Αποζημίωση εμπορικού αντιπροσώπου, διάκριση θετικής και αποθετικής ζημίας, αποζημίωση πελατείας

Δημιουργία έρευνας:

Κύρια Νομική Θέση

Στο παρεχόμενο υλικό προκύπτει σαφής διάκριση μεταξύ: α) της αποζημίωσης για θετική ζημία και διαφυγόν κέρδος κατά το ΑΚ Άρθρο 298, β) της ειδικής αποζημίωσης πελατείας του εμπορικού αντιπροσώπου κατά το π.δ. 219/1991 άρθρο 9, όπως ερμηνεύεται από τη νομολογία, και γ) του ελέγχου της καταχρηστικής άσκησης του δικαιώματος καταγγελίας κατά το ΑΚ Άρθρο 281.
Η νομολογία του Αρείου Πάγου δέχεται σταθερά ότι η καταγγελία σύμβασης εμπορικής αντιπροσωπείας ή συναφούς σχέσης δεν καθίσταται άκυρη επειδή είναι άκαιρη ή χωρίς τήρηση προθεσμίας, αλλά γεννά, κατά περίπτωση, αξιώσεις για διαφυγόντα κέρδη της νόμιμης προθεσμίας, για αποζημίωση πελατείας, και μόνο κατ’ εξαίρεση για περαιτέρω αποζημίωση, εφόσον συντρέχουν οι νόμιμες προϋποθέσεις.

1. Νομικό Πλαίσιο

ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ

ΑΚ Άρθρο 298
Ορίζει ότι η αποζημίωση περιλαμβάνει τόσο τη μείωση της υπάρχουσας περιουσίας (θετική ζημία) όσο και το διαφυγόν κέρδος. Ως διαφυγόν κέρδος λογίζεται εκείνο που προσδοκά κανείς με πιθανότητα, σύμφωνα με τη συνήθη πορεία των πραγμάτων ή τις ειδικές περιστάσεις και ιδίως τα προπαρασκευαστικά μέτρα που έχουν ληφθεί.
Εφαρμόζεται στις 697/2012, 1320/2014, 806/2015, 547/2015, 1037/2024, 101/2018.

ΑΚ Άρθρο 281
Απαγορεύει την άσκηση δικαιώματος όταν υπερβαίνει προφανώς τα όρια της καλής πίστης, των χρηστών ηθών ή του κοινωνικού ή οικονομικού σκοπού του δικαιώματος.
Εφαρμόζεται στις 697/2012, 1320/2014, 806/2015, 1814/2022, 603/2020, 360/2025, 823/2015, 1481/2013.

ΑΚ Άρθρο 288
Ο οφειλέτης οφείλει να εκπληρώσει την παροχή όπως απαιτεί η καλή πίστη, αφού ληφθούν υπόψη και τα συναλλακτικά ήθη.
Εφαρμόζεται στις 697/2012, 806/2015, 1814/2022, 603/2020, 823/2015, 1519/2013, 1518/2013.

ΑΚ Άρθρο 297
Ο υπόχρεος σε αποζημίωση οφείλει να την παράσχει σε χρήμα.
Εφαρμόζεται στις 697/2012, 806/2015, 823/2015, 101/2018.

ΑΚ Άρθρο 914
Θεμελιώνει την αποζημίωση από αδικοπραξία.
Εφαρμόζεται στις 697/2012, 1320/2014, 806/2015, 1814/2022, 547/2015, 1037/2024, 823/2015, 1519/2013, 1518/2013, 101/2018.

ΑΚ Άρθρο 919
Θεμελιώνει αποζημίωση όταν υπάρχει πρόθεση ζημίωσης κατά τρόπο αντίθετο προς τα χρηστά ήθη.
Εφαρμόζεται στις 697/2012, 1320/2014, 806/2015, 1814/2022, 547/2015, 823/2015, 1481/2013, 1519/2013, 1518/2013, 101/2018.

ΑΚ Άρθρο 932
Προβλέπει χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης σε περίπτωση αδικοπραξίας.
Εφαρμόζεται στις 806/2015, 1814/2022, 360/2025, 547/2015, 1481/2013.

ΝΟΜΟΛΟΓΙΑ

Α) Ενισχυτικά επιχειρήματα

1. 697/2012 Άρειος Πάγος

  • Σχετικότητα: Αφορά καταγγελία σύμβασης πρακτορείας/εντολής χωρίς την προβλεπόμενη προειδοποίηση και εξετάζει αν η καταγγελία είναι άκυρη ή απλώς γεννά αποζημίωση, καθώς και πώς πρέπει να εξειδικεύεται το διαφυγόν κέρδος.
  • Κρίση: Η σύμβαση καταγγέλθηκε στις 1.6.1997 χωρίς προειδοποίηση. Απορρίφθηκαν κονδύλια θετικής ζημίας 6.500.000 δρχ. («αέρας») και 2.600.000 δρχ. (φορτηγό), ενώ τα διαφυγόντα κέρδη κρίθηκαν αόριστα.
  • Εφαρμογή: Ισχυρό επιχείρημα για τη θέση ότι η άκαιρη καταγγελία δεν είναι άκυρη, αλλά θεμελιώνει μόνο αξίωση αποζημίωσης. Επίσης, είναι κρίσιμη για τη δικονομική στρατηγική: το ΑΚ Άρθρο 298 απαιτεί ειδική εξειδίκευση του διαφυγόντος κέρδους· δεν αρκεί γενικός υπολογισμός.

2. 1320/2014 Άρειος Πάγος

  • Σχετικότητα: Αφορά λύση σύμβασης εμπορικής αντιπροσωπείας, αποζημίωση πελατείας και διαφυγόντα κέρδη λόγω μη τήρησης της νόμιμης προθεσμίας καταγγελίας.
  • Κρίση: Τζίρος από 935.840 ευρώ σε 1.589.968 ευρώ. Μέσος όρος προμηθειών πενταετίας 165.132,17 ευρώ. Διαφυγόντα κέρδη εξαμήνου 93.052,50 ευρώ.
  • Εφαρμογή: Ενισχύει άμεσα αξίωση για αποζημίωση πελατείας και για διαφυγόντα κέρδη της νόμιμης προθεσμίας καταγγελίας. Ιδίως υποστηρίζει ότι για το ορισμένο της αγωγής δεν απαιτείται ονομαστική απαρίθμηση πελατών, αρκεί σαφής επίκληση εισφοράς νέων πελατών, διατήρησης ωφελειών και μεθόδου υπολογισμού.

3. 823/2015 Άρειος Πάγος

  • Σχετικότητα: Εξετάζει ρητά αν τα διαφυγόντα κέρδη από καταγγελία σε σύμβαση αορίστου χρόνου περιορίζονται στη νόμιμη προθεσμία καταγγελίας και ποιο είναι το απαιτούμενο ορισμένο για αποζημίωση πελατείας.
  • Κρίση: Η καταγγελία έγινε στις 10/5/2005 με λήξη στις 30/6/2005. Επενδύσεις συνολικού κόστους 647.061,48 ευρώ. Τα διαφυγόντα κέρδη για ορίζοντα 8 ή 5 ετών κρίθηκαν μη νόμιμα.
  • Εφαρμογή: Πολύ ισχυρό για να αποκρουστεί υπερβολική αξίωση διαφυγόντων κερδών πέραν της νόμιμης προθεσμίας. Παράλληλα, υποστηρίζει ότι η αποζημίωση πελατείας είναι αυτοτελής αξίωση και αρκεί η επίκληση των νόμιμων προϋποθέσεων του άρθρου 9 ΠΔ 219/1991.

4. 1037/2024 Άρειος Πάγος

  • Σχετικότητα: Αφορά ακριβώς το ορισμένο αγωγής για προμήθειες, διαφυγόντα κέρδη και αποζημίωση πελατείας μετά από καταγγελία σύμβασης εμπορικής αντιπροσωπείας.
  • Κρίση: Ανεξόφλητα τιμολόγια 5.988,02 ευρώ, διαφορές προμηθειών 35.059,66 ευρώ, συνολικές αμοιβές 99.068,48 ευρώ, μέσος ετήσιος όρος πενταετίας 19.813,70 ευρώ, διαφυγόντα κέρδη 2.077,55 ευρώ και 26.365,19 ευρώ.
  • Εφαρμογή: Κρίσιμη για τη σύνταξη αγωγής: αρκεί προσδιορισμός σύμβασης, περιοχής, προϊόντων, ποσοστού προμήθειας, τιμολογίων, κύκλου εργασιών και μέσου όρου αμοιβών. Δεν απαιτείται εξαντλητική παράθεση κάθε συναλλαγής.

5. 101/2018 Άρειος Πάγος

  • Σχετικότητα: Εξετάζει τον υπολογισμό των διαφυγόντων κερδών μετά από απρόθεσμη καταγγελία και ειδικά αν λαμβάνονται υπόψη τα καθαρά ή τα μεικτά κέρδη.
  • Κρίση: Τζίρος πρώτου διανομέα 919.541 ευρώ, δεύτερου 939.510 ευρώ. Αμοιβή 6,2%, από 1-1-2008 6,7%.
  • Εφαρμογή: Ισχυρό επιχείρημα ότι, κατά το ΑΚ Άρθρο 298, τα διαφυγόντα κέρδη πρέπει να υπολογίζονται με βάση τα καθαρά και όχι τα μεικτά κέρδη, αφαιρουμένων των εξόδων που εξοικονομήθηκαν από τη λύση.

Β) Αντιμετώπιση αντιρρήσεων

1. 1814/2022 Άρειος Πάγος

  • Ποια θέση στηρίζει: Ότι όταν η καταγγελία γίνεται για σπουδαίο λόγο αποδιδόμενο σε υπαιτιότητα του αντιπροσώπου, αποκλείεται η αποζημίωση πελατείας και δεν στοιχειοθετείται καταχρηστικότητα.
  • Διαφορετικά γεγονότα: Υπήρξε επανειλημμένη παρακράτηση προκαταβολών πελατών συνολικού ύψους 120.227 ευρώ, επιπλέον 55.845 ευρώ και 47.340 ευρώ, με σοβαρή προσβολή της επαγγελματικής φήμης του αντιπροσωπευόμενου.
  • Αντίκρουση: Η απόφαση είναι κρίσιμη μόνο αν ο εντολέας αποδείξει ουσιώδη υπαίτια παράβαση του αντιπροσώπου. Αν τα πραγματικά περιστατικά της υπόθεσής σας αφορούν απλή επιχειρηματική αναδιάρθρωση ή απρόθεσμη καταγγελία χωρίς βαρύ πταίσμα του αντιπροσώπου, η 1814/2022 διαφοροποιείται ουσιωδώς.

2. 360/2025 Άρειος Πάγος

  • Ποια θέση στηρίζει: Ότι η παραβίαση ουσιωδών συμβατικών υποχρεώσεων από τον αντιπρόσωπο συνιστά σπουδαίο λόγο και αποκλείει αποζημίωση πελατείας ή περαιτέρω ζημία.
  • Διαφορετικά γεγονότα: Μονομερής τιμολόγηση πελάτη χωρίς έγγραφη συγκατάθεση και αποστολή δυσφημιστικής επιστολής σε μεγάλο πελάτη.
  • Αντίκρουση: Αν δεν υπάρχουν αντίστοιχες πράξεις βαρειάς αντισυμβατικής συμπεριφοράς, η απόφαση δεν ανατρέπει τη γενική αρχή των 1320/2014, 823/2015, 1037/2024 περί αποζημίωσης πελατείας και διαφυγόντων κερδών σε περίπτωση απλής απρόθεσμης ή αδικαιολόγητης καταγγελίας.

2. Προτεινόμενη Επιχειρηματολογία

Κύρια επιχειρήματα

1. Η καταγγελία δεν είναι άκυρη, αλλά γεννά αποζημιωτικές αξιώσεις
Με βάση την 697/2012 Άρειος Πάγος, ακόμη και άκαιρη ή χωρίς προειδοποίηση καταγγελία δεν επιφέρει ακυρότητα, αλλά μόνο αξίωση αποζημίωσης. Άρα, η στρατηγική δεν πρέπει να στηριχθεί πρωτίστως σε αίτημα ακυρότητας, αλλά σε σαφώς διακριτά κονδύλια αποζημίωσης.

2. Διάκριση θετικής ζημίας και αποθετικής ζημίας (διαφυγόντος κέρδους) κατά το ΑΚ Άρθρο 298

  • Θετική ζημία: πραγματική μείωση της περιουσίας.
  • Διαφυγόν κέρδος: το πιθανό κέρδος που ματαιώθηκε.

Η 697/2012 δείχνει ότι η θετική ζημία απορρίπτεται αν δεν υπάρχει πρόσφορη αιτιώδης συνάφεια, ενώ η 101/2018 επιβάλλει υπολογισμό με βάση τα καθαρά κέρδη.

3. Τα διαφυγόντα κέρδη από απρόθεσμη καταγγελία περιορίζονται, κατ’ αρχήν, στη νόμιμη προθεσμία καταγγελίας
Οι 1320/2014, 806/2015, 823/2015, 547/2015 υποστηρίζουν ότι η αποζημίωση για διαφυγόντα κέρδη συνδέεται με το χρονικό διάστημα της νόμιμης προθεσμίας καταγγελίας και όχι με πολυετή μελλοντική κερδοφορία.

4. Η αποζημίωση πελατείας είναι αυτοτελής αξίωση
Από τις 1320/2014, 610/2022, 246/2014, 823/2015, 1519/2013, 1518/2013 προκύπτει ότι απαιτούνται σωρευτικά:

  • εισφορά νέων πελατών ή σημαντική προαγωγή υποθέσεων,
  • διατήρηση ουσιαστικών ωφελειών από τον αντιπροσωπευόμενο,
  • δίκαιη καταβολή αποζημίωσης.

Το ανώτατο όριο είναι ο μέσος ετήσιος όρος αμοιβών της τελευταίας πενταετίας, αλλά το επιδικαζόμενο ποσό μπορεί να είναι μικρότερο, όπως δέχεται η 610/2022.

5. Η καταχρηστικότητα της καταγγελίας κατά το ΑΚ Άρθρο 281 δεν τεκμαίρεται
Οι 1814/2022 και 1481/2013 δείχνουν ότι η απλή επιχειρηματική αναδιάρθρωση ή ο επανασχεδιασμός εμπορικής πολιτικής δεν αρκούν από μόνοι τους για να στοιχειοθετήσουν κατάχρηση. Για να ευδοκιμήσει ισχυρισμός από ΑΚ Άρθρο 281, απαιτούνται ειδικά περιστατικά υπέρβασης των ορίων καλής πίστης.

Διάκριση από αντίθετη νομολογία

  • Αν ο αντίδικος επικαλεστεί 1814/2022 ή 360/2025, πρέπει να τονιστεί ότι εκεί υπήρχε σοβαρή υπαίτια παραβίαση ουσιωδών υποχρεώσεων του αντιπροσώπου.
  • Αν δεν υπάρχει τέτοιο πταίσμα, η υπόθεση προσομοιάζει περισσότερο στις 1320/2014, 823/2015, 1037/2024.

3. Νομολογιακή Ισχύς

Παγία ως προς τα εξής σημεία:

  • η διάκριση μεταξύ θετικής ζημίας και διαφυγόντος κέρδους κατά το ΑΚ Άρθρο 298,
  • η ανάγκη συγκεκριμένης εξειδίκευσης του διαφυγόντος κέρδους,
  • ο περιορισμός των διαφυγόντων κερδών, σε περίπτωση απρόθεσμης καταγγελίας, στη νόμιμη προθεσμία καταγγελίας,
  • ο αυτοτελής χαρακτήρας της αποζημίωσης πελατείας,
  • ο αποκλεισμός της αποζημίωσης πελατείας όταν υπάρχει σπουδαίος λόγος οφειλόμενος σε υπαιτιότητα του αντιπροσώπου.

Περιορισμένη ως προς την επιτυχία ισχυρισμού περί καταχρηστικής καταγγελίας με βάση το ΑΚ Άρθρο 281, διότι η διαθέσιμη νομολογία είναι μάλλον αυστηρή και απαιτεί έντονα ειδικά περιστατικά.

