Ευθύνη δήμου από παράλειψη συντήρησης πεζοδρομίου

ΕισΝΑΚ Άρθρο 105

Εισαγωγικός Νόμος Αστικού ΚώδικαΤροποποίηση: 23/02/1946

Σχετικότητα 95.5%

Κείμενο Άρθρου

ΕισΝΑΚ Άρθρο 105: Για παράνομες πράξεις ή παραλείψεις των οργάνων του δημοσίου κατά την άσκηση της δημόσιας εξουσίας που τους έχει ανατεθεί, το δημόσιο ενέχεται σε αποζημίωση, εκτός αν η πράξη ή η παράλειψη έγινε κατά παράβαση διάταξης που υπάρχει για χάρη του γενικού συμφέροντος. Μαζί με το δημόσιο ευθύνεται εις ολόκληρον και το υπαίτιο πρόσωπο, με την επιφύλαξη των ειδικών διατάξεων για την ευθύνη των υπουργών.

Κώδικας

Εισαγωγικός Νόμος Αστικού Κώδικα

Άνοιγμα άρθρου

ΕισΝΑΚ Άρθρο 106

Εισαγωγικός Νόμος Αστικού ΚώδικαΤροποποίηση: 23/02/1946

Σχετικότητα 94.1%

Κείμενο Άρθρου

ΕισΝΑΚ Άρθρο 106: Οι διατάξεις των δύο προηγούμενων άρθρων εφαρμόζονται και για την ευθύνη των δήμων, των κοινοτήτων ή των άλλων νομικών προσώπων δημοσίου δικαίου από πράξεις ή παραλείψεις των οργάνων που βρίσκονται στην υπηρεσία τους.

Κώδικας

Εισαγωγικός Νόμος Αστικού Κώδικα

Άνοιγμα άρθρου

ΑΚ Άρθρο 932

Αστικός Κώδικας

Σχετικότητα 84.2%

Κείμενο Άρθρου

ΑΚ Άρθρο 932: Ικανοποίηση της ηθικής βλάβης Σε περίπτωση αδικοπραξίας, ανεξάρτητα από την αποζημίωση για την περιουσιακή ζημία, το δικαστήριο μπορεί να επιδικάσει εύλογη κατά την κρίση του χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης. Αυτό ισχύει ιδίως για εκείνον που έπαθε προσβολή της υγείας, της τιμής ή της αγνείας του ή στερήθηκε την ελευθερία του. Σε περίπτωση θανάτωσης προσώπου η χρηματική αυτή ικανοποίηση μπορεί να επιδικαστεί στην οικογένεια του θύματος λόγω ψυχικής οδύνης.

Κώδικας

Αστικός Κώδικας

Άνοιγμα άρθρου

ΚΔιοικΔ Άρθρο 154

Κώδικας Διοικητικής ΔικονομίαςΤροποποίηση: 17/07/1999

Σχετικότητα 77.3%

Κείμενο Άρθρου

ΚΔιοικΔ Άρθρο 154: Συντηρητική απόδειξη 1. Ο πρόεδρος του συμβουλίου ή ο δικαστής, που διευθύνει το δικαστήριο στο οποίο εκκρεμεί η υπόθεση, μπορεί, ύστερα από αίτηση διαδίκου, να διατάξει και πριν από τη συζήτηση απόδειξη, αν κρίνει ότι υπάρχει κίνδυνος να χαθεί αποδεικτικό μέσο ή να καταστεί δυσχερής η χρησιμοποίησή του ή να δυσχερανθεί η διαπίστωση υφιστάμενης πραγματικής κατάστασης. 2. Η αίτηση κατατίθεται στη γραμματεία και πρέπει, εκτός από τα στοιχεία του άρθρου 45, να αναφέρει το θέμα της απόδειξης, τα αποδεικτικά μέσα, καθώς και τους λόγους που δικαιολογούν τη λήψη του μέτρου. Ως προς τον ορισμό δικασίμου εφαρμόζονται αναλόγως όσα ορίζονται στο άρθρο 127. Οι λόγοι αρκεί να πιθανολογούνται, βάσει στοιχείων που προσκομίζονται με την αίτηση. 3. Κατά τα λοιπά ισχύουν αναλόγως οι διατάξεις των άρθρων 152 και 153, με τις εξής αποκλίσεις: α) Η συζήτηση, καθώς και η διεξαγωγή, ορίζονται σε σύντομο χρόνο, ανάλογα με τον κίνδυνο. β) Οι διάδικοι καλούνται δέκα (10) ημέρες πριν από τη συζήτηση ή τη διεξαγωγή, εκτός αν συντρέχουν ειδικοί λόγοι, οπότε η προθεσμία αυτή μπορεί να συντμηθεί. Οι σχετικές κλήσεις επιδίδονται από το διάδικο που ζήτησε να διαταχθεί η συντηρητική απόδειξη. 4. Σε περίπτωση διεξαγωγής της συντηρητικής απόδειξης εκτός της έδρας του δικαστηρίου, έχουν ανάλογη εφαρμογή οι διατάξεις του άρθρου 13. 5. Η συντηρητική απόδειξη έχει την ίδια αποδεικτική δύναμη με την κανονική απόδειξη, ακόμη και αν ο σχετικός κίνδυνος δεν επήλθε. Η κατανομή του βάρους της απόδειξης δεν επηρεάζεται από τη συντηρητική απόδειξη.

Κώδικας

Κώδικας Διοικητικής Δικονομίας

Άνοιγμα άρθρου

ΑΠ 532/2024

Ποινικό Δίκαιο · Διοικητικό Δίκαιο2024Άρειος Πάγος

Σχετικότητα 95.2%

Κρίσιμα Πραγματικά Περιστατικά

Στις 13.8.2016, πεζή, γεννηθείσα το 1959, βάδιζε στο πεζοδρόμιο επί της οδού Παύλου Μελά στην Αριδαία, όπου οι πλάκες ήταν αποκολλημένες και υπερυψωμένες σε μεγάλη έκταση του δρόμου. Σκόνταψε σε υπερυψωμένο πλακάκι, έπεσε στο έδαφος και υπέστη εξάρθρωση του αριστερού αγκώνα και κάταγμα κεφαλής κερκίδας αριστερά. Αντιδήμαρχος Τεχνικών Υπηρεσιών Δήμου, με θητεία από 8.9.2014 έως 28.2.2017, είχε αρμοδιότητες εποπτείας και ευθύνης τεχνικών υπηρεσιών, συμπεριλαμβανομένης της κατασκευής και συντήρησης πεζοδρομίων. Η παθούσα είχε παραπονεθεί στον Αντιδήμαρχο κατά τα έτη 2013-2014 για την επικινδυνότητα του πεζοδρομίου, αλλά αυτός δεν ενημέρωσε τον Δήμαρχο ή τη Διεύθυνση Τεχνικών Υπηρεσιών. Μετά από αυτοψία τον Οκτώβριο 2017, διαπιστώθηκαν εκτεταμένες φθορές σε μεγάλη έκταση του πεζοδρομίου με πλάκες αποκολλημένες και υπερυψωμένες. Η αποκατάσταση με νέες πλάκες πραγματοποιήθηκε το 2022, χωρίς χρέωση στους παρόδιους ιδιοκτήτες.

