Άρθρο 187 ΠΚ: Εγκληματική οργάνωση – όπως ισχύει με ν. 5090/2024 (2026)

Ποινικός Κώδικας (Ν. 4619/2019)

  • ΚατάστασηΣε ισχύ
  • Τελευταία τροποποίησηΝ. 5090/2024
  • Κωδικοποίηση έωςΝ. 5344/2026
  • ΠρόσβασηΔωρεάν και χωρίς εγγραφή

1. Όποιος συγκροτεί ή εντάσσεται ως μέλος σε επιχειρησιακά δομημένη και με διαρκή εγκληματική δράση οργάνωση τριών ή περισσότερων προσώπων, που επιδιώκει την τέλεση περισσότερων κακουργημάτων τιμωρείται με κάθειρξη έως δέκα έτη και χρηματική ποινή.

2. Αυτός που διευθύνει την εγκληματική οργάνωση τιμωρείται με κάθειρξη.

3. Όποιος, εκτός από την περίπτωση της πρώτης παραγράφου, οργανώνεται με άλλον ή άλλους για να διαπράξουν κακούργημα τιμωρείται με φυλάκιση τουλάχιστον έξι μηνών. Με φυλάκιση έως τρία έτη τιμωρείται ο υπαίτιος αν η κατά το προηγούμενο εδάφιο ένωση έγινε για τη διάπραξη πλημμελήματος με το οποίο επιδιώκεται οικονομικό ή άλλο υλικό όφελος ή η προσβολή της ζωής, της σωματικής ακεραιότητας, της ανηλικότητας, της προσωπικής ελευθερίας, της ιδιοκτησίας ή της περιουσίας.

4. Με φυλάκιση τουλάχιστον τριών ετών και χρηματική ποινή τιμωρείται όποιος με οποιονδήποτε τρόπο παρέχει σε άλλον κάθε είδους περιουσιακά στοιχεία, υλικά ή άυλα, κινητά ή ακίνητα ή κάθε είδους χρηματοοικονομικά μέσα ή οδηγίες, πληροφορίες ή κατευθύνσεις ή στρατολογεί νέα μέλη, γνωρίζοντας ότι με τον τρόπο αυτό διευκολύνει ή υποβοηθά την τέλεση των εγκληματικών δραστηριοτήτων της οργάνωσης της παραγράφου 1.

5. Οι διατάξεις των παραγράφων 1, 2 και 4 του παρόντος άρθρου εφαρμόζονται και όταν οι προβλεπόμενες σε αυτό αξιόποινες πράξεις τελέσθηκαν στην αλλοδαπή από ημεδαπό ή στρέφονταν κατά Έλληνα πολίτη ή κατά νομικού προσώπου που εδρεύει στην ημεδαπή ή κατά του Ελληνικού Κράτους, ακόμη και αν αυτές δεν είναι αξιόποινες κατά τους νόμους της χώρας στην οποία τελέσθηκαν.

6. Στις περιπτώσεις καταδίκης για αξιόποινες πράξεις του παρόντος άρθρου, καθώς και για τα συναφή αδικήματα που συνεκδικάστηκαν με την ίδια απόφαση, η ποινή δεν αναστέλλεται ούτε μετατρέπεται με κανέναν τρόπο, τυχόν ασκηθείσα έφεση δεν έχει αναστέλλουσα ισχύ, εκτός αν το δικαστήριο, σε περίπτωση καταδίκης για το πλημμέλημα της παρ. 3 και τα συναφή πλημμελήματα ή κακουργήματα τα οποία επισύρουν πρόσκαιρες στερητικές της ελευθερίας ποινές, κρίνει με ειδική αιτιολογία ότι πρέπει να χορηγηθεί η ανασταλτική δύναμη της έφεσης. Στην τελευταία περίπτωση επιβάλλονται υποχρεωτικά οι κατάλληλοι περιοριστικοί όροι.

