Χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης από τροχαίο ατύχημα με μόνιμη αναπηρία

Δημιουργία έρευνας:

Η νομολογία του Αρείου Πάγου που παρατίθεται απαντά ευθέως στο ερώτημα: το ύψος της χρηματικής ικανοποίησης λόγω ηθικής βλάβης από τροχαίο με μόνιμη αναπηρία κρίνεται κατ’ άρθρο 932 ΑΚ, με συνεκτίμηση ιδίως του είδους και της έκτασης της βλάβης, της βαρύτητας του πταίσματος, του τυχόν συντρέχοντος πταίσματος του παθόντος και της οικονομικής/κοινωνικής κατάστασης των διαδίκων. Παράλληλα, όταν η αναπηρία επιδρά στο μέλλον του παθόντος, μπορεί να επιδικασθεί σωρευτικά και πρόσθετη χρηματική παροχή κατ’ άρθρο 931 ΑΚ.

Η διαθέσιμη νομολογία είναι ουσιαστικά παγία ως προς τα κριτήρια και τον αναιρετικό έλεγχο: ο Άρειος Πάγος ελέγχει αν το ποσό παραβιάζει την αρχή της αναλογικότητας και αν υπερβαίνει ή υπολείπεται καταφανώς των ακραίων ορίων της διακριτικής ευχέρειας του δικαστηρίου.

Κρίσιμες διατάξεις:

  • ΑΚ Άρθρο 932: το δικαστήριο μπορεί να επιδικάσει εύλογη χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης.
  • ΑΚ Άρθρο 931: η αναπηρία ή παραμόρφωση που προξενήθηκε στον παθόντα λαμβάνεται ιδιαίτερα υπόψη κατά την επιδίκαση της αποζημίωσης, αν επιδρά στο μέλλον του.
  • ΑΚ Άρθρο 300: το συντρέχον πταίσμα του ζημιωθέντος μπορεί να οδηγήσει σε μείωση.
  • ΑΚ Άρθρο 929: σε σωματική βλάβη αποκαθίστανται και μελλοντικές στερήσεις/δαπάνες.
  • ΑΚ Άρθρο 914: γενική βάση αδικοπρακτικής ευθύνης.

Ενδεικτικά, ως προς τα κριτήρια και τα ποσά:

  • ΑΠ 140/2025: παθών 40 ετών, μόνιμη αναπηρία 80%, ανικανότητα εργασίας, ψυχικές διαταραχές, ουλές, παραμόρφωση, συνυπαιτιότητα 30%. Επιδικάστηκαν 35.000 ευρώ για ηθική βλάβη και 20.000 ευρώ κατ’ άρθρο 931 ΑΚ. Ο Άρειος Πάγος έκρινε τα ποσά εύλογα.
  • ΑΠ 1524/2023: παθών 37 ετών, μόνιμη αναπηρία 40%, τέσσερις επεμβάσεις, επιδείνωση, αδυναμία άσκησης χειρωνακτικού επαγγέλματος, χωρίς συνυπαιτιότητα. Επιδικάστηκαν 40.000 ευρώ για ηθική βλάβη και 40.000 ευρώ κατ’ άρθρο 931 ΑΚ. Κρίθηκαν εύλογα.
  • ΑΠ 419/2025: παθών 37 ετών, κρανιοεγκεφαλική κάκωση, αναπηρία 67%, μόνιμη απώλεια γευστικών/οσφρητικών λειτουργιών με επαγγελματική επίπτωση. Επιδικάστηκαν 37.000 ευρώ για ηθική βλάβη και 17.000 ευρώ κατ’ άρθρο 931 ΑΚ. Κρίθηκαν εύλογα.
  • ΑΠ 1303/2020: παθών 44 ετών, σοβαρές κακώσεις ποδοκνημικής, πολλαπλές επεμβάσεις, αναπηρία 67% και 50% σε διαδοχικά διαστήματα. Επιδικάστηκαν 60.000 ευρώ για ηθική βλάβη και κρίθηκαν εντός ορίων.
  • ΑΠ 629/2019: παθών 45 ετών, μόνιμη αναπηρία 80% εφ’ όρου ζωής, ολική ανικανότητα εργασίας, αδυναμία αυτοεξυπηρέτησης, συνυπαιτιότητα 60%. Επιδικάστηκαν 70.000 ευρώ για ηθική βλάβη και 60.000 ευρώ για αναπηρία. Κρίθηκαν εύλογα.
  • ΑΠ 1809/2024: παθών σχεδόν 18 ετών, ολική τύφλωση αριστερού οφθαλμού, σοβαρός περιορισμός όρασης δεξιού, πλήρης ανοσμία, νευρογνωστικά ελλείμματα, ανικανότητα 89%. Το ποσό των 70.000 ευρώ για ηθική βλάβη κρίθηκε καταφανώς κατώτερο των συνήθως επιδικαζομένων.

Από τις αποφάσεις προκύπτουν τα βασικά κριτήρια προσδιορισμού:

1. Βαρύτητα και μονιμότητα της αναπηρίας
Η μόνιμη αναπηρία, η παραμόρφωση, η απώλεια λειτουργιών, η ανάγκη μελλοντικών επεμβάσεων και η επίδραση στην καθημερινότητα και στο μέλλον του παθόντος είναι κεντρικά στοιχεία. Βλ. ΑΠ 140/2025, ΑΠ 1524/2023, ΑΠ 1172/2025, ΑΠ 1809/2024.

2. Επίδραση στην επαγγελματική και κοινωνική ζωή
Η αδυναμία άσκησης του επαγγέλματος ή η σοβαρή επιδείνωση των όρων άσκησής του συνεκτιμάται τόσο στο άρθρο 932 ΑΚ όσο και ιδίως στο άρθρο 931 ΑΚ. Βλ. ΑΠ 1524/2023, ΑΠ 419/2025, ΑΠ 1043/2021, ΑΠ 1766/2025.

3. Ηλικία του παθόντος
Η νεαρή ηλικία επιβαρύνει την αποτίμηση, επειδή η αναπηρία επηρεάζει μεγαλύτερο χρονικό ορίζοντα ζωής και εξέλιξης. Βλ. ΑΠ 1210/2021, ΑΠ 1809/2024, ΑΠ 622/2017.

4. Βαρύτητα πταίσματος του υπαιτίου
Συνεκτιμώνται οι συνθήκες τέλεσης, όπως μέθη, υπερβολική ταχύτητα, παραβίαση STOP, κίνηση στο αντίθετο ρεύμα, εγκατάλειψη. Βλ. ΑΠ 140/2025, ΑΠ 419/2025, ΑΠ 1766/2025.

5. Συνυπαιτιότητα του παθόντος
Η συνυπαιτιότητα λαμβάνεται υπόψη, αλλά όχι με αναγκαίο μαθηματικό υπολογισμό. Αποτελεί έναν από τους προσδιοριστικούς παράγοντες της εύλογης κρίσης του δικαστηρίου. Βλ. ΑΠ 419/2025. Αν παραλειφθεί πλήρως, υπάρχει πλημμέλεια. Βλ. ΑΠ 1549/2021. Επίσης εφαρμόζεται το ΑΚ Άρθρο 300.

6. Οικονομική και κοινωνική κατάσταση των διαδίκων
Η νομολογία δέχεται ότι συνεκτιμάται η οικονομική και κοινωνική κατάσταση των διαδίκων στο πλαίσιο του άρθρου 932 ΑΚ. Αυτό αναφέρεται ρητά στις ΑΠ 140/2025, ΑΠ 1524/2023, ΑΠ 1303/2020, ΑΠ 629/2019. Ειδικά η ΑΠ 1524/2023 σημειώνει ότι λαμβάνεται υπόψη η οικονομική και κοινωνική κατάσταση των διαδίκων, πλην της ασφαλιστικής εταιρείας.

Προτεινόμενη επιχειρηματολογία:

  • Να θεμελιωθεί η αξίωση πρωτίστως στα ΑΚ Άρθρο 914, ΑΚ Άρθρο 929, ΑΚ Άρθρο 931 και ΑΚ Άρθρο 932.
  • Να αναδειχθούν με ακρίβεια: ποσοστό αναπηρίας, μόνιμες λειτουργικές απώλειες, αριθμός επεμβάσεων, διάρκεια νοσηλείας/αποκατάστασης, ανάγκη τρίτης βοήθειας, επαγγελματική αδυναμία, ψυχική επιβάρυνση.
  • Να χρησιμοποιηθούν συγκριτικά οι ΑΠ 140/2025, ΑΠ 1524/2023, ΑΠ 419/2025, ΑΠ 629/2019, ΑΠ 1809/2024, ανάλογα με τη βαρύτητα της περίπτωσης.
  • Αν υπάρχει συνυπαιτιότητα, να υποστηριχθεί με βάση την ΑΠ 419/2025 ότι αυτή δεν επιβάλλει μηχανική ποσοστιαία μείωση, αλλά συνεκτιμάται συνολικά.
  • Αν το πρωτοβάθμιο ή εφετειακό ποσό είναι υπερβολικά χαμηλό, ισχυρό έρεισμα παρέχουν οι ΑΠ 1172/2025, ΑΠ 1210/2021, ΑΠ 1043/2021, ΑΠ 752/2018, ΑΠ 1809/2024, όπου ο Άρειος Πάγος δέχθηκε ότι τα ποσά υπολείπονταν καταφανώς των συνήθως επιδικαζομένων.
  • Αντίστροφα, αν πρέπει να αποκρουστεί ισχυρισμός περί υπερβολικού ποσού, χρήσιμες είναι οι ΑΠ 140/2025, ΑΠ 1524/2023, ΑΠ 419/2025, ΑΠ 1303/2020, ΑΠ 629/2019.

Νομολογιακή ισχύς: Παγία.
Υπάρχουν περισσότερες από τρεις συμφωνούσες αποφάσεις του Αρείου Πάγου ως προς:

  • τα κριτήρια του άρθρου 932 ΑΚ,
  • τη σωρευτική εφαρμογή των άρθρων 931 και 932 ΑΚ,
  • τη συνεκτίμηση της συνυπαιτιότητας,
  • τον αναιρετικό έλεγχο υπό την αρχή της αναλογικότητας.

Πρακτικά:
1. Στο δικόγραφο να διαχωριστούν καθαρά:

  • η χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης κατ’ ΑΚ Άρθρο 932,
  • η πρόσθετη παροχή λόγω αναπηρίας κατ’ ΑΚ Άρθρο 931.

2. Να παρατεθούν συγκριτικά πραγματικά περιστατικά από τις πιο κοντινές αποφάσεις.
3. Να τεκμηριωθεί ειδικά η επίδραση της αναπηρίας στο μέλλον του παθόντος, γιατί αυτό είναι το κρίσιμο στοιχείο του ΑΚ Άρθρο 931.
4. Αν υπάρχει συνυπαιτιότητα, να αντιμετωπιστεί ρητά με αναφορά στο ΑΚ Άρθρο 300 και στην ΑΠ 419/2025.
5. Να αποφεύγεται αφηρημένη επίκληση «υψηλής ηθικής βλάβης» χωρίς ιατρική, λειτουργική και επαγγελματική εξειδίκευση.

Οι απαντήσεις παράγονται με τεχνητή νοημοσύνη και ενδέχεται να περιέχουν σφάλματα. Επαληθεύστε τις παραπομπές πριν από κάθε χρήση.

ΑΚ Άρθρο 932

Αστικός Κώδικας
Σχετικότητα 95.6%
Κείμενο Άρθρου
ΑΚ Άρθρο 932: Ικανοποίηση της ηθικής βλάβης Σε περίπτωση αδικοπραξίας, ανεξάρτητα από την αποζημίωση για την περιουσιακή ζημία, το δικαστήριο μπορεί να επιδικάσει εύλογη κατά την κρίση του χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης. Αυτό ισχύει ιδίως για εκείνον που έπαθε προσβολή της υγείας, της τιμής ή της αγνείας του ή στερήθηκε την ελευθερία του. Σε περίπτωση θανάτωσης προσώπου η χρηματική αυτή ικανοποίηση μπορεί να επιδικαστεί στην οικογένεια του θύματος λόγω ψυχικής οδύνης.
Κώδικας
Αστικός Κώδικας
Άνοιγμα άρθρου

ΑΚ Άρθρο 929

Αστικός Κώδικας
Σχετικότητα 90.5%
Κείμενο Άρθρου
ΑΚ Άρθρο 929: Σε περίπτωση βλάβης του σώματος ή της υγείας Σε περίπτωση βλάβης του σώματος ή της υγείας προσώπου η αποζημίωση περιλαμβάνει, εκτός από τα νοσήλια και τη ζημία που έχει ήδη επέλθει, οτιδήποτε ο παθών θα στερείται στο μέλλον ή θα ξοδεύει επιπλέον εξαιτίας της αύξησης των δαπανών του. Υποχρέωση αποζημίωσης υπάρχει και προς τον τρίτο, ο οποίος είχε κατά το νόμο δικαίωμα να απαιτήσει την παροχή υπηρεσιών από τον παθόντα και τις στερείται.
Κώδικας
Αστικός Κώδικας
Άνοιγμα άρθρου

ΑΚ Άρθρο 931

Αστικός Κώδικας
Σχετικότητα 89.9%
Κείμενο Άρθρου
ΑΚ Άρθρο 931: "Η αναπηρία ή η παραμόρφωση που προξενήθηκε στον παθόντα λαμβάνεται ιδιαίτερα υπόψη κατά την επιδίκαση της αποζημίωσης, αν επιδρά στο μέλλον του".
Κώδικας
Αστικός Κώδικας
Άνοιγμα άρθρου

ΑΚ Άρθρο 300

Αστικός Κώδικας
Σχετικότητα 86.0%
Κείμενο Άρθρου
ΑΚ Άρθρο 300: Ζημία από οικείο πταίσμα Αν εκείνος που ζημιώθηκε συντέλεσε από δικό του πταίσμα στη ζημία ή την έκτασή της, το δικαστήριο μπορεί να μην επιδικάσει αποζημίωση ή να μειώσει το ποσό της. Το ίδιο ισχύει και όταν εκείνος που ζημιώθηκε παρέλειψε να αποτρέψει ή να περιορίσει τη ζημία ή δεν επέστησε την προσοχή του οφειλέτη στον κίνδυνο ασυνήθιστα μεγάλης ζημίας, τον οποίο ο οφειλέτης ούτε γνώριζε ούτε όφειλε να γνωρίζει. Η διάταξη αυτή εφαρμόζεται και για το πταίσμα των προσώπων για τα οποία ευθύνεται εκείνος που ζημιώθηκε.
Κώδικας
Αστικός Κώδικας
Άνοιγμα άρθρου

ΑΚ Άρθρο 914

Αστικός Κώδικας
Σχετικότητα 82.5%
Κείμενο Άρθρου
ΑΚ Άρθρο 914: Έννοια Όποιος ζημιώσει άλλον παράνομα και υπαίτια έχει υποχρέωση να τον αποζημιώσει.
Κώδικας
Αστικός Κώδικας
Άνοιγμα άρθρου

ΑΠ 140/2025

Αστικό Δίκαιο2025Άρειος Πάγος
Σχετικότητα 98.6%
Κρίσιμα Πραγματικά Περιστατικά
Πεζός, 40 ετών, οδηγός ταξί, κινούνταν επί του οδοστρώματος ανώνυμης κοινοτικής οδού στον οικισμό Σταθμού Σιδηροδρομικού Σταθμού Μουριών, πλησίον πεζοδρομίου πλάτους 2 μέτρων, την 8-8-2016 περί ώρα 23:50, συνοδευόμενος από δύο άτομα που βάδιζαν επί του πεζοδρομίου. Οδηγός αυτοκινήτου, κινούμενος με υπερβολική ταχύτητα και υπό την επίδραση οινοπνεύματος (0,46 ml/λίτρο εκπνεόμενου αέρα), σε συνθήκες βροχόπτωσης και νύχτας με τεχνητό φωτισμό, απώλεσε τον έλεγχο του οχήματος, εισήλθε στο αντίθετο ρεύμα κυκλοφορίας και παρέσυρε τον πεζό. Πεζός υπέστη κάταγμα αριστερού κροταφικού και βρεγματικού οστού, επισκληρίδιο αιμάτωμα, ανοιχτό συντριπτικό κάταγμα αριστερού βραχιονίου οστού, εκτεταμένο έλλειμμα μαλακών μορίων μηρού και γαστροκνημιαίας. Νοσηλεύθηκε από 9-8-2016 έως 1-9-2016, υποβλήθηκε σε πολλαπλές χειρουργικές επεμβάσεις (οστεοσύνθεση, μεταμόσχευση δέρματος, αναθεώρηση οστεοσύνθεσης λόγω θραύσης βίδας και ψευδάρθρωσης). Διαπιστώθηκε μόνιμη ωλένια νευροπάθεια, ατροφία μυών, ποσοστό αναπηρίας 67% (ΚΕ.Π.Α. 2017) και 80% (πραγματογνωμοσύνη 2021-2022), ανικανότητα εργασίας ως οδηγός ταξί. Συνυπαιτιότητα πεζού 30% (κίνηση επί οδοστρώματος αντί πεζοδρομίου) και οδηγού 70%.
Νομική Σκέψη του Δικαστηρίου
Το άρθρο 932 ΑΚ επιτρέπει στο δικαστήριο να επιδικάσει εύλογη χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης, με βάση το είδος της προσβολής, την έκταση της βλάβης, τη βαρύτητα του πταίσματος και την οικονομική κατάσταση των διαδίκων. Το άρθρο 931 ΑΚ προβλέπει πρόσθετη χρηματική παροχή για αναπηρία που επιδρά στο μέλλον του παθόντος. Η αρχή της αναλογικότητας (άρθρα 2, 25 Συντάγματος) απαιτεί το επιδικαζόμενο ποσό να μην υπερβαίνει τα όρια της κοινής πείρας και της δικαστηριακής πρακτικής. Το δικαστήριο διαπίστωσε ότι ο παθών υπέστη σοβαρό τραυματισμό με μόνιμη αναπηρία 80%, μόνιμη νευρολογική βλάβη, ανικανότητα εργασίας, ψυχικές διαταραχές, εκτεταμένες ουλές και παραμόρφωση. Ήταν 40 ετών κατά το ατύχημα, υποβλήθηκε σε πολλαπλές χειρουργικές επεμβάσεις και νοσηλεία, με συνυπαιτιότητα 30%. Εφαρμόζοντας τα κριτήρια των άρθρων 931 και 932 ΑΚ, το δικαστήριο επιδίκασε 35.000 ευρώ για ηθική βλάβη και 20.000 ευρώ για πρόσθετη χρηματική παροχή λόγω αναπηρίας. Τα ποσά αυτά κρίθηκαν εύλογα, χωρίς υπέρβαση των ακραίων ορίων της διακριτικής ευχέρειας ή παραβίαση της αρχής της αναλογικότητας, σύμφωνα με τη δικαστηριακή πρακτική.
Κύριοι Λόγοι Απόφασης
Η αίτηση αναίρεσης απορρίφθηκε διότι το Εφετείο, επιδικάζοντας 35.000 ευρώ για χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης και 20.000 ευρώ για πρόσθετη χρηματική παροχή κατ' άρθρο 931 ΑΚ, δεν υπερέβη τα ακραία όρια της διακριτικής του ευχέρειας και δεν παραβίασε την αρχή της αναλογικότητας. Τα ποσά αυτά, κατά την κοινή πείρα, τη δικαστηριακή πρακτική και την περί δικαίου συνείδηση, δεν υπολείπονται καταφανώς εκείνων που συνήθως επιδικάζονται σε παρόμοιες περιπτώσεις, λαμβανομένων υπόψη της σοβαρότητας του τραυματισμού (μόνιμη αναπηρία 80%, ανικανότητα εργασίας), της ηλικίας του παθόντος (40 ετών), της συνυπαιτιότητάς του (30%) και των μόνιμων συνεπειών στην επαγγελματική, κοινωνική και προσωπική του ζωή.
Τελική Απόφαση
Απορρίπτει την από ...-2023 (αριθ. εκθ. καταθ. .../2023) αίτηση για αναίρεση της .../2023 τελεσίδικης αποφάσεως του Μονομελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης Διατάζει την εισαγωγή του παραβόλου, που έχει καταθέσει ο αναιρεσείων στο δημόσιο ταμείο Καταδικάζει τον αναιρεσείοντα στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων της αναιρεσιβλήτου, τα οποία ορίζει στο ποσό των δύο χιλιάδων επτακοσίων (2.700) ευρώ.
Ακριβές Νομικό Ερώτημα
Αν το ύψος της επιδικασθείσας χρηματικής ικανοποίησης λόγω ηθικής βλάβης (άρθρο 932 ΑΚ) και της πρόσθετης χρηματικής παροχής λόγω αναπηρίας (άρθρο 931 ΑΚ) παραβιάζει την αρχή της αναλογικότητας ή υπερβαίνει τα ακραία όρια της διακριτικής ευχέρειας του δικαστηρίου, όταν ο παθών υπέστη σοβαρό τραυματισμό από τροχαίο ατύχημα με συντρέχουσα υπαιτιότητα.
Αναφορές σε Νόμους
Άνοιγμα απόφασης

ΑΠ 1524/2023

Αστικό Δίκαιο · Δικονομικό Δίκαιο2023Άρειος Πάγος
Σχετικότητα 98.2%
Κρίσιμα Πραγματικά Περιστατικά
Παθών, ηλικίας 37 ετών κατά το χρόνο του ατυχήματος (γεννηθείς το 1978), έγγαμος με δύο ανήλικα τέκνα, διατηρών κρεοπωλείο στην Ξάνθη (χειρωνακτική εργασία που απαιτεί ορθοστασία), υπέστη τραυματισμό στις 2-4-2015 από σύγκρουση της οδηγούμενης από αυτόν δίκυκλης μοτοσυκλέτας με αυτοκίνητο. Υπέστη κάταγμα δεξιάς επιγονατίδας και κάταγμα διάφυσης δεξιού μηριαίου οστού. Νοσηλεύθηκε από 2 έως 17-4-2015 στο Γενικό Νοσοκομείο Ξάνθης. Υποβλήθηκε σε τέσσερις χειρουργικές επεμβάσεις (δύο για ανάταξη και σταθεροποίηση καταγμάτων, μία για δυναμοποίηση ενδομυελικής ήλωσης, μία για αφαίρεση υλικών οστεοσύνθεσης). Παρουσίασε ατροφία τετρακέφαλου μυός δεξιά, επώδυνο περιορισμό κάμψης δεξιού γόνατος κατά 20 μοίρες (115 έναντι 135), επώδυνη κίνηση δεξιού ισχίου, υπαισθησία περονιαίου νεύρου δεξιά, οστεοαρθρίτιδα επιγονατιδομηριαίας άρθρωσης με πρόβλεψη σταδιακής επιδείνωσης και αναγκαιότητας μελλοντικής αρθροπλαστικής. Αναγνωρίστηκε ποσοστό αναπηρίας 67% από 13-10-2015 έως 31-12-2016 και 40% από 1-1-2017 έως 31-12-2018.
Νομική Σκέψη του Δικαστηρίου
Το άρθρο 932 ΑΚ προβλέπει επιδίκαση εύλογης χρηματικής ικανοποίησης λόγω ηθικής βλάβης, λαμβάνοντας υπόψη το είδος της προσβολής, την έκταση της βλάβης, τις συνθήκες τέλεσης, την οικονομική και κοινωνική κατάσταση των διαδίκων (πλην της ασφαλιστικής εταιρείας), τη βαρύτητα του πταίσματος και το τυχόν συντρέχον πταίσμα του δικαιούχου. Το άρθρο 931 ΑΚ προβλέπει χρηματική παροχή για αναπηρία ή παραμόρφωση που επιδρά στο μέλλον του παθόντος, χωρίς σύνδεση με συγκεκριμένη περιουσιακή ζημία. Η αρχή της αναλογικότητας επιβάλλει να μην υπερβαίνονται τα ακραία όρια της διακριτικής ευχέρειας του δικαστηρίου. Το δικαστήριο διαπίστωσε ότι ο παθών, ηλικίας 37 ετών, υπέστη κάταγμα δεξιού μηριαίου και επιγονατίδας, υποβλήθηκε σε τέσσερις χειρουργικές επεμβάσεις, παρουσιάζει μόνιμη αναπηρία με επώδυνο περιορισμό κίνησης γόνατος κατά 20 μοίρες, οστεοαρθρίτιδα με βέβαιη σταδιακή επιδείνωση και αναγκαιότητα μελλοντικής αρθροπλαστικής. Αναγνωρίστηκε ποσοστό αναπηρίας 40% με πρόβλεψη μη ίασης. Ως κρεοπωλός με χειρωνακτική εργασία, θα αδυνατεί να ασκεί το επάγγελμά του υπό τις προηγούμενες συνθήκες. Εφαρμόζοντας τα άρθρα 931 και 932 ΑΚ, το δικαστήριο επιδίκασε 40.000 ευρώ για ηθική βλάβη και 40.000 ευρώ για χρηματική παροχή λόγω αναπηρίας, λαμβάνοντας υπόψη την ηλικία, το είδος και την έκταση της αναπηρίας, τις συνέπειες στην επαγγελματική και κοινωνική εξέλιξη, την αποκλειστική υπαιτιότητα του ζημιώσαντος και την έλλειψη συνυπαιτιότητας του παθόντος.
Κύριοι Λόγοι Απόφασης
Η αίτηση αναίρεσης απορρίφθηκε διότι το Εφετείο δεν παραβίασε εκ πλαγίου το άρθρο 931 ΑΚ, αφού διέλαβε πλήρεις, σαφείς και χωρίς λογικά κενά αιτιολογίες ως προς την ύπαρξη μόνιμης αναπηρίας, βασιζόμενο σε ιατρική πραγματογνωμοσύνη και υγειονομικές επιτροπές. Οι επικαλούμενες ελλείψεις συνέχονται με την αξιολόγηση των αποδείξεων, που είναι αναιρετικά ανέλεγκτη. Περαιτέρω, τα επιδικασθέντα ποσά των 40.000 ευρώ για ηθική βλάβη και 40.000 ευρώ για χρηματική παροχή κατ' άρθρο 931 ΑΚ δεν παραβιάζουν την αρχή της αναλογικότητας ούτε υπερβαίνουν τα ακραία όρια της διακριτικής ευχέρειας, καθώς δεν υπερβαίνουν καταφανώς τα συνήθως επιδικαζόμενα σε παρόμοιες περιπτώσεις, κατά την κοινή πείρα και τη δικαστηριακή πρακτική.
Τελική Απόφαση
Απορρίπτει την από 30.7.2021 και με αριθμό εκθέσεως καταθέσεως 53/2021 αίτηση, για αναίρεση της 38/2021 τελεσιδίκου αποφάσεως του Μονομελούς Εφετείου Θράκης. Διατάσσει την εισαγωγή του κατατεθέντος από την αναιρεσείουσα παραβόλου στο δημόσιο ταμείο. Και Καταδικάζει την αναιρεσείουσα στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσιβλήτου, τα οποία ορίζει στο ποσό των δύο χιλιάδων επτακοσίων (2.700) ευρώ.
Ακριβές Νομικό Ερώτημα
Αν η επιδίκαση χρηματικής ικανοποίησης λόγω ηθικής βλάβης κατ' άρθρο 932 ΑΚ και χρηματικής παροχής κατ' άρθρο 931 ΑΚ για μόνιμη αναπηρία από τροχαίο ατύχημα παραβιάζει την αρχή της αναλογικότητας, όταν τα επιδικασθέντα ποσά δεν υπερβαίνουν καταφανώς τα συνήθως επιδικαζόμενα σε παρόμοιες περιπτώσεις, και αν απαιτείται απώλεια μέλους ή οργάνου για τη στοιχειοθέτηση αναπηρίας κατά την έννοια του άρθρου 931 ΑΚ.
Αναφορές σε Νόμους
Άνοιγμα απόφασης

ΑΠ 1172/2025

Αστικό Δίκαιο · Δικονομικό Δίκαιο2025Άρειος Πάγος
Σχετικότητα 98.2%
Κρίσιμα Πραγματικά Περιστατικά
Παθών, άγαμος, γεννηθείς στις 19-5-1972, ασκούσε το επάγγελμα του πωλητή χονδρικής σε κατάστημα ηλεκτροακουστικών συστημάτων. Στις 4-3-2017 συνέβη τροχαίο ατύχημα στα Οινόφυτα Βοιωτίας κατά τη σύγκρουση της δίκυκλης μοτοσικλέτας που οδηγούσε με ΙΧΕ αυτοκίνητο. Υπέστη κάταγμα κοτύλης αριστερού μηριαίου με ανοικτή ανάταξη, Τ-κάταγμα και κατάγματα αμφότερων κολώνων με πλήρη αρθρική αποκόλληση. Νοσηλεύτηκε μέχρι 21-3-2017. Εμφάνισε περιπροθετική λοίμωξη με οστεομυελίτιδα, υποβλήθηκε σε διάνοιξη και αφαίρεση μολυσμένης βίδας στις 22-6-2017. Ακολούθησε μακροχρόνια αντιβιοτική θεραπεία. Παρουσίασε μετατραυματική οστεοαρθρίτιδα αριστερού ισχίου, χωλότητα, περιορισμό κινήσεων, ατροφία μυών, εκτεταμένη ουλή 31 εκατοστών, τοπική παραμόρφωση λεκάνης. Αναγνωρίστηκε αναπηρία 40% (22-2-2019 έως 31-1-2020), στη συνέχεια 50% (από 22-9-2020 έως 30-9-2025). Εμφάνισε βαρύ καταθλιπτικό επεισόδιο με ψυχωσικά συμπτώματα, υποτροπιάζουσα καταθλιπτική διαταραχή χρόνιας μορφής. Αδυνατεί να επανέλθει στην προηγούμενη εργασία του που απαιτεί κίνηση, ορθοστασία και χρήση κλίμακας. Η πρόγνωση είναι κακή με ανάγκη μελλοντικής ολικής αρθροπλαστικής ισχίου.
Νομική Σκέψη του Δικαστηρίου
Το άρθρο 931 ΑΚ προβλέπει επιδίκαση εύλογης αποζημίωσης για αναπηρία ή παραμόρφωση που επιδρά στο μέλλον του παθόντος. Απαιτείται μόνιμη και διαρκής αναπηρία ως βλάβη αυτοτελούς έννομου αγαθού. Το ποσό καθορίζεται με βάση το είδος και τις συνέπειες της αναπηρίας, την ηλικία και το βαθμό υπαιτιότητας. Το άρθρο 932 ΑΚ προβλέπει χρηματική ικανοποίηση για ηθική βλάβη, λαμβάνοντας υπόψη το είδος προσβολής, την έκταση βλάβης, τις συνθήκες τέλεσης, τη βαρύτητα πταίσματος και την κοινωνικοοικονομική κατάσταση των διαδίκων. Το Εφετείο διαπίστωσε ότι ο παθών υπέστη κάταγμα κοτύλης με οστεομυελίτιδα, μετατραυματική οστεοαρθρίτιδα, μόνιμη αναπηρία 50%, εκτεταμένη ουλή 31 εκατοστών, χωλότητα, περιορισμό κινήσεων, ατροφία μυών, βαρύ καταθλιπτικό επεισόδιο χρόνιας μορφής. Αδυνατεί να επανέλθει στην εργασία του ως πωλητής. Η αναπηρία επηρεάζει δυσμενώς την οικονομική και κοινωνική του ανέλιξη. Επιδίκασε 18.000 ευρώ κατά το άρθρο 931 ΑΚ και 35.000 ευρώ κατά το άρθρο 932 ΑΚ. Εφαρμόζοντας την Αρχή της Αναλογικότητας, ο Άρειος Πάγος έκρινε ότι τα επιδικασθέντα ποσά υπολείπονται καταφανώς εκείνων που συνήθως επιδικάζονται σε παρόμοιες περιπτώσεις, κατά την κοινή πείρα και τη δικαστηριακή πρακτική, υπερβαίνοντας τα ακραία όρια της διακριτικής ευχέρειας του δικαστηρίου.
Κύριοι Λόγοι Απόφασης
Η αίτηση αναιρέσεως έγινε δεκτή διότι το Εφετείο, επιδικάζοντας αποζημίωση 18.000 ευρώ από το άρθρο 931 ΑΚ και χρηματική ικανοποίηση 35.000 ευρώ από το άρθρο 932 ΑΚ, παραβίασε την Αρχή της Αναλογικότητας και υπερέβη τα ακραία όρια της διακριτικής του ευχέρειας. Τα ποσά αυτά, κατά την κοινή πείρα, την δικαστηριακή πρακτική και την περί Δικαίου συνείδηση, υπολείπονται καταφανώς εκείνων που συνήθως επιδικάζονται σε παρόμοιες περιπτώσεις, λαμβανομένων υπόψη της σοβαρότητας του τραυματισμού (κάταγμα κοτύλης με οστεομυελίτιδα, μετατραυματική οστεοαρθρίτιδα), της μόνιμης αναπηρίας 50%, της αδυναμίας επιστροφής στην εργασία, της εκτεταμένης ουλής, της χρόνιας καταθλιπτικής διαταραχής και της δυσμενούς επίδρασης στο οικονομικό και κοινωνικό μέλλον του παθόντος.
Τελική Απόφαση
Αναιρεί την υπ' αριθμ. 1653/2023 τελεσίδικη απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών, κατά τα αναφερόμενα στο σκεπτικό κεφάλαια. Παραπέμπει την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκασή της στο ίδιο ως άνω Εφετείο, που θα συγκροτηