε σε κλινοστατισμό επί ενάμιση μήνα, ήταν ανίκανος για εργασία επί 29 μήνες, έλαβε 30.000 ευρώ πρόσθετη αποζημίωση και 130.840 ευρώ από εθελουσία έξοδο. Εφαρμόζοντας τα κριτήρια του άρθρου 932 ΑΚ, το Εφετείο επιδίκασε 20.000 ευρώ ως χρηματική ικανοποίηση. Το ποσό αυτό υπερβαίνει τα ακραία όρια της διακριτικής ευχέρειας και παραβιάζει την αρχή της αναλογικότητας, καθώς υπολείπεται καταφανώς των συνήθως επιδικαζομένων σε παρόμοιες περιπτώσεις, κατά την κοινή πείρα και τη δικαστηριακή πρακτική.
Κύριοι Λόγοι Απόφασης
Η αίτηση αναίρεσης έγινε δεκτή διότι το Εφετείο, επιδικάζοντας ως εύλογη χρηματική ικανοποίηση το ποσό των 20.000 ευρώ για ηθική βλάβη από εργατικό ατύχημα με σοβαρό τραυματισμό (κάταγμα οσφυϊκού σπονδύλου, χειρουργική επέμβαση σπονδυλοδεσίας, 29 μήνες ανικανότητα για εργασία), υπερέβη τα ακραία όρια της διακριτικής του ευχέρειας και παραβίασε την αρχή της αναλογικότητας του άρθρου 25 παρ. 1 του Συντάγματος. Το επιδικασθέν ποσό υπολείπεται καταφανώς των συνήθως επιδικαζομένων σε παρόμοιες περιπτώσεις κατά την κοινή πείρα, τη δικαστηριακή πρακτική και την περί δικαίου συνείδηση, παραβιάζοντας έτσι ευθέως και εκ πλαγίου το άρθρο 932 ΑΚ.
Τελική Απόφαση
Αναιρεί την με αριθμό 5030/2021 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών. Παραπέμπει την υπόθεση, ως προς το παραπάνω κεφάλαιο, προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο δικαστήριο, το οποίο θα συγκροτηθεί από δικαστή άλλον, εκτός εκείνου που δίκασε. Επιβάλλει σε βάρος της αναιρεσίβλητης τα δικαστικά έξοδα του αναιρεσείοντος, τα οποία ορίζει στο ποσό των δύο χιλιάδων τριακοσίων (2.300) ευρώ.
Ακριβές Νομικό Ερώτημα
Αν το ύψος της χρηματικής ικανοποίησης λόγω ηθικής βλάβης από εργατικό ατύχημα που επιδικάζεται κατ' άρθρο 932 ΑΚ παραβιάζει την αρχή της αναλογικότητας και υπερβαίνει τα ακραία όρια της διακριτικής ευχέρειας του δικαστηρίου, όταν υπολείπεται καταφανώς των συνήθως επιδικαζομένων ποσών σε παρόμοιες περιπτώσεις.
Αναφορές σε Νόμους
Άνοιγμα απόφασης

ΑΠ 12/2020

Αστικό Δίκαιο · Δικονομικό Δίκαιο2020Άρειος Πάγος
Σχετικότητα 95.1%
Κρίσιμα Πραγματικά Περιστατικά
Στις 30-11-2010, περί 10:45, οδηγός δίκυκλης μοτοσικλέτας κινούνταν σε οδό κατοικημένης περιοχής με όριο 30 χλμ/ώρα, οδόστρωμα πλάτους 16,5 μ. (7,25 μ. ανά ρεύμα), ευθύ τμήμα, ξηρό, με σταθμευμένα οχήματα δεξιά. Η ταχύτητά του υπερέβαινε τα 50 χλμ/ώρα. Οδηγός ΙΧ σε καθέτως διασταυρούμενη οδό με σήμανση STOP και υποχρεωτική δεξιά στροφή επιχείρησε παράνομη αριστερή στροφή και εισήλθε στο ρεύμα πορείας της μοτοσικλέτας, καταλαμβάνοντας περίπου 3,5 μ. από το πλάτος. Ο οδηγός του δικύκλου φρέναρε και έκανε ελαφρό αριστερό ελιγμό, απώλεσε τον έλεγχο και ανετράπη. Προκλήθηκαν κακώσεις: κάταγμα κνημιαίων σπονδύλων αριστερού γόνατος, κάταγμα κεφαλής κερκίδας δεξιά, κάταγμα σκαφοειδούς δεξιάς πηχεοκαρπικής. Νοσηλεύθηκε 9 ημέρες, υπεβλήθη σε εξωτερική οστεοσύνθεση τύπου Illizarov (αφαιρέθηκε 6/2011) και γύψο. ΚΕΠΑ πιστοποίησε αναπηρία 42% από 2-7-2015 έως 31-7-2017. Απαιτείται ολική αρθροπλαστική αριστερού γόνατος. Περιορισμοί: αποφυγή βαρέων εργασιών, πολύωρης ορθοστασίας, χρήσης σκάλας, γονάτισμα, αθλήματα με καταπόνηση κάτω άκρων. Κατοικεί σε διαμέρισμα τρίτου ορόφου και εγκατέστησε ανυψωτικό μηχάνημα (κόστος 11.300 ευρώ).
Νομική Σκέψη του Δικαστηρίου
Το άρθρο 932 ΑΚ επιτρέπει επιδίκαση εύλογης χρηματικής ικανοποίησης λόγω ηθικής βλάβης, με κριτήρια το είδος της προσβολής, τη βαρύτητα πταίσματος, συνυπαιτιότητα και την οικονομική-κοινωνική κατάσταση. Η αρχή της αναλογικότητας (άρθρα 2 §1 και 25 §1 Συντ.) επιβάλλει το ποσό να μην υπερβαίνει ή υπολείπεται των ακραίων ορίων διακριτικής ευχέρειας. Παράβαση ελέγχεται αναιρετικά κατά τα άρθρα 559 αρ. 1 και 19 ΚΠολΔ. Παράλληλα, το άρθρο 931 ΑΚ απαιτεί αναπηρία/παραμόρφωση που επιδρά στο μέλλον, ενώ τα άρθρα 298 και 929 ΑΚ επιβάλλουν αποζημίωση μόνο για αναγκαίες δαπάνες. Το δικαστήριο διαπίστωσε ότι το ατύχημα συνέβη σε κατοικημένη οδό (όριο 30 χλμ/ώρα), με παράνομη είσοδο αυτοκινήτου στο ρεύμα και ταχύτητα της μοτοσικλέτας άνω των 50 χλμ/ώρα. Ο παθών υπέστη κατάγματα, νοσηλεύτηκε 9 ημέρες, υποβλήθηκε σε Illizarov, είχε πιστοποιημένη αναπηρία 42% για 2/7/2015–31/7/2017 και ανάγκη ολικής αρθροπλαστικής γόνατος, με λειτουργικούς περιορισμούς και επαγγελματική ιδιότητα εμπόρου. Εφαρμόζοντας τα ανωτέρω, έκρινε ότι το ποσό των 7.000 ευρώ για ηθική βλάβη είναι δυσανάλογα μικρό κατά κοινή πείρα και δικαστηριακή πρακτική, υπερβαίνοντας τα ακραία όρια διακριτικής ευχέρειας. Αντίθετα, η απαίτηση του άρθρου 931 ΑΚ απορρίφθηκε διότι η αναπηρία δεν κρίθηκε μόνιμη ούτε επηρεάζει το μέλλον, και η δαπάνη 11.300 ευρώ για ανυψωτικό δεν ήταν αναγκαία κατά τα άρθρα 298 και 929 ΑΚ.
Κύριοι Λόγοι Απόφασης
Έγινε δεκτός ο λόγος αναίρεσης από τους αριθ. 1 και 19 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, διότι το επιδικασθέν ποσό των 7.000 ευρώ για εύλογη χρηματική ικανοποίηση (άρθρο 932 ΑΚ) παραβίασε την αρχή της αναλογικότητας και υπερέβη τα ακραία όρια της διακριτικής ευχέρειας, λαμβανομένων υπόψη των συνθηκών του ατυχήματος, του βαθμού συνυπαιτιότητας, της βαρύτητας και διάρκειας των σωματικών βλαβών, του μεγάλου διαστήματος αποθεραπείας, της ηλικίας και της επαγγελματικής κατάστασης του παθόντος. Οι λοιποί λόγοι απορρίφθηκαν: α) για τη συνυπαιτιότητα, το δικαστήριο ουσίας παρείχε πλήρεις και σαφείς αιτιολογίες χωρίς παράβαση διδαγμάτων κοινής πείρας, β) για το άρθρο 931 ΑΚ, δεν αποδείχθηκε μόνιμη αναπηρία ή δυσμενής επίδραση στο μέλλον (αναπηρία 42% μόνο για 2/7/2015–31/7/2017), γ) η δαπάνη 11.300 ευρώ για ανυψωτικό δεν ήταν αναγκαία κατά τα άρθρα 298 και 929 ΑΚ.
Τελική Απόφαση
Αναιρεί τη με αριθμό 26/2017 οριστική απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης, κατά το αναφερόμενο στο αιτιολογικό της παρούσης κεφάλαιο. Παραπέμπει την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση, κατά το αναιρούμενο τμήμα, στο ίδιο Εφετείο, συντιθέμενο από άλλο Δικαστή. Καταδικάζει την αναιρεσίβλητη στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων του αναιρεσείοντος, τα οποία ορίζει στο ποσό των τριών χιλιάδων (3.000) ευρώ. Και Διατάσσει την απόδοση του παραβόλου στον καταθέσαντα αναιρεσείοντα.
Ακριβές Νομικό Ερώτημα
Αν το ποσό της εύλογης χρηματικής ικανοποίησης λόγω ηθικής βλάβης υπόκειται σε αναιρετικό έλεγχο και αναιρείται όταν παραβιάζει την αρχή της αναλογικότητας υπερβαίνοντας τα ακραία όρια της διακριτικής ευχέρειας του δικαστηρίου.
Αναφορές σε Νόμους
Άνοιγμα απόφασης

ΑΠ 869/2020

Δικονομικό Δίκαιο · Αστικό Δίκαιο2020Άρειος Πάγος
Σχετικότητα 95.1%
Κρίσιμα Πραγματικά Περιστατικά
Σύγκρουση αυτοκινήτου με δίκυκλη μοτοσικλέτα προκάλεσε σωματικές βλάβες στον οδηγό της μοτοσικλέτας. Η υπαιτιότητα ανήκε αποκλειστικά στην οδηγό του αυτοκινήτου, το οποίο ήταν ασφαλισμένο έναντι τρίτων σε ασφαλιστική εταιρία. Ο παθών, ηλικίας 63 ετών, διακομίστηκε σε νοσοκομείο στις 7-4-2016 και νοσηλεύθηκε έως 18-4-2016 με ανοιχτό κάταγμα διάφυσης αριστερής κνήμης, κάταγμα κεφαλής περόνης και κάταγμα έξω κνημιαίου κονδύλου. Υποβλήθηκε σε ενδομυελική ήλωση κνήμης και ανοιχτή ανάταξη με εσωτερική οστεοσύνθεση του έξω κνημιαίου κονδύλου. Κατά την έξοδο έλαβε οδηγίες για βάδιση με βακτηρίες χωρίς φόρτιση. Στις 24-5-2016 ο έλεγχος έδειξε επούλωση του τραύματος, βάδιση με πατερίτσες και νάρθηκα, ενώ η φόρτιση του σκέλους προγραμματίστηκε για 4 μήνες αργότερα χωρίς προσδιορισμό πλήρους αποθεραπείας.
Νομική Σκέψη του Δικαστηρίου
Το άρθρο 932 ΑΚ προβλέπει δυνατότητα επιδίκασης εύλογης χρηματικής ικανοποίησης λόγω ηθικής βλάβης, με κριτήρια το είδος και την έκταση της προσβολής, τις συνθήκες, τον βαθμό υπαιτιότητας, τυχόν συντρέχον πταίσμα και την κοινωνικοοικονομική κατάσταση των μερών. Η αρχή της αναλογικότητας (άρθρα 2 § 1 και 25 Σ) δεσμεύει τον καθορισμό του ποσού. Ο αναιρετικός έλεγχος περιορίζεται σε υπέρβαση ακραίων ορίων διακριτικής ευχέρειας (άρθρο 559 § 1 και 19 ΚΠολΔ), ενώ η εκτίμηση πραγματικών γεγονότων δεν ελέγχεται (άρθρο 561 § 1 ΚΠολΔ). Το δικαστήριο διαπίστωσε ότι ο παθών, οδηγός δικύκλου, ηλικίας 63 ετών, τραυματίστηκε από σύγκρουση με αυτοκίνητο, με αποκλειστική υπαιτιότητα της οδηγού του αυτοκινήτου. Νοσηλεύτηκε 7-4-2016 έως 18-4-2016 με ανοιχτό κάταγμα κνήμης, κάταγμα κεφαλής περόνης και έξω κνημιαίου κονδύλου, υποβλήθηκε σε ενδομυελική ήλωση και οστεοσύνθεση, κινήθηκε με βακτηρίες χωρίς φόρτιση και στις 24-5-2016 η φόρτιση προγραμματίστηκε για 4 μήνες μετά. Εφαρμόζοντας τα ανωτέρω, το δικαστήριο στάθμισε τις συνθήκες του ατυχήματος, την αποκλειστική υπαιτιότητα, την ηλικία, το είδος και την έκταση των κακώσεων και την παρατεινόμενη ταλαιπωρία και έκρινε ότι το επιδικασθέν ποσό κινείται εντός του συνήθως επιδικαζόμενου εύρους και δεν υπερβαίνει τα ακραία όρια της διακριτικής ευχέρειας ούτε παραβιάζει την αναλογικότητα.
Κύριοι Λόγοι Απόφασης
Ως προς την πρώτη αναιρεσίβλητη, η αίτηση ήταν απαράδεκτη, διότι δεν περιείχε κανέναν σαφή και ορισμένο λόγο αναίρεσης. Ως προς τον δεύτερο, ο μόνος λόγος από το άρθρο 559 § 1 και 19 ΚΠολΔ απορρίφθηκε: λαμβάνοντας υπόψη την αποκλειστική υπαιτιότητα της οδηγού του αυτοκινήτου, την ηλικία 63 ετών, τις σοβαρές κακώσεις (ανοιχτό κάταγμα κνήμης, κάταγμα κεφαλής περόνης, έξω κνημιαίου κονδύλου), τη νοσηλεία 7-4-2016 έως 18-4-2016, τις χειρουργικές επεμβάσεις και την παρατεινόμενη αποθεραπεία, το ποσό που επιδικάστηκε ως χρηματική ικανοποίηση δεν υπερέβη τα ακραία όρια της διακριτικής ευχέρειας και σεβάστηκε την αρχή της αναλογικότητας. Οι συγκρίσεις με άλλες αποφάσεις κρίθηκαν απαράδεκτες, ως προσβαλλόμενες στην αναιρετικώς ανέλεγκτη ουσιαστική στάθμιση του δικαστηρίου της ουσίας.
Τελική Απόφαση
Απορρίπτει, την από 25.5.2018 και με αριθμό καταθ. 12514/2257/2018 αίτηση για την αναίρεση της με αριθμ. 1275/2018 οριστικής απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης. Διατάσσει την εισαγωγή του παραβόλου που έχει καταθέσει η αναιρεσείουσα στο Δημόσιο Ταμείο. Και Καταδικάζει την αναιρεσείουσα στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων των αναιρεσιβλήτων, τα οποία ορίζει στο ποσό των δύο χιλιάδων επτακοσίων (2.700) ευρώ.
Ακριβές Νομικό Ερώτημα
Αν το ύψος της χρηματικής ικανοποίησης λόγω ηθικής βλάβης (άρθρο 932 ΑΚ) πρέπει να καθορίζεται, με σεβασμό στην αρχή της αναλογικότητας, βάσει κριτηρίων όπως το είδος και η έκταση της προσβολής, οι συνθήκες και ο βαθμός υπαιτιότητας, τυχόν συντρέχον πταίσμα και η κοινωνικοοικονομική κατάσταση των μερών, χωρίς υπέρβαση των ακραίων ορίων της διακριτικής ευχέρειας του δικαστηρίου.
Αναφορές σε Νόμους
Άνοιγμα απόφασης

ΑΠ 1809/2024

Δικονομικό Δίκαιο · Αστικό Δίκαιο2024Άρειος Πάγος
Σχετικότητα 94.0%
Κρίσιμα Πραγματικά Περιστατικά
Παθών, σχεδόν 18 ετών, τραυματίστηκε σε τροχαίο στις 23-7-2013. Υπέστη κρανιοεγκεφαλική κάκωση, επισκληρίδιο αιμάτωμα που αντιμετωπίστηκε με κρανιοτομία και παροχέτευση, πολλαπλά κατάγματα σπλαχνικού κρανίου και κάταγμα κνήμης–περόνης, παρέμεινε διασωληνωμένος επί 2,5 εβδομάδες και υποβλήθηκε σε επεμβάσεις κεφαλής και οστεοσύνθεσης. Ακολούθησε νοσηλεία και αποκατάσταση έως 30-9-2013. Παραμένουσες βλάβες: ολική τύφλωση αριστερού οφθαλμού, απώλεια κροταφικού οπτικού πεδίου δεξιού οφθαλμού, πλήρης ανοσμία με διαταραχή γεύσης, ουλές, καθώς και ελλείμματα εκτελεστικών λειτουργιών (επιβράδυνση επεξεργασίας, προσοχής, μνήμης εργασίας, παρορμητικότητα). Προσδιορίστηκε μόνιμη ανικανότητα 89%, αποκλεισμός από υποχρεωτική στρατιωτική θητεία και δυσχέρεια οδήγησης/χρήσης δημόσιων συγκοινωνιών. Υφίσταται αυξημένος κίνδυνος ολικής τύφλωσης σε περίπτωση μικροτραυματισμού του δεξιού οφθαλμού.
Νομική Σκέψη του Δικαστηρίου
Το άρθρο 25 § 1 Συντάγματος κατοχυρώνει την αρχή της αναλογικότητας, δεσμεύουσα και τα δικαστήρια. Το άρθρο 932 ΑΚ επιτρέπει εύλογη χρηματική ικανοποίηση για ηθική βλάβη με κριτήρια είδος προσβολής, έκταση βλάβης, περιστάσεις και οικονομική–κοινωνική κατάσταση. Το άρθρο 931 ΑΚ προβλέπει πρόσθετη παροχή όταν μόνιμη αναπηρία/παραμόρφωση επηρεάζει το μέλλον. Το ύψος υπόκειται σε αναιρετικό έλεγχο εφόσον παραβιάζεται η αναλογικότητα ή υπερβαίνονται τα ακραία όρια της διακριτικής ευχέρειας (ΚΠολΔ 559 αριθ. 1, 19). Το δικαστήριο διαπίστωσε ότι ο παθών, σχεδόν 18 ετών (23-7-2013), υπέστη κρανιοεγκεφαλική κάκωση, επισκληρίδιο αιμάτωμα, πολλαπλά κατάγματα και κάταγμα κνήμης–περόνης, διασωληνώθηκε επί 2,5 εβδομάδες και νοσηλεύτηκε/αποκαταστάθηκε έως 30-9-2013. Παρέμειναν μόνιμα: ολική τύφλωση αριστερού οφθαλμού, απώλεια κροταφικού πεδίου δεξιού, πλήρης ανοσμία, και σημαντικά νευρογνωστικά–νευροψυχολογικά ελλείμματα. Ο βαθμός μόνιμης ανικανότητας ορίστηκε 89% και αποκλείστηκε υποχρεωτική στρατιωτική θητεία. Εφαρμόζοντας τα ανωτέρω, έλεγξε αν τα ποσά συμβαδίζουν με τη βαρύτητα/μονιμότητα των βλαβών και τη συνήθη πρακτική. Έκρινε ότι η πρόσθετη παροχή του άρθρου 931 ΑΚ τηρούσε την αναλογικότητα. Αντιθέτως, η χρηματική ικανοποίηση του άρθρου 932 ΑΚ ήταν εμφανώς κατώτερη από τα συνήθως επιδικάζομενα σε ανάλογες περιπτώσεις και, ιδίως λόγω της ηλικίας (18) και του κινδύνου ολικής τύφλωσης, παραβίασε την αναλογικότητα.
Κύριοι Λόγοι Απόφασης
Η επιδίκαση για ηθική βλάβη (άρθρο 932 ΑΚ) σε 70.000 ευρώ, έναντι εξαιρετικά σοβαρών και μόνιμων βλαβών (ολική τύφλωση ενός οφθαλμού, σοβαρός περιορισμός όρασης του άλλου, πλήρης ανοσμία, επίμονα νευρογνωστικά ελλείμματα, 89% ανικανότητα, ηλικία 18), είναι καταφανώς κατώτερη των συνήθως επιδικάζομενων ποσών και παραβιάζει την αρχή της αναλογικότητας, υπερβαίνοντας τα ακραία όρια της διακριτικής ευχέρειας. Αντιθέτως, το ποσό της πρόσθετης παροχής του άρθρου 931 ΑΚ κρίθηκε ανάλογο. Ως εκ τούτου, ο αντίστοιχος λόγος αναίρεσης έγινε δεκτός και η απόφαση αναιρέθηκε κατά το κεφάλαιο της χρηματικής ικανοποίησης λόγω ηθικής βλάβης.
Τελική Απόφαση
Αναιρεί εν μέρει, κατά το αναφερόμενο στο σκεπτικό κεφάλαιο της, την υπ' αριθμ. 113/2020 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης. Παραπέμπει την υπόθεση προς περαιτέρω συζήτηση, κατά το κεφάλαιό της αυτό, στο ίδιο δικαστήριο, που θα συγκροτηθεί από δικαστή άλλον από αυτόν που εξέδωσε την αναιρούμενη απόφαση. Διατάσσει την επιστροφή του παραβόλου στον αναιρεσείοντα Καταδικάζει την αναιρεσίβλητη στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσείοντος, τα οποία ορίζει στο ποσό των τριών χιλιάδων (3.000) ευρώ.
Ακριβές Νομικό Ερώτημα
Αν, σε τροχαίο που προκαλεί σοβαρή και μόνιμη αναπηρία/παραμόρφωση, μπορεί να επιδικασθούν σωρευτικά η πρόσθετη χρηματική παροχή του άρθρου 931 ΑΚ και η εύλογη χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης του άρθρου 932 ΑΚ, και ποια αντικειμενικά κριτήρια (είδος και έκταση βλάβης, περιστάσεις, ηλικία, κοινωνικοοικονομικά δεδομένα) καθορίζουν το ύψος τους υπό την αρχή της αναλογικότητας.
Αναφορές σε Νόμους
Άνοιγμα απόφασης