Μεταβατικό δίκαιο και εφαρμογή

Η ισχύουσα διατύπωση ισχύει από 23.2.2024 (ν. 5090/2024, ΦΕΚ Α΄ 30/23.2.2024, άρθρο 37). Για πράξεις που τελέστηκαν πριν από την ημερομηνία αυτή εφαρμόζεται, κατά το άρθρο 2 παρ. 1 ΠΚ, η διάταξη που στη συγκεκριμένη περίπτωση είναι ευμενέστερη για τον κατηγορούμενο μεταξύ όλων όσων ίσχυσαν από την τέλεση της πράξης έως την αμετάκλητη εκδίκασή της.

Ιστορικό τροποποιήσεων

  • Μορφή κατά ν. 5090/2024 – ισχύουσα μορφή
  • Μορφή κατά ν. 4908/2022

    1. Όποιος συγκροτεί ή εντάσσεται ως μέλος σε επιχειρησιακά δομημένη και με διαρκή εγκληματική δράση οργάνωση τριών ή περισσότερων προσώπων, που επιδιώκει την τέλεση περισσότερων κακουργημάτων τιμωρείται με κάθειρξη έως δέκα έτη και χρηματική ποινή.

    2. Αυτός που διευθύνει την εγκληματική οργάνωση τιμωρείται με κάθειρξη.

    3. Όποιος, εκτός από την περίπτωση της πρώτης παραγράφου, οργανώνεται με άλλον ή άλλους για να διαπράξουν κακούργημα τιμωρείται με φυλάκιση τουλάχιστον έξι μηνών. Με φυλάκιση έως τρία έτη τιμωρείται ο υπαίτιος αν η κατά το προηγούμενο εδάφιο ένωση έγινε για τη διάπραξη πλημμελήματος με το οποίο επιδιώκεται οικονομικό ή άλλο υλικό όφελος ή η προσβολή της ζωής, της σωματικής ακεραιότητας, της ανηλικότητας, της προσωπικής ελευθερίας, της ιδιοκτησίας ή της περιουσίας.

    4. Με φυλάκιση τουλάχιστον τριών ετών και χρηματική ποινή τιμωρείται όποιος με οποιονδήποτε τρόπο παρέχει σε άλλον κάθε είδους περιουσιακά στοιχεία, υλικά ή άυλα, κινητά ή ακίνητα ή κάθε είδους χρηματοοικονομικά μέσα ή οδηγίες, πληροφορίες ή κατευθύνσεις ή στρατολογεί νέα μέλη, γνωρίζοντας ότι με τον τρόπο αυτό διευκολύνει ή υποβοηθά την τέλεση των εγκληματικών δραστηριοτήτων της οργάνωσης της παραγράφου 1.

    5. Οι διατάξεις των παραγράφων 1, 2 και 4 του παρόντος άρθρου εφαρμόζονται και όταν οι προβλεπόμενες σε αυτό αξιόποινες πράξεις τελέσθηκαν στην αλλοδαπή από ημεδαπό ή στρέφονταν κατά Έλληνα πολίτη ή κατά νομικού προσώπου που εδρεύει στην ημεδαπή ή κατά του Ελληνικού Κράτους, ακόμη και αν αυτές δεν είναι αξιόποινες κατά τους νόμους της χώρας στην οποία τελέσθηκαν.

    6. Στις περιπτώσεις καταδίκης για αξιόποινες πράξεις του παρόντος άρθρου, καθώς και για τα συναφή αδικήματα που συνεκδικάστηκαν με την ίδια απόφαση, η ποινή δεν αναστέλλεται ούτε μετατρέπεται με κανέναν τρόπο, τυχόν δε ασκηθείσα έφεση δεν έχει αναστέλλουσα ισχύ.