4. Πρακτικές Συστάσεις

1. Διαχωρίστε ρητά τα κονδύλια της αγωγής:

  • προμήθειες,
  • διαφυγόντα κέρδη της νόμιμης προθεσμίας,
  • αποζημίωση πελατείας,
  • τυχόν θετική ζημία,
  • τυχόν αδικοπρακτική αξίωση μόνο επικουρικά και με ιδιαίτερη θεμελίωση.

2. Για το διαφυγόν κέρδος, ακολουθήστε τη γραμμή των 697/2012, 101/2018, 1037/2024:

  • συγκεκριμένα έτη/μήνες,
  • συγκεκριμένος κύκλος εργασιών,
  • ποσοστό προμήθειας,
  • καθαρό και όχι μεικτό κέρδος,
  • αφαίρεση εξοικονομηθεισών δαπανών.

3. Για την αποζημίωση πελατείας, στηριχθείτε πρώτα στις 1320/2014, 823/2015, 1037/2024, 610/2022:

  • περιγράψτε την ανάπτυξη πελατολογίου,
  • την αύξηση τζίρου,
  • τη συνέχιση εκμετάλλευσης της πελατείας από τον αντιπροσωπευόμενο,
  • τον μέσο ετήσιο όρο αμοιβών της τελευταίας πενταετίας.

4. Μην στηρίξετε την κύρια βάση σε ακυρότητα της καταγγελίας.
Η 697/2012 είναι σαφής ότι το βάρος πρέπει να πέσει στην αποζημίωση, όχι στην ακυρότητα.

5. Τον ισχυρισμό από ΑΚ Άρθρο 281 να τον προβάλετε επικουρικά και μόνο αν υπάρχουν ισχυρά ειδικά περιστατικά:

  • αιφνίδια καταγγελία με αντιφατική συμπεριφορά,
  • εκμετάλλευση επενδύσεων του αντιπροσώπου,
  • προσχηματική επίκληση λόγων,
  • στοχευμένη αποστέρηση της πελατείας.

Αλλιώς, υπάρχει κίνδυνος απόρριψης κατά τη λογική των 1481/2013 και 1814/2022.

Οι απαντήσεις παράγονται με τεχνητή νοημοσύνη και ενδέχεται να περιέχουν σφάλματα. Επαληθεύστε τις παραπομπές πριν από κάθε χρήση.

ΑΚ Άρθρο 298

Αστικός Κώδικας
Σχετικότητα 93.3%
Κείμενο Άρθρου
ΑΚ Άρθρο 298: Η αποζημίωση περιλαμβάνει τη μείωση της υπάρχουσας περιουσίας του δανειστή (θετική ζημία), καθώς και το διαφυγόν κέρδος. Τέτοιο κέρδος λογίζεται εκείνο που προσδοκά κανείς με πιθανότητα σύμφωνα με τη συνηθισμένη πορεία των πραγμάτων ή τις ειδικές περιστάσεις και ιδίως τα προπαρασκευαστικά μέτρα που έχουν ληφθεί.
Κώδικας
Αστικός Κώδικας
Άνοιγμα άρθρου

ΑΚ Άρθρο 281

Αστικός Κώδικας
Σχετικότητα 90.8%
Κείμενο Άρθρου
ΑΚ Άρθρο 281: Κατάχρηση δικαιώματος Η άσκηση του δικαιώματος απαγορεύεται αν υπερβαίνει προφανώς τα όρια που επιβάλλουν η καλή πίστη ή τα χρηστά ήθη ή ο κοινωνικός ή οικονομικός σκοπός του δικαιώματος.
Κώδικας
Αστικός Κώδικας
Άνοιγμα άρθρου

ΑΚ Άρθρο 914

Αστικός Κώδικας
Σχετικότητα 86.6%
Κείμενο Άρθρου
ΑΚ Άρθρο 914: Έννοια Όποιος ζημιώσει άλλον παράνομα και υπαίτια έχει υποχρέωση να τον αποζημιώσει.
Κώδικας
Αστικός Κώδικας
Άνοιγμα άρθρου

ΑΚ Άρθρο 919

Αστικός Κώδικας
Σχετικότητα 82.5%
Κείμενο Άρθρου
ΑΚ Άρθρο 919: Προσβολή των χρηστών ηθών Όποιος με πρόθεση ζημίωσε άλλον κατά τρόπο αντίθετο προς τα χρηστά ήθη έχει υποχρέωση να τον αποζημιώσει.
Κώδικας
Αστικός Κώδικας
Άνοιγμα άρθρου

ΑΚ Άρθρο 288

Αστικός Κώδικας
Σχετικότητα 79.8%
Κείμενο Άρθρου
ΑΚ Άρθρο 288: Ο οφειλέτης έχει υποχρέωση να εκπληρώσει την παροχή όπως απαιτεί η καλή πίστη, αφού ληφθούν υπόψη και τα συναλλακτικά ήθη.
Κώδικας
Αστικός Κώδικας
Άνοιγμα άρθρου

ΑΚ Άρθρο 932

Αστικός Κώδικας
Σχετικότητα 79.5%
Κείμενο Άρθρου
ΑΚ Άρθρο 932: Ικανοποίηση της ηθικής βλάβης Σε περίπτωση αδικοπραξίας, ανεξάρτητα από την αποζημίωση για την περιουσιακή ζημία, το δικαστήριο μπορεί να επιδικάσει εύλογη κατά την κρίση του χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης. Αυτό ισχύει ιδίως για εκείνον που έπαθε προσβολή της υγείας, της τιμής ή της αγνείας του ή στερήθηκε την ελευθερία του. Σε περίπτωση θανάτωσης προσώπου η χρηματική αυτή ικανοποίηση μπορεί να επιδικαστεί στην οικογένεια του θύματος λόγω ψυχικής οδύνης.
Κώδικας
Αστικός Κώδικας
Άνοιγμα άρθρου

ΑΚ Άρθρο 297

Αστικός Κώδικας
Σχετικότητα 79.2%
Κείμενο Άρθρου
ΑΚ Άρθρο 297: Διαφέρον Ο υπόχρεος σε αποζημίωση οφείλει να την παράσχει σε χρήμα. Αντί για χρηματική αποζημίωση το δικαστήριο μπορεί, εκτιμώντας τις ειδικές περιστάσεις, να διατάξει την αποκατάσταση της προηγούμενης κατάστασης, εφόσον η αποζημίωση με τον τρόπο αυτό δεν προσκρούει στο συμφέρον του δανειστή.
Κώδικας
Αστικός Κώδικας
Άνοιγμα άρθρου

ΑΠ 697/2012

Δικονομικό Δίκαιο · Αστικό Δίκαιο2012Άρειος Πάγος
Σχετικότητα 96.7%
Κρίσιμα Πραγματικά Περιστατικά
Πράκτορας ταχυμεταφορών ανέλαβε, με ιδιωτικό συμφωνητικό αορίστου χρόνου της 31.1.1996 (ουσιαστική έναρξη 1.12.1995), την πρακτόρευση σε συγκεκριμένη περιοχή, με υποχρέωση διατήρησης γραφείου, οχήματος, δικύκλου και ενός υπαλλήλου με δαπάνες του. Κατέβαλε 6.500.000 δρχ. στην προηγούμενη πράκτορα για εξαγορά δικαιωμάτων και αγόρασε μεταχειρισμένο φορτηγό αντί 2.600.000 δρχ. Η αμοιβή του συμφωνήθηκε: προμήθεια 28% επί αξίας αποστολών και σταθερά ποσά 400 δρχ. (παραδόσεις από εξωτερικό), 700 δρχ. (worldmail) και 4.000 δρχ. (παραλαβές cargo). Στις 1.6.1997 η σύμβαση καταγγέλθηκε χωρίς έγγραφη προειδοποίηση, στο πλαίσιο αναδιάρθρωσης δικτύου και συνεργασίας με άλλη εταιρεία. Ο πράκτορας υπολόγισε διαφυγόντα κέρδη για 1.6.1997–31.5.2002 με καθαρά μηνιαία έσοδα 2.000.000 δρχ., αυξανόμενα 10% ετησίως, και προμήθεια 28% για όλες τις υπηρεσίες. Επικαλέστηκε θετική ζημία από τον «αέρα» 6.500.000 δρχ. και από διαφορά τιμής μεταπώλησης του φορτηγού.
Νομική Σκέψη του Δικαστηρίου
Το άρθρο 8 § 3 π.δ. 219/1991 προβλέπει προθεσμίες καταγγελίας για συμβάσεις εμπορικής αντιπροσωπείας, ενώ το άρθρο 724 ΑΚ κατοχυρώνει το δικαίωμα ελεύθερης ανάκλησης της εντολής, χωρίς ακυρότητα της καταγγελίας· αν η ανάκληση είναι άκαιρη ή καταχρηστική, γεννά αξίωση αποζημίωσης. Τα άρθρα 297-298 ΑΚ απαιτούν πρόσφορη αιτιώδη συνάφεια μεταξύ συμπεριφοράς και ζημίας, και για διαφυγόντα κέρδη απαιτείται συγκεκριμένη εξειδίκευση (άρθρο 216 ΚΠολΔ). Ο αναιρετικός έλεγχος για νομική αοριστία και ασαφή εξειδίκευση γίνεται με το άρθρο 559 αριθ. 1 ΚΠολΔ. Το δικαστήριο διαπίστωσε ότι η σύμβαση πρακτορείας καταγγέλθηκε στις 1.6.1997 χωρίς την προβλεπόμενη προειδοποίηση, στο πλαίσιο αναδιάρθρωσης. Ο πράκτορας υπολόγισε διαφυγόντα κέρδη με ενιαίο ποσοστό 28% επί μηνιαίου τζίρου (2.000.000 δρχ., με ετήσια αύξηση 10%), χωρίς διάκριση ανά υπηρεσία, παρότι υπήρχαν διαφορετικές αμοιβές (400, 700, 4.000 δρχ. και 28%). Επικαλέστηκε θετική ζημία 6.500.000 δρχ. (αέρας) και απώλεια από μεταπώληση φορτηγού 2.600.000 δρχ. Εφαρμόζοντας τα ανωτέρω, έκρινε ότι η καταγγελία, έστω άκαιρη, επέφερε λύση της σύμβασης και δεν είναι άκυρη, μόνο θεμελιώνει αποζημίωση. Τα διαφυγόντα κέρδη είναι αόριστα λόγω έλλειψης εξειδίκευσης ανά κατηγορία υπηρεσιών. Η καταβολή «αέρα» δεν συνδέεται αιτιωδώς με την καταγγελία, ενώ η διαφορά τιμής του φορτηγού οφείλεται στη συνήθη φθορά και δεν τελεί σε πρόσφορη αιτιώδη συνάφεια.
Κύριοι Λόγοι Απόφασης
Απορρίφθηκε η αναίρεση διότι: (α) το κονδύλιο διαφυγόντων κερδών ήταν νομικά αόριστο, αφού δεν εξειδικεύθηκαν τα κρίσιμα περιστατικά και τα επιμέρους κονδύλια ανά υπηρεσία με διαφορετικές αμοιβές, αλλά έγινε ενιαίος υπολογισμός 28% επί γενικού τζίρου· (β) η καταγγελία της σύμβασης πρακτορείας, έστω άκαιρη και χωρίς προειδοποίηση, δεν είναι άκυρη κατά το άρθρο 724, αλλά μόνο γεννά αξίωση αποζημίωσης· (γ) η θετική ζημία των 6.500.000 δρχ. (καταβολή «αέρα») δεν είχε πρόσφορη αιτιώδη συνάφεια με την καταγγελία· (δ) η ζημία από διαφορά τιμής φορτηγού οφείλεται σε συνήθη φθορά και δεν αποδείχθηκε εσπευσμένη πώληση. Επιπλέον, ο πρόσθετος λόγος για χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης ήταν απαράδεκτος (άρθρο 569 § 2 ΚΠολΔ) ως μη αναγκαίως συνεχόμενο κεφάλαιο.
Τελική Απόφαση
Απορρίπτει την από 1.12.2010 αίτηση και τους από 28.11.2011 πρόσθετους λόγους του Α. Μ. για αναίρεση της υπ' αριθ. 2822/2007 απόφασης του Εφετείου Θεσσαλονίκης. Και Καταδικάζει τον αναιρεσείοντα στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων της αναιρεσίβλητης, τα οποία ορίζει σε δύο χιλιάδες επτακόσια (2.700) ευρώ.
Ακριβές Νομικό Ερώτημα
Αν η καταγγελία σύμβασης πρακτορείας/εντολής που γίνεται άκαιρα ή χωρίς σπουδαίο λόγο είναι άκυρη ή απλώς θεμελιώνει αξίωση αποζημίωσης του εντολοδόχου για θετική και αποθετική ζημία.
Αναφορές σε Νόμους
Άνοιγμα απόφασης

ΑΠ 1320/2014

Εμπορικό Δίκαιο · Δικονομικό Δίκαιο2014Άρειος Πάγος
Σχετικότητα 96.6%
Κρίσιμα Πραγματικά Περιστατικά
Υπήρξε σύμβαση εμπορικής αντιπροσωπείας από το 1999, με ετήσιες επιβεβαιώσεις, για προώθηση και διάθεση προϊόντων σε Νομούς Δράμας, Καβάλας και Ξάνθης. Η αμοιβή ήταν προμήθεια επί του ετήσιου τζίρου. Εστάλη επιστολή καταγγελίας στις 23-2-2004 με λύση στις 31-3-2004, με προθεσμία ενός μηνός αντί των έξι μηνών. Ο τζίρος από πωλήσεις αυξήθηκε από 935.840 ευρώ στο πρώτο έτος σε 1.589.968 ευρώ στο τελευταίο. Κατά τη διάρκεια της συνεργασίας αποκτήθηκαν νέοι πελάτες και αναβαθμίστηκαν οι σχέσεις με υπάρχοντες, ενώ η διάθεση προϊόντων συνεχίστηκε μετά τη λύση. Ο μέσος όρος προμηθειών πενταετίας ανήλθε σε 165.132,17 ευρώ. Η προμήθεια του τελευταίου έτους χρησιμοποιήθηκε ως βάση υπολογισμού διαφυγόντων κερδών για τους έξι μήνες της νόμιμης προθεσμίας (93.052,50 ευρώ).
Νομική Σκέψη του Δικαστηρίου
Το άρθρο 9 § 1 του ΠΔ 219/1991 προβλέπει τρεις σωρευτικές προϋποθέσεις για την αποζημίωση πελατείας: εισφορά νέων πελατών ή σημαντική προαγωγή υποθέσεων, διατήρηση ουσιαστικών ωφελειών από τον αντιπροσωπευόμενο και δικαιοσύνη της καταβολής, ιδίως ενόψει των χαμένων προμηθειών. Παράλληλα, το άρθρο 8 παρ. 3-4 και 8 του ΠΔ 219/1991 ρυθμίζει τις προθεσμίες καταγγελίας και το άρθρο 298 § 1 ΑΚ κατοχυρώνει το διαφυγόν κέρδος ως στοιχείο αποζημίωσης. Το δικαστήριο διαπίστωσε ότι υπήρξε μακρά συνεργασία με ετήσιες επιβεβαιώσεις, σημαντική αύξηση τζίρου (από 935.840 σε 1.589.968 ευρώ), εισφορά νέων πελατών και εδραίωση προϊόντων στην περιοχή, καθώς και συνέχιση διάθεσης μετά τη λύση. Η καταγγελία έγινε με προθεσμία ενός μηνός αντί έξι. Ο μέσος όρος προμηθειών πενταετίας ήταν 165.132,17 ευρώ και η προμήθεια τελευταίου έτους τεκμηρίωνε τα διαφυγόντα κέρδη για έξι μήνες (93.052,50 ευρώ). Εφαρμόζοντας τις ανωτέρω διατάξεις, έκρινε ότι τα ουσιώδη περιστατικά για αποζημίωση πελατείας και διαφυγόντα κέρδη είχαν εξειδικευθεί επαρκώς: δεν απαιτείται προσδιορισμός ονομάτων πελατών ή ακριβής αποτίμηση ωφελημάτων για το ορισμένο, αρκεί η σαφής επίκληση εισφοράς/προαγωγής, διατηρηθέντων ωφελειών και μεθόδου υπολογισμού βάσει προμηθειών.
Κύριοι Λόγοι Απόφασης
Η κρίσιμη αιτιολογία ήταν ότι τα πραγματικά περιστατικά που εκτέθηκαν (σημαντική αύξηση τζίρου από 935.840 σε 1.589.968 ευρώ, εισφορά νέων πελατών, διατήρηση ωφελημάτων από τον αντιπροσωπευόμενο, συνέχιση διάθεσης προϊόντων, υπολογισμός αποζημίωσης με μέσο όρο προμηθειών 165.132,17 ευρώ και διαφυγόντα κέρδη με βάση την προμήθεια τελευταίου έτους για έξι μήνες 93.052,50 ευρώ) αρκούν για το ορισμένο τόσο της αποζημίωσης πελατείας όσο και των διαφυγόντων κερδών. Το πρωτοβάθμιο αξίωσε υπέρμετρα στοιχεία (ονομαστική καταγραφή πελατών, ακριβή προσδιορισμό ωφελημάτων), αντίθετα με το άρθρο 9 § 1 ΠΔ 219/1991 και το άρθρο 298 § 1 ΑΚ. Επομένως, οι αναιρετικοί λόγοι από τον αριθμό 14 του άρθρου 559 ΚΠολΔ έγιναν δεκτοί, διότι η απόρριψη για αοριστία ήταν παρά το νόμο.
Τελική Απόφαση
Δικάζει κατ' αντιμωλίαν των διαδίκων. Αναιρεί την υπ' αριθμ. 4217/2010 απόφαση του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Αθηνών. Παραπέμπει την υπόθεση στο ίδιο Δικαστήριο, συγκροτούμενο από άλλους δικαστές. Διατάσσει την επιστροφή στην αναιρεσείουσα του κατατεθέντος από αυτήν παραβόλου, δυνάμει του υπ' αριθμ. 13234854 διπλοτύπου σειρά VI της ΙΘ' ΔΟΥ Αθηνών. Και Καταδικάζει την αναιρεσίβλητη στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσείουσας, που ορίζει στο ποσό των τριών χιλιάδων (3.000) ευρώ.-
Ακριβές Νομικό Ερώτημα
Αν, μετά τη λύση σύμβασης εμπορικής αντιπροσωπείας, ο εμπορικός αντιπρόσωπος δικαιούται αποζημίωση πελατείας όταν εισήγαγε νέους πελάτες ή προήγαγε σημαντικά τις υποθέσεις και ο αντιπροσωπευόμενος διατηρεί ουσιαστικά οφέλη, και αν δικαιούται διαφυγόντα κέρδη (προμήθειες) για τον χρόνο της νόμιμης προθεσμίας καταγγελίας όταν η καταγγελία έγινε χωρίς τήρηση της προθεσμίας.
Αναφορές σε Νόμους
Άνοιγμα απόφασης