ΑΠ 1552/2017

Αστικό Δίκαιο · Δικονομικό Δίκαιο2017Άρειος Πάγος
Σχετικότητα 94.0%
Κρίσιμα Πραγματικά Περιστατικά
Συνεπιβάτιδα σε αυτοκίνητο, ηλικίας 45-46 ετών κατά τον χρόνο του ατυχήματος, υπέστη βαριά μετατραυματική τετραπάρεση και οξεία πλήρη αισθητικοκινητική τετραπληγία συνεπεία θλάσης αυχενικού νωτιαίου μυελού. Διαπιστώθηκαν έντονες εκφυλιστικές αλλοιώσεις δισκοαρθροπάθειας με στένωση σπονδυλικού σωλήνα Α4-Α5, Α5-Α6, ρήξη συνδεσμικών στοιχείων, πλήρη διάσχιση Α5-Α6 δίσκου, κήλη μεσοσπονδύλιων δίσκων Α3-Α4, Α4-Α5, Α5-Α6. Υποβλήθηκε σε πολύωρη χειρουργική επέμβαση πρόσθιας αυχενικής δισκεκτομής και σπονδυλοδεσίας Α3, Α4, Α5, Α6, καθώς και σε τραχειοστομία. Νοσηλεύτηκε στη ΜΕΘ επί διήμερο, επανήλθε στη ΜΕΘ λόγω αναπνευστικής δυσχέρειας, συνολική νοσηλεία 20 ημερών, ακολούθησε εντατικό πρόγραμμα ιατρικής αποκατάστασης με φυσιοθεραπεία, εργασιοθεραπεία, υδροθεραπεία και ψυχολογική υποστήριξη. Παρακολουθείται από ψυχίατρο, λαμβάνει αντικαταθλιπτική αγωγή, παρουσιάζει καταθλιπτική συνδρομή με έντονο καταθλιπτικό συναίσθημα, διαταραχές ύπνου και κατά καιρούς αυτοκτονικό ιδεασμό. Το ατύχημα οφείλεται σε συνυπαιτιότητα των οδηγών δύο οχημάτων.
Νομική Σκέψη του Δικαστηρίου
Το άρθρο 932 ΑΚ προβλέπει ότι η χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης καθορίζεται με βάση το είδος και τη βαρύτητα της ηθικής προσβολής, την περιουσιακή, κοινωνική και προσωπική κατάσταση των μερών, τη βαρύτητα του πταίσματος του δράστη και του θύματος, και τις ειδικότερες συνθήκες πρόκλησης της βλάβης. Η κρίση του δικαστηρίου ελέγχεται αναιρετικά μόνο όταν παραβιάζεται η αρχή της αναλογικότητας (άρθρα 2 παρ. 1 και 25 Συντάγματος) ή υπερβαίνονται τα ακραία όρια της διακριτικής ευχέρειας. Το Εφετείο διαπίστωσε ότι η παθούσα υπέστη οξεία πλήρη τετραπληγία, υποβλήθηκε σε πολύωρη χειρουργική επέμβαση, νοσηλεύτηκε στη ΜΕΘ, ακολούθησε εντατικό πρόγραμμα αποκατάστασης, παρουσιάζει καταθλιπτική συνδρομή με αυτοκτονικό ιδεασμό, ήταν 47 ετών κατά το ατύχημα, και το ατύχημα οφείλεται σε συνυπαιτιότητα των οδηγών. Εφαρμόζοντας το άρθρο 932 ΑΚ, το Εφετείο επιδίκασε 80.000 ευρώ ως εύλογη χρηματική ικανοποίηση, ποσό που δεν υπερβαίνει τα όρια της διακριτικής ευχέρειας και δεν παραβιάζει την αρχή της αναλογικότητας, καθώς αντιστοιχεί στη συνήθη δικαστηριακή πρακτική για παρόμοιες περιπτώσεις.
Κύριοι Λόγοι Απόφασης
Η αίτηση αναίρεσης απορρίφθηκε διότι το Εφετείο, επιδικάζοντας χρηματική ικανοποίηση 80.000 ευρώ για ηθική βλάβη λόγω οξείας πλήρους τετραπληγίας με μόνιμη αναπηρία, σοβαρή ψυχολογική επιβάρυνση με καταθλιπτική συνδρομή και αυτοκτονικό ιδεασμό, δεν υπερέβη τα όρια της διακριτικής του ευχέρειας και δεν παραβίασε την αρχή της αναλογικότητας, αφού το ποσό αυτό αντιστοιχεί στη συνήθη δικαστηριακή πρακτική για παρόμοιες περιπτώσεις. Επίσης, η εσφαλμένη αναγραφή της ηλικίας κατά δύο έτη (47 αντί 45 ετών) δεν συνιστά παραμόρφωση περιεχομένου εγγράφου, καθώς το Εφετείο δεν στήριξε το αποδεικτικό του πόρισμα αποκλειστικά στην ηλικία, αλλά τη συνεκτίμησε με πολλούς άλλους παράγοντες.
Τελική Απόφαση
Απορρίπτει την από 29-6-2016 αίτηση για αναίρεση της 3999/2014 απόφασης του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών. Καταδικάζει την αναιρεσείουσα στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσιβλήτων, τα οποία ορίζει σε χίλια οκτακόσια (1.800) ευρώ για κάθε ομάδα αναιρεσιβλήτων, που παραστάθηκε με χωριστό Δικηγόρο. Και Διατάσσει την εισαγωγή του παραβόλου στο Δημόσιο Ταμείο.
Ακριβές Νομικό Ερώτημα
Αν το ύψος της χρηματικής ικανοποίησης λόγω ηθικής βλάβης που επιδικάζεται κατ' άρθρο 932 ΑΚ υπερβαίνει τα όρια της διακριτικής ευχέρειας του δικαστηρίου και παραβιάζει την αρχή της αναλογικότητας, ώστε να υπόκειται σε αναιρετικό έλεγχο, και αν η εσφαλμένη αναγραφή της ηλικίας του παθόντος κατά δύο έτη συνιστά παραμόρφωση περιεχομένου εγγράφου όταν η ηλικία συνεκτιμάται με άλλους παράγοντες.
Αναφορές σε Νόμους
Άνοιγμα απόφασης

ΑΠ 140/2025

Αστικό Δίκαιο2025Άρειος Πάγος
Σχετικότητα 94.0%
Κρίσιμα Πραγματικά Περιστατικά
Πεζός, 40 ετών, οδηγός ταξί, κινούνταν επί του οδοστρώματος ανώνυμης κοινοτικής οδού στον οικισμό Σταθμού Σιδηροδρομικού Σταθμού Μουριών, πλησίον πεζοδρομίου πλάτους 2 μέτρων, την 8-8-2016 περί ώρα 23:50, συνοδευόμενος από δύο άτομα που βάδιζαν επί του πεζοδρομίου. Οδηγός αυτοκινήτου, κινούμενος με υπερβολική ταχύτητα και υπό την επίδραση οινοπνεύματος (0,46 ml/λίτρο εκπνεόμενου αέρα), σε συνθήκες βροχόπτωσης και νύχτας με τεχνητό φωτισμό, απώλεσε τον έλεγχο του οχήματος, εισήλθε στο αντίθετο ρεύμα κυκλοφορίας και παρέσυρε τον πεζό. Πεζός υπέστη κάταγμα αριστερού κροταφικού και βρεγματικού οστού, επισκληρίδιο αιμάτωμα, ανοιχτό συντριπτικό κάταγμα αριστερού βραχιονίου οστού, εκτεταμένο έλλειμμα μαλακών μορίων μηρού και γαστροκνημιαίας. Νοσηλεύθηκε από 9-8-2016 έως 1-9-2016, υποβλήθηκε σε πολλαπλές χειρουργικές επεμβάσεις (οστεοσύνθεση, μεταμόσχευση δέρματος, αναθεώρηση οστεοσύνθεσης λόγω θραύσης βίδας και ψευδάρθρωσης). Διαπιστώθηκε μόνιμη ωλένια νευροπάθεια, ατροφία μυών, ποσοστό αναπηρίας 67% (ΚΕ.Π.Α. 2017) και 80% (πραγματογνωμοσύνη 2021-2022), ανικανότητα εργασίας ως οδηγός ταξί. Συνυπαιτιότητα πεζού 30% (κίνηση επί οδοστρώματος αντί πεζοδρομίου) και οδηγού 70%.
Νομική Σκέψη του Δικαστηρίου
Το άρθρο 932 ΑΚ επιτρέπει στο δικαστήριο να επιδικάσει εύλογη χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης, με βάση το είδος της προσβολής, την έκταση της βλάβης, τη βαρύτητα του πταίσματος και την οικονομική κατάσταση των διαδίκων. Το άρθρο 931 ΑΚ προβλέπει πρόσθετη χρηματική παροχή για αναπηρία που επιδρά στο μέλλον του παθόντος. Η αρχή της αναλογικότητας (άρθρα 2, 25 Συντάγματος) απαιτεί το επιδικαζόμενο ποσό να μην υπερβαίνει τα όρια της κοινής πείρας και της δικαστηριακής πρακτικής. Το δικαστήριο διαπίστωσε ότι ο παθών υπέστη σοβαρό τραυματισμό με μόνιμη αναπηρία 80%, μόνιμη νευρολογική βλάβη, ανικανότητα εργασίας, ψυχικές διαταραχές, εκτεταμένες ουλές και παραμόρφωση. Ήταν 40 ετών κατά το ατύχημα, υποβλήθηκε σε πολλαπλές χειρουργικές επεμβάσεις και νοσηλεία, με συνυπαιτιότητα 30%. Εφαρμόζοντας τα κριτήρια των άρθρων 931 και 932 ΑΚ, το δικαστήριο επιδίκασε 35.000 ευρώ για ηθική βλάβη και 20.000 ευρώ για πρόσθετη χρηματική παροχή λόγω αναπηρίας. Τα ποσά αυτά κρίθηκαν εύλογα, χωρίς υπέρβαση των ακραίων ορίων της διακριτικής ευχέρειας ή παραβίαση της αρχής της αναλογικότητας, σύμφωνα με τη δικαστηριακή πρακτική.
Κύριοι Λόγοι Απόφασης
Η αίτηση αναίρεσης απορρίφθηκε διότι το Εφετείο, επιδικάζοντας 35.000 ευρώ για χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης και 20.000 ευρώ για πρόσθετη χρηματική παροχή κατ' άρθρο 931 ΑΚ, δεν υπερέβη τα ακραία όρια της διακριτικής του ευχέρειας και δεν παραβίασε την αρχή της αναλογικότητας. Τα ποσά αυτά, κατά την κοινή πείρα, τη δικαστηριακή πρακτική και την περί δικαίου συνείδηση, δεν υπολείπονται καταφανώς εκείνων που συνήθως επιδικάζονται σε παρόμοιες περιπτώσεις, λαμβανομένων υπόψη της σοβαρότητας του τραυματισμού (μόνιμη αναπηρία 80%, ανικανότητα εργασίας), της ηλικίας του παθόντος (40 ετών), της συνυπαιτιότητάς του (30%) και των μόνιμων συνεπειών στην επαγγελματική, κοινωνική και προσωπική του ζωή.
Τελική Απόφαση
Απορρίπτει την από ...-2023 (αριθ. εκθ. καταθ. .../2023) αίτηση για αναίρεση της .../2023 τελεσίδικης αποφάσεως του Μονομελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης Διατάζει την εισαγωγή του παραβόλου, που έχει καταθέσει ο αναιρεσείων στο δημόσιο ταμείο Καταδικάζει τον αναιρεσείοντα στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων της αναιρεσιβλήτου, τα οποία ορίζει στο ποσό των δύο χιλιάδων επτακοσίων (2.700) ευρώ.
Ακριβές Νομικό Ερώτημα
Αν το ύψος της επιδικασθείσας χρηματικής ικανοποίησης λόγω ηθικής βλάβης (άρθρο 932 ΑΚ) και της πρόσθετης χρηματικής παροχής λόγω αναπηρίας (άρθρο 931 ΑΚ) παραβιάζει την αρχή της αναλογικότητας ή υπερβαίνει τα ακραία όρια της διακριτικής ευχέρειας του δικαστηρίου, όταν ο παθών υπέστη σοβαρό τραυματισμό από τροχαίο ατύχημα με συντρέχουσα υπαιτιότητα.
Αναφορές σε Νόμους
Άνοιγμα απόφασης

ΑΠ 1096/2020

Δικονομικό Δίκαιο · Αστικό Δίκαιο2020Άρειος Πάγος
Σχετικότητα 94.9%
Κρίσιμα Πραγματικά Περιστατικά
Τροχαίο ατύχημα σε επαρχιακή οδό είχε ως αποτέλεσμα σοβαρό τραυματισμό οδηγού: κάκωση θώρακα, εσωτερική αιμορραγία κοιλίας, ρήξη ημιδιαφράγματος, θλάσεις ήπατος και ηπατικής αρτηρίας, αιμοθώρακας, διατροχαντήριο κάταγμα αριστερού μηριαίου, κάταγμα λεκάνης και ηβοϊσχιακού κλάδου, βλάβες δεξιού γόνατος. Υποβλήθηκε σε επείγουσες χειρουργικές επεμβάσεις, νοσηλεύτηκε στη ΜΕΘ, μετέπειτα σε χειρουργική κλινική, ακολούθησε αποκατάσταση σε θεραπευτήριο (1-12-2008 έως 5-1-2009) και νέες νοσηλείες (23-1-2009 έως 6-2-2009). Υποβλήθηκε σε χειρουργικές αφαιρέσεις έκτοπης οστεοποίησης (7/2009 και 12/2009). Διαγνώστηκε με βαριά οστεοαρθρίτιδα αριστερού ισχίου, μετατραυματική οστεοαρθρίτιδα δεξιού γόνατος και ισχίου, σημαντική δυσκαμψία και λειτουργική έκπτωση αρθρώσεων. Ποσοστό αναπηρίας 67% (2009 για 3 έτη και με αποφάσεις ΚΕΠΑ 2012–2019). Ηλικία 35 ετών, επάγγελμα αγρότης, έγγαμος με δύο ανήλικα τέκνα και τρίτο υπό κύηση. Το όχημά του (1400 κ.εκ., έτους 1992) είχε κόστος επισκευής 6.901 ευρώ και αγοραία αξία κατά τον χρόνο του ατυχήματος 1.500 ευρώ.
Νομική Σκέψη του Δικαστηρίου
Το άρθρο 25 § 1 Συντ. καθιερώνει την αρχή της αναλογικότητας, η οποία δεσμεύει και τον καθορισμό της εύλογης χρηματικής ικανοποίησης του άρθρου 932 ΑΚ. Η παραβίασή της ιδρύει λόγο αναίρεσης κατά το άρθρο 559 αριθ. 1 και 19 ΚΠολΔ όταν το δικαστήριο υπερβαίνει τα ακραία όρια της διακριτικής ευχέρειας. Κατά τα άρθρα 522 και 536 § 1 ΚΠολΔ, το Εφετείο δεν μπορεί να χειροτερεύσει τη θέση του εκκαλούντος χωρίς αντέφεση, ενώ λόγοι που προσβάλλουν την εκτίμηση αποδείξεων είναι απαράδεκτοι (561 § 1 ΚΠολΔ). Το δικαστήριο διαπίστωσε ότι ο τραυματισθείς, 35 ετών, υπέστη πολυτραυματισμό, πολλαπλές επεμβάσεις και μακρές νοσηλείες, με μόνιμη μερική αναπηρία 67% (2009–2019), αστάθεια και σημαντική λειτουργική ανεπάρκεια. Ήταν αγρότης, έγγαμος με δύο ανήλικα τέκνα και τρίτη κύηση. Το όχημα (1400 κ.εκ., 1992) είχε κόστος επισκευής 6.901 ευρώ και αγοραία αξία 1.500 ευρώ. Εφαρμόζοντας τις ανωτέρω διατάξεις, έκρινε ότι η επιδίκαση 25.000 ευρώ για ηθική βλάβη υπολείπεται καταφανώς του συνήθως επιδικαζομένου με βάση τη βαρύτητα των βλαβών, την αποκλειστική υπαιτιότητα του αντιδίκου και τις οικογενειακές συνθήκες, παραβιάζοντας την αναλογικότητα (559 αρ. 1). Ο ισχυρισμός για αύξηση της πρόσθετης παροχής του άρθρου 931 ΑΚ κρίθηκε απαράδεκτος λόγω έλλειψης εννόμου συμφέροντος (522, 536 ΚΠολΔ). Οι λοιποί λόγοι περί νοσοκόμας/διατροφής και αξίας οχήματος απορρίφθηκαν ως αόριστοι ή αφορώντες ανέλεγκτη εκτίμηση αποδείξεων (561 § 1, 559 αρ. 19, 10, 20).
Κύριοι Λόγοι Απόφασης
Έγινε εν μέρει δεκτή η αναίρεση διότι το ποσό των 25.000 ευρώ για χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης παραβίασε την αρχή της αναλογικότητας (άρθρο 25 § 1 Συντ., άρθρο 932 ΑΚ), υπερβαίνοντας τα ακραία όρια διακριτικής ευχέρειας, λαμβανομένων υπόψη της αποκλειστικής υπαιτιότητας του αντιδίκου, της σοβαρότητας των κακώσεων και της μόνιμης αναπηρίας 67% σε ηλικία 35 ετών. Οι λόγοι περί νοσοκόμας/διατροφής και αγοραίας αξίας οχήματος απορρίφθηκαν ως απαράδεκτοι ή αόριστοι και διότι προσέβαλαν την αναιρετικώς ανέλεγκτη εκτίμηση αποδείξεων (άρθρα 561 § 1, 559 αρ. 19, 10, 20 ΚΠολΔ). Ο ισχυρισμός για την πρόσθετη παροχή του άρθρου 931 ΑΚ απορρίφθηκε ως απαράδεκτος λόγω έλλειψης εννόμου συμφέροντος, αφού δεν είχε ασκηθεί έφεση/αντέφεση και δεν ήταν δυνατή επιδείνωση της θέσης των εκκαλούντων (άρθρα 522, 536 ΚΠολΔ).
Τελική Απόφαση
Αναιρεί τη με αριθμό 404/2018 οριστική απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Πατρών κατά το αναφερόμενο στο σκεπτικό της παρούσης κεφάλαιο. Παραπέμπει την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση, κατά το αναιρούμενο τμήμα, στο ίδιο Εφετείο, συντιθέμενο από άλλο Δικαστή. Καταδικάζει τις αναιρεσίβλητες στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων του αναιρεσείοντος, τα οποία ορίζει στο ποσό των τριών χιλιάδων (3.000) ευρώ. Και Διατάσσει την απόδοση του παραβόλου στον καταθέσαντα αναιρεσείοντα.
Ακριβές Νομικό Ερώτημα
Αν η κρίση του δικαστηρίου για το ύψος της χρηματικής ικανοποίησης του άρθρου 932 ΑΚ ελέγχεται αναιρετικά ως παραβίαση της αρχής της αναλογικότητας όταν το επιδικαζόμενο ποσό υπολείπεται καταφανώς του συνήθως επιδικαζομένου σε παρόμοιες περιπτώσεις.
Αναφορές σε Νόμους
Άνοιγμα απόφασης

ΑΠ 1553/2017

Αστικό Δίκαιο2017Άρειος Πάγος
Σχετικότητα 94.8%
Κρίσιμα Πραγματικά Περιστατικά
Πρώτος συνεπιβάτης, ηλικίας 18 ετών, άγαμος, υπέστη κάταγμα συντριπτικού τύπου Α5 σπονδύλου αυχενικής μοίρας σπονδυλικής στήλης. Νοσηλεύτηκε από 2-7-2009 έως 6-7-2009, υποβλήθηκε σε χειρουργική επέμβαση με πρόθεμα και πλάκα-βίδες στις 3-7-2009. Φέρει ουλή στη δεξιά τραχηλική χώρα μήκους 7.0 εκ., πλάτους 0.5 έως 0.9 εκ., σκληρή, υπερτροφική και έντονα υπερχρωματική. Απαλλάχθηκε από στράτευση (Ι/5). Συνολικό ποσοστό αναπηρίας 30% για το διάστημα από 6-2-2015 έως 28-2-2017. Παρέλειψε να προσδεθεί με ζώνη ασφαλείας (συνυπαιτιότητα 30%). Δεύτερη συνεπιβάτης, ηλικίας 21 ετών, εκπαιδευόμενη νοσηλεύτρια, υπέστη κάταγμα λαγονίου οστού αριστερά και συντριπτικά κατάγματα αριστερής κοτύλης, κεφαλής του μηριαίου και ηβοϊσχιακού κλάδου. Νοσηλεύτηκε από 2-7-2009 έως 9-7-2009 στο Γενικό Νοσοκομείο Χαλκιδικής και από 9-7-2009 έως 24-7-2009 στο Γενικό Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης. Υποβλήθηκε σε χειρουργική επέμβαση εσωτερικής οστεοσύνθεσης. Στις 2-5-2011 υποβλήθηκε σε αφαίρεση υλικών οστεοσύνθεσης και στις 10-10-2011 σε ολική αρθροπλαστική του αριστερού ισχίου. Φέρει ουλή στο άνω τριτημόριο της έξω επιφάνειας του αριστερού μηρού με επέκταση στον αριστερό γλουτό μήκους 33.5 εκ., πλάτους 0.4 έως 0.7 εκ. Παρουσιάζει συνεχές άλγος, χωλαίνει, ατροφία αριστερού τετρακέφαλου μυός (4 εκατοστά στην περίμετρο), ανισοσκελία με επιμήκυνση αριστερού κάτω άκρου 2 εκατοστά. Ποσοστό αναπηρίας 52%. Παρέλειψε να προσδεθεί με ζώνη ασφαλείας (συνυπαιτιότητα 30%).
Νομική Σκέψη του Δικαστηρίου
Το άρθρο 932 ΑΚ επιβάλλει στο δικαστήριο να καθορίζει το ύψος της χρηματικής ικανοποίησης λόγω ηθικής βλάβης με εύλογη κρίση, λαμβάνοντας υπόψη το είδος και τη βαρύτητα της ηθικής προσβολής, την περιουσιακή και κοινωνική κατάσταση των μερών, τη βαρύτητα του πταίσματος του δράστη και του συντρέχοντος πταίσματος του θύματος. Η κρίση πρέπει να τηρεί την αρχή της αναλογικότητας (άρθρα 2 παρ. 1 και 25 Συντάγματος), ώστε να μην υπερβαίνει τα όρια που διαπιστώνονται από τα δεδομένα της κοινής πείρας και την κοινή περί δικαίου συνείδηση, όπως αποτυπώνονται στη συνήθη πρακτική των δικαστηρίων. Το Εφετείο διαπίστωσε ότι ο πρώτος παθών υπέστη κάταγμα αυχενικής μοίρας με χειρουργική επέμβαση, ουλή 7 εκ., αναπηρία 30%, και απαλλαγή από στράτευση. Η δεύτερη παθούσα υπέστη συντριπτικά κατάγματα, ολική αρθροπλαστική ισχίου, ουλή 33.5 εκ., αναπηρία 52%, συνεχές άλγος και χωλότητα. Και οι δύο είχαν συνυπαιτιότητα 30% λόγω μη χρήσης ζώνης ασφαλείας. Εφαρμόζοντας το κριτήριο του άρθρου 932 ΑΚ, το Εφετείο επιδίκασε στον πρώτο 8.000 ευρώ για ηθική βλάβη και στη δεύτερη 22.000 ευρώ για ηθική βλάβη και 20.000 ευρώ κατ' άρθρο 931 ΑΚ. Ο Άρειος Πάγος έκρινε ότι τα ποσά αυτά υπολείπονται καταφανώς των συνήθως επιδικαζομένων σε παρόμοιες περιπτώσεις.
Κύριοι Λόγοι Απόφασης
Η αίτηση αναίρεσης έγινε δεκτή διότι το Εφετείο υπερέβη τα ακραία όρια της διακριτικής του ευχέρειας και παραβίασε την αρχή της αναλογικότητας κατά τον καθορισμό των ποσών χρηματικής ικανοποίησης. Συγκεκριμένα, το ποσό των 8.000 ευρώ για τον πρώτο αναιρεσείοντα (ηλικίας 18 ετών, με κάταγμα αυχενικής μοίρας, χειρουργική επέμβαση, ουλή 7 εκ., αναπηρία 30%, απαλλαγή από στράτευση), το ποσό των 22.000 ευρώ για ηθική βλάβη και το ποσό των 20.000 ευρώ κατ' άρθρο 931 ΑΚ για τη δεύτερη αναιρεσείουσα (ηλικίας 21 ετών, με συντριπτικά κατάγματα, ολική αρθροπλαστική ισχίου, ουλή 33.5 εκ., αναπηρία 52%, συνεχές άλγος, χωλότητα), υπολείπονται καταφανώς των συνήθως επιδικαζομένων σε παρόμοιες περιπτώσεις κατά την κοινή πείρα, τη δικαστηριακή πρακτική και την περί δικαίου συνείδηση.
Τελική Απόφαση
Αναιρεί την 316/2016 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης κατά το αναφερόμενο στο σκεπτικό τμήμα. Παραπέμπει την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση, κατά το αναιρούμενο τμήμα, στο ίδιο Εφετείο, συντιθέμενο από άλλο Δικαστή. Καταδικάζει την αναιρεσίβλητη στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων των αναιρεσειόντων, τα οποία ορίζει στο ποσό των τριών χιλιάδων (3.000) ευρώ. Και Διατάσσει την απόδοση του παραβόλου στους καταθέσαντες αναιρεσείοντες.
Ακριβές Νομικό Ερώτημα
Αν το δικαστήριο υπερβαίνει τα ακραία όρια της διακριτικής του ευχέρειας και παραβιάζει την αρχή της αναλογικότητας κατά τον καθορισμό του ύψους της χρηματικής ικανοποίησης λόγω ηθικής βλάβης και της αποζημίωσης κατ' άρθρο 931 ΑΚ, όταν τα επιδικαζόμενα ποσά υπολείπονται καταφανώς των συνήθως επιδικαζομένων σε παρόμοιες περιπτώσεις κατά την κοινή πείρα, τη δικαστηριακή πρακτική και την περί δικαίου συνείδηση.
Αναφορές σε Νόμους
Άνοιγμα απόφασης

ΑΠ 1336/2013

Αστικό Δίκαιο · Δικονομικό Δίκαιο2013Άρειος Πάγος
Σχετικότητα 94.8%
Κρίσιμα Πραγματικά Περιστατικά
Θύμα τροχαίου, ηλικίας 39 ετών, υπέστη μόνιμη μερική αναπηρία και παραμόρφωση στο αριστερό άνω άκρο, με απώλεια κίνησης της άρθρωσης του αγκώνα, βλάβη του μέσου νεύρου, μείωση δύναμης σύλληψης και αδυναμία εκτέλεσης λεπτής εργασίας, καθώς και αισθητική υποβάθμιση του άκρου. Η δυσλειτουργία θεωρείται μόνιμη και συνδέεται με συρρίκνωση επαγγελματικής δραστηριότητας, διατάραξη ψυχικής υγείας και περιορισμό κοινωνικών σχέσεων, επηρεάζοντας αρνητικά την οικονομική και κοινωνική εξέλιξη, συμπεριλαμβανομένης της προοπτικής δημιουργίας οικογένειας. Το ζημιογόνο όχημα ήταν ασφαλισμένο για αστική ευθύνη σε ασφαλιστική εταιρία.
Νομική Σκέψη του Δικαστηρίου
Το άρθρο 932 ΑΚ παρέχει στο δικαστήριο διακριτική ευχέρεια για επιδίκαση εύλογης χρηματικής ικανοποίησης λόγω ηθικής βλάβης, ως εκτίμηση πραγματικών περιστατικών, η οποία κατά το άρθρο 561 § 1 ΚΠολΔ δεν υπόκειται σε αναιρετικό έλεγχο. Η αρχή της αναλογικότητας του άρθρου 25 § 1 Συντάγματος αφορά τον έλεγχο συνταγματικότητας νομοθετικών περιορισμών και δεν εφαρμόζεται απευθείας στον προσδιορισμό ποσού. Το άρθρο 931 ΑΚ, όπως τροποποιήθηκε με το άρθρο 8 ν. 1329/1983, θεσπίζει αυτοτελή χρηματική παροχή λόγω αναπηρίας/παραμόρφωσης, μη συνδεόμενη με συγκεκριμένη περιουσιακή ζημία, προσδιοριζόμενη εύλογα. Το δικαστήριο διαπίστωσε ότι η παθούσα, ηλικίας 39 ετών, υπέστη μόνιμη μερική αναπηρία και παραμόρφωση στο αριστερό χέρι (απώλεια κίνησης αγκώνα, βλάβη μέσου νεύρου, μειωμένη δύναμη σύλληψης, αισθητική υποβάθμιση), με συρρίκνωση επαγγελματικής δραστηριότητας και διατάραξη ψυχικής υγείας και κοινωνικών σχέσεων. Επιδικάστηκαν 10.000 ευρώ ως χρηματική ικανοποίηση (άρθρο 932) και 20.000 ευρώ ως εύλογη παροχή (άρθρο 931). Εφαρμόζοντας τα ανωτέρω, το ανώτατο δικαστήριο εξέτασε ότι ο προσδιορισμός των 10.000 ευρώ δεν ελέγχεται μέσω της αρχής της αναλογικότητας ούτε ευθέως ή εκ πλαγίου κατά το άρθρο 559 αριθμ. 1 και 19 ΚΠολΔ. Ως προς το άρθρο 931 ΑΚ, έκρινε ότι το Εφετείο αιτιολόγησε πλήρως τα καθοριστικά στοιχεία και το ποσό των 20.000 ευρώ δεν υπερβαίνει τα ακραία όρια της διακριτικής ευχέρειας.
Κύριοι Λόγοι Απόφασης
Ο λόγος αναίρεσης περί παραβίασης της αρχής της αναλογικότητας απορρίφθηκε ως απαράδεκτος, διότι ο προσδιορισμός της χρηματικής ικανοποίησης του άρθρου 932 ΑΚ συνιστά εκτίμηση πραγματικών περιστατικών (άρθρο 561 § 1 ΚΠολΔ) και δεν υπόκειται σε έλεγχο μέσω του άρθρου 25 § 1 Συντάγματος. Ως προς την παροχή του άρθρου 931 ΑΚ, το Εφετείο διέλαβε πλήρεις, σαφείς και μη αντιφατικές αιτιολογίες για τη μόνιμη αναπηρία/παραμόρφωση και την επίδρασή της στο μέλλον και το επιδικασθέν ποσό των 20.000 ευρώ δεν υπερέβη τα ακραία όρια της διακριτικής ευχέρειας, οπότε οι αιτιάσεις από το άρθρο 559 αριθμ. 1 και 19 ΚΠολΔ κρίθηκαν αβάσιμες.
Τελική Απόφαση
Απορρίπτει την από 1.9.2009 και με αριθμό κατάθεσης 951/2009 αίτηση αναίρεσης της υπ' αριθμ. 988/2009 απόφασης του Εφετείου Αθηνών, ειδικής διαδικασίας διαφορών για ζημιές από αυτοκίνητο.- Και Καταδικάζει την αναιρεσείουσα στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων των αναιρεσιβλήτων, τα οποία ορίζει για τον πρώτο τούτων Γ. Ε. στο ποσό των χιλίων οκτακοσίων (1.800) ευρώ και για την δεύτερη τούτων ασφαλιστική εταιρία με την επωνυμία "INTERAMERIKAN Ελληνική Ασφαλιστική Εταιρία Ζημιών Α.Ε." στο ποσό των δύο χιλιάδων επτακοσίων (2.700) ευρώ.-
Ακριβές Νομικό Ερώτημα
Αν η κρίση για το εύλογο ποσό χρηματικής ικανοποίησης του άρθρου 932 ΑΚ υπόκειται σε αναιρετικό έλεγχο με επίκληση της αρχής της αναλογικότητας και αν η χρηματική παροχή του άρθρου 931 ΑΚ απαιτεί απόδειξη συγκεκριμένης περιουσιακής ζημίας ή προσδιορίζεται αυτοτελώς με βάση την αναπηρία/παραμόρφωση.
Αναφορές σε Νόμους
Άνοιγμα απόφασης

ΑΠ 1210/2021

Αστικό Δίκαιο · Δικονομικό Δίκαιο2021Άρειος Πάγος
Σχετικότητα 94.7%
Κρίσιμα Πραγματικά Περιστατικά
Συνεπιβάτης μοτοσικλέτας, ηλικίας 21 ετών κατά το χρόνο του ατυχήματος, υπέστη βαρύτατο τραυματισμό από τροχαίο ατύχημα που προκλήθηκε από αποκλειστική υπαιτιότητα οδηγού ΙΧΕ αυτοκινήτου. Υπέστη οξύ υποσκληρίδιο αιμάτωμα μετωποκροταφοβρεγματικά μέγιστης διαμέτρου 8,5 εκατοστών, υπαραχνοειδή αιμορραγία, μετατόπιση δομών μέσης γραμμής κατά 9 χιλιοστά, κατάγματα κρανίου. Νοσηλεύθηκε σε κωματώδη κατάσταση στη ΜΕΘ από 24.07.2016 έως 05.08.2016, υποβλήθηκε σε αποσυμπιεστική κρανιεκτομία αριστερά κροταφοβρεγματικά με αφαίρεση αιματώματος. Παρέμεινε σε νευροχειρουργική κλινική μέχρι 26.08.2016. Υπέστη μόνιμες βλάβες: διαταραχές μνήμης, βραδυψυχισμό, διαταραχή προσωπικότητας με εκρήξεις θυμού, παραμόρφωση κεφαλής αριστερά με εμπίεσμα διαμέτρου 10 εκατοστών και βάθους 3 εκατοστών, αλωπεκία, κινητικές δυσκολίες, αδυναμία δεξιού άνω άκρου, δευτεροπαθείς επιληπτικές κρίσεις, διαταραχή μετατραυματικού στρες. Ποσοστό αναπηρίας 67% κατά ιατρική πρόβλεψη. Ολική και μόνιμη ανικανότητα προς εργασία ως μάγειρας-σεφ σε ποσοστό 70% για το υπόλοιπο της ζωής του. Χρειάζεται συνεχή παρακολούθηση με αντιεπιληπτική και ψυχιατρική αγωγή και ψυχολογική υποστήριξη. Δεν φορούσε προστατευτικό κράνος, με συνυπαιτιότητα 30% στην έκταση της σωματικής βλάβης.
Νομική Σκέψη του Δικαστηρίου
Το άρθρο 932 ΑΚ σε συνδυασμό με την αρχή της αναλογικότητας (άρθρα 2 παρ. 1 και 25 Συντάγματος) επιβάλλει το ύψος της χρηματικής ικανοποίησης λόγω ηθικής βλάβης να καθορίζεται με βάση το είδος και τη βαρύτητα της προσβολής, την περιουσιακή και προσωπική κατάσταση των μερών, τη βαρύτητα του πταίσματος και του συντρέχοντος πταίσματος του θύματος, τηρώντας δίκαιη ισορροπία μεταξύ των αντιτιθέμενων συμφερόντων. Το Εφετείο διαπίστωσε ότι ο παθών, ηλικίας 21 ετών, υπέστη βαρύτατο κρανιοεγκεφαλικό τραυματισμό με νοσηλεία σε ΜΕΘ, χειρουργική επέμβαση, μόνιμες νευρολογικές και ψυχολογικές βλάβες, αναπηρία 67%, ολική ανικανότητα εργασίας 70%, παραμόρφωση κεφαλής, διαταραχές μνήμης και προσωπικότητας, με συνυπαιτιότητα 30% λόγω μη χρήσης κράνους. Εφαρμόζοντας τα κριτήρια του άρθρου 932 ΑΚ, το Εφετείο επιδίκασε 70.000 ευρώ, ποσό που υπολείπεται καταφανώς του συνήθως επιδικαζομένου σε παρόμοιες περιπτώσεις, υπερβαίνοντας τα ακραία όρια της διακριτικής ευχέρειας και παραβιάζοντας την αρχή της αναλογικότητας.
Κύριοι Λόγοι Απόφασης
Η αίτηση αναίρεσης έγινε δεκτή διότι το Εφετείο, επιδικάζοντας χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης ύψους 70.000 ευρώ, υπερέβη τα ακραία όρια της διακριτικής του ευχέρειας και παραβίασε την αρχή της αναλογικότητας. Το επιδικασθέν ποσό, κατά την κοινή πείρα, τη δικαστηριακή πρακτική και την περί δικαίου συνείδηση, υπολείπεται καταφανώς του συνήθως επιδικαζομένου σε παρόμοιες περιπτώσεις βαρύτατου κρανιοεγκεφαλικού τραυματισμού με μόνιμες νευρολογικές και ψυχολογικές βλάβες, αναπηρία 67%, ολική ανικανότητα εργασίας 70%, σε νεαρό άτομο 21 ετών.
Τελική Απόφαση
Αναιρεί την 6153/2019 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών, κατά το αναφερόμενο στο σκεπτικό μέρος της. Παραπέμπει την υπόθεση, κατά το ως άνω αναιρούμενο μέρος της, για περαιτέρω εκδίκασή της στο ίδιο Εφετείο, που θα συγκροτηθεί από άλλον Δικαστή, εκτός εκείνου που δίκασε προηγουμένως. Καταδικάζει την αναιρεσίβλητη στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων του αναιρεσείοντος, το ύψος των οποίων ορίζει στο ποσό των τριών χιλιάδων (3.000) ευρώ. Και Διατάσσει την επιστροφή του παραβόλου στον καταθέσαντα τούτο αναιρεσείοντα.
Ακριβές Νομικό Ερώτημα
Αν το ύψος της επιδικαζόμενης χρηματικής ικανοποίησης λόγω ηθικής βλάβης από τροχαίο ατύχημα πρέπει να τηρεί την αρχή της αναλογικότητας και να μην υπερβαίνει τα ακραία όρια της διακριτικής ευχέρειας του δικαστηρίου, σύμφωνα με τα διδάγματα της κοινής πείρας, τη δικαστηριακή πρακτική και την περί δικαίου συνείδηση.
Αναφορές σε Νόμους
Άνοιγμα απόφασης

ΑΠ 1539/2023

Αστικό Δίκαιο · Δικονομικό Δίκαιο2023Άρειος Πάγος
Σχετικότητα 94.7%
Κρίσιμα Πραγματικά Περιστατικά
Τραυματίας, ηλικίας 43 ετών κατά το χρόνο του ατυχήματος, υπέστη από τροχαίο ατύχημα πολλαπλά διπλά κατάγματα αριστερών πλευρών με αιμοπνευμοθώρακα, πνευμονικές θλάσεις, κάταγμα κοτύλης, μεγάλη διάσταση ηβικής σύμφυσης, εκτεταμένα αιματώματα κορμού και όσχεων, λιπώδη εμβολή πνεύμονα. Νοσηλεύθηκε σε Μονάδα Εντατικής Θεραπείας όπου διασωληνώθηκε και τέθηκε σε μηχανική υποστήριξη αναπνοής. Υποβλήθηκε σε σπληνεκτομή λόγω ενδοπαρεγχυματικής ρήξης σπληνός, σε τραχειοστομία, και σε χολοκυστεκτομή λόγω γαγγραινώδους χολοκυστίτιδας. Μετά την έξοδό του από το νοσοκομείο έπασχε από κάταγμα κοτύλης και πτώση αριστερού άκρου ποδός λόγω βλάβης-πάρεσης στο περονιαίο νεύρο. Για 132 ημέρες μετά την έξοδό του αδυνατούσε να αυτοεξυπηρετηθεί και δεχόταν καθημερινά υπηρεσίες αποκλειστικού νοσοκόμου. Τρία χρόνια μετά τον τραυματισμό παρατηρήθηκε οστεοαρθρίτιδα της αριστερής ιερολαγονίου, ανισοσκελία και μόνιμη πάρεση του περονιαίου νεύρου. Ήταν ομόρρυθμος εταίρος σε εταιρεία εμπορίας ειδών υγιεινής και υδραυλικών ειδών με ποσοστό συμμετοχής 50%, διατηρούσε ατομική επιχείρηση εντός κάμπινγκ και ήταν μοναδικός εταίρος μονοπρόσωπης ΕΠΕ.
Νομική Σκέψη του Δικαστηρίου
Το άρθρο 932 του ΑΚ προβλέπει ότι το δικαστήριο της ουσίας καθορίζει το ύψος της χρηματικής ικανοποίησης λόγω ηθικής βλάβης με βάση τους κανόνες της κοινής πείρας και της λογικής, λαμβάνοντας υπόψη το είδος της προσβολής, την έκταση της βλάβης, τις συνθήκες τέλεσης της αδικοπραξίας, τη βαρύτητα του πταίσματος του υπόχρεου, το τυχόν συντρέχον πταίσμα του δικαιούχου και την οικονομική και κοινωνική κατάσταση των διαδίκων. Η σχετική κρίση δεν υπόκειται κατ' αρχήν σε αναιρετικό έλεγχο, πλην όμως πρέπει να τηρείται η αρχή της αναλογικότητας ως γενική νομική αρχή. Το Εφετείο διαπίστωσε ότι ο τραυματίας υπέστη πολλαπλά κατάγματα, σπληνεκτομή, τραχειοστομία, χολοκυστεκτομή, ανισοσκελία και μόνιμη πάρεση του περονιαίου νεύρου, ήταν ηλικίας 43 ετών κατά τον τραυματισμό, και υπήρχε αποκλειστική υπαιτιότητα του υπαίτιου οδηγού. Επιδίκασε χρηματική ικανοποίηση ύψους 25.000 ευρώ. Εφαρμόζοντας την αρχή της αναλογικότητας, το Δικαστήριο έκρινε ότι το ποσό των 25.000 ευρώ είναι κατώτερο και καταφανώς εκείνου που συνήθως επιδικάζεται σε παρόμοιες περιπτώσεις, ενόψει της βαρύτητας των σωματικών βλαβών και της ηλικίας, υπερβαίνοντας έτσι τα ακραία όρια της διακριτικής ευχέρειας.
Κύριοι Λόγοι Απόφασης
Η αίτηση αναίρεσης έγινε εν μέρει δεκτή διότι το Εφετείο, κατά τον καθορισμό του ύψους της χρηματικής ικανοποίησης λόγω ηθικής βλάβης, παραβίασε την αρχή της αναλογικότητας και υπερέβη τα ακραία όρια της διακριτικής του ευχέρειας. Το ποσό των 25.000 ευρώ, κατά την κοινή πείρα, τη δικαστηριακή πρακτική και τη συνείδηση για το δίκαιο, είναι κατώτερο και μάλιστα καταφανώς εκείνου που συνήθως επιδικάζεται σε παρόμοιες περιπτώσεις, ενόψει των ανέλεγκτων αναιρετικά παραδοχών για τη βαρύτητα των σωματικών βλαβών (πολλαπλά κατάγματα, σπληνεκτομή, τραχειοστομία, χολοκυστεκτομή, ανισοσκελία και μόνιμη πάρεση του περονιαίου νεύρου) και την ηλικία του τραυματία (43 ετών).
Τελική Απόφαση
Αναιρεί εν μέρει την 2310/2018 τελεσίδικη απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης, ως προς το κεφάλαιο που αναφέρεται στο σκεπτικό της παρούσας. Παραπέμπει την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση, κατά το αναιρούμενο κεφάλαιο, στο Μονομελές Εφετείο Θεσσαλονίκης, το οποίο θα συγκροτηθεί από άλλον δικαστή, πλην αυτού που εξέδωσε την παραπάνω απόφαση. Διατάζει την επιστροφή στον αναιρεσείοντα του παραβόλου που έχει καταθέσει για την άσκηση της αναίρεσης. Και Καταδικάζει τους αναιρεσίβλητους στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων του αναιρεσείοντος, τα οποία ορίζει στο ποσό των τριών χιλιάδων (3.000) ευρώ.
Ακριβές Νομικό Ερώτημα
Αν η επιδίκαση χρηματικής ικανοποίησης λόγω ηθικής βλάβης κατ' άρθρο 932 ΑΚ σε ποσό κατώτερο του συνήθως επιδικαζόμενου σε παρόμοιες περιπτώσεις, ενόψει της βαρύτητας των σωματικών βλαβών και της ηλικίας του παθόντος, συνιστά παραβίαση της αρχής της αναλογικότητας και υπέρβαση των ακραίων ορίων της διακριτικής ευχέρειας του δικαστηρίου.
Αναφορές σε Νόμους
Άνοιγμα απόφασης

ΑΠ 1515/2025

Αστικό Δίκαιο · Δικονομικό Δίκαιο2025Άρειος Πάγος
Σχετικότητα 94.6%
Κρίσιμα Πραγματικά Περιστατικά
Στις 10.7.2012 σημειώθηκε σύγκρουση λεωφορείου με δίκυκλη μοτοσυκλέτα στον Ωρωπό, με αποκλειστική υπαιτιότητα του οδηγού του λεωφορείου. Ο παθών υπέστη ανοικτό επιπλεγμένο κάταγμα του αριστερού άκρου ποδός, με επακόλουθη οστεομυελίτιδα, εκτεταμένες ουλές και αφαίρεση υλικών οστεοσύνθεσης τον 10/2012. Χρησιμοποιεί βακτηρίες μασχάλης και ειδικό υπόδημα, με περιορισμό ραχιαίας έκτασης −10°, πελματιαίας κάμψης −10°, αδυναμία πλάγιων κινήσεων και δακτυλικών κινήσεων. Απουσία 3ου μεταταρσίου, πολλαπλές μετατραυματικές αλλοιώσεις και έντονη ευαισθησία πέλματος. Μόνιμη ανατομική αναπηρία 43,74% βάσει Οδηγού Αναπηρίας. Υποβλήθηκε σε περαιτέρω χειρουργικές επεμβάσεις στις 21.10.2015 και 27.4.2016, με αυθημερόν έξοδο. Γεννήθηκε το 1989. Είχε από 3.5.2011 άδεια επίβλεψης εσωτερικών ηλεκτρικών εγκαταστάσεων, αλλά δεν είχε σταθερή απασχόληση ως βοηθός ηλεκτρολόγου και δεν συνέχισε οικογενειακή δραστηριότητα μετά τη συνταξιοδότηση εργοδότη-συγγενή (1.5.2011). Η μητέρα παρείχε βασικές οικιακές περιποιήσεις εντός των ορίων οικογενειακής υποχρέωσης. Δεν αποδείχθηκε αδυναμία αυτοεξυπηρέτησης την περίοδο 5.12.2012–5.9.2016.
Νομική Σκέψη του Δικαστηρίου
Το άρθρο 2 § 1 του Συντάγματος, σε συνδυασμό με το άρθρο 25 § 1, και το άρθρο 932 ΑΚ καθιερώνουν ότι η χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης πρέπει να είναι εύλογη και ανάλογη προς τη βλάβη. Η υπέρβαση των ακραίων ορίων της διακριτικής ευχέρειας ελέγχεται αναιρετικά μέσω του άρθρου 559 αριθ. 1 και 19 ΚΠολΔ. Το δικαστήριο διαπίστωσε ότι ο παθών τραυματίστηκε σοβαρά (ανοικτό επιπλεγμένο κάταγμα, οστεομυελίτιδα), με μόνιμη αναπηρία 43,74%, εκτεταμένες δυσμορφίες, περιορισμούς κινήσεων (−10° ραχιαία έκταση, −10° πελματιαία κάμψη) και ανάγκη βακτηριών. Υποβλήθηκε σε απρόβλεπτες επιπλέον χειρουργικές επεμβάσεις στις 21.10.2015 και 27.4.2016, ενώ εξήλθε αυθημερόν. Ήταν ηλικίας 1989. Δεν τεκμηριώθηκε αδυναμία αυτοεξυπηρέτησης ούτε σταθερή εργασιακή δραστηριότητα ως βοηθός ηλεκτρολόγου. Εφαρμόζοντας τα κριτήρια του άρθρου 932 ΑΚ και την αρχή της αναλογικότητας, το Δικαστήριο εξέτασε τη βαρύτητα της βλάβης, το ψυχικό/σωματικό άλγος και τη συνήθη δικαστηριακή πρακτική, και έκρινε ότι το ποσό των 15.000 ευρώ είναι προδήλως χαμηλό, παραβιάζοντας την αναλογικότητα. Οι αιτιάσεις για νοσηλεύτρια και διαφυγόντα κέρδη δεν θεμελιώθηκαν επαρκώς κατά τα άρθρα 929, 930 και 298 ΑΚ.
Κύριοι Λόγοι Απόφασης
Το ποσό των 15.000 ευρώ για χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης υπολείπεται καταφανώς των συνήθως επιδικαζομένων σε παρόμοιες περιπτώσεις, λαμβάνοντας υπόψη τη σοβαρότητα του τραυματισμού, τη μόνιμη αναπηρία 43,74%, τις επανειλημμένες και απρόβλεπτες επεμβάσεις (21.10.2015 και 27.4.2016) και το σωματικό/ψυχικό άλγος, με αποτέλεσμα να υπερβαίνει τα ακραία όρια της διακριτικής ευχέρειας και να παραβιάζει την αρχή της αναλογικότητας (άρθρα 2 § 1 και 25 Συντ., 932 ΑΚ, 559 αριθ. 1 και 19 ΚΠολΔ). Παράλληλα, ως προς το κονδύλιο νοσηλεύτριας/οικιακής βοηθού δεν αποδείχθηκαν ανάγκη κλινήρους ή αδυναμία αυτοεξυπηρέτησης στην περίοδο 5.12.2012–5.9.2016, και ως προς τα διαφυγόντα κέρδη δεν τεκμηριώθηκε βάσιμη πιθανότητα σταθερού εισοδήματος από εργασία βοηθού ηλεκτρολόγου, οπότε δεν συντρέχει παραβίαση των άρθρων 929, 930 και 298 ΑΚ ούτε έλλειψη νόμιμης βάσης.
Τελική Απόφαση
Αναιρεί εν μέρει, κατά το αναφερόμενο στο σκεπτικό κεφάλαιο της, την υπ' αριθμ. 3213/2022 τελεσίδικη απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών. Παραπέμπει την υπόθεση προς περαιτέρω συζήτηση, κατά το κεφάλαιό της αυτό, στο ίδιο Δικαστήριο, που θα συγκροτηθεί από Δικαστή άλλον από αυτόν που εξέδωσε την αναιρούμενη απόφαση. Διατάσσει την επιστροφή του παράβολου στον αναιρεσείοντα. Καταδικάζει τους αναιρεσίβλητους στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσείοντος, τα οποία ορίζει στο ποσό των τριών χιλιάδων (3.000) ευρώ.
Ακριβές Νομικό Ερώτημα
Αν ο καθορισμός της χρηματικής ικανοποίησης λόγω ηθικής βλάβης κατ’ άρθρο 932 ΑΚ υπόκειται σε αναιρετικό έλεγχο ως παραβίαση της αρχής της αναλογικότητας όταν το επιδικαζόμενο ποσό είναι προδήλως δυσανάλογο προς τη βλάβη.
Αναφορές σε Νόμους
Άνοιγμα απόφασης

ΑΠ 1130/2018

Αστικό Δίκαιο · Δικονομικό Δίκαιο2018Άρειος Πάγος
Σχετικότητα 94.5%
Κρίσιμα Πραγματικά Περιστατικά
Παθών, ηλικίας 22 ετών κατά τον χρόνο του ατυχήματος, εργαζόμενος ως σερβιτόρος και διανομέας σε κατάστημα, υπέστη σοβαρό τραυματισμό σε τροχαίο ατύχημα. Μεταφέρθηκε στο Γενικό Νοσοκομείο Ιωαννίνων όπου διαπιστώθηκε εκτεταμένη ρήξη σπλήνας με παρεγχυματική θλάση 8,4 cm, υποκάψιο αιμάτωμα, παρεγχυματικές θλάσεις διαμέτρου 1,6 cm και 0,9 cm στον αριστερό νεφρό με συλλογή υγρού στον περινεφρικό χώρο. Υποβλήθηκε σε σπληνεκτομή υπό γενική αναισθησία. Φέρει μόνιμη επιμήκη υπερτροφική ουλή μήκους 29 cm και πλάτους 0,7 cm από την ξιφοειδή απόφυση έως την ηβική σύμφυση, καθώς και ουλές στην πλάγια κοιλιακή χώρα. Η αφαίρεση της σπλήνας συνιστά αναπηρία κατά ποσοστό 25% σύμφωνα με τον Κανονισμό ΙΚΑ (ΥΑ Φ21/1993/Β-819). Χρειάζεται ετήσια εμβόλια, περιοδικό έλεγχο λευκών αιμοσφαιρίων και αιμοπεταλίων, προφυλακτική αντιβιωτική αγωγή, και αντιμετωπίζει κίνδυνο θρομβοκυττάρωσης και λοίμωξης λόγω μειωμένης αυτοκάθαρσης βακτηριδίων.
Νομική Σκέψη του Δικαστηρίου
Το άρθρο 932 ΑΚ προβλέπει ότι η χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης πρέπει να επιτυγχάνει δίκαιη και επαρκή ανακούφιση του παθόντος, χωρίς εμπορευματοποίηση της προσβληθείσας ηθικής αξίας. Τα ουσιώδη στοιχεία για τον καθορισμό του ευλόγου ποσού είναι το είδος και η βαρύτητα της ηθικής προσβολής, η περιουσιακή και κοινωνική κατάσταση των μερών, η βαρύτητα του πταίσματος του δράστη, και οι ειδικότερες συνθήκες πρόκλησης της βλάβης. Η κρίση του δικαστηρίου πρέπει να τηρεί την αρχή της αναλογικότητας και να μην υπερβαίνει τα ακραία όρια της διακριτικής ευχέρειας. Το Εφετείο διαπίστωσε ότι ο παθών υπέστη σπληνεκτομή με αναπηρία 25% κατά τον Κανονισμό ΙΚΑ, φέρει μόνιμη ουλή 29 cm, αντιμετωπίζει κίνδυνο λοιμώξεων και θρομβοκυττάρωσης, και επιδίκασε 80.000 ευρώ για αποζημίωση άρθρου 931 ΑΚ και 60.000 ευρώ για ηθική βλάβη. Εφαρμόζοντας τους κανόνες των άρθρων 931 και 932 ΑΚ, ο Άρειος Πάγος έκρινε ότι η απόφαση δεν προσδιόρισε αν η αναπηρία 25% ταυτίζεται με ανικανότητα προς εργασία, ούτε εξειδίκευσε τις ειδικές συνθήκες που καθιστούν αδύνατη την άσκηση του επαγγέλματος, ενώ το ποσό των 60.000 ευρώ για ηθική βλάβη υπερβαίνει καταφανώς τα συνήθως επιδικαζόμενα.
Κύριοι Λόγοι Απόφασης
Η προσβαλλόμενη απόφαση αναιρέθηκε εν μέρει διότι δεν καλύπτει με πληρότητα και σαφήνεια το πραγματικό του άρθρου 931 ΑΚ, καθώς δεν αναφέρει αν η αφαίρεση της σπλήνας επέφερε αναπηρία 25% στον παθόντα, δεν εξειδικεύει αν αυτή ταυτίζεται με ανικανότητα προς εργασία για το επάγγελμα που ασκούσε ή κάθε άλλο ισοδύναμο, δεν διαλαμβάνει αν το ΙΚΑ τον έκρινε μονίμως ανάπηρο, και δεν προσδιορίζει τις ειδικές συνθήκες που καθιστούν αδύνατη την άσκηση του επαγγέλματός του. Περαιτέρω, το επιδικασθέν ποσό των 60.000 ευρώ για χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης υπερβαίνει τα ακραία όρια της διακριτικής ευχέρειας του δικαστηρίου και παραβιάζει την αρχή της αναλογικότητας, αφού κατά την κοινή πείρα, τη δικαστηριακή πρακτική και την περί δικαίου συνείδηση είναι καταφανώς υψηλότερο των συνήθως επιδικαζόμενων σε παρόμοιες περιπτώσεις.
Τελική Απόφαση
Αναιρεί εν μέρει την 68/2017 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Ιωαννίνων κατά το αναφερόμενο στο σκεπτικό κεφάλαιο. Παραπέμπει την υπόθεση, κατά το αναιρούμενο τμήμα, για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, συντιθέμενο από άλλο Δικαστή. Καταδικάζει τον αναιρεσίβλητο στην δικαστική δαπάνη της αναιρεσείουσας, την οποία ορίζει στο ποσόν των τριών χιλιάδων (3.000,00) ευρώ. Και Διατάσσει την επιστροφή του παραβόλου στην καταθέσασα αναιρεσείουσα.
Ακριβές Νομικό Ερώτημα
Αν η απόφαση που επιδικάζει αποζημίωση κατά το άρθρο 931 ΑΚ πρέπει να προσδιορίζει με σαφήνεια το ποσοστό αναπηρίας, την ταύτισή του με ανικανότητα προς εργασία και τις ειδικές συνθήκες που καθιστούν αδύνατη την άσκηση του επαγγέλματος, και αν η επιδίκαση χρηματικής ικανοποίησης λόγω ηθικής βλάβης κατά το άρθρο 932 ΑΚ υπερβαίνει τα ακραία όρια της διακριτικής ευχέρειας του δικαστηρίου και παραβιάζει την αρχή της αναλογικότητας όταν το ποσό είναι καταφανώς υψηλότερο των συνήθως επιδικαζόμενων σε παρόμοιες περιπτώσεις.
Αναφορές σε Νόμους
Άνοιγμα απόφασης

ΑΠ 1172/2025

Αστικό Δίκαιο · Δικονομικό Δίκαιο2025Άρειος Πάγος
Σχετικότητα 94.5%
Κρίσιμα Πραγματικά Περιστατικά
Παθών, άγαμος, γεννηθείς στις 19-5-1972, ασκούσε το επάγγελμα του πωλητή χονδρικής σε κατάστημα ηλεκτροακουστικών συστημάτων. Στις 4-3-2017 συνέβη τροχαίο ατύχημα στα Οινόφυτα Βοιωτίας κατά τη σύγκρουση της δίκυκλης μοτοσικλέτας που οδηγούσε με ΙΧΕ αυτοκίνητο. Υπέστη κάταγμα κοτύλης αριστερού μηριαίου με ανοικτή ανάταξη, Τ-κάταγμα και κατάγματα αμφότερων κολώνων με πλήρη αρθρική αποκόλληση. Νοσηλεύτηκε μέχρι 21-3-2017. Εμφάνισε περιπροθετική λοίμωξη με οστεομυελίτιδα, υποβλήθηκε σε διάνοιξη και αφαίρεση μολυσμένης βίδας στις 22-6-2017. Ακολούθησε μακροχρόνια αντιβιοτική θεραπεία. Παρουσίασε μετατραυματική οστεοαρθρίτιδα αριστερού ισχίου, χωλότητα, περιορισμό κινήσεων, ατροφία μυών, εκτεταμένη ουλή 31 εκατοστών, τοπική παραμόρφωση λεκάνης. Αναγνωρίστηκε αναπηρία 40% (22-2-2019 έως 31-1-2020), στη συνέχεια 50% (από 22-9-2020 έως 30-9-2025). Εμφάνισε βαρύ καταθλιπτικό επεισόδιο με ψυχωσικά συμπτώματα, υποτροπιάζουσα καταθλιπτική διαταραχή χρόνιας μορφής. Αδυνατεί να επανέλθει στην προηγούμενη εργασία του που απαιτεί κίνηση, ορθοστασία και χρήση κλίμακας. Η πρόγνωση είναι κακή με ανάγκη μελλοντικής ολικής αρθροπλαστικής ισχίου.
Νομική Σκέψη του Δικαστηρίου
Το άρθρο 931 ΑΚ προβλέπει επιδίκαση εύλογης αποζημίωσης για αναπηρία ή παραμόρφωση που επιδρά στο μέλλον του παθόντος. Απαιτείται μόνιμη και διαρκής αναπηρία ως βλάβη αυτοτελούς έννομου αγαθού. Το ποσό καθορίζεται με βάση το είδος και τις συνέπειες της αναπηρίας, την ηλικία και το βαθμό υπαιτιότητας. Το άρθρο 932 ΑΚ προβλέπει χρηματική ικανοποίηση για ηθική βλάβη, λαμβάνοντας υπόψη το είδος προσβολής, την έκταση βλάβης, τις συνθήκες τέλεσης, τη βαρύτητα πταίσματος και την κοινωνικοοικονομική κατάσταση των διαδίκων. Το Εφετείο διαπίστωσε ότι ο παθών υπέστη κάταγμα κοτύλης με οστεομυελίτιδα, μετατραυματική οστεοαρθρίτιδα, μόνιμη αναπηρία 50%, εκτεταμένη ουλή 31 εκατοστών, χωλότητα, περιορισμό κινήσεων, ατροφία μυών, βαρύ καταθλιπτικό επεισόδιο χρόνιας μορφής. Αδυνατεί να επανέλθει στην εργασία του ως πωλητής. Η αναπηρία επηρεάζει δυσμενώς την οικονομική και κοινωνική του ανέλιξη. Επιδίκασε 18.000 ευρώ κατά το άρθρο 931 ΑΚ και 35.000 ευρώ κατά το άρθρο 932 ΑΚ. Εφαρμόζοντας την Αρχή της Αναλογικότητας, ο Άρειος Πάγος έκρινε ότι τα επιδικασθέντα ποσά υπολείπονται καταφανώς εκείνων που συνήθως επιδικάζονται σε παρόμοιες περιπτώσεις, κατά την κοινή πείρα και τη δικαστηριακή πρακτική, υπερβαίνοντας τα ακραία όρια της διακριτικής ευχέρειας του δικαστηρίου.
Κύριοι Λόγοι Απόφασης
Η αίτηση αναιρέσεως έγινε δεκτή διότι το Εφετείο, επιδικάζοντας αποζημίωση 18.000 ευρώ από το άρθρο 931 ΑΚ και χρηματική ικανοποίηση 35.000 ευρώ από το άρθρο 932 ΑΚ, παραβίασε την Αρχή της Αναλογικότητας και υπερέβη τα ακραία όρια της διακριτικής του ευχέρειας. Τα ποσά αυτά, κατά την κοινή πείρα, την δικαστηριακή πρακτική και την περί Δικαίου συνείδηση, υπολείπονται καταφανώς εκείνων που συνήθως επιδικάζονται σε παρόμοιες περιπτώσεις, λαμβανομένων υπόψη της σοβαρότητας του τραυματισμού (κάταγμα κοτύλης με οστεομυελίτιδα, μετατραυματική οστεοαρθρίτιδα), της μόνιμης αναπηρίας 50%, της αδυναμίας επιστροφής στην εργασία, της εκτεταμένης ουλής, της χρόνιας καταθλιπτικής διαταραχής και της δυσμενούς επίδρασης στο οικονομικό και κοινωνικό μέλλον του παθόντος.
Τελική Απόφαση
Αναιρεί την υπ' αριθμ. 1653/2023 τελεσίδικη απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών, κατά τα αναφερόμενα στο σκεπτικό κεφάλαια. Παραπέμπει την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκασή της στο ίδιο ως άνω Εφετείο, που θα συγκροτηθεί από άλλον Δικαστή, εκτός εκείνου που δίκασε προηγουμένως. Διατάσσει την επιστροφή του παραβόλου, που κατατέθηκε για την άσκηση της αναιρέσεως, στον καταθέσαντα αυτό. Και Καταδικάζει την αναιρεσίβλητη στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσείοντος, τα οποία ορίζει στο ποσό των τριών χιλιάδων ευρώ (3.000€).
Ακριβές Νομικό Ερώτημα
Αν η επιδίκαση αποζημίωσης κατά το άρθρο 931 ΑΚ για μόνιμη αναπηρία και χρηματικής ικανοποίησης κατά το άρθρο 932 ΑΚ για ηθική βλάβη σε ποσά που υπολείπονται καταφανώς εκείνων που συνήθως επιδικάζονται σε παρόμοιες περιπτώσεις συνιστά παραβίαση της Αρχής της Αναλογικότητας και υπέρβαση των ακραίων ορίων της διακριτικής ευχέρειας του δικαστηρίου.
Αναφορές σε Νόμους
Άνοιγμα απόφασης

Μας εμπιστεύονται

ΔΣ Ξάνθης

Δικηγορικός Σύλλογος

Ξάνθη

Ν. Καραγιαννακίδης

Δικηγόρος

Θεσσαλονίκη

Α. Τράμπα

Δικηγόρος

Θεσσαλονίκη

Μ. Σαουλίδου

Δικηγόρος

Θεσσαλονίκη

Π. Μαλλίνη

Δικηγόρος

Θεσσαλονίκη

Δήμος Πύδνας-Κολινδρού

ΟΤΑ

Πιερία

Αναζητήστε για τη δική σας υπόθεση

124.000+ αποφάσεις · 24.000+ άρθρα νομοθεσίας

ή κλείστε demo 15 λεπτών →

€199,00 + ΦΠΑ/έτος Κλείστε Demo