Νομική Σκέψη του Δικαστηρίου

Το άρθρο 314 παρ. 1 εδ. α' του νέου ΠΚ προβλέπει ότι όποιος από αμέλεια προκαλεί σωματική κάκωση τιμωρείται με φυλάκιση έως δύο έτη. Το άρθρο 15 ΠΚ ορίζει ότι η μη αποτροπή αποτελέσματος τιμωρείται όπως η πρόκλησή του, αν ο υπαίτιος είχε ιδιαίτερη νομική υποχρέωση να προβεί σε ενέργεια για την αποτροπή του. Το άρθρο 75 του ν. 3463/2006 και το άρθρο 367 του π.δ. 14/1999 θεσπίζουν αποκλειστική αρμοδιότητα των Δήμων για τη διασφάλιση της ασφαλούς χρήσης των πεζοδρομίων. Το δικαστήριο διαπίστωσε ότι ο Αντιδήμαρχος Τεχνικών Υπηρεσιών είχε αρμοδιότητα συντήρησης πεζοδρομίων, ότι οι πλάκες ήταν αποκολλημένες και υπερυψωμένες σε μεγάλη έκταση, ότι η παθούσα τον είχε ενημερώσει για την επικινδυνότητα κατά τα έτη 2013-2014, αλλά αυτός δεν ενημέρωσε τις αρμόδιες υπηρεσίες ούτε έλαβε μέτρα επισκευής ή προειδοποίησης. Εφαρμόζοντας τα άρθρα 15 και 314 παρ. 1 ΠΚ, το δικαστήριο εξέτασε ότι η ιδιαίτερη νομική υποχρέωση του Αντιδημάρχου απέρρεε από την ιδιότητά του και τις μεταβιβασθείσες αρμοδιότητες, ότι η παράλειψη λήψης μέτρων συνιστούσε μη συνειδητή αμέλεια, και ότι υπήρχε αιτιώδης σύνδεσμος μεταξύ της παράλειψης και της σωματικής βλάβης της παθούσας.

Κύριοι Λόγοι Απόφασης

Η αίτηση αναίρεσης απορρίφθηκε διότι η προσβαλλόμενη απόφαση περιείχε την απαιτούμενη ειδική και εμπεριστατωμένη αιτιολογία, εκθέτοντας με σαφήνεια τα πραγματικά περιστατικά που συγκροτούν την αντικειμενική και υποκειμενική υπόσταση του εγκλήματος της σωματικής βλάβης από αμέλεια παρ' υποχρέου δια παραλείψεως. Ειδικότερα, προσδιορίστηκε η ιδιαίτερη νομική υποχρέωση του αναιρεσείοντος ως Αντιδημάρχου Τεχνικών Υπηρεσιών για τη συντήρηση των πεζοδρομίων, η παράλειψή του να λάβει τα απαιτούμενα μέτρα επισκευής των αποκολλημένων και υπερυψωμένων πλακών, η μη συνειδητή αμέλειά του, και ο αιτιώδης σύνδεσμος μεταξύ της παράλειψης και της σωματικής βλάβης της παθούσας (εξάρθρωση αριστερού αγκώνα και κάταγμα κεφαλής κερκίδας). Οι διατάξεις των άρθρων 15 και 314 παρ. 1 εδ. α' του νέου ΠΚ εφαρμόστηκαν ορθώς, καθώς η ευθύνη του Δήμου για την ασφαλή χρήση των πεζοδρομίων δεν αναιρείται από την υποχρέωση των παρόδιων ιδιοκτητών για καταβολή της δαπάνης επισκευής.

Τελική Απόφαση

Απορρίπτει την από 9.6.2023 αίτηση του κατηγορουμένου Ι. Κ. του Π., κατοίκου ..., για αναίρεση της υπ' αριθ. 224/2023 αποφάσεως του, δικάσαντος σε δεύτερο βαθμό, Τριμελούς Πλημμελειοδικείου Έδεσσας. Επιβάλλει στον αναιρεσείοντα στα δικαστικά έξοδα εκ διακοσίων πενήντα (250) ευρώ.

Ακριβές Νομικό Ερώτημα

Αν ο Αντιδήμαρχος Τεχνικών Υπηρεσιών Δήμου έχει ιδιαίτερη νομική υποχρέωση, κατά το άρθρο 15 ΠΚ, να λαμβάνει μέτρα για την επισκευή και συντήρηση πεζοδρομίων προς αποτροπή σωματικών βλαβών πεζών, ανεξαρτήτως της υποχρέωσης των παρόδιων ιδιοκτητών για την καταβολή της σχετικής δαπάνης, και αν η παράλειψη λήψης τέτοιων μέτρων συνιστά σωματική βλάβη από αμέλεια παρ' υποχρέου δια παραλείψεως.

Αναφορές σε Νόμους

Άνοιγμα απόφασης

ΣτΕ 785/2024

Δημοτικό Δίκαιο · Δικονομικό Δίκαιο2024Συμβούλιο της Επικρατείας

Σχετικότητα 95.1%

Κρίσιμα Πραγματικά Περιστατικά

Στις 19.4.2010, περί ώρα 12:00, πεζός κινήθηκε σε πεζοδρόμιο εντός πόλης, όπου υπήρχαν κενά, αποκολλημένες και κεκλιμένες πλάκες και υψομετρική διαφορά, και έπεσε μπρούμυτα. Μεταφέρθηκε σε νοσοκομείο και στη συνέχεια υπεβλήθη σε χειρουργική επέμβαση αυχενικής μοίρας (μικροδισκεκτομές Α3-Α4 έως Α6-Α7, κλωβοί, πλάκα και διαυχενικές βίδες). Ακολούθησε μακρά νοσηλεία/αποκατάσταση (3.5.2010–31.3.2012) με καθημερινό πρόγραμμα, αντιμετώπιση λοιμώξεων και φαρμακευτική αγωγή για μετατραυματική διαταραχή. Πιστοποιήθηκε ποσοστό αναπηρίας 85% (σπαστική τετραπληγία/παραπληγία), χρήση αναπηρικού αμαξιδίου και ανάγκη διαρκούς βοήθειας. Ο ενδιαφερόμενος διέκοψε την επαγγελματική δραστηριότητα την 19.12.2011· είχε μισθώσει παραπλήσιο γραφείο 45 τ.μ. (21.12.2009) με συνολικό μίσθωμα 15.540 ευρώ και προσδοκώμενα έσοδα 1.000 ευρώ μηνιαίως για έξι έτη. Δαπάνες: ασθενοφόρο 1.600 ευρώ, στρώμα κατάκλισης 220 ευρώ, υπηρεσίες αποκατάστασης 6.145 ευρώ και πρόσθετες δαπάνες 9.929,96 ευρώ (2015–2017). Η δεύτερη ενδιαφερόμενη ανέπτυξε μυοσκελετικές διαταραχές λόγω φροντίδας. Το χρηματικό αντικείμενο ως προς τη δεύτερη ήταν κάτω των 40.000 ευρώ, ενώ ως προς τον πρώτο υπερέβαινε το όριο.

Νομική Σκέψη του Δικαστηρίου

Το άρθρο 53 § 3 π.δ. 18/1989, όπως τροποποιήθηκε με το άρθρο 15 § 2 ν. 4446/2016, απαιτεί για το παραδεκτό της αναιρέσεως ειδικούς και συγκεκριμένους ισχυρισμούς περί ανυπαρξίας νομολογίας ή αντίθεσης προς αυτήν. Η § 4 του ίδιου άρθρου, όπως αντικαταστάθηκε με το άρθρο 12 § 1 ν. 3900/2010, αποκλείει την αναιρετική διαδικασία όταν το ποσό της διαφοράς υπολείπεται των 40.000 ευρώ. Κατά τον ΚΔΔ (άρθρα 33, 150–152, 155, 179), η συμπλήρωση αποδείξεων με προδικαστική απόφαση ανήκει στη διακριτική ευχέρεια του δικαστηρίου ουσίας. Το δικαστήριο διαπίστωσε ότι η αίτηση ασκήθηκε στις 19.10.2020, ότι ως προς τη δεύτερη ενδιαφερόμενη το αντικείμενο ήταν κάτω των 40.000 ευρώ, ενώ ως προς τον πρώτο υπερέβαινε το όριο. Διαπίστωσε επίσης ότι υφίσταται νομολογία για τη διακριτική ευχέρεια των δικαστηρίων ουσίας να συμπληρώνουν αποδείξεις και ότι οι προβαλλόμενοι ισχυρισμοί στρέφονται κατά της ουσιαστικής κρίσης του εφετείου. Εφαρμόζοντας τις ανωτέρω διατάξεις, ως προς τη δεύτερη, η αίτηση ασκείται απαραδέκτως λόγω ποσού (άρθρο 53 § 4 π.δ. 18/1989 και άρθρο 12 § 1 ν. 3900/2010). Ως προς τον πρώτο, δεν προβλήθηκαν συγκεκριμένοι ισχυρισμοί περί ανυπαρξίας ή αντίθεσης νομολογίας στο κρίσιμο ζήτημα, ενώ υπάρχει πάγια νομολογία· οι αιτιάσεις πλήττουν αναιρετικά ανέλεγκτη ουσιαστική κρίση. Κατά συνέπεια, η αίτηση είναι συνολικά απαράδεκτη.

Κύριοι Λόγοι Απόφασης

Η αίτηση απορρίφθηκε ως απαράδεκτη διότι: (α) ως προς τη δεύτερη ενδιαφερόμενη, το ποσό της διαφοράς υπολείπεται του ορίου των 40.000 ευρώ, σύμφωνα με το άρθρο 53 § 4 π.δ. 18/1989 σε συνδυασμό με το άρθρο 12 § 1 ν. 3900/2010· (β) ως προς τον πρώτο ενδιαφερόμενο, δεν προβλήθηκαν ειδικοί και συγκεκριμένοι ισχυρισμοί περί ανυπαρξίας νομολογίας ή αντίθεσης της προσβαλλόμενης απόφασης προς υφιστάμενη νομολογία, κατά το άρθρο 53 § 3 π.δ. 18/1989, ενώ υφίσταται ήδη πάγια νομολογία για την προδικαστική συμπλήρωση αποδείξεων. Οι λόγοι κατευθύνονται κατά της αναιρετικά ανέλεγκτης ουσιαστικής κρίσης του διοικητικού εφετείου, καθιστώντας την αίτηση μη παραδεκτή.

Τελική Απόφαση

Απορρίπτει την αίτηση.

Ακριβές Νομικό Ερώτημα

Αν ο Δήμος υπέχει, κατά τα άρθρα 105 και 106 ΕισΝΑΚ, αποζημιωτική ευθύνη για τραυματισμό πεζού που οφείλεται σε ελλιπή συντήρηση, κακοτεχνίες ή υψομετρικές διαφορές σε πεζοδρόμιο εντός των ορίων του, όταν τα ελαττώματα συνιστούν επικίνδυνη κατάσταση και υπάρχει αιτιώδης σύνδεσμος με τη βλάβη.

Αναφορές σε Νόμους

Άνοιγμα απόφασης

ΣτΕ 1568/2024

Δημοτικό Δίκαιο · Δικονομικό Δίκαιο2024Συμβούλιο της Επικρατείας

Σχετικότητα 92.6%

Κρίσιμα Πραγματικά Περιστατικά

Υπήρχε πεύκο ύψους περίπου 10–15 μ. σε κοινόχρηστο χώρο εργατικών κατοικιών, σε επαφή με πεζοδρόμιο και σε απόσταση 1,5 μ. από οδό· τα κλαδιά εκτείνονταν πάνω από πεζοδρόμιο και δρόμο, προκαλώντας κινδύνους. Ο Δήμος πραγματοποιούσε κατά διαστήματα κλάδεμα δένδρων στην περιοχή. Στις 18.1.2014, ημέρα Σάββατο, προσήλθε υπηρεσιακό όχημα της τεχνικής υπηρεσίας με ανυψωτικό και αλυσοπρίονο· οι εργασίες έγιναν από εντεταλμένο δημοτικό σύμβουλο αρμόδιο για θέματα πρασίνου και άλλο πρόσωπο, χωρίς σήμανση, περίφραξη, κώνους ή απομάκρυνση διερχομένων, και χωρίς χρήση προστατευτικών μέσων. Κατά την κοπή βαρύ κλαδί έπεσε στο κεφάλι παρευρισκόμενου, προκαλώντας βαριά κρανιοεγκεφαλική κάκωση, νοσηλεία σε ΜΕΘ και θάνατο στις 21.2.2014. Το Τμήμα Πρασίνου δεν διέθετε εξειδικευμένο τεχνικό προσωπικό, ενώ ο ΟΕΥ του Δήμου αναθέτει προστασία και διαχείριση κοινόχρηστων χώρων πρασίνου στο Τμήμα Πρασίνου.

Νομική Σκέψη του Δικαστηρίου

Σύμφωνα με το άρθρο 105 σε συνδυασμό με το άρθρο 106 ΕισΝΑΚ και το άρθρο 75 ν. 3463/2006, ο Δήμος οφείλει να λαμβάνει κατάλληλα προληπτικά μέτρα για την ασφαλή χρήση κοινόχρηστων χώρων. Η υποχρέωση εκτείνεται και σε δένδρα ευρισκόμενα σε ιδιωτικό χώρο όταν τα κλαδιά τους εκτείνονται σε κοινόχρηστο χώρο, θέτοντας σε κίνδυνο ζωή, σωματική ακεραιότητα ή περιουσία ιδιωτών. Το δικαστήριο διαπίστωσε ότι το δένδρο βρισκόταν σε κοινόχρηστο χώρο εργατικών κατοικιών, εφάπτετο με πεζοδρόμιο και οδό και τα κλαδιά του εκτείνονταν πάνω από αυτούς. Οι εργασίες κλαδέματος εκτελέστηκαν στις 18.1.2014 με υπηρεσιακό όχημα του Δήμου από εντεταλμένο δημοτικό σύμβουλο και άλλο πρόσωπο, χωρίς σήμανση, αποκλεισμό χώρου ή προστατευτικά μέσα, και προκάλεσαν θανατηφόρο τραυματισμό. Εφαρμόζοντας τις ανωτέρω διατάξεις, το δικαστήριο εφάρμοσε την έννοια της υπηρεσιακής ενέργειας ή κατάχρησης υπηρεσίας: οι πράξεις τελούσαν σε εσωτερική συνάφεια με την υπηρεσία του Δήμου (συντήρηση/ασφάλεια κοινόχρηστων χώρων). Η παράλειψη λήψης μέτρων συνιστά παράνομη υλική ενέργεια/παράλειψη με αιτιώδη σύνδεσμο προς τη ζημία, θεμελιώνοντας ευθύνη του Δήμου κατά τα άρθρα 105-106 ΕισΝΑΚ.

Κύριοι Λόγοι Απόφασης

Η αίτηση αναιρέσεως ήταν απαράδεκτη ως προς τέσσερις αναιρεσιβλήτους λόγω χρηματικού αντικειμένου μικρότερου των 40.000 ευρώ (άρθρο 53 παρ. 4 π.δ. 18/1989). Ως προς τους λοιπούς, οι προβαλλόμενοι λόγοι ήταν αβάσιμοι: ο Δήμος έχει υποχρέωση λήψης μέτρων ασφαλείας για κλάδεμα δένδρων που επεκτείνονται σε κοινόχρηστους χώρους (άρθρο 75 ν. 3463/2006), και οι ενέργειες έγιναν από όργανα σε εσωτερική συνάφεια με την υπηρεσία, με παράνομη παράλειψη προληπτικών μέτρων, θεμελιώνοντας αντικειμενική ευθύνη κατά τα άρθρα 105-106 ΕισΝΑΚ. Κατ’ αποτέλεσμα, η αναιρεσιβαλλόμενη κρίση περί ευθύνης του Δήμου ήταν νομίμως αιτιολογημένη και η αίτηση απορρίφθηκε.

Τελική Απόφαση

Απορρίπτει την αίτηση. Επιβάλλει στον αναιρεσείοντα Δήμο Σερρών τη δικαστική δαπάνη των αναιρεσιβλήτων που παρέστησαν, η οποία ανέρχεται συνολικά για όλους στο ποσό των τετρακοσίων εξήντα (460) ευρώ.

Ακριβές Νομικό Ερώτημα

Αν θεμελιώνεται αποζημιωτική ευθύνη Δήμου κατά τα άρθρα 105-106 ΕισΝΑΚ για θανατηφόρο τραυματισμό κατά εργασίες κλαδέματος όταν το δένδρο βρίσκεται σε ιδιωτικό χώρο αλλά τα κλαδιά εκτείνονται σε κοινόχρηστο χώρο και οι εργασίες εκτελούνται από πρόσωπα ενεργούντα ως όργανα ή άτυπο συνεργείο του Δήμου.

Αναφορές σε Νόμους

Άνοιγμα απόφασης

ΑΠ 1932/2024

Αστικό Δίκαιο · Διοικητικό Δίκαιο2024Άρειος Πάγος

Σχετικότητα 91.6%

Κρίσιμα Πραγματικά Περιστατικά

Επί της οδού στην Αθήνα, ενώπιον του ισογείου πολυκατοικίας, το τμήμα του εδάφους του πεζοδρομίου παραπλεύρως της κεντρικής εισόδου είχε υποστεί ανασκαφή, ανακατασκευή και κατακρήμνιση σε βάθος μέχρι και 0,70 μ. και μήκος περίπου 3,60 μ., με αποτέλεσμα το τμήμα αυτό να έχει μετατραπεί σε απότομο κεκλιμένο επίπεδο, επικίνδυνο για τη διέλευση των πεζών. Στις 5-4-2014 και περί ώρα 11.30, πεζός διερχόμενος από το επίδικο σημείο έχασε την ισορροπία του και επέπεσε με το πρόσωπο στο έδαφος, υποστάς εξάρθρωση και κάταγμα δεξιού αντίχειρα. Δεν αποδείχθηκε ότι οι προεκτεθείσες ανασκαπτικές εργασίες έλαβαν χώρα από τους παρόδιους ιδιοκτήτες.

Νομική Σκέψη του Δικαστηρίου

Το άρθρο 367 του Κώδικα Βασικής Πολεοδομικής Νομοθεσίας και το άρθρο 24 της Υ.Α 3046/1989 ορίζουν ότι υπόχρεοι για την επισκευή και συντήρηση των πεζοδρομίων είναι οι παρόδιοι ιδιοκτήτες, αλλά η επισκευή μπορεί να γίνεται από τον οικείο ΟΤΑ σε βάρος και για λογαριασμό των ιδιοκτητών. Οι Δήμοι έχουν υποχρέωση επίβλεψης και ελέγχου της καταλληλότητας των πεζοδρομίων και λήψης κατάλληλων μέτρων για τη συντήρηση και επιδιόρθωση αυτών. Το δικαστήριο διαπίστωσε ότι δεν προέκυψε ότι η ανασκαφή, ανακατασκευή και κατακρήμνιση του επίμαχου πεζοδρομίου σε βάθος μέχρι και 0,70 μ. και μήκος περίπου 3,60 μ. έγινε από τους αναιρεσίβλητους παρόδιους ιδιοκτήτες. Εφαρμόζοντας τις διατάξεις περί αδικοπρακτικής ευθύνης, έκρινε ότι οι παρόδιοι ιδιοκτήτες δεν είχαν υποχρέωση να λάβουν προειδοποιητικά μέτρα ασφαλείας, αφού δεν προέβησαν οι ίδιοι στις επίδικες εργασίες, ενώ η ευθύνη για την επίβλεψη και συντήρηση των πεζοδρομίων ανήκει στον οικείο ΟΤΑ.

Κύριοι Λόγοι Απόφασης

Η αίτηση αναίρεσης απορρίφθηκε διότι το Εφετείο ορθά ερμήνευσε και εφάρμοσε τις διατάξεις των άρθρων 914 ΑΚ, 367 του Κώδικα Βασικής Πολεοδομικής Νομοθεσίας και 24 της Υ.Α 3046/1989. Συγκεκριμένα, δεν προέκυψε ότι η ανασκαφή, ανακατασκευή και κατακρήμνιση του επίμαχου πεζοδρομίου σε βάθος μέχρι και 0,70 μ. και μήκος περίπου 3,60 μ. έγινε από τους αναιρεσίβλητους, συνεπώς αυτοί δεν είχαν υποχρέωση να λάβουν τα ενδεδειγμένα προειδοποιητικά μέτρα ασφαλείας των διερχομένων πεζών. Η ευθύνη για τον έλεγχο της κατάστασης των πεζοδρομίων και τη λήψη των κατάλληλων μέτρων για τη συντήρησή τους ανήκει στον οικείο ΟΤΑ, ο οποίος ευθύνεται σε αποζημίωση κατά τα άρθρα 105-106 του ΕισΝΑΚ σε περίπτωση παράλειψης των υποχρεώσεών του.

Τελική Απόφαση

Απορρίπτει την από 5-4-2021 αίτηση αναίρεσης του Ι. Σ. κατά της υπ'αριθ. 4909/2020 τελεσίδικης απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου .... Διατάσσει την εισαγωγή του παραβόλου στο δημόσιο ταμείο.Και Καταδικάζει τον αναιρεσείοντα στη δικαστική δαπάνη των αναιρεσιβλήτων εκ ποσού δύο χιλιάδων επτακοσίων (2.700) ευρώ.

Ακριβές Νομικό Ερώτημα

Αν οι παρόδιοι ιδιοκτήτες ακινήτων έχουν υποχρέωση λήψης μέτρων ασφαλείας και σήμανσης πεζοδρομίου που βρίσκεται έμπροσθεν της ιδιοκτησίας τους, όταν δεν έχουν οι ίδιοι προβεί στις εργασίες ανασκαφής και ανακατασκευής που δημιούργησαν την επικίνδυνη κατάσταση, και αν η ευθύνη για την επίβλεψη, συντήρηση και λήψη μέτρων ασφαλείας των πεζοδρομίων ανήκει αποκλειστικά στον οικείο ΟΤΑ.

Αναφορές σε Νόμους

Άνοιγμα απόφασης

ΣτΕ 2920/2019

Δημοτικό Δίκαιο · Διοικητικό Δίκαιο2019Συμβούλιο της Επικρατείας

Σχετικότητα 91.5%

Κρίσιμα Πραγματικά Περιστατικά

Την 17.3.1995, περί ώρα 17:30, αιτών κινούνταν στο δεξί πεζοδρόμιο οδού Ιασωνίδου, μπροστά στην είσοδο οικοδομής αριθ. 16, όπου υπήρχε υαλόφρακτο κάλυμμα (υαλότουβλα) για φωτισμό υπογείου. Υαλότουβλο υποχώρησε και η κνήμη βρέθηκε στο κενό μεταξύ μεταλλικού πλαισίου και αεραγωγού, προκαλώντας εκτεταμένο τραύμα και ανάγκη πλαστικής χειρουργικής επέμβασης στο Γενικό Περιφερειακό Νοσοκομείο. Το πεζοδρόμιο είχε κατασκευαστεί με υαλότουβλα από τους παρόδιους ιδιοκτήτες αντί πλακόστρωσης, χωρίς άδεια εκμετάλλευσης κοινόχρηστου χώρου. Κατά τον κρίσιμο χρόνο ίσχυαν οι διατάξεις του ΔΚΚ και του Κτιριοδομικού Κανονισμού για προδιαγραφές, άδειες και υποχρεώσεις κατασκευής/συντήρησης πεζοδρομίων.

Νομική Σκέψη του Δικαστηρίου

Σύμφωνα με τα άρθρα 105-106 ΕισΝΑΚ, το δημόσιο και οι ΟΤΑ ευθύνονται για παράνομες υλικές πράξεις ή παραλείψεις οργάνων τους κατά την άσκηση δημόσιας εξουσίας. Το άρθρο 24 ΔΚΚ αναθέτει στους ΟΤΑ τη διοίκηση τοπικών υποθέσεων, περιλαμβανομένης της οδοποιίας. Το άρθρο 24 του Κτιριοδομικού Κανονισμού ορίζει ότι τα πεζοδρόμια πρέπει να εξασφαλίζουν ασφαλή και ακώλυτη κίνηση, οι παρόδιοι ιδιοκτήτες είναι υπόχρεοι για κατασκευή/επισκευή/συντήρηση, και ο ΟΤΑ δύναται να εκτελεί έργα για λογαριασμό τους με καθορισμένες προδιαγραφές. Το δικαστήριο διαπίστωσε ότι στο πεζοδρόμιο μπροστά στην οικοδομή αριθ. 16 είχε τοποθετηθεί υαλόφρακτο κάλυμμα για φωτισμό υπογείου· υαλότουβλο υποχώρησε στις 17.3.1995 προκαλώντας σοβαρό τραυματισμό. Οι ιδιοκτήτες είχαν τοποθετήσει υαλότουβλα αντί πλακόστρωσης, χωρίς άδεια εκμετάλλευσης κοινόχρηστου χώρου, ενώ υφίσταται κανονιστικό πλαίσιο για προδιαγραφές, άδειες και αντιολισθηρή, ασφαλή διαμόρφωση πεζοδρομίων. Εφαρμόζοντας τις προαναφερθείσες διατάξεις, το δικαστήριο έκρινε ότι οι ΟΤΑ, πέραν της δυνατότητας εκτέλεσης εργασιών σε βάρος των παρόδιων, έχουν υποχρέωση ελέγχου της κατάστασης των πεζοδρομίων και λήψης μέτρων συντήρησης για ασφαλή κυκλοφορία. Η αποκλειστική καταλογισμός ευθύνης στους παρόδιους ιδιοκτήτες από το διοικητικό εφετείο συνιστά εσφαλμένη ερμηνεία του δικαίου, απαιτώντας αναίρεση και παραπομπή για νέα, νόμιμη κρίση επί των πραγματικών περιστάσεων.

Κύριοι Λόγοι Απόφασης

Η προσβαλλόμενη απόφαση αναιρέθηκε διότι εφάρμοσε εσφαλμένα το άρθρο 24 του Κτιριοδομικού Κανονισμού και το άρθρο 24 ΔΚΚ, αποδίδοντας αποκλειστική υποχρέωση κατασκευής/συντήρησης στους παρόδιους ιδιοκτήτες και αποκλείοντας την παθητική νομιμοποίηση του ΟΤΑ. Κατά το ορθό δίκαιο, ο ΟΤΑ έχει υποχρέωση ελέγχου και λήψης μέτρων για τη συντήρηση πεζοδρομίων προς διασφάλιση ασφαλούς κυκλοφορίας, και σε περίπτωση παράλειψης δύναται να θεμελιώνεται ευθύνη αποζημίωσης κατά τα άρθρα 105-106 ΕισΝΑΚ. Ως εκ τούτου, κρίθηκε αναγκαία η αναίρεση και παραπομπή για διευκρίνιση του πραγματικού.

Τελική Απόφαση

Δέχεται την αίτηση. Αναιρεί την 2212/2006 απόφαση του Διοικητικού Εφετείου Θεσσαλονίκης, στο οποίο παραπέμπει την υπόθεση σύμφωνα με το σκεπτικό.

Ακριβές Νομικό Ερώτημα

Αν ο Ο.Τ.Α. υπέχει υποχρέωση ελέγχου και συντήρησης των πεζοδρομίων προς διασφάλιση συνεχούς και ασφαλούς κυκλοφορίας πεζών και ευθύνεται σε αποζημίωση κατά τα άρθρα 105-106 ΕισΝΑΚ σε περίπτωση παράλειψης, ανεξαρτήτως της υποχρέωσης των παρόδιων ιδιοκτητών για κατασκευή/επισκευή.

Αναφορές σε Νόμους

Άνοιγμα απόφασης

ΣτΕ 920/2024

Διοικητικό Δίκαιο · Δικονομικό Δίκαιο2024Συμβούλιο της Επικρατείας

Σχετικότητα 90.4%

Κρίσιμα Πραγματικά Περιστατικά

Σε δημοτικό πάρκο αναψυχής, υπό συνθήκες απόλυτης άπνοιας, δύο πολίτες στάθηκαν κάτω από δύο λεύκες ύψους περίπου 30 μ. Σε απόσταση 1,5 μ. από τους κορμούς, τμήμα κλαδιού μίας λεύκας, διαμέτρου 15,5 εκ. και μήκους 8 μ., έσπασε και έπεσε από ύψος 12 μ., προκαλώντας σοβαρό τραυματισμό στον έναν και ελαφρύτερο στον άλλον. Η αρμόδια δασική αρχή είχε υποδείξει προηγουμένως την υλοτόμηση δέκα λευκών στο ίδιο πάρκο, περιλαμβανομένης της επικίνδυνης λεύκας. Τα αρμόδια όργανα του Δήμου, υπεύθυνα για την επίβλεψη και συντήρηση πρασίνου, δεν προέβησαν εγκαίρως στις απαιτούμενες εργασίες κλάδευσης/υλοτόμησης. Ο σοβαρά τραυματισμένος υπεβλήθη σε νοσηλεία σε ΜΕΘ, χειρουργική οστεοσύνθεση και μεταγενέστερη αφαίρεση υλικών, με παραμένουσες λειτουργικές περιορισμένες κινήσεις και μυϊκές αλλοιώσεις αρκετά χρόνια μετά το συμβάν.

Νομική Σκέψη του Δικαστηρίου

Σύμφωνα με το άρθρο 53 § 3 και § 4 του π.δ. 18/1989, όπως τροποποιήθηκε με το άρθρο 12 § 1 του ν. 3900/2010 και συμπληρώθηκε με το άρθρο 15 § 2 του ν. 4446/2016, η αίτηση αναιρέσεως είναι παραδεκτή μόνο αν στο εισαγωγικό δικόγραφο προβάλλονται ειδικοί και συγκεκριμένοι ισχυρισμοί περί ανυπαρξίας ή αντίθεσης νομολογίας σε κρίσιμο νομικό ζήτημα· δεν επιτρέπεται όταν το ποσό της διαφοράς είναι κατώτερο από 40.000 ευρώ. Κατά το άρθρο 25 § 2 του π.δ. 18/1989, με υπόμνημα επιτρέπεται μόνο ανάπτυξη ήδη προβληθέντων λόγων και όχι νέοι λόγοι. Το δικαστήριο διαπίστωσε ότι η αίτηση ασκήθηκε στις 14.11.2019 και αφορά μόνο την αύξηση της χρηματικής ικανοποίησης: επιπλέον 42.000 ευρώ για τον έναν διάδικο και 2.000 ευρώ για τον άλλο. Ως προς τον δεύτερο, το αντικείμενο υπολείπεται του νομοθετικού ορίου. Ως προς τον πρώτο, στο εισαγωγικό δικόγραφο δεν περιελήφθη ειδικός, συγκεκριμένος ισχυρισμός περί έλλειψης ή αντίθεσης νομολογίας· αντιθέτως, διατυπώθηκε γενική «επιφύλαξη» χωρίς μνεία συγκεκριμένων αποφάσεων. Με μεταγενέστερο υπόμνημα προβλήθηκαν νέοι ισχυρισμοί (αναλογικότητα, αντίθεση με αποφάσεις άλλου ανωτάτου δικαστηρίου). Εφαρμόζοντας το άρθρο 53 § 4 π.δ. 18/1989, η αίτηση ως προς τον δεύτερο είναι απαράδεκτη λόγω ποσού. Εφαρμόζοντας το άρθρο 53 § 3 και το άρθρο 25 § 2 π.δ. 18/1989, η έλλειψη ειδικών ισχυρισμών στο κύριο δικόγραφο δεν θεραπεύεται με υπόμνημα ούτε με γενική επίκληση νομολογίας, ενώ ο ισχυρισμός περί παραβίασης της αναλογικότητας (άρθρο 25 § 1 Συντάγματος) προβαλλόμενος για πρώτη φορά με υπόμνημα είναι απαράδεκτος.

Κύριοι Λόγοι Απόφασης

Η αίτηση αναιρέσεως απορρίφθηκε ως απαράδεκτη διότι: α) ως προς τον έναν διάδικο το χρηματικό αντικείμενο της διαφοράς υπολείπεται του ορίου των 40.000 ευρώ, κατά το άρθρο 53 § 4 π.δ. 18/1989, και β) ως προς τον άλλο, ο αναιρεσείων δεν προέβαλε στο εισαγωγικό δικόγραφο ειδικούς και συγκεκριμένους ισχυρισμούς περί ανυπαρξίας ή αντίθεσης νομολογίας σε κρίσιμο νομικό ζήτημα, όπως απαιτεί το άρθρο 53 § 3 π.δ. 18/1989. Η εκ των υστέρων επίκληση νομολογίας και ο νέος λόγος περί παραβίασης της αναλογικότητας είτε ήταν αόριστοι είτε προεβλήθησαν απαραδέκτως με υπόμνημα, μη θεραπεύοντας το απαράδεκτο.

Τελική Απόφαση

Απορρίπτει την αίτηση.

Ακριβές Νομικό Ερώτημα

Αν ο Δήμος υπέχει ευθύνη αποζημίωσης, κατά τα άρθρα 105-106 ΕισΝΑΚ και 932 ΑΚ, για τραυματισμό πολιτών από πτώση κλαδιού σε δημοτικό πάρκο, όταν τα αρμόδια όργανα παρέλειψαν την αναγκαία κλάδευση ή υλοτόμηση σύμφωνα με υποδείξεις της αρμόδιας δασικής αρχής.

Αναφορές σε Νόμους

Άνοιγμα απόφασης

ΣτΕ 2209/2023

Δημοτικό Δίκαιο · Δικονομικό Δίκαιο2023Συμβούλιο της Επικρατείας

Σχετικότητα 89.9%

Κρίσιμα Πραγματικά Περιστατικά

Αιτών ήταν επαγγελματίας οδηγός Δ.Χ.-ΤΑΧΙ. Στις 30.1.2002, ώρα 02:15, κινείτο λόγω βροχόπτωσης με περίπου 20 χλμ./ώρα επί της οδού Λεωνίδου προς Πλαταιών και στη διασταύρωση με την οδό Κολωνού το εμπρόσθιο τμήμα του οχήματος έπεσε σε τάφρο-λακκούβα του οδοστρώματος (διάμετρος ~1 μ., βάθος ~25 εκ.) πλησίον της δεξιάς πλευράς. Αυθημερόν καταγράφηκε σε ιατρικό πιστοποιητικό παλαιό συμπιεστικό κάταγμα Θ11 χωρίς νευρολογική σημειολογία· μεταγενέστερες γνωματεύσεις ανέφεραν οσφυοϊσχυαλγία, εκφυλιστικές αλλοιώσεις και ελάττωση του σπονδυλικού σωλήνα στα Ο3-Ο4 και Ο4-Ο5. Δηλώθηκε το συμβάν ως εργατικό στην κοινωνική ασφάλιση και ζητήθηκε σύνταξη αναπηρίας· υγειονομικές επιτροπές προσδιόρισαν ποσοστό αναπηρίας, μέρος του οποίου δεν συνδέθηκε με το συμβάν. Η διασταύρωση εμπίπτει στην αρμοδιότητα του Δήμου, με υποχρέωση επίβλεψης και συντήρησης οδοστρωμάτων σύμφωνα με τα άρθρα 1 και 5 §3 ν. 3155/1955 και 24 §1 ΠΔ 410/1995.

Νομική Σκέψη του Δικαστηρίου

Σύμφωνα με το άρθρο 53 §§ 3-4 του π.δ. 18/1989, όπως τροποποιήθηκε με το άρθρο 12 § 1 του ν. 3900/2010 και συμπληρώθηκε με το άρθρο 15 § 2 του ν. 4446/2016, για διαφορές με χρηματικό αντικείμενο άνω των 40.000 ευρώ απαιτείται, επί ποινή απαραδέκτου, επίκληση ειδικού νομικού ζητήματος. Περαιτέρω, κατά τα άρθρα 105–106 Εισ.Ν.Α.Κ. και κατ’ ανάλογη εφαρμογή του άρθρου 932 ΑΚ, προϋπόθεση ευθύνης και επιδίκασης χρηματικής ικανοποίησης είναι η ύπαρξη αιτιώδους συνδέσμου μεταξύ παράνομης πράξης/παράλειψης και βλάβης. Το δικαστήριο διαπίστωσε ότι το συμβάν της 30.1.2002, ώρα 2:15, σε διασταύρωση οδών με λακκούβα περίπου 1 μ. και βάθους 25 εκ., συνοδεύθηκε από ιατρικό πιστοποιητικό (20.2.2002) που κατέγραψε παλαιό συμπιεστικό κάταγμα Θ11 χωρίς νευρολογική σημειολογία. Μεταγενέστερες γνωματεύσεις ανέφεραν οσφυοϊσχυαλγία και εκφυλιστικές αλλοιώσεις, καθώς και διοικητικές κρίσεις περί ποσοστού αναπηρίας, χωρίς να τεκμηριώνουν σύνδεση του συγκεκριμένου ατυχήματος με την επικαλούμενη αδυναμία προς εργασία. Εφαρμόζοντας τα ανωτέρω, έκρινε ότι δεν αποδείχθηκε ο απαιτούμενος αιτιώδης σύνδεσμος ούτε για περιουσιακή ζημία ούτε για ηθική βλάβη, ώστε να θεμελιωθεί ευθύνη κατά τα άρθρα 105–106 Εισ.Ν.Α.Κ. και 932 ΑΚ. Ο ισχυρισμός περί εσφαλμένης εκτίμησης αποδείξεων αφορά ανέλεγκτη περί πραγματικών περιστάσεων κρίση και δεν συνιστά ειδικό νομικό ζήτημα κατά το άρθρο 53 π.δ. 18/1989, οπότε ο αντίστοιχος λόγος είναι απαράδεκτος.

Κύριοι Λόγοι Απόφασης

Η αίτηση απορρίφθηκε διότι: (α) δεν τεκμηριώθηκε στο εισαγωγικό δικόγραφο ειδικό νομικό ζήτημα κατά το άρθρο 53 §§ 3-4 π.δ. 18/1989, απαιτούμενο λόγω χρηματικού αντικειμένου άνω των 40.000 ευρώ, (β) η επιδίκαση χρηματικής ικανοποίησης λόγω ηθικής βλάβης προϋποθέτει αιτιώδη συνάφεια κατά τα άρθρα 105–106 Εισ.Ν.Α.Κ. και 932 ΑΚ, η οποία δεν αποδείχθηκε με τα ιατρικά στοιχεία (ιδίως το από 20.2.2002 πιστοποιητικό περί παλαιού συμπιεστικού κατάγματος Θ11 χωρίς νευρολογική σημειολογία), και (γ) ο λόγος που πλήττει την κρίση περί αιτιώδους συνάφειας αφορά εκτίμηση πραγματικών περιστατικών, ανέλεγκτη αναιρετικώς, και είναι απαράδεκτος.

Τελική Απόφαση

Απορρίπτει την αίτηση.

Ακριβές Νομικό Ερώτημα

Αν η επιδίκαση χρηματικής ικανοποίησης λόγω ηθικής βλάβης κατά τα άρθρα 105–106 Εισ.Ν.Α.Κ. σε συνδυασμό με το άρθρο 932 ΑΚ απαιτεί τη συνδρομή αιτιώδους συνδέσμου μεταξύ της παράνομης πράξης ή παράλειψης του Δήμου και της επελθούσας βλάβης.

Αναφορές σε Νόμους

Άνοιγμα απόφασης

ΣτΕ 1858/2024

Δικονομικό Δίκαιο · Δημοτικό Δίκαιο2024Συμβούλιο της Επικρατείας

Σχετικότητα 89.8%

Κρίσιμα Πραγματικά Περιστατικά

Σε δημοτική οδό υπήρχε φρεάτιο σε χαμηλότερο επίπεδο από το οδόστρωμα, δημιουργώντας υψομετρική διαφορά περίπου 8–10 εκ. και απροφύλακτη λακκούβα στη μέση της οδού. Οδηγός μοτοσυκλέτας τραυματίστηκε στις 25.7.2006 και διακομίστηκε με ασθενοφόρο σε νοσοκομείο. Στοιχεία ΕΚΑΒ της 25.4.2018 καταγράφουν παραλαβή στον αριθμό 40 της ίδιας οδού, ενώ ο ισχυρισμός για το επικίνδυνο σημείο αφορά τον αριθμό 17. Βεβαιώσεις τεχνικών υπηρεσιών του Δήμου (12.6.2019 και 18.6.2019) ανέφεραν ότι οι αριθμοί 17 και 40 βρίσκονται σχεδόν αντικριστά, με καθαρό πλάτος οδοστρώματος 4,5 μ.

Νομική Σκέψη του Δικαστηρίου

Το άρθρο 96 § 2-3 ΚΔΔ, σε συνδυασμό με το άρθρο 20 § 1 Συντ. και το άρθρο 6 § 1 ΕΣΔΑ (κυρωθέν με το άρθρο πρώτο του ν.δ. 53/1974), επιτρέπει στην κατ’ έφεση δίκη την επίκληση νέων πραγματικών ισχυρισμών και την προσαγωγή νέων αποδεικτικών μέσων, όταν η μη προβολή τους πρωτοδίκως κρίνεται δικαιολογημένη· οψιγενή αποδεικτικά μέσα προσαγονται παραδεκτώς. Στο αναιρετικό στάδιο, το παραδεκτό ελέγχεται κατά το άρθρο 53 § 3-4 π.δ. 18/1989, όπως τροπ. με ν. 3900/2010 και ν. 4446/2016. Το δικαστήριο διαπίστωσε ότι ο αιτών είχε από την αγωγή του προσδιορίσει το επικίνδυνο σημείο στον αριθμό 17 της οδού. Στην έφεση προσκόμισε για πρώτη φορά βεβαιώσεις της τεχνικής υπηρεσίας του Δήμου (12.6.2019 και 18.6.2019) που ανέφεραν ότι οι αριθμοί 17 και 40 βρίσκονται σχεδόν αντίκρυ, ενώ υφίστατο βεβαίωση ΕΚΑΒ (25.4.2018) παραλαβής στον αριθμό 40. Το εφετείο απέρριψε τα έγγραφα ως απαραδέκτως προβαλλόμενα. Εφαρμόζοντας το άρθρο 96 ΚΔΔ, το Συμβούλιο της Επικρατείας έκρινε ότι το εφετείο όφειλε να εξετάσει αν η μη προβολή πρωτοδίκως του συμπληρωματικού ισχυρισμού και η προσκόμιση των βεβαιώσεων κατ’ έφεση ήταν δικαιολογημένες, ιδίως μετά την όψιμη αμφισβήτηση της αντιστοιχίας των αριθμών από τον Δήμο. Η παράλειψη αυτή συνιστά εσφαλμένη εφαρμογή του άρθρου 96 ΚΔΔ, καθιστώντας βάσιμο τον λόγο αναιρέσεως.

Κύριοι Λόγοι Απόφασης

Η προσβαλλόμενη απόφαση αναιρέθηκε διότι το διοικητικό εφετείο εφάρμοσε εσφαλμένα το άρθρο 96 ΚΔΔ: απέρριψε ως απαράδεκτη την προσαγωγή νέων αποδεικτικών εγγράφων στην έφεση χωρίς να εξετάσει αν η μη προβολή του σχετικού πραγματικού ισχυρισμού πρωτοδίκως ήταν δικαιολογημένη. Ο ισχυρισμός για τον τόπο του ατυχήματος (αριθμός 17) είχε προβληθεί ήδη στην αγωγή, και οι βεβαιώσεις του Δήμου προσκομίστηκαν για να διευκρινίσουν την αντιστοιχία με τον αριθμό 40 μετά την όψιμη αμφισβήτηση από τον Δήμο. Κατά συνέπεια, ο πρώτος λόγος αναιρέσεως κρίθηκε παραδεκτός και βάσιμος, και η υπόθεση παραπέμφθηκε για νέα κρίση ως προς τα πραγματικά.

Τελική Απόφαση

Δέχεται την αίτηση. Αναιρεί την 809/2021 απόφαση του Διοικητικού Εφετείου Αθηνών, στο οποίο παραπέμπει την υπόθεση σύμφωνα με το σκεπτικό.

Ακριβές Νομικό Ερώτημα

Αν η παράλειψη των οργάνων του Δήμου να αποκαταστήσουν φθορά οδοστρώματος ή να σημάνουν επικίνδυνο σημείο (όπως απροφύλακτη λακκούβα λόγω υψομετρικής διαφοράς φρεατίου από τη στάθμη ασφάλτου) θεμελιώνει ευθύνη προς αποζημίωση κατά τα άρθρα 105-106 ΕισΝΑΚ και χρηματική ικανοποίηση κατά το άρθρο 932 ΑΚ, υπό την προϋπόθεση ύπαρξης αιτιώδους συνδέσμου με τον τραυματισμό οδηγού.

Αναφορές σε Νόμους

Άνοιγμα απόφασης

Ευθύνη δήμου από παράλειψη συντήρησης πεζοδρομίου — ΑΚ 105 ΕισΝΑΚ

ΕισΝΑΚ Άρθρο 105

ΕισΝΑΚ Άρθρο 106

ΑΚ Άρθρο 932

ΚΔιοικΔ Άρθρο 154

ΑΠ 532/2024

ΣτΕ 785/2024

ΣτΕ 1568/2024

ΑΠ 1932/2024

ΣτΕ 2920/2019

ΣτΕ 920/2024

ΣτΕ 2209/2023

ΣτΕ 1858/2024

Αναζητήστε για τη δική σας υπόθεση

Σύνδεση

Ευθύνη δήμου από παράλειψη συντήρησης πεζοδρομίου — ΑΚ 105 ΕισΝΑΚ

ΕισΝΑΚ Άρθρο 105

ΕισΝΑΚ Άρθρο 106

ΑΚ Άρθρο 932

ΚΔιοικΔ Άρθρο 154

ΑΠ 532/2024

ΣτΕ 785/2024

ΣτΕ 1568/2024

ΑΠ 1932/2024

ΣτΕ 2920/2019

ΣτΕ 920/2024

ΣτΕ 2209/2023

ΣτΕ 1858/2024

Αναζητήστε για τη δική σας υπόθεση