ΑΠ 806/2015

Εμπορικό Δίκαιο · Δικονομικό Δίκαιο2015Άρειος Πάγος
Σχετικότητα 96.4%
Κρίσιμα Πραγματικά Περιστατικά
Συμβλήθηκε προφορικά σύμβαση εμπορικής αντιπροσωπείας αορίστου διάρκειας με έναρξη 1-4-1996, για προώθηση προϊόντων στην ελληνική επικράτεια, χωρίς συμφωνημένη αποκλειστικότητα. Από το 2002 δραστηριοποιήθηκε παράλληλα άλλος εμπορικός αντιπρόσωπος στην ίδια αγορά. Η καταγγελία της σύμβασης έγινε στις 19-4-2006 με άμεση ισχύ, χωρίς τήρηση της νόμιμης προθεσμίας. Ο αντιπρόσωπος είχε εισφέρει τουλάχιστον 12 νέους πελάτες και είχε σημαντική προαγωγή υφισταμένων υποθέσεων. Καταβληθείσες προμήθειες: 19-4-2001 έως 18-4-2002: 105.052,08 ευρώ, 19-4-2002 έως 18-4-2003: 140.873,23 ευρώ, 19-4-2003 έως 18-4-2004: 81.695,07 ευρώ, 19-4-2004 έως 18-4-2005: 107.181,91 ευρώ, 19-4-2005 έως 18-4-2006: 107.207,25 ευρώ (σύνολο 542.007,54 ευρώ). Το τελευταίο έτος προμήθειες: 107.207,25 ευρώ (8.934 ευρώ μηνιαίως). Οι επίμαχες πωλήσεις αφορούσαν πελάτες εντός Ελλάδας και η αξία εισπράχθηκε από τον αντιπροσωπευόμενο.
Νομική Σκέψη του Δικαστηρίου
Το άρθρο 6 § 1 γ του π.δ. 219/1991, σε συνδυασμό με το άρθρο 7 § 2 της Οδηγίας 86/653/ΕΟΚ, καθιερώνει δικαίωμα προμήθειας υπέρ του εμπορικού αντιπροσώπου για πράξεις που συνάπτονται με πελάτες του καθορισμένου γεωγραφικού τομέα ή ομάδας προσώπων, ακόμη και χωρίς τη δική του παρέμβαση και χωρίς να απαιτείται ρήτρα αποκλειστικότητας. Το άρθρο 9 § 1 του π.δ. 219/1991 ρυθμίζει την αποζημίωση πελατείας, ενώ το άρθρο 8 προβλέπει προθεσμίες καταγγελίας. Το δικαστήριο διαπίστωσε ότι η σύμβαση ήταν αορίστου, μη αποκλειστική, και καταγγέλθηκε στις 19-4-2006 χωρίς τήρηση προθεσμίας. Ο αντιπρόσωπος είχε εισφέρει 12 νέους πελάτες και είχε εισπράξει προμήθειες συνολικά 542.007,54 ευρώ σε πενταετία, με τελευταίο ετήσιο ποσό 107.207,25 ευρώ (8.934 ευρώ μηνιαίως). Οι πράξεις αφορούσαν πελάτες στην Ελλάδα, εντός του τομέα αρμοδιότητας του αντιπροσώπου. Εφαρμόζοντας τα ανωτέρω, έκρινε ότι η απαίτηση αποκλειστικότητας για προμήθειες κατά το άρθρο 6 § 1 γ ήταν εσφαλμένη· ο αντιπρόσωπος δικαιούται προμήθειες για πράξεις στον τομέα του ακόμη χωρίς παρέμβαση. Στον υπολογισμό αποζημίωσης πελατείας ορθώς συνεκτιμώνται οι προμήθειες από δική του δραστηριότητα, ενώ τα διαφυγόντα κέρδη λόγω απρόθεσμης καταγγελίας πρέπει να περιλαμβάνουν και τις προμήθειες του άρθρου 6 § 1 γ. Δεν οφείλονται τόκοι από την επομένη της καταγγελίας και η καταγγελία δεν ήταν καταχρηστική.
Κύριοι Λόγοι Απόφασης
Έγινε δεκτό ότι το δικαίωμα προμήθειας του εμπορικού αντιπροσώπου κατά το άρθρο 6 § 1 γ π.δ. 219/1991 δεν προϋποθέτει ρήτρα αποκλειστικότητας ούτε δική του παρέμβαση, αρκεί οι πράξεις να συνάπτονται με πελάτες του γεωγραφικού τομέα αρμοδιότητάς του (Ελλάδα). Συνεπώς, η απορριπτική κρίση του Εφετείου επί των προμηθειών παραβίασε την ουσιαστική διάταξη και αναιρέθηκε. Αντίθετα, ως προς την αποζημίωση πελατείας, ορθά προσδιορίστηκε με βάση προμήθειες από δική του δραστηριότητα, χωρίς συνυπολογισμό προμηθειών για πράξεις χωρίς παρέμβαση, και ο τόκος δεν οφείλεται από την επομένη της καταγγελίας λόγω έλλειψης δήλης ημέρας. Ως προς τα διαφυγόντα κέρδη του εξαμήνου (λόγω μη τήρησης προθεσμίας καταγγελίας), κρίθηκε ότι πρέπει να περιλάβουν και τις προμήθειες που αντιστοιχούν στις πράξεις του άρθρου 6 § 1 γ, υπερβαίνοντας το ποσό των 53.604 ευρώ. Οι ισχυρισμοί περί καταχρηστικής καταγγελίας, αθέμιτου ανταγωνισμού (ν. 146/1914) και εκ προθέσεως ζημίας (ΑΚ 919) απορρίφθηκαν ως αβάσιμοι, ελλείψει προϋποθέσεων. Η αντίθετη αίτηση αναιρέσεως της άλλης εταιρείας απορρίφθηκε ως απαράδεκτη, διότι πλήττει την αναιρετικώς ανέλεγκτη ουσιαστική κρίση (άρθρο 561 § 1 ΚΠολΔ).
Τελική Απόφαση
Αναιρεί εν μέρει την 3703/2012 απόφαση του Εφετείου Αθηνών και ειδικότερα κατά τα κεφάλαια της, που αφορούν: 1) τις αξιώσεις της αναιρεσείουσας-αναιρεσίβλητης Meccanica ΕΠΕ από προμήθειες κατά το άρθρο 6 παρ. 1γ’ του π.δ. 219/1991 και 2) το μη συνυπολογισμό των αμέσως ανωτέρω προμηθειών κατά τον προσδιορισμό των αποζημιωτικών αξιώσεων αυτής από διαφυγόντα κέρδη στο εξάμηνο χρονικό διάστημα της προθεσμίας για την καταγγελία της επίδικης σύμβασης. Παραπέμπει την υπόθεση, κατά το αναιρούμενο ως άνω μέρος προς περαιτέρω εκδίκαση, στο ίδιο Εφετείο, το οποίο θα συγκροτηθεί από δικαστές άλλους, εκτός εκείνων που δίκασαν. Διατάσσει την επιστροφή του κατατεθέντος παραβόλου, για την άσκηση της από 15 Ιουνίου 2013 αίτησης αναιρέσεως της εταιρείας Meccanica ΕΠΕ , στον καταθέσαντα τούτο. Απορρίπτει την από 25 Ιουνίου 2013 αίτηση της εταιρείας KRONES AG. Διατάσσει την εισαγωγή στο Δημόσιο Ταμείο του κατατεθέντος παραβόλου, για την άσκηση της ως άνω αίτησης αναιρέσεως. Επιβάλλει στην αναιρεσίβλητη-αναιρεσείουσα εταιρεία KRONES AG μέρος από τα δικαστικά έξοδα της αναιρεσείουσας-αναιρεσίβλητης εταιρείας Meccanica ΕΠΕ, τα οποία προσδιορίζει στο ποσό των τριών χιλιάδων πεντακοσίων (3.500) ευρώ.
Ακριβές Νομικό Ερώτημα
Αν ο εμπορικός αντιπρόσωπος δικαιούται προμήθεια για πράξεις που συνάπτονται εντός του γεωγραφικού τομέα αρμοδιότητάς του, χωρίς να απαιτείται ρήτρα αποκλειστικότητας και χωρίς τη δική του παρέμβαση, κατά το π.δ. 219/1991 και την Οδηγία 86/653/ΕΟΚ.
Αναφορές σε Νόμους
Άνοιγμα απόφασης

ΑΠ 1814/2022

Εμπορικό Δίκαιο · Αστικό Δίκαιο2022Άρειος Πάγος
Σχετικότητα 96.2%
Κρίσιμα Πραγματικά Περιστατικά
Αντιπρόσωπος και αποκλειστικός διανομέας αυτοκινήτων συνεργαζόταν με αντιπροσωπευόμενη εταιρία από το 1997, αρχικά με προφορική σύμβαση που καταγγέλθηκε το 2002. Στις 10-10-2003 κατήρτισαν νέα έγγραφη σύμβαση εμπορικής αντιπροσωπείας, διανομής και εξουσιοδοτημένου επισκευαστή αυτοκινήτων στο νομό Σερρών, αορίστου διάρκειας. Η σύμβαση όριζε συγκεκριμένες προδιαγραφές για τις κτιριακές εγκαταστάσεις (εκθεσιακό χώρο, συνεργείο, φανοβαφείο), με ρητό όρο ότι η μη συμμόρφωση συνιστά σπουδαίο λόγο καταγγελίας. Αντιπρόσωπος αγόρασε δύο αγροτεμάχια συνολικής έκτασης 14.996,75 τ.μ. στη νέα περιφερειακή οδό Σερρών, έλαβε τραπεζικά δάνεια 890.000 ευρώ και ανήγειρε κτιριακό συγκρότημα με ημιυπόγειο 500 τ.μ. (αποθήκη) και 1.000 τ.μ. (συνεργείο-φανοποιείο) και ισόγειο 1.500 τ.μ. (εκθεσιακός χώρος-γραφεία), δαπανώντας συνολικά 797.018,87 ευρώ τα έτη 2004-2005. Το καλοκαίρι 2005, αντιπρόσωπος παρακράτησε επανειλημμένως προκαταβολές πελατών συνολικού ύψους 120.227 ευρώ που είχε εισπράξει για λογαριασμό αντιπροσωπευόμενης, χωρίς να την ενημερώσει για τις παραγγελίες, χρησιμοποιώντας τα ποσά για πληρωμές οφειλών κατασκευής εγκαταστάσεων. Πελάτες διαμαρτυρήθηκαν στην αντιπροσωπευόμενη για καθυστέρηση παράδοσης αυτοκινήτων. Αντιπροσωπευόμενη χορήγησε προθεσμίες πληρωμής έως 18-8-2005 και 26-8-2005, λαμβάνοντας μεταχρονολογημένες επιταγές που δεν πληρώθηκαν. Αντιπρόσωπος είχε επίσης εισπράξει επιπλέον 55.845 ευρώ από νέους πελάτες και 47.340 ευρώ για τρία παραδοθέντα αυτοκίνητα, χωρίς να τα αποδώσει. Αντιπροσωπευόμενη κατήγγειλε τη σύμβαση στις 31-8-2005 και κατέπεσε εγγυητικές επιστολές ύψους 67.500 ευρώ και 20.541,09 ευρώ.
Νομική Σκέψη του Δικαστηρίου
Το άρθρο 9 παρ. 3α του π.δ. 219/1991 ορίζει ότι η αποζημίωση πελατείας δεν οφείλεται όταν ο εντολέας καταγγείλει τη σύμβαση λόγω υπαιτιότητας του εμπορικού αντιπροσώπου που δικαιολογεί καταγγελία κατά πάντα χρόνα. Το άρθρο 8 παρ. 8 επιτρέπει έκτακτη καταγγελία χωρίς προθεσμία σε περίπτωση παράλειψης εκτέλεσης συμβατικών υποχρεώσεων ή εκτάκτων περιστάσεων. Σπουδαίος λόγος υπάρχει όταν συντρέχουν έκτακτες περιστάσεις ή αθέτηση τόσο ουσιωδών υποχρεώσεων ώστε να καθίσταται μη ανεκτή η συνέχιση της σύμβασης. Το δικαστήριο διαπίστωσε ότι ο αντιπρόσωπος παρακράτησε επανειλημμένως το καλοκαίρι 2005 προκαταβολές πελατών συνολικού ύψους 120.227 ευρώ, χωρίς να ενημερώσει την αντιπροσωπευόμενη για τις παραγγελίες, χρησιμοποιώντας τα ποσά για ταμειακή διευκόλυνση. Επιπλέον, παρακράτησε 55.845 ευρώ από νέους πελάτες και 47.340 ευρώ για παραδοθέντα αυτοκίνητα. Η συμπεριφορά αυτή προκάλεσε διαμαρτυρίες πελατών και έπληξε καίρια την επαγγελματική φήμη της αντιπροσωπευόμενης. Εφαρμόζοντας τα κριτήρια του άρθρου 9 παρ. 3α, το δικαστήριο έκρινε ότι η παραβίαση ήταν σοβαρή και συνιστούσε σπουδαίο λόγο καταγγελίας, σύμφωνα και με ρητό όρο της σύμβασης. Η καταγγελία δεν ήταν καταχρηστική, καθώς εξυπηρετούσε το καλώς εννοούμενο συμφέρον της επιχείρησης και εντασσόταν στις προβλέψιμες συναλλακτικές δυνατότητες, ενώ η επένδυση του αντιπροσώπου ήταν δική του επιλογή.
Κύριοι Λόγοι Απόφασης
Η αίτηση αναίρεσης απορρίφθηκε διότι το Εφετείο ορθά έκρινε ότι συνέτρεχε σπουδαίος λόγος καταγγελίας της σύμβασης εμπορικής αντιπροσωπείας λόγω υπαιτιότητας του αναιρεσείοντος, ο οποίος παρακράτησε επανειλημμένως προκαταβολές πελατών συνολικού ύψους άνω των 120.227 ευρώ που είχε εισπράξει για λογαριασμό της αναιρεσίβλητης, χωρίς να την ενημερώσει, και έπληξε καίρια την επαγγελματική της φήμη. Η παραβίαση αυτή συνιστούσε σπουδαίο λόγο έκτακτης καταγγελίας κατά το άρθρο 8 παρ. 8 και ρητό όρο της σύμβασης, με συνέπεια να μην οφείλεται αποζημίωση πελατείας κατά το άρθρο 9 παρ. 3α του π.δ. 219/1991. Η καταγγελία δεν ήταν καταχρηστική, καθώς εξυπηρετούσε το καλώς εννοούμενο συμφέρον της αναιρεσίβλητης και εντασσόταν στις προβλέψιμες συναλλακτικές δυνατότητες, ενώ η επένδυση 797.018,87 ευρώ του αναιρεσείοντος ήταν δική του επιλογή και όχι εξαναγκασμός από την αναιρεσίβλητη. Δεν αποδείχθηκε αδικοπρακτική συμπεριφορά της αναιρεσίβλητης ούτε καταχρηστική εκμετάλλευση οικονομικής εξάρτησης.
Τελική Απόφαση
Απορρίπτει την από 27-11-2019 αίτηση του Κ. Μ. του Κ. για αναίρεση της 5375/2017 απόφασης του Τριμελούς Εφετείου Αθηνών. Διατάσσει την εισαγωγή του παράβολου στο Δημόσιο Ταμείο. Επιβάλλει στον αναιρεσείοντα τα δικαστικά έξοδα της αναιρεσίβλητης, τα οποία ορίζει στο ποσό των δύο χιλιάδων επτακοσίων (2.700,00) ευρώ.
Ακριβές Νομικό Ερώτημα
Αν η καταγγελία σύμβασης εμπορικής αντιπροσωπείας και αποκλειστικής διανομής για σπουδαίο λόγο, λόγω επανειλημμένης παρακράτησης από τον αντιπρόσωπο προκαταβολών πελατών που εισέπραξε για λογαριασμό του αντιπροσωπευόμενου και πλήξης της επαγγελματικής φήμης του τελευταίου, αποκλείει το δικαίωμα του αντιπροσώπου σε αποζημίωση πελατείας και αποζημίωση για διαφυγόντα κέρδη, και αν η καταγγελία αυτή συνιστά καταχρηστική άσκηση δικαιώματος ή αδικοπρακτική συμπεριφορά όταν ο αντιπρόσωπος είχε προβεί σε μεγάλη επένδυση για την τήρηση των συμβατικών προδιαγραφών.
Αναφορές σε Νόμους
Άνοιγμα απόφασης

ΑΠ 603/2020

Δικονομικό Δίκαιο · Εμπορικό Δίκαιο2020Άρειος Πάγος
Σχετικότητα 95.0%
Κρίσιμα Πραγματικά Περιστατικά
Μεταξύ αντιπροσωπευόμενου παραγωγού ενδυμάτων και εμπορικού αντιπροσώπου λειτουργούσε από το 2000 και ιδίως 2008-2012 διαδοχική ετήσια σύμβαση εμπορικής αντιπροσωπείας, αντιμετωπιζόμενη ως αορίστου χρόνου. Περιοχές ευθύνης: Πελοπόννησος, Αιτωλοακαρνανία, Καρπενήσι, Ήπειρος, Ιόνια, Βοιωτία, Φθιώτιδα, Φωκίδα. Συμφωνήθηκε προμήθεια 7% και ρήτρα συμμετοχής του αντιπροσώπου σε επισφάλειες 33% (del credere) με δικαίωμα συμψηφισμού. Οι οδηγίες του αντιπροσωπευόμενου επέβαλλαν προκαταβολές 30%-35%, επιταγές έως 4 μηνών και μηδενισμό υπολοίπων. Διαπιστώθηκαν μειώσεις δειγματισμών, μη επίτευξη στόχων (ενδεικτικά -34,90% στο 2012 και αρνητικές αποκλίσεις -26,9% και -37,5% το 2013), μη είσπραξη προκαταβολών, επιταγές πέραν των ορίων και ανοιχτοί λογαριασμοί ~27% των πελατών. Το 2013 επήλθε καταγγελία. Ο αντιπρόσωπος ζήτησε προμήθειες 27.303,51 ευρώ (αναγνωρισμένες στην καταγγελία) και 26.740,68 ευρώ για παραγγελίες που θα εκτελούνταν, και αποζημίωση πελατείας 151.027,66 ευρώ. Ο αντιπροσωπευόμενος προέβαλε συμψηφισμό από ρήτρα επισφαλειών 46.171,75 ευρώ, παρακράτησε 27.303,51 ευρώ και ζήτησε 18.868,24 ευρώ υπολοίπου, καθώς και 1.460,95 ευρώ αξία δειγμάτων.
Νομική Σκέψη του Δικαστηρίου
Το άρθρο 9 § 1 και § 3 π.δ. 219/1991 προβλέπει αποζημίωση πελατείας μετά τη λύση της σύμβασης εφόσον ο αντιπρόσωπος έφερε νέους πελάτες/προήγαγε υποθέσεις, ο εντολέας διατηρεί ουσιαστικά οφέλη και η καταβολή είναι δίκαιη, αλλά αποκλείεται όταν η λύση οφείλεται σε υπαιτιότητα του αντιπροσώπου που δικαιολογεί έκτακτη καταγγελία. Το άρθρο 6 § 2 π.δ. 219/1991 θεμελιώνει προμήθεια μετά τη λύση μόνο για πράξεις που πράγματι συναφθούν εντός εύλογου χρόνου λόγω της προγενέστερης δραστηριότητας. Τα άρθρα 173 και 200 ΑΚ διέπουν την ερμηνεία ασαφών συμβατικών ρητρών. Το δικαστήριο διαπίστωσε ότι οι ετήσιες συμβάσεις (2008-2012) συνιστούσαν σχέση αορίστου, με προμήθεια 7% και ρήτρα συμμετοχής σε επισφάλειες 33%. Δεν επιτεύχθηκαν στόχοι σε 3 από 4 σεζόν, σημειώθηκαν μειώσεις (έως -34,90%), μη είσπραξη προκαταβολών 30%-35%, επιταγές εκτός ορίων και 27% ανοιχτοί λογαριασμοί. Υπήρξαν επανειλημμένες έγγραφες συστάσεις και καταγγελία το 2013. Ο αντιπρόσωπος αξίωσε 27.303,51 ευρώ προμήθειες (ομολογημένες), 26.740,68 ευρώ για μελλοντικές πωλήσεις και 151.027,66 ευρώ αποζημίωση πελατείας. Ο αντιπροσωπευόμενος αντιπρόβαλε συμψηφισμό 46.171,75 ευρώ (υπόλοιπο 18.868,24 ευρώ) από τη ρήτρα. Εφαρμόζοντας τις ανωτέρω διατάξεις, έκρινε ότι υπάρχει σπουδαίος λόγος καταγγελίας λόγω ουσιωδών παραβάσεων, αποκλείοντας την αποζημίωση πελατείας. Έκρινε μη νόμιμη την απαίτηση 26.740,68 ευρώ, αφού δεν είχαν συναφθεί οι πωλήσεις κατά το άρθρο 6 § 2. Διαπίστωσε σφάλμα ως προς το ποσό 27.303,51 ευρώ, διότι δεν συνεκτιμήθηκε η ομολογία στην καταγγελία, και σφάλμα στην ερμηνεία της ρήτρας del credere, αφού δεν εφαρμόστηκαν τα άρθρα 173 και 200 ΑΚ.
Κύριοι Λόγοι Απόφασης
Η αναίρεση έγινε εν μέρει δεκτή διότι: α) το Εφετείο παρέλειψε να συνεκτιμήσει τον σαφή αγωγικό ισχυρισμό ότι ο αντιπροσωπευόμενος είχε ομολογήσει την οφειλή προμηθειών 27.303,51 ευρώ στο έγγραφο καταγγελίας, καθιστώντας περιττή περαιτέρω εξειδίκευση (άρθρο 559 αριθ. 8 ΚΠολΔ), και β) ερμήνευσε τη ρήτρα συμμετοχής 33% σε επισφάλειες χωρίς προσφυγή στους ερμηνευτικούς κανόνες των άρθρων 173 και 200 ΑΚ, γεγονός που συνιστά παραβίαση ουσιαστικού δικαίου (άρθρο 559 αριθ. 1 ΚΠολΔ). Αντίθετα, οι λόγοι για την προμήθεια 26.740,68 ευρώ απορρίφθηκαν, επειδή κατά το άρθρο 6 § 2 π.δ. 219/1991 προμήθεια μετά τη λύση οφείλεται μόνο για πράξεις που πράγματι συναφθούν. Επίσης απορρίφθηκαν οι λόγοι κατά της ουσιαστικής κρίσης που απέκλεισε την αποζημίωση πελατείας, αφού αποδείχθηκε σπουδαίος λόγος καταγγελίας λόγω παραβάσεων (μη επίτευξη στόχων, μη είσπραξη προκαταβολών, καθυστερήσεις, προσβλητική συμπεριφορά).
Τελική Απόφαση
Αναιρεί την υπ' αριθμ. 2130/2017 απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης, μόνο ως προς τα παραπάνω κεφάλαιά της που αναφέρονται στο σκεπτικό. Παραπέμπει την υπόθεση κατά το αναιρούμενο μέρος για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, που θα συγκροτηθεί όμως από δικαστές άλλους από αυτούς που εξέδωσαν την αναιρούμενη απόφαση. Διατάσσει την απόδοση στην αναιρεσείουσα του παραβόλου, που καταβλήθηκε από αυτήν και Καταδικάζει την αναιρεσίβλητη σε μέρος των δικαστικών εξόδων της αναιρεσείουσας, το οποίο ορίζει σε δύο χιλιάδες (2.000) ευρώ.
Ακριβές Νομικό Ερώτημα
Αν ο εμπορικός αντιπρόσωπος δικαιούται αποζημίωση πελατείας μετά τη λύση της σύμβασης όταν η καταγγελία έγινε για σπουδαίο λόγο αποδιδόμενο σε υπαιτιότητά του (ιδίως μη επίτευξη συμφωνημένων στόχων, παράβαση εμπορικής πολιτικής, αθέτηση ουσιωδών υποχρεώσεων) και ποια κριτήρια θεμελιώνουν τον «σπουδαίο λόγο» κατά το π.δ. 219/1991.
Αναφορές σε Νόμους
Άνοιγμα απόφασης

ΑΠ 610/2022

Εμπορικό Δίκαιο · Δικονομικό Δίκαιο2022Άρειος Πάγος
Σχετικότητα 95.8%
Κρίσιμα Πραγματικά Περιστατικά
Την 1.4.2003 συνήφθη σύμβαση εμπορικής αντιπροσωπείας αορίστου χρόνου μεταξύ ομόρρυθμης εταιρίας (αντιπρόσωπος) και ανώνυμης εταιρίας (αντιπροσωπευόμενη) για την προώθηση και διάθεση παιδικών ενδυμάτων με το σήμα της αντιπροσωπευόμενης στην Αττική και την Κρήτη. Η σύμβαση αποτελούσε συνέχεια συνεργασίας που είχε ξεκινήσει το 1989. Η προμήθεια συμφωνήθηκε 4% επί της εισπραχθείσας αξίας των τιμολογηθέντων εμπορευμάτων, αλλά στην πράξη καταβαλλόταν επί της αξίας των τιμολογούμενων εμπορευμάτων. Την 4.1.2011 η αντιπροσωπευόμενη παραχώρησε σε τρίτη εταιρία την άδεια αποκλειστικής χρήσης των σημάτων της για δέκα έτη και ανακοίνωσε στην αντιπρόσωπο τη διακοπή της συνεργασίας, χωρίς να τηρήσει την προθεσμία έξι μηνών. Οι αμοιβές της αντιπροσώπου τα τελευταία πέντε έτη (2006-2011) ανήλθαν σε 766.280,95 ευρώ, με μέσο όρο 153.256,19 ευρώ. Η αντιπρόσωπος προσέλκυσε νέους πελάτες και προήγαγε σημαντικά τις υποθέσεις της αντιπροσωπευόμενης. Η αντιπροσωπευόμενη αξιοποίησε μετά τη λύση το πελατολόγιο της αντιπροσώπου, αλλά δεν διατήρησε εξ ολοκλήρου τα οικονομικά οφέλη λόγω της παραχώρησης της άδειας χρήσης.
Νομική Σκέψη του Δικαστηρίου
Το άρθρο 9 παρ. 1 του π.δ. 219/1991 προβλέπει ότι ο εμπορικός αντιπρόσωπος δικαιούται μετά τη λύση της σύμβασης αποζημίωση πελατείας, εάν έφερε νέους πελάτες ή προήγαγε σημαντικά τις υποθέσεις με τους υπάρχοντες πελάτες, ο εντολέας διατηρεί ουσιαστικά οφέλη και η καταβολή της αποζημίωσης είναι δίκαιη, λαμβανομένων υπόψη όλων των περιστάσεων. Το ποσό της αποζημίωσης δεν μπορεί να υπερβαίνει το μέσο ετήσιο όρο των αμοιβών των πέντε τελευταίων ετών. Το Εφετείο διαπίστωσε ότι η αντιπρόσωπος προσέλκυσε νέους πελάτες και προήγαγε σημαντικά τις υποθέσεις της αντιπροσωπευόμενης, η οποία αξιοποίησε μετά τη λύση το πελατολόγιο. Οι αμοιβές της αντιπροσώπου τα τελευταία πέντε έτη ανήλθαν σε 766.280,95 ευρώ, με μέσο όρο 153.256,19 ευρώ. Η καταγγελία έγινε αιφνιδιαστικά χωρίς τήρηση της προθεσμίας έξι μηνών. Η αντιπροσωπευόμενη δεν διατήρησε εξ ολοκλήρου τα οικονομικά οφέλη λόγω της παραχώρησης της άδειας χρήσης σε τρίτη εταιρία. Εφαρμόζοντας το κριτήριο της δίκαιης αποζημίωσης, το Εφετείο εξέτασε όλες τις περιστάσεις της συγκεκριμένης περίπτωσης, συμπεριλαμβανομένων του τρόπου λειτουργίας της σύμβασης, των συνθηκών λύσης, της προσέλκυσης πελατών, της αξιοποίησης του πελατολογίου και της μη διατήρησης όλων των οικονομικών οφελών, και κατέληξε ότι το εύλογο και δίκαιο ποσό αποζημίωσης πελατείας είναι 60.000 ευρώ.
Κύριοι Λόγοι Απόφασης
Η αίτηση αναίρεσης της αντιπροσώπου απορρίφθηκε διότι το Εφετείο ορθά ερμήνευσε και εφάρμοσε το άρθρο 9 παρ. 1 του π.δ. 219/1991, αφού οι παραδοχές του ότι η αντιπρόσωπος προσέλκυσε νέους πελάτες, προήγαγε σημαντικά τις υποθέσεις της αντιπροσωπευόμενης και η τελευταία αξιοποίησε το πελατολόγιο, πληρούσαν το πραγματικό της διάταξης. Η κρίση του Εφετείου ως προς το ποσό της δίκαιης αποζημίωσης πελατείας (60.000 ευρώ) ανήκει στη διακριτική του ευχέρεια και δεν ελέγχεται αναιρετικά, αφού σχηματίζεται από την εκτίμηση πραγματικών γεγονότων. Το Εφετείο δεν υπερέβη τα ακραία όρια της διακριτικής του ευχέρειας και δεν παραβίασε την αρχή της αναλογικότητας, καθόσον το επιδικασθέν ποσό, κατά την κοινή πείρα και τη δικαστηριακή πρακτική, δεν υπολείπεται καταφανώς από τα επιδικαζόμενα σε παρόμοιες περιπτώσεις. Η αίτηση αναίρεσης της αντιπροσωπευόμενης έγινε δεκτή διότι το Εφετείο παρά το νόμο δεν έλαβε υπόψη τους ισχυρισμούς της για αξιώσεις που απορρέουν από συμβατική ρήτρα del credere και από αδικαιολόγητο πλουτισμό, οι οποίες δεν συναρτώνται με τη λύση της σύμβασης.
Τελική Απόφαση
Συνεκδικάζει τις από 12 Δεκεμβρίου 2017 και 18 Δεκεμβρίου 2017 αιτήσεις αναιρέσεως κατά της με αριθ. 3200/2017 απόφασης του Τριμελούς Εφετείου Αθηνών. Απορρίπτει την από 12 Δεκεμβρίου 2017 αίτηση της ομόρρυθμης εταιρίας με την επωνυμία "..." για αναίρεση της με αριθ. 3200/2017 απόφασης του Τριμελούς Εφετείου Αθηνών. Διατάσσει την εισαγωγή στο Δημόσιο Ταμείο του κατατεθέντος, για την άσκηση της ένδικης αίτησης αναιρέσεως, παραβόλου. Και Καταδικάζει την αναιρεσείουσα στα δικαστικά εξόδων της αναιρεσίβλητης, τα οποία ορίζει στο ποσό των δύο χιλιάδων επτακοσίων (2.700,00) ευρώ. Δέχεται την από 18 Δεκεμβρίου 2017 αίτηση αναιρέσεως της ανώνυμης εταιρίας με την επωνυμία "... για αναίρεση της με αριθ. 3200/2017 απόφασης του Τριμελούς Εφετείου Αθηνών. ΑΝΑΙΡΕΙ εν μέρει την με αριθ. 3200/2017 απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Αθηνών και ειδικότερα κατά το μέρος που απέρριψε τα αναφερόμενα στο σκεπτικό κονδύλια των 128.582,12 ευρώ και 6.690,30 ευρώ της από 6-7-2012 αγωγής της αναιρεσείουσας κατά της αναιρεσίβλητης. ΠΑΡΑΠΕΜΠΕΙ την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση, κατά το αναιρεθέν μέρος, στο ίδιο Εφετείο, που θα συγκροτηθεί όμως από δικαστές άλλους από αυτούς που εξέδωσαν την αναιρούμενη απόφαση. ΔΙΑΤΑΖΕΙ την απόδοση στην αναιρεσείουσα του κατατεθέντος για την άσκηση της αίτησης αναιρέσεως παραβόλου. Και Καταδικάζει την αναιρεσίβλητη στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσείουσας, τα οποία προσδιορίζει στο ποσό των τριών χιλιάδων (3.000) ευρώ.
Ακριβές Νομικό Ερώτημα
Αν η αποζημίωση πελατείας εμπορικού αντιπροσώπου μπορεί να καθοριστεί σε ποσό κατώτερο του μέσου ετήσιου όρου των αμοιβών των τελευταίων πέντε ετών, λαμβανομένων υπόψη όλων των περιστάσεων της συγκεκριμένης περίπτωσης, και αν η κρίση του δικαστηρίου ως προς το ύψος της δίκαιης αποζημίωσης ανήκει στη διακριτική του ευχέρεια και δεν ελέγχεται αναιρετικά, καθώς και αν αξιώσεις που απορρέουν από συμβατική ρήτρα del credere και από αδικαιολόγητο πλουτισμό συναρτώνται με τη λύση της σύμβασης εμπορικής αντιπροσωπείας.
Αναφορές σε Νόμους
Άνοιγμα απόφασης

ΑΠ 547/2015

Εμπορικό Δίκαιο · Δικονομικό Δίκαιο2015Άρειος Πάγος
Σχετικότητα 95.7%
Κρίσιμα Πραγματικά Περιστατικά
Διανομέας συνεργάστηκε επί μακρό χρόνο με παραγωγό παγωτών, με σύμβαση που από το 1981/1982 εξελίχθηκε σε διαδοχικές ορισμένου χρόνου και στη πράξη λειτούργησε ως αορίστου χρόνου. Οι όροι προέβλεπαν αποκλειστική διανομή σε συγκεκριμένες περιοχές, προμήθεια 9,5% επί της αξίας, καθημερινή εξόφληση, χρήση ιδιόκτητου αυτοκινήτου-ψυγείου και αποθήκης, απασχόληση βοηθού με δαπάνη του διανομέα και ρήτρα μη ανταγωνισμού μέχρι ένα έτος μετά τη λύση. Για πωλήσεις σε υπεραγορές συμφωνήθηκε προμήθεια 5% (2000 και 2003). Η συνεργασία διακόπηκε με έγγραφο 22-12-2006, με λήξη 31-12-2006, χωρίς τήρηση εξάμηνης προθεσμίας. Το 2006 η αξία πωλήσεων ήταν 433.927,01 ευρώ και η προμήθεια 41.223,06 ευρώ. Τα κέρδη του τελευταίου έτους ανήλθαν σε 49.944,43 ευρώ. Υπήρξαν εναλλακτικοί προμηθευτές στην αγορά (ΕΒΓΑ, ΚΡΙ-ΚΡΙ, ALGIDA).
Νομική Σκέψη του Δικαστηρίου
Το άρθρο 9 § 1 Π.Δ. 219/1991 προβλέπει αποζημίωση πελατείας μετά τη λύση της σύμβασης, μέχρι τον μέσο ετήσιο όρο αμοιβών των τελευταίων πέντε ετών, λαμβάνοντας υπόψη ιδίως τις προμήθειες που χάνει ο αντιπρόσωπος και τη ρήτρα μη ανταγωνισμού. Το άρθρο 8 § 4 του ίδιου Π.Δ. καθορίζει προθεσμία καταγγελίας, ενώ τα άρθρα 914 και 298 ΑΚ θεμελιώνουν αξίωση για θετική ζημία και διαφυγόν κέρδος. Κατά τη συρροή αξιώσεων, η ικανοποίηση μίας για την ίδια παροχή αποσβένει τις λοιπές. Το δικαστήριο διαπίστωσε ότι η σύμβαση λειτουργούσε ως αορίστου χρόνου και καταγγέλθηκε χωρίς εξάμηνη προθεσμία (λήξη 31-12-2006). Για το 2006 η προμήθεια ήταν 41.223,06 ευρώ επί πωλήσεων 433.927,01 ευρώ, με διαφυγόντα κέρδη εξαμήνου 20.611,53 ευρώ. Η αποζημίωση πελατείας υπολογίστηκε σε 44.702,01 ευρώ ως μέσος όρος πενταετίας. Η προμήθεια 5% για υπεραγορές συμφωνήθηκε συμβατικά (2000, 2003), με ύπαρξη εναλλακτικών προμηθευτών στην αγορά. Εφαρμόζοντας τις διατάξεις, έκρινε ότι η αποζημίωση πελατείας κατά το άρθρο 9 § 1 καλύπτει την αξίωση για κέρδη ενός έτους, αποκλείοντας την παράλληλη αξίωση από αδικοπραξία ή 2Α ν. 703/1977. Η μη τήρηση της εξάμηνης προθεσμίας θεμελίωσε διαφυγόντα κέρδη έξι μηνών. Η μείωση προμήθειας δεν ήταν καταχρηστική ή αντίθετη στα χρηστά ήθη, ούτε αποδείχθηκε οικονομική εξάρτηση χωρίς ισοδύναμες εναλλακτικές. Η καταγγελία δεν αποτέλεσε καταχρηστική άσκηση δικαιώματος.
Κύριοι Λόγοι Απόφασης
Απορρίφθηκε η αναιρετική κριτική διότι: (α) η αξίωση για διαφυγόντα κέρδη ενός έτους, θεμελιούμενη στα άρθρα 2Α ν. 703/1977 και 914, 298 ΑΚ, συρρέει με την αποζημίωση πελατείας του άρθρου 9 § 1 Π.Δ. 219/1991 και, αφού αυτή ικανοποιήθηκε (44.702,01 ευρώ), αποκλείεται επιπλέον ικανοποίηση για το ίδιο αντικείμενο· (β) η μη τήρηση της εξάμηνης προθεσμίας καταγγελίας θεμελιώνει μόνο διαφυγόντα κέρδη εξαμήνου (20.611,53 ευρώ), όχι ετήσια· (γ) η μείωση προμήθειας σε 5% για πωλήσεις σε υπεραγορές ήταν προϊόν συμβατικής συμφωνίας, με ύπαρξη εναλλακτικών προμηθευτών και χωρίς απόδειξη σχέσης οικονομικής εξάρτησης ή αισχροκέρδειας κατά τα άρθρα 2Α ν. 703/1977 και 178-179 ΑΚ· (δ) η αιφνίδια καταγγελία εντάχθηκε σε θεμιτό επιχειρηματικό ανασχεδιασμό και δεν υπερέβη τα όρια του άρθρου 281 ΑΚ, ούτε στοιχειοθετήθηκαν αθέμιτες μεθοδεύσεις ή δόλος που να δικαιολογούν χρηματική ικανοποίηση.
Τελική Απόφαση
Απορρίπτει την από 10 Οκτωβρίου 2012 αίτηση του Ι. Φ. για αναίρεση της υπ’ αριθ. 3691/2010 αποφάσεως του Εφετείου Αθηνών. Διατάσσει την εισαγωγή του παραβόλου στο Δημόσιο Ταμείο. Καταδικάζει τον αναιρεσείοντα στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσίβλητης, τα οποία ορίζει σε δύο χιλιάδες επτακόσια (2.700) ευρώ.
Ακριβές Νομικό Ερώτημα
Αν η αξίωση για αποζημίωση λόγω διαφυγόντων κερδών ενός έτους, θεμελιούμενη σε αθέμιτο ανταγωνισμό ή αδικοπραξία, αποκλείεται λόγω συρροής όταν υφίσταται και ικανοποιείται η αποζημίωση πελατείας του άρθρου 9 § 1 Π.Δ. 219/1991, η οποία λαμβάνει υπόψη και ρήτρα μη ανταγωνισμού.
Αναφορές σε Νόμους
Άνοιγμα απόφασης

ΑΠ 360/2025

Εμπορικό Δίκαιο · Δικονομικό Δίκαιο2025Άρειος Πάγος
Σχετικότητα 95.6%
Κρίσιμα Πραγματικά Περιστατικά
Κυπριακή εταιρία ανέλαβε ως αντιπρόσωπος ελληνικής εταιρίας οίνων και ποτών με σύμβαση από 10.4.2008, διάρκειας οκτώ ετών, για την αντιπροσώπευση προϊόντων σε όλες τις χώρες του εξωτερικού εκτός Ελλάδας, στον τομέα λιανεμπορίου. Συμφωνήθηκε κοινή τιμολογιακή πολιτική με έγγραφη συγκατάθεση για κάθε μεταβολή. Αντιπρόσωπος δημιούργησε οργανωμένο δίκτυο πωλήσεων με σταθερούς πελάτες σε Γερμανία, Ρωσία, Κάτω Χώρες, Πολωνία, Σερβία, ΗΠΑ, Βέλγιο, Ουκρανία, Ουγγαρία, Γαλλία, Καναδά, Ελβετία και Λιθουανία. Από 2010 δημιουργήθηκαν αμφισβητήσεις για το ύψος αμοιβών αντιπροσώπου. Αντιπρόσωπος εξέδωσε τιμολόγια πώλησης προϊόντων προς γερμανική εταιρία (27.710 και 15.540 ευρώ) χωρίς έγγραφη συγκατάθεση αντιπροσωπευόμενου και ζήτησε απευθείας καταβολή σε δικό του λογαριασμό. Εκπρόσωπος αντιπροσώπου απέστειλε επιστολή σε γερμανική εταιρία με δυσφημιστικό περιεχόμενο για την αντιπροσωπευόμενη, αναφέροντας οικονομικές δυσχέρειες και προτείνοντας μακροχρόνια συνεργασία με δωρεάν εκμετάλλευση νέας ετικέτας. Αντιπροσωπευόμενη κατήγγειλε σύμβαση στις 10.10.2012 για τους ανωτέρω λόγους.
Νομική Σκέψη του Δικαστηρίου
Το άρθρο 9 παρ. 3 εδ. α' του ΠΔ 219/1991 ορίζει ότι η αποζημίωση πελατείας ή ανόρθωση ζημίας δεν οφείλεται όταν ο εντολέας καταγγείλει τη σύμβαση λόγω υπαιτιότητας του εμπορικού αντιπροσώπου που δικαιολογεί καταγγελία κατά πάντα χρόνο. Σπουδαίος λόγος καταγγελίας υπάρχει όταν ο ένας συμβαλλόμενος αθετεί υποχρεώσεις τόσο ουσιώδεις, ώστε να καθίσταται μη ανεκτή για το άλλο μέρος η συνέχιση της σύμβασης σύμφωνα με την καλή πίστη. Το δικαστήριο διαπίστωσε ότι η αντιπρόσωπος εταιρία προέβη σε ειδική τιμολόγηση γερμανικής εταιρίας χωρίς έγγραφη συγκατάθεση της αντιπροσωπευόμενης, παραβιάζοντας ρητό όρο της σύμβασης για κοινή τιμολογιακή πολιτική. Επιπλέον, ο εκπρόσωπος της αντιπροσώπου απέστειλε δυσφημιστική επιστολή σε μεγάλο πελάτη με σκοπό την προσέλκυσή του στο δικό της πελατολόγιο, ενεργώντας αντισυμβατικά και αντίθετα προς τα συναλλακτικά εμπορικά χρηστά ήθη. Εφαρμόζοντας το άρθρο 9 παρ. 3 εδ. α' του ΠΔ 219/1991, το δικαστήριο έκρινε ότι η ως άνω συμπεριφορά της αντιπροσώπου συνιστά αθέτηση ουσιωδών συμβατικών υποχρεώσεων, καθιστώντας μη ανεκτή τη συνέχιση της σύμβασης για την αντιπροσωπευόμενη, και ότι η καταγγελία έλαβε χώρα για σπουδαίο λόγο, με συνέπεια η αντιπρόσωπος να μη δικαιούται αποζημίωση πελατείας ή ανόρθωση ζημίας.
Κύριοι Λόγοι Απόφασης
Η αίτηση αναίρεσης απορρίφθηκε διότι το Εφετείο ορθά δέχθηκε ότι η καταγγελία της σύμβασης εμπορικής αντιπροσωπείας έγινε για σπουδαίο λόγο. Ειδικότερα, η αντιπρόσωπος εταιρία παραβίασε ουσιώδεις συμβατικές υποχρεώσεις της, προβαίνοντας σε ειδική τιμολόγηση γερμανικής εταιρίας χωρίς την απαιτούμενη έγγραφη συγκατάθεση της αντιπροσωπευόμενης και αποστέλλοντας δυσφημιστική επιστολή σε μεγάλο πελάτη με σκοπό την προσέλκυσή του στο δικό της πελατολόγιο. Η συμπεριφορά αυτή καθιστούσε μη ανεκτή για την αντιπροσωπευόμενη τη συνέχιση της σύμβασης σύμφωνα με την καλή πίστη. Κατ' εφαρμογή του άρθρου 9 παρ. 3 εδ. α' του ΠΔ 219/1991, η αντιπρόσωπος δεν δικαιούται αποζημίωση πελατείας ούτε ανόρθωση περαιτέρω ζημίας, καθώς η καταγγελία έλαβε χώρα λόγω υπαιτιότητάς της.
Τελική Απόφαση
Απορρίπτει την από 19-5-2022 αίτηση για αναίρεση της υπ' αριθμ. ...../2021 απόφασης του Τριμελούς Εφετείου Πατρών. Διατάσσει την εισαγωγή στο Δημόσιο Ταμείο του κατατεθέντος από την αναιρεσείουσα παραβόλου. Καταδικάζει την αναιρεσείουσα στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσίβλητης, τα οποία ορίζει στο συνολικό ποσό των δύο χιλιάδων επτακοσίων (2.700) Ευρώ.
Ακριβές Νομικό Ερώτημα
Αν συνιστά σπουδαίο λόγο καταγγελίας σύμβασης εμπορικής αντιπροσωπείας η παραβίαση ουσιωδών συμβατικών υποχρεώσεων από τον αντιπρόσωπο, όπως η μονομερής τιμολόγηση πελάτη χωρίς έγγραφη συγκατάθεση του αντιπροσωπευόμενου και η αποστολή δυσφημιστικής επιστολής σε πελάτη με σκοπό την προσέλκυσή του στο δικό του πελατολόγιο, και αν σε τέτοια περίπτωση ο αντιπρόσωπος δικαιούται αποζημίωση πελατείας ή ανόρθωση περαιτέρω ζημίας κατά το άρθρο 9 παρ. 1 και 3 του ΠΔ 219/1991.
Αναφορές σε Νόμους
Άνοιγμα απόφασης