    Διατύπωση του ν. 4908/2022 (ΦΕΚ Α΄ 52/11.3.2022), σε ισχύ από 11.3.2022 έως 22.2.2024. Διέπει τις πράξεις που τελέστηκαν κατά το διάστημα αυτό· όταν η πράξη κρίνεται ή εκτελείται κατά χρόνο που ισχύει άλλη διατύπωση, ισχύει η σύγκριση του άρθρου 2 παρ. 1 ΠΚ (εφαρμογή της ηπιότερης διάταξης). Σε σχέση με την προηγούμενη διατύπωση η μεταβολή είναι επαχθέστερη: στο δεύτερο εδάφιο της παρ. 3 προστίθεται αναφορά στην προσωπική ελευθερία, την ιδιοκτησία και την περιουσία (διεύρυνση του αξιοποίνου, ίδια ποινή) και προστίθεται παρ. 6 κατά την οποία, σε περίπτωση καταδίκης για τις πράξεις του άρθρου και τα συναφή αδικήματα, η ποινή δεν αναστέλλεται ούτε μετατρέπεται και η έφεση δεν έχει αναστέλλουσα ισχύ (επαχθέστερη ρύθμιση). Η παρ. 6 περιέχει διαδικαστικό όρο (η έφεση δεν έχει αναστέλλουσα ισχύ) και ουσιαστικό όρο (η ποινή δεν αναστέλλεται ούτε μετατρέπεται)· δεν υπάρχει μεταβατική ρύθμιση. Ο ουσιαστικός όρος διέπεται από το χρόνο τέλεσης της πράξης (ΠΚ 2), ενώ για τη δικονομική συνέπεια (αναστέλλουσα ισχύς της έφεσης) κρίσιμος είναι κατά κανόνα ο χρόνος έκδοσης της πρωτόδικης απόφασης· το ζήτημα δεν ρυθμίζεται ρητά και είναι ερμηνευτικό ζήτημα. Ισχύουν επίσης, κατά το διάστημα αυτό, οι εξής ρυθμίσεις που δεν μεταβάλλουν το κείμενο: η παρ. 6 έχει ουσιαστική και δικονομική πλευρά· χωρίς μεταβατική ρύθμιση (χρόνος τέλεσης για την ουσιαστική, χρόνος έκδοσης απόφασης για την έφεση).

  • Μορφή κατά ν. 4637/2019

    1. Όποιος συγκροτεί ή εντάσσεται ως μέλος σε επιχειρησιακά δομημένη και με διαρκή εγκληματική δράση οργάνωση τριών ή περισσότερων προσώπων, που επιδιώκει την τέλεση περισσότερων κακουργημάτων τιμωρείται με κάθειρξη έως δέκα έτη και χρηματική ποινή.

    2. Αυτός που διευθύνει την εγκληματική οργάνωση τιμωρείται με κάθειρξη.

    3. Όποιος, εκτός από την περίπτωση της πρώτης παραγράφου, οργανώνεται με άλλον ή άλλους για να διαπράξουν κακούργημα τιμωρείται με φυλάκιση τουλάχιστον έξι μηνών. Με φυλάκιση έως τρία έτη τιμωρείται ο υπαίτιος αν η κατά το προηγούμενο εδάφιο ένωση έγινε για τη διάπραξη πλημμελήματος με το οποίο επιδιώκεται οικονομικό ή άλλο υλικό όφελος ή η προσβολή της ζωής, της σωματικής ακεραιότητας ή της ανηλικότητας.

    4. Με φυλάκιση τουλάχιστον τριών ετών και χρηματική ποινή τιμωρείται όποιος με οποιονδήποτε τρόπο παρέχει σε άλλον κάθε είδους περιουσιακά στοιχεία, υλικά ή άυλα, κινητά ή ακίνητα ή κάθε είδους χρηματοοικονομικά μέσα ή οδηγίες, πληροφορίες ή κατευθύνσεις ή στρατολογεί νέα μέλη, γνωρίζοντας ότι με τον τρόπο αυτό διευκολύνει ή υποβοηθά την τέλεση των εγκληματικών δραστηριοτήτων της οργάνωσης της παραγράφου 1.

    5. Οι διατάξεις των παραγράφων 1, 2 και 4 του παρόντος άρθρου εφαρμόζονται και όταν οι προβλεπόμενες σε αυτό αξιόποινες πράξεις τελέσθηκαν στην αλλοδαπή από ημεδαπό ή στρέφονταν κατά Έλληνα πολίτη ή κατά νομικού προσώπου που εδρεύει στην ημεδαπή ή κατά του Ελληνικού Κράτους, ακόμη και αν αυτές δεν είναι αξιόποινες κατά τους νόμους της χώρας στην οποία τελέσθηκαν.

    Διατύπωση του ν. 4637/2019 (ΦΕΚ Α΄ 180/18.11.2019), σε ισχύ από 18.11.2019 έως 10.3.2022. Διέπει τις πράξεις που τελέστηκαν κατά το διάστημα αυτό· όταν η πράξη κρίνεται ή εκτελείται κατά χρόνο που ισχύει άλλη διατύπωση, ισχύει η σύγκριση του άρθρου 2 παρ. 1 ΠΚ (εφαρμογή της ηπιότερης διάταξης). Σε σχέση με την προηγούμενη διατύπωση η μεταβολή είναι επαχθέστερη: προστίθεται νέα παρ. 4 (παροχή περιουσιακών στοιχείων, οδηγιών, πληροφοριών ή στρατολόγηση νέων μελών με γνώση ότι διευκολύνεται η τέλεση εγκληματικών δραστηριοτήτων της οργάνωσης: φυλάκιση τουλάχιστον τριών ετών και χρηματική ποινή) και η παλαιά παρ. 4 αναριθμείται σε 5, με επέκταση της εφαρμογής της και στη νέα παρ. 4 (επαχθέστερη ρύθμιση).

  • Μορφή κατά ν. 4619/2019

    1. Όποιος συγκροτεί ή εντάσσεται ως μέλος σε επιχειρησιακά δομημένη και με διαρκή εγκληματική δράση οργάνωση τριών ή περισσότερων προσώπων, που επιδιώκει την τέλεση περισσότερων κακουργημάτων τιμωρείται με κάθειρξη έως δέκα έτη και χρηματική ποινή.

    2. Αυτός που διευθύνει την εγκληματική οργάνωση τιμωρείται με κάθειρξη.

    3. Όποιος, εκτός από την περίπτωση της πρώτης παραγράφου, οργανώνεται με άλλον ή άλλους για να διαπράξουν κακούργημα τιμωρείται με φυλάκιση τουλάχιστον έξι μηνών. Με φυλάκιση έως τρία έτη τιμωρείται ο υπαίτιος αν η κατά το προηγούμενο εδάφιο ένωση έγινε για τη διάπραξη πλημμελήματος με το οποίο επιδιώκεται οικονομικό ή άλλο υλικό όφελος ή η προσβολή της ζωής, της σωματικής ακεραιότητας ή της ανηλικότητας.

    4. Οι διατάξεις των παραγράφων 1 και 2 του παρόντος άρθρου εφαρμόζονται και όταν οι προβλεπόμενες σε αυτό αξιόποινες πράξεις τελέσθηκαν στην αλλοδαπή από ημεδαπό ή στρέφονταν κατά Έλληνα πολίτη ή κατά νομικού προσώπου που εδρεύει στην ημεδαπή ή κατά του Ελληνικού κράτους, ακόμη και αν αυτές δεν είναι αξιόποινες κατά τους νόμους της χώρας στην οποία τελέσθηκαν.

    Αρχική διατύπωση του ν. 4619/2019 (ΦΕΚ Α΄ 95/11.6.2019), σε ισχύ από 1.7.2019 έως 17.11.2019. Πράξεις που τελέστηκαν πριν από 1.7.2019 κρίνονται με το προϊσχύσαν δίκαιο, εκτός αν ο νέος Κώδικας είναι ηπιότερος (ΠΚ 2 παρ. 1, ΠΚ 460-461)· για πράξεις που κρίνονται υπό μεταγενέστερη διατύπωση ισχύει η σύγκριση του ΠΚ 2 παρ. 1.

Συντάξτε το έγγραφο

Το Deep Law συντάσσει «Μήνυση / Έγκληση» με βάση το άρθρο 187 ΠΚ.

Δείτε τον τύπο εγγράφου

Μήπως ψάχνετε το άρθρο 187 άλλου κώδικα;

Το άρθρο στον πλήρη κώδικα: Ποινικός Κώδικας (Ν. 4619/2019)

Ενοποιημένο κείμενο Deep Law που λαμβάνει υπόψη τους νόμους έως τον ν. 5344/2026. Δεν υποκαθιστά το ΦΕΚ.