ΑΠ 1037/2024

Δικονομικό Δίκαιο · Εμπορικό Δίκαιο2024Άρειος Πάγος
Σχετικότητα 95.6%
Κρίσιμα Πραγματικά Περιστατικά
Υπήρξε σύμβαση εμπορικής αντιπροσωπείας από 20.9.2008, αόριστης διάρκειας, με αντικείμενο προώθηση ηλεκτρολογικών προϊόντων σε αλυσίδες λιανικής στην Ελλάδα και συνεργασίες στη Γερμανία. Συμφωνήθηκε προμήθεια 2% επί της τιμολογιακής αξίας, μειωμένη σε 1,5% από αρχές 2012 έως 3ο τρίμηνο 2015 και επαναφορά σε 2% μετά. Η καταβολή γινόταν ανά τρίμηνο. Η συνεργασία καταγγέλθηκε στις 12.6.2017 από τον αντιπροσωπευόμενο. Ο εμπορικός αντιπρόσωπος επικαλέστηκε ανεξόφλητα τιμολόγια συνολικού ποσού 5.988,02 ευρώ, διαφορές προμηθειών 35.059,66 ευρώ, συνολικές ετήσιες αμοιβές 2013-2016 ύψους 99.068,48 ευρώ και ζήτησε αποζημίωση πελατείας ίση με τον μέσο ετήσιο όρο της πενταετίας (19.813,70 ευρώ). Ζήτησε επίσης διαφυγόντα κέρδη για το β’ εξάμηνο 2017, περιλαμβάνοντας 2.077,55 ευρώ για συναλλαγές με πελάτη του εξωτερικού και 26.365,19 ευρώ για πωλήσεις στην εγχώρια αγορά.
Νομική Σκέψη του Δικαστηρίου
Το άρθρο 6 § 1 ΠΔ 219/1991 προβλέπει δικαίωμα προμήθειας για πράξεις που συνήφθησαν με παρέμβαση του αντιπροσώπου, το άρθρο 6 § 2α για πράξεις μετά τη λύση, και το άρθρο 9 § 1 για αποζημίωση πελατείας εφόσον συντρέχουν οι νόμιμες προϋποθέσεις. Κατά το άρθρο 216 § 1 ΚΠολΔ, η αγωγή πρέπει να περιέχει σαφή πραγματικά περιστατικά που θεμελιώνουν τις αξιώσεις, χωρίς να απαιτείται εξαντλητική αναλυτική παράθεση κάθε επιμέρους πράξης όταν προσδιορίζονται επαρκώς τα κρίσιμα μεγέθη. Το δικαστήριο δέχθηκε ότι προτάθηκε σύμβαση από 20.9.2008, με προμήθεια 2% (1,5% από 2012 έως 3ο τρ. 2015) και τριμηνιαία εκκαθάριση, λύθηκε στις 12.6.2017, και προσδιορίστηκαν τιμολόγια, κύκλος εργασιών και διαφορές προμηθειών (5.988,02 και 35.059,66 ευρώ), συνολικές αμοιβές 2013-2016 (99.068,48 ευρώ) και μέσος ετήσιος όρος πενταετίας (19.813,70 ευρώ), καθώς και διαφυγόντα κέρδη 2017 (2.077,55 και 26.365,19 ευρώ). Εφαρμόζοντας τα ανωτέρω, έκρινε ότι οι επικλήσεις αυτές επαρκούν για το ορισμένο των αξιώσεων προμήθειας και αποζημίωσης πελατείας, χωρίς ανάγκη λεπτομερούς απαρίθμησης κάθε συναλλαγής ή ονομαστικής αναφοράς πελατών, και ότι η αντίθετη κρίση περί αοριστίας παραβίασε το άρθρο 216 ΚΠολΔ, θεμελιώνοντας λόγο αναίρεσης κατά το άρθρο 559 αρ. 14 ΚΠολΔ.
Κύριοι Λόγοι Απόφασης
Η αναίρεση έγινε δεκτή διότι η αγωγή περιείχε όλα τα απαιτούμενα στοιχεία για το ορισμένο: σύμβαση αντιπροσωπείας, χρόνο και αόριστη διάρκεια, αντικείμενο και περιοχή, προσυμφωνημένη προμήθεια και μεταβολές της, συγκεκριμένα τιμολόγια και αναλυτικές διαφορές αμοιβών ανά έτος, αποτύπωση κύκλου εργασιών με δημόσιο φορολογικό έγγραφο, μέσο ετήσιο όρο αμοιβών πενταετίας (2013-2017) για την αποζημίωση πελατείας, καθώς και ειδικό προσδιορισμό των διαφυγόντων κερδών έως τη νόμιμη προθεσμία καταγγελίας (άρθρο 8 §3-4 ΠΔ 219/1991). Δεν ήταν αναγκαία η εξαντλητική παράθεση κάθε μεμονωμένης συναλλαγής ή ονομαστική απαρίθμηση πελατών, δεδομένης της επίκλησης τιμολογίων και των κρίσιμων μεγεθών. Επομένως, η απορριπτική κρίση του δικαστηρίου της ουσίας περί αοριστίας αντίκειτο στο άρθρο 216 ΚΠολΔ, θεμελιώνοντας τον λόγο αναίρεσης του άρθρου 559 αρ. 14 ΚΠολΔ.
Τελική Απόφαση
Αναιρεί τη με αριθμό 942/2021 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης. Παραπέμπει την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο δικαστήριο, που θα συγκροτηθεί από άλλον Δικαστή, εκτός εκείνου που δίκασε προηγουμένως. Διατάσσει την απόδοση στην αναιρεσείουσα του παραβόλου που κατέθεσε. Καταδικάζει την αναιρεσίβλητη στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσείουσας τα οποία ορίζει στο ποσό των τριών χιλιάδων (3.000) ευρώ.
Ακριβές Νομικό Ερώτημα
Αν για την επιδίκαση προμηθειών και αποζημίωσης πελατείας σε σύμβαση εμπορικής αντιπροσωπείας αρκεί, για το ορισμένο της αγωγής, ο προσδιορισμός σύμβασης, περιοχής, προϊόντων, ποσοστού προμήθειας και μεταβολών του, αναφορά τιμολογίων, κύκλου εργασιών και μέσου ετήσιου όρου αμοιβών πενταετίας, χωρίς αναλυτική παράθεση κάθε επί μέρους συναλλαγής ή ονομαστική απαρίθμηση πελατών.
Αναφορές σε Νόμους
Άνοιγμα απόφασης

ΑΠ 823/2015

Δικονομικό Δίκαιο · Εμπορικό Δίκαιο2015Άρειος Πάγος
Σχετικότητα 95.5%
Κρίσιμα Πραγματικά Περιστατικά
Υπήρχε εμπορική σχέση αποκλειστικής διανομής από το 1994 και εμπορικής αντιπροσωπείας από το 2003 για προϊόντα στην περιοχή της Κρήτης, με αμοιβή προμήθειας επί της αξίας τιμολογίων. Η συνεργασία ανανεωνόταν ετησίως με ταυτόσημους όρους (αλυσιδωτές συμβάσεις) και ανελήφθη ως αορίστου χρόνου. Η καταγγελία κοινοποιήθηκε στις 10/5/2005 με λήξη στις 30/6/2005. Η δραστηριότητα για τα συγκεκριμένα προϊόντα αντιστοιχούσε περίπου στο 70% του ετήσιου κύκλου εργασιών του διανομέα/αντιπροσώπου. Πραγματοποιήθηκαν επενδύσεις: αγορά οικοπέδου 4 στρεμμάτων (275.000 ευρώ), κατασκευή αποθηκευτικού κέντρου 820 τ.μ. και γραφείων 180 τ.μ., αγορά φορτηγού (14.598,96 ευρώ) και κλαρκ με χρηματοδοτική μίσθωση, συνολικού κόστους 647.061,48 ευρώ, με προγραμματισμένη απόσβεση σε 10 έτη. Ζητήθηκαν διαφυγόντα κέρδη υπολογιζόμενα για ορίζοντα 8 άλλως 5 ετών, καθώς και αποζημίωση πελατείας, επικαλούμενοι εισφορά νέων πελατών και σημαντική προαγωγή υποθέσεων.
Νομική Σκέψη του Δικαστηρίου
Το άρθρο 8 § 4 του ΠΔ 219/1991 προβλέπει προθεσμίες καταγγελίας για συμβάσεις εμπορικής αντιπροσωπείας αορίστου χρόνου, ενώ το άρθρο 9 § 1 ρυθμίζει την αποζημίωση πελατείας και το άρθρο 298 ΑΚ το διαφυγόν κέρδος. Κατά αναλογική εφαρμογή, οι κανόνες αυτοί καταλαμβάνουν συμβάσεις αποκλειστικής διανομής όταν η διαμεσολαβητική λειτουργία προσομοιάζει ουσιωδώς με του εμπορικού αντιπροσώπου. Το δικαστήριο διαπίστωσε ότι η σχέση ήταν αορίστου χρόνου λόγω αλυσιδωτών ανανεώσεων· η καταγγελία έγινε 10/5/2005 με λήξη 30/6/2005. Η δραστηριότητα για τα προϊόντα του αντιπροσωπευομένου κάλυπτε ~70% του τζίρου. Υπήρξαν επενδύσεις συνολικού κόστους 647.061,48 ευρώ (οικόπεδο, εγκαταστάσεις 820 τ.μ., γραφεία 180 τ.μ., όχημα 14.598,96 ευρώ, κλαρκ). Ζητήθηκαν διαφυγόντα κέρδη για 8/5 έτη και αποζημίωση πελατείας με επίκληση εισφοράς νέων πελατών, σημαντικής προαγωγής και διατήρησης ωφελειών. Εφαρμόζοντας τα άρθρα 8 και 9 του ΠΔ 219/1991 και 298 ΑΚ, έκρινε ότι τα διαφυγόντα κέρδη σε σύμβαση αορίστου χρόνου περιορίζονται στην νόμιμη προθεσμία καταγγελίας (6 μήνες για διανομή, 1 μήνα για αντιπροσωπεία). Για την αποζημίωση πελατείας αρκεί η επίκληση των νόμιμων προϋποθέσεων χωρίς ονομαστική καταγραφή πελατών ή εξειδίκευση των ωφελειών, εφόσον προσδιορίζεται ο μέσος ετήσιος όρος αμοιβών.
Κύριοι Λόγοι Απόφασης
Έγινε δεκτός ο λόγος αναιρέσεως από το άρθρο 559 αρ. 14 ΚΠολΔ διότι το δικαστήριο της ουσίας απέρριψε παρά το νόμο ως αόριστη την αξίωση αποζημίωσης πελατείας, ενώ στο δικόγραφο είχαν προβληθεί όλες οι προϋποθέσεις του άρθρου 9 ΠΔ 219/1991 (εισφορά νέων πελατών, σημαντική προαγωγή υποθέσεων, διατήρηση ουσιαστικών ωφελειών και προσδιορισμός μέσου ετήσιου όρου αμοιβών), χωρίς να απαιτείται ονομαστική αναφορά πελατών ή ακριβής ποσοτικοποίηση ωφελειών. Οι λοιποί λόγοι απορρίφθηκαν: τα διαφυγόντα κέρδη πέραν της νόμιμης προθεσμίας καταγγελίας κρίθηκαν μη νόμιμα σε σύμβαση αορίστου χρόνου και, ως προς το εντός εξαμήνου/μήνα μέρος, η αξίωση κρίθηκε αόριστη λόγω έλλειψης συγκεκριμένων περιστάσεων και προπαρασκευαστικών μέτρων που να καθιστούν πιθανό το κέρδος. Η αξίωση για αναπόσβαστες δαπάνες απορρίφθηκε ως αόριστη λόγω ανεπαρκούς εξειδίκευσης των επιμέρους κονδυλίων.
Τελική Απόφαση
ΚΗΡΥΣΣΕΙ απαράδεκτη τη συζήτηση της κρινόμενης αιτήσεως αναιρέσεως ως προς τους δευτέρα, τρίτη, πέμπτο και έκτο των αναιρεσιβλήτων. ΑΝΑΙΡΕΙ την υπ’ αριθμ. 5791/2011 τελεσίδικη απόφαση του Εφετείου Αθηνών κατά το αναφερόμενο στην αποζημίωση πελατείας κεφάλαιο αυτής . ΔΙΑΤΑΣΣΕΙ την επιστροφή του παραβόλου στην αναιρεσείουσα. ΠΑΡΑΠΕΜΠΕΙ την υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση, (κατά το παραπάνω κεφάλαιο) στο Εφετείο Αθηνών, συγκροτούμενο από διαφορετικούς από εκείνους που εξέδωσαν την αναιρούμενη απόφαση δικαστές. ΚΑΤΑΔΙΚΑΖΕΙ τους παρισταμένους αναιρεσίβλητους στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσείουσας τα οποία ορίζει σε τρείς χιλιάδες (3.000) ευρώ.
Ακριβές Νομικό Ερώτημα
Αν, σε συμβάσεις εμπορικής αντιπροσωπείας ή αποκλειστικής διανομής αορίστου χρόνου, τα διαφυγόντα κέρδη από καταγγελία περιορίζονται στο χρονικό διάστημα της νόμιμης προθεσμίας καταγγελίας και αν για την αποζημίωση πελατείας αρκεί η επίκληση εισφοράς νέων πελατών, σημαντικής προαγωγής υποθέσεων και διατήρησης ουσιαστικών ωφελειών χωρίς ονομαστική καταγραφή πελατών.
Αναφορές σε Νόμους
Άνοιγμα απόφασης

ΑΠ 246/2014

Εμπορικό Δίκαιο · Δικονομικό Δίκαιο2014Άρειος Πάγος
Σχετικότητα 95.5%
Κρίσιμα Πραγματικά Περιστατικά
Σύμβαση από το 1994 μεταξύ αντιπροσωπευόμενου και αποκλειστικού διανομέα/αντιπροσώπου για αυτοκίνητα σε περιφέρεια Αγίας Παρασκευής, με κάθετη μονάδα τριών σημείων (έκθεση, αποθήκη, συνεργείο) σε κατάστημα στη λεωφόρο Μεσογείων 479-481 (αίθουσα 839 τ.μ., πατάρι 455 τ.μ.). Ο διανομέας έφερε νέους πελάτες, τήρησε μη ανταγωνισμό, χρησιμοποίησε σήματα και υποδείξεις, και ο αντιπροσωπευόμενος είχε πρόσβαση στο πλήρες πελατολόγιο μέσω υποχρεωτικού λογισμικού. Κατά 1-11-1998 έως 31-10-2003 διαμεσολάβησε στην πώληση 2.157 οχημάτων με προμήθειες 653.906,43 ευρώ, πώλησε ως διανομέας 36 οχήματα με κέρδος 18.593 ευρώ, διενήργησε πωλήσεις ανταλλακτικών 4.728.029,21 ευρώ με κόστος 4.051.230,26 ευρώ (μικτό κέρδος 676.798,95 ευρώ) και παρείχε υπηρεσίες συντήρησης αξίας 2.814.201,24 ευρώ. Υπήρξε πτωτική τάση πωλήσεων μετά το 2000 (661, 497, 296, 198). Η καταγγελία γνωστοποιήθηκε το 2002 με ετήσια προθεσμία, στο πλαίσιο αλλαγών του κανονισμού (ΕΚ) 1400/2002.
Νομική Σκέψη του Δικαστηρίου
Το άρθρο 9 § 1 π.δ. 219/1991 προβλέπει αποζημίωση πελατείας μετά τη λύση σύμβασης εμπορικής αντιπροσωπείας, εφόσον ο αντιπρόσωπος εισήγαγε νέους πελάτες ή προήγαγε σημαντικά τις υποθέσεις και ο αντιπροσωπευόμενος διατηρεί ουσιαστικά οφέλη, με καταβολή δίκαιης αποζημίωσης που δεν υπερβαίνει τον μέσο ετήσιο όρο αμοιβών της τελευταίας πενταετίας. Κατά τα άρθρα 559 αριθ. 1 και 19 ΚΠολΔ ελέγχεται η ορθή εφαρμογή και η νόμιμη βάση, ενώ η στάθμιση του ποσού υπόκειται στη διακριτική ευχέρεια (άρθρο 561 § 1 ΚΠολΔ). Ο ισχυρισμός περί συνυπολογισμού προγενέστερων ετών είναι μη νόμιμος (άρθρο 559 αριθ. 8 ΚΠολΔ). Η επίκληση του άρθρου 281 ΑΚ δεν είναι εφαρμοστέα. Το δικαστήριο διαπίστωσε ότι ο αντιπρόσωπος/διανομέας από 1-11-1998 έως 31-10-2003 πώλησε 2.157 οχήματα (προμήθειες 653.906,43 ευρώ), ως διανομέας 36 οχήματα (κέρδος 18.593 ευρώ), πωλήσεις ανταλλακτικών 4.728.029,21 ευρώ με κόστος 4.051.230,26 ευρώ (μικτό κέρδος 676.798,95 ευρώ) και έσοδα υπηρεσιών 2.814.201,24 ευρώ. Ο μέσος ετήσιος όρος αμοιβών της πενταετίας ανήλθε σε 832.699,92 ευρώ. Υπήρξε πτωτική τάση πωλήσεων: 661 (2000), 497 (2001), 296 (2002), 198 (2003). Εφαρμόζοντας το άρθρο 9 § 1 π.δ. 219/1991, έκρινε ότι συντρέχουν οι προϋποθέσεις (νέοι πελάτες, διατηρούμενα οφέλη) και ότι η δίκαιη αποζημίωση προσδιορίζεται στο ήμισυ του μέσου όρου (416.349,96 ευρώ) λόγω της πτωτικής τάσης. Απέρριψε τους αναιρετικούς λόγους από 559 αριθ. 1 και 19 ΚΠολΔ (ορθή εφαρμογή και επαρκείς αιτιολογίες), τον λόγο από 559 αριθ. 8 ΚΠολΔ ως απαράδεκτο (μη νόμιμος υπολογισμός εκτός πενταετίας) και έκρινε το άρθρο 281 ΑΚ ανεφάρμοστο.
Κύριοι Λόγοι Απόφασης
Η αίτηση αναιρέσεως απορρίφθηκε διότι το Εφετείο ορθά ερμήνευσε και εφάρμοσε το άρθρο 9 § 1 π.δ. 219/1991, διαπιστώνοντας εισφορά νέων πελατών και διατήρηση ουσιαστικών ωφελειών, και προσδιόρισε τη δίκαιη αποζημίωση πελατείας στο μισό του μέσου ετήσιου όρου αμοιβών της τελευταίας πενταετίας (416.349,96 ευρώ), με επαρκείς, σαφείς και μη αντιφατικές αιτιολογίες. Ο αναιρετικός λόγος από 559 αριθ. 1 και 19 ΚΠολΔ ήταν αβάσιμος, καθώς δεν υπήρξε παραβίαση ουσιαστικού δικαίου ούτε έλλειψη νόμιμης βάσης. Ο λόγος από 559 αριθ. 8 ΚΠολΔ κρίθηκε απαράδεκτος, επειδή ο προβαλλόμενος υπολογισμός με έτη πέραν της τελευταίας πενταετίας είναι μη νόμιμος κατά το άρθρο 9 § 1 π.δ. 219/1991. Η επίκληση του άρθρου 281 ΑΚ ήταν ανεφάρμοστη.
Τελική Απόφαση
Απορρίπτει την από 22-08-2013 αίτηση της εταιρίας με την επωνυμία "...". Διατάσσει την εισαγωγή του καταβληθέντος από την άνω αναιρεσείουσα παραβόλου στο δημόσιο ταμείο. Καταδικάζει την άνω αναιρεσείουσα στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσίβλητης, τα οποία ορίζει σε δύο χιλιάδες επτακόσια (2.700) ευρώ.
Ακριβές Νομικό Ερώτημα
Αν ο εμπορικός αντιπρόσωπος ή αποκλειστικός διανομέας δικαιούται αποζημίωση πελατείας μετά τη λύση της σύμβασης όταν εισήγαγε νέους πελάτες και ο αντιπροσωπευόμενος διατηρεί ουσιαστικά οφέλη, και αν το ανώτατο ποσό της αποζημίωσης προσδιορίζεται αποκλειστικά από τον μέσο ετήσιο όρο των αμοιβών της τελευταίας πενταετίας, χωρίς δυνατότητα αναιρετικού ελέγχου στον συγκεκριμένο προσδιορισμό.
Αναφορές σε Νόμους
Άνοιγμα απόφασης

ΑΠ 1519/2013

Δικονομικό Δίκαιο · Εμπορικό Δίκαιο2013Άρειος Πάγος
Σχετικότητα 95.4%
Κρίσιμα Πραγματικά Περιστατικά
Υπήρξε σύμβαση μικτή εμπορικής αντιπροσωπείας και αποκλειστικής διανομής για αυτοκίνητα σε συγκεκριμένη περιοχή, με διάρκεια από 1-4-1993 έως 31-3-1998, η οποία έδινε δύο τρόπους πώλησης (διαμεσολάβηση στο όνομα του προμηθευτή ή αγορά-μεταπώληση). Ο διανομέας λειτουργούσε πολλαπλά σημεία πώλησης και χρησιμοποιούσε εξουσιοδοτημένα συνεργεία συντήρησης που ο προμηθευτής γνώριζε και ενέκρινε. Ο προμηθευτής ίδρυσε υποκατάστημα στην ίδια περιοχή και προέβη σε καταγγελία στις 16-2-1995, επικαλούμενος έλλειψη ιδίου συνεργείου. Ο διανομέας προσέλκυσε περίπου 775 νέους πελάτες, δαπανώντας περί τα 40.000.000 δρχ. σε διαφήμιση. Καθαρά κέρδη: 58.377.007 δρχ. (1993) και 69.970.244 δρχ. (1994). Συμφωνήθηκαν και επιτεύχθηκαν στόχοι πωλήσεων και ανταλλακτικών, με πριμ 6.637.500 δρχ. και 8.811.948 δρχ. αντίστοιχα, και συμμετοχή στη διαφήμιση 4.032.500 δρχ. Διαφυγόντα κέρδη εκτιμήθηκαν σε 267.460.325 δρχ., με προβλεπόμενη αύξηση κερδοφορίας κατά 10% ετησίως. Αποζημίωση πελατείας υπολογίστηκε σε 144.131.834 δρχ.
Νομική Σκέψη του Δικαστηρίου
Το άρθρο 9 § 1 του π.δ. 219/1991 κατοχυρώνει αποζημίωση πελατείας μετά τη λύση εμπορικής αντιπροσωπείας όταν ο αντιπρόσωπος εισήγαγε νέους πελάτες ή προήγαγε σημαντικά τις υποθέσεις και ο εντολέας διατηρεί ουσιαστικά οφέλη. Κατά το άρθρο 14 § 4 ν. 3557/2007 και τη νομολογία, οι διατάξεις αυτές εφαρμόζονται αναλογικά σε αποκλειστική διανομή όταν ο διανομέας αποτελεί μέρος της εμπορικής οργάνωσης του προμηθευτή. Το άρθρο 8 §§3-4,8 π.δ. 219/1991 ρυθμίζει έκτακτη καταγγελία με σπουδαίο λόγο, ενώ το άρθρο 216 ΚΠολΔ απαιτεί συγκεκριμένα περιστατικά για ορισμένο διαφυγόν κέρδος. Το δικαστήριο διαπίστωσε ότι ο διανομέας προσέλκυσε περίπου 775 νέους πελάτες, διεύρυνε το πελατολόγιο, και ο προμηθευτής διατήρησε οφέλη (αντικαταστάσεις οχημάτων, συντήρηση, ανταλλακτικά). Καθαρά κέρδη: 58.377.007 δρχ. (1993) και 69.970.244 δρχ. (1994). Διαφημιστικές δαπάνες περί τις 40.000.000 δρχ. και καταβληθέντα πριμ 6.637.500 δρχ. (αυτοκίνητα) και 8.811.948 δρχ. (ανταλλακτικά). Δεν υπήρχε συμβατική υποχρέωση ίδρυσης ιδίου συνεργείου. Εφαρμόζοντας τα ανωτέρω, έκρινε ότι συντρέχουν σωρευτικά οι προϋποθέσεις αποζημίωσης πελατείας και ότι η αξίωση διαφυγόντος κέρδους ήταν ορισμένη, στηριζόμενη σε προμήθειες, ποσοστά, υποδομές και προβλεπτή κερδοφορία. Η έκτακτη καταγγελία στερείται σπουδαίου λόγου, άρα συνεπάγεται ευθύνη για ζημία.
Κύριοι Λόγοι Απόφασης
Η αίτηση αναίρεσης απορρίφθηκε διότι: (α) η αγωγή για διαφυγόν κέρδος ήταν ορισμένη κατά το άρθρο 216 ΚΠολΔ, με επίκληση προμηθειών, ποσοστών κέρδους, υποδομών, προπαρασκευαστικών μέτρων και προβλεπτής αύξησης (6% προμήθειες, 14% πωλήσεις αυτοκινήτων, 10% ανταλλακτικά), (β) πληρούνται οι προϋποθέσεις αποζημίωσης πελατείας κατά το π.δ. 219/1991 (εισφορά περίπου 775 νέων πελατών, διατήρηση ουσιαστικών ωφελημάτων μετά τη λύση, δίκαιο ποσό 144.131.834 δρχ.), (γ) οι αιτιολογίες του Εφετείου είναι σαφείς, πλήρεις και μη αντιφατικές για τα κρίσιμα ζητήματα (πελατεία, οφέλη, ορισμένο διαφυγόντος κέρδους), (δ) ο ισχυρισμός καταχρηστικότητας ως προς τα διαφυγόντα κέρδη ήταν μη νόμιμος, ενώ τυχόν δραστηριότητα μετά τη λύση μόνο θεμελιώνει ένσταση άρθρου 300 ΑΚ, και (ε) δεν υπήρχε συμβατική υποχρέωση ίδρυσης ιδίου συνεργείου ούτε σπουδαίος λόγος για έκτακτη καταγγελία, άρα η πρόωρη λύση γεννά υποχρέωση αποζημίωσης (συνολικά 431.074.107 δρχ.).
Τελική Απόφαση
Απορρίπτει την από 7-10-2010 αίτηση και τους, με το από 10-10-2011 ιδιαίτερο δικόγραφο πρόσθετους λόγους για αναίρεση της υπ' αριθ. 3367/2010 αποφάσεως του Εφετείου Αθηνών. Επιβάλει στην αναιρεσείουσα τη δικαστική δαπάνη της αναιρεσίβλητης την οποία ορίζει στο ποσό των δυο χιλιάδων επτακοσίων (2700) ευρώ.
Ακριβές Νομικό Ερώτημα
Αν οι διατάξεις του π.δ. 219/1991 για την αποζημίωση πελατείας εφαρμόζονται αναλογικά σε σύμβαση αποκλειστικής διανομής όταν ο διανομέας λειτουργεί ως τμήμα της εμπορικής οργάνωσης του προμηθευτή και αν η αξίωση διαφυγόντος κέρδους είναι ορισμένη με επίκληση των αναγκαίων περιστατικών.
Αναφορές σε Νόμους
Άνοιγμα απόφασης

ΑΠ 1518/2013

Εμπορικό Δίκαιο · Δικονομικό Δίκαιο2013Άρειος Πάγος
Σχετικότητα 95.4%
Κρίσιμα Πραγματικά Περιστατικά
Προμηθευτής με αποκλειστική εισαγωγή αυτοκινήτων διόρισε διανομέα ως επίσημο έμπορο για την αγορά συγκεκριμένου νομού, με μικτή σύμβαση (διαμεσολάβηση ή αγορά και μεταπώληση), διάρκειας 1.4.1993–31.3.1998. Συμφωνήθηκαν στόχοι πωλήσεων (1.100 αυτοκίνητα για το 1994), πριμ ανά αυτοκίνητο (50.000 δρχ.), παράδοση 50 αυτοκινήτων επίδειξης και διαφημιστική δαπάνη 20.000.000 δρχ. ανά έτος με συμμετοχή 50%. Ο διανομέας λειτούργησε σημεία πώλησης και χρησιμοποίησε εξουσιοδοτημένα συνεργεία που ο προμηθευτής ενέκρινε. Στις 9.1.1995 ο προμηθευτής κατήγγειλε πρόωρα τη σύμβαση. Ο διανομέας διαμεσολάβησε σε 220 πωλήσεις το 1993 και 227 το 1994, αγόρασε και μεταπώλησε 125 (1993) και 264 (1994) αυτοκίνητα, με καθαρά κέρδη 14.814.885 δρχ. (1993) και 58.841.755 δρχ. (1994). Προσέλκυσε περίπου 886 νέους πελάτες και δαπάνησε 8.077.441 δρχ. για διαφήμιση (1994). Προσδοκώμενα κέρδη 1995–3/1998 υπολογίστηκαν με αύξηση 10% ετησίως (224.922.606 δρχ.). Αποζημίωση πελατείας προσδιορίστηκε σε 102.470.893 δρχ. και πριμ στόχων 9.558.000 δρχ.
Νομική Σκέψη του Δικαστηρίου
Το άρθρο 9 § 1(γ) του π.δ. 219/1991 προβλέπει αποζημίωση πελατείας μετά τη λύση σύμβασης εμπορικής αντιπροσωπείας όταν ο αντιπρόσωπος έφερε νέους πελάτες ή προήγαγε σημαντικά υποθέσεις, ο εντολέας διατηρεί οφέλη και η καταβολή είναι δίκαιη. Οι διατάξεις αυτές εφαρμόζονται αναλογικά σε σύμβαση αποκλειστικής διανομής με ουσιώδη στοιχεία αντιπροσωπείας. Το άρθρο 8 §§3-4-8 ρυθμίζει καταγγελία και σπουδαίο λόγο, ενώ το άρθρο 216 ΚΠολΔ απαιτεί εξειδίκευση για διαφυγόν κέρδος. Το δικαστήριο διαπίστωσε ότι ο διανομέας προσέλκυσε περίπου 886 νέους πελάτες, με σημαντική αύξηση κύκλου εργασιών. Τα καθαρά κέρδη ήταν 14.814.885 δρχ. (1993) και 58.841.755 δρχ. (1994), με διαφήμιση 8.077.441 δρχ. και πριμ στόχων 9.558.000 δρχ. Η καταγγελία στις 9.1.1995 ήταν πρόωρη χωρίς σπουδαίο λόγο. Τα προσδοκώμενα κέρδη 1995–3/1998 προσδιορίστηκαν με 10% ετήσια αύξηση (224.922.606 δρχ.). Εφαρμόζοντας τα κριτήρια του άρθρου 9 §1(γ), έκρινε ότι πληρούνται οι προϋποθέσεις αποζημίωσης πελατείας (νέοι πελάτες, διατήρηση ωφελημάτων, δικαιοσύνη) και ότι η αγωγή για διαφυγόν κέρδος ήταν ορισμένη κατά άρθρο 216 ΚΠολΔ, αφού εκτέθηκαν συγκεκριμένα στοιχεία εσόδων, εξόδων, ποσοστών και προπαρασκευαστικών μέτρων.
Κύριοι Λόγοι Απόφασης
Η αναίρεση απορρίφθηκε διότι: (α) το δικαστήριο της ουσίας ορθά δέχθηκε αναλογική εφαρμογή του π.δ. 219/1991 στη σύμβαση αποκλειστικής διανομής και ότι συντρέχουν τα κριτήρια της αποζημίωσης πελατείας (νέοι πελάτες, ουσιαστικά οφέλη μετά τη λύση, δίκαιο ποσό), (β) η καταγγελία ήταν πρόωρη χωρίς σπουδαίο λόγο, (γ) η αγωγή για διαφυγόν κέρδος ήταν επαρκώς ορισμένη με λεπτομερή στοιχεία προμηθειών, ποσοστών κέρδους, υποδομών και αναμενόμενης αύξησης 10% ανά έτος, προσδιορίζοντας συνολικά 224.922.606 δρχ., (δ) αναγνωρίστηκε πριμ στόχων 9.558.000 δρχ. και συμμετοχή στη διαφημιστική δαπάνη 3.345.890 δρχ., ενώ οι αναιρετικές αιτιάσεις περί έλλειψης νόμιμης βάσης και μη λήψης ισχυρισμών είτε ήταν αβάσιμες είτε απαράδεκτες.
Τελική Απόφαση
Απορρίπτει την από 27-9-2010 αίτηση και τους, με το από 10-10201 ιδιαίτερο δικόγραφο πρόσθετους λόγους για αναίρεση της υπ' αριθ. 3366/2010 αποφάσεως του Εφετείου Αθηνών. Επιβάλει στην αναιρεσείουσα τη δικαστική δαπάνη της αναιρεσίβλητης την οποία ορίζει στο ποσό των δυο χιλιάδων επτακοσίων (2700) ευρώ.
Ακριβές Νομικό Ερώτημα
Αν στη σύμβαση αποκλειστικής διανομής εφαρμόζονται αναλογικά οι διατάξεις του π.δ. 219/1991 για την αποζημίωση πελατείας και υπό ποιες προϋποθέσεις, καθώς και αν η αξίωση για διαφυγόν κέρδος πρέπει να εξειδικεύεται κατά το άρθρο 216 ΚΠολΔ.
Αναφορές σε Νόμους
Άνοιγμα απόφασης

ΑΠ 1481/2013

Δικονομικό Δίκαιο · Αστικό Δίκαιο2013Άρειος Πάγος
Σχετικότητα 95.0%
Κρίσιμα Πραγματικά Περιστατικά
Υπήρχε σύμβαση αορίστου χρόνου για αποκλειστική διανομή προϊόντων (παγωτών) μεταξύ προμηθευτή και διανομέα. Ο διανομέας διαμαρτυρήθηκε με εξώδικη δήλωση για την καταγγελία και δήλωσε πρόθεση άσκησης δικαιωμάτων. Ζητήθηκαν διαφυγόντα κέρδη 1.199.220,86 ευρώ, αποζημίωση πελατείας 148.599 ευρώ και χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης 500.000 ευρώ για την περίοδο 2003-2007. Η καταγγελία έγινε λόγω επανασχεδιασμού της εμπορικής και οικονομικής πολιτικής του προμηθευτή, χωρίς δυσφημιστικές διαδόσεις. Υπήρχαν οικονομικές απαιτήσεις του προμηθευτή κατά του διανομέα ύψους 96.861,76 ευρώ.
Νομική Σκέψη του Δικαστηρίου
Το άρθρο 8 § 4 π.δ. 219/1991 προβλέπει ότι σε συμβάσεις εμπορικού αντιπροσώπου τα διαφυγόντα κέρδη μετά από καταγγελία μπορούν να υπολογισθούν για εύλογο διάστημα, κατά κανόνα έως έξι μήνες. Παράλληλα, το άρθρο 281 ΑΚ απαγορεύει την καταχρηστική άσκηση δικαιώματος και, σε συνδυασμό με τα άρθρα 914, 919 και 932 ΑΚ, θεμελιώνει αδικοπρακτική ευθύνη και χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης όταν υπάρχει παράνομη και υπαίτια συμπεριφορά. Το δικαστήριο διαπίστωσε ότι υφίστατο σύμβαση αορίστου χρόνου αποκλειστικής διανομής προϊόντων (παγωτών). Ο διανομέας διαμαρτυρήθηκε με εξώδικη δήλωση για την καταγγελία και προέβαλε αξιώσεις: διαφυγόντα κέρδη 1.199.220,86 ευρώ, αποζημίωση πελατείας 148.599 ευρώ και ηθική βλάβη 500.000 ευρώ για την πενταετία 2003-2007. Η καταγγελία έγινε λόγω επανασχεδιασμού της εμπορικής και οικονομικής πολιτικής του προμηθευτή, χωρίς δυσφημιστικές διαδόσεις. Υπήρχαν επίσης οικονομικές αξιώσεις του προμηθευτή κατά του διανομέα ύψους 96.861,76 ευρώ. Εφαρμόζοντας το άρθρο 8 § 4 π.δ. 219/1991, έκρινε ότι τα διαφυγόντα κέρδη, υπολογιζόμενα ως μικτά χωρίς αφαίρεση δαπανών, μπορούν να αξιωθούν μόνο για εξάμηνο και όχι για πενταετία. Εφαρμόζοντας το άρθρο 281 ΑΚ, η καταγγελία που υπαγορεύθηκε από επιχειρηματικό επανασχεδιασμό δεν υπερέβη προφανώς τα όρια της καλής πίστης και των χρηστών ηθών, και, ελλείψει δυσφημιστικών ενεργειών, δεν στοιχειοθετήθηκε αδικοπραξία ούτε δικαίωμα χρηματικής ικανοποίησης λόγω ηθικής βλάβης.
Κύριοι Λόγοι Απόφασης
Απορρίφθηκε ο λόγος του άρθρου 559 αριθ. 18 ΚΠολΔ, διότι η εφετειακή κρίση περί οφειλής διαφυγόντων κερδών μόνο για εξάμηνο δεν αντίκειται στην αναιρετική απόφαση που αφορούσε τον τρόπο υπολογισμού (μικτά/καθαρά). Ο λόγος του άρθρου 559 αριθ. 16 ΚΠολΔ ήταν απαράδεκτος επειδή δεν προτάθηκε δεδικασμένο στο δικαστήριο της ουσίας και πάντως αβάσιμος. Οι λόγοι από τα άρθρα 559 αριθ. 8 περ. α, 559 αριθ. 1, 559 αριθ. 11 και 559 αριθ. 19 ΚΠολΔ ήταν απαράδεκτοι λόγω αοριστίας ή μη έρευνας της ουσίας όταν το αίτημα απορρίπτεται ως μη νόμιμο. Ως προς την αξίωση για ηθική βλάβη, δεν στοιχειοθετήθηκε αδικοπραξία κατά τα άρθρα 281, 914, 919, 932 ΑΚ, αφού η καταγγελία έγινε στο πλαίσιο επιχειρηματικού επανασχεδιασμού χωρίς δυσφημιστικές ενέργειες και το εφετείο διέλαβε επαρκείς, σαφείς και μη αντιφατικές αιτιολογίες.
Τελική Απόφαση
Απορρίπτει την από 15-3-2012 αίτηση του Ι. Λ. για αναίρεση της 5302/2011 αποφάσεως του Εφετείου Αθηνών και τους από 30-11-2012 πρόσθετους λόγους της. Καταδικάζει τον αναιρεσείοντα στη δικαστική δαπάνη της αναιρεσίβλητης, την οποία ορίζει σε χίλια οκτακόσια (1.800) ευρώ.
Ακριβές Νομικό Ερώτημα
Αν η καταγγελία σύμβασης αορίστου χρόνου αποκλειστικής διανομής για λόγους επανασχεδιασμού της εμπορικής πολιτικής συνιστά καταχρηστική άσκηση δικαιώματος (άρθρο 281 ΑΚ) και θεμελιώνει αδικοπρακτική ευθύνη με αξιώσεις για διαφυγόντα κέρδη, αποζημίωση πελατείας και χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης.
Αναφορές σε Νόμους
Άνοιγμα απόφασης

ΑΠ 101/2018

Εμπορικό Δίκαιο · Αστικό Δίκαιο2018Άρειος Πάγος
Σχετικότητα 94.0%
Κρίσιμα Πραγματικά Περιστατικά
Δύο διανομείς κατήρτισαν με εταιρεία γαλακτοκομικών προϊόντων συμβάσεις αποκλειστικής διανομής κατά τα έτη 2000 και 2005, αντίστοιχα, για ορισμένο χρόνο, οι οποίες ανανεώνονταν συνεχώς και κατέστησαν αορίστου χρόνου. Ανέλαβαν την προώθηση γαλακτοκομικών προϊόντων και χυμών σε συγκεκριμένες περιοχές του νομού Αττικής αντί αμοιβής 6,2% επί της προ ΦΠΑ αξίας των τιμολογίων πώλησης, η οποία από 1-1-2008 αυξήθηκε σε 6,7%. Διέθεταν αυτοκίνητο-ψυγείο, βοηθό, ηλεκτρονικό υπολογιστή παλάμης συνδεδεμένο με το μηχανογραφικό σύστημα της εταιρείας. Μεταπωλούσαν τα προϊόντα στην ίδια τιμή που τα αγόραζαν, στο δικό τους όνομα και για λογαριασμό τους. Επιβαρύνονταν με τα λειτουργικά έξοδα (κίνηση, συντήρηση, ασφάλιση αυτοκινήτου, αμοιβές προσωπικού). Ο τζίρος του πρώτου διανομέα από 1-10-2007 έως 30-9-2008 ήταν 919.541 ευρώ και του δευτέρου 939.510 ευρώ. Η εταιρεία κατήγγειλε τις συμβάσεις την 1-10-2008 χωρίς την τήρηση προθεσμίας προμήνυσης.
Νομική Σκέψη του Δικαστηρίου
Το άρθρο 8 παρ. 4 του π.δ. 219/1991 ορίζει ότι η προθεσμία καταγγελίας σύμβασης αορίστου χρόνου είναι έξι μήνες από την αρχή του έκτου και τα επόμενα έτη. Το άρθρο 9 παρ. 1γ προβλέπει ότι η χορήγηση αποζημίωσης πελατείας δεν στερεί την αξίωση για ανόρθωση περαιτέρω ζημίας λόγω διαφυγόντων κερδών. Το άρθρο 14 παρ. 4 ν. 3557/2007 ορίζει ότι οι διατάξεις του π.δ. 219/1991 εφαρμόζονται αναλόγως στις συμβάσεις αποκλειστικής διανομής, εφόσον ο διανομέας ενεργεί ως τμήμα της εμπορικής οργάνωσης του προμηθευτή. Το δικαστήριο διαπίστωσε ότι οι διανομείς αγόραζαν κατ' αποκλειστικότητα τα προϊόντα της εταιρείας και τα μεταπωλούσαν σε τρίτους στο όνομά τους, ακολουθώντας τις οδηγίες της ως προς την εμφάνιση και ποιότητα, διαφημίζοντας το σήμα της, διατηρώντας με δικά τους έξοδα κατάλληλη υποδομή. Τελούσαν σε έντονη επιχειρησιακή εξάρτηση, συνέβαλαν στην επέκταση της πελατείας, το πελατολόγιό τους ήταν γνωστό στην εταιρεία και η αμοιβή τους καθοριζόταν σε ποσοστό επί των πωλήσεων. Εφαρμόζοντας τα κριτήρια του άρθρου 14 παρ. 4 ν. 3557/2007, το δικαστήριο έκρινε ότι οι διανομείς ενεργούσαν ως τμήμα της εμπορικής οργάνωσης της εταιρείας, με την ίδια ασθενή θέση και έντονη εξάρτηση με τον εμπορικό αντιπρόσωπο. Ωστόσο, κατά τον υπολογισμό των διαφυγόντων κερδών έλαβε ως βάση τα μεικτά και όχι τα καθαρά κέρδη, χωρίς να αφαιρέσει τα έξοδα που εξοικονόμησαν οι διανομείς από την πρόωρη λήξη.
Κύριοι Λόγοι Απόφασης
Η αίτηση αναιρέσεως έγινε εν μέρει δεκτή διότι το Εφετείο παραβίασε εκ πλαγίου τις διατάξεις των άρθρων 298 ΑΚ και 9 παρ. 1γ π.δ. 219/1991 ως προς τον υπολογισμό των διαφυγόντων κερδών. Συγκεκριμένα, δεν αιτιολογήθηκε επαρκώς γιατί ελήφθησαν ως βάση υπολογισμού τα μεικτά και όχι τα καθαρά κέρδη που πραγματοποίησε ο καθένας κατά το τελευταίο προ της καταγγελίας έτος, παρά το ότι οι αναιρεσείουσες είχαν επικαλεσθεί ρητά ότι από τις αμοιβές θα έπρεπε να αφαιρεθούν τα έξοδα που εξοικονόμησαν οι αναιρεσίβλητοι από την πρόωρη λήξη της συνεργασίας. Επιπλέον, το Εφετείο διέλαβε αντιφατικές αιτιολογίες, καθώς προσδιόρισε το ύψος των καθαρών κερδών κατά την έρευνα άλλου κονδυλίου, χωρίς όμως να τα λάβει ως βάση για τον υπολογισμό των διαφυγόντων κερδών.
Τελική Απόφαση
Αναιρεί εν μέρει για το λόγο που αναφέρεται στο σκεπτικό την 6254/2011 απόφαση του Εφετείου Αθηνών. Παραπέμπει την εκδίκαση της υποθέσεως στο αυτό δικαστήριο συντιθέμενο από άλλους δικαστές. Καταδικάζει τους αναιρεσίβλητους στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσειουσών και τα ορίζει στις τρεις χιλιάδες (3.000) ευρώ. Διατάσσει την επιστροφή του παραβόλου στις αναιρεσείουσες.
Ακριβές Νομικό Ερώτημα
Αν στις συμβάσεις αποκλειστικής διανομής εφαρμόζονται αναλογικά οι διατάξεις του π.δ. 219/1991 περί εμπορικών αντιπροσώπων, όταν ο διανομέας ενεργεί ως τμήμα της εμπορικής οργάνωσης του προμηθευτή, και αν κατά τον υπολογισμό της αποζημίωσης για διαφυγόντα κέρδη λόγω απρόθεσμης καταγγελίας πρέπει να λαμβάνονται υπόψη τα καθαρά και όχι τα μεικτά κέρδη του διανομέα.
Αναφορές σε Νόμους
Άνοιγμα απόφασης

Μας εμπιστεύονται

ΔΣ Ξάνθης

Δικηγορικός Σύλλογος

Ξάνθη

Ν. Καραγιαννακίδης

Δικηγόρος

Θεσσαλονίκη

Α. Τράμπα

Δικηγόρος

Θεσσαλονίκη

Μ. Σαουλίδου

Δικηγόρος

Θεσσαλονίκη

Π. Μαλλίνη

Δικηγόρος

Θεσσαλονίκη

Δήμος Πύδνας-Κολινδρού

ΟΤΑ

Πιερία

Αναζητήστε για τη δική σας υπόθεση

124.000+ αποφάσεις · 24.000+ άρθρα νομοθεσίας

ή κλείστε demo 15 λεπτών →

€199,00 + ΦΠΑ/έτος Κλείστε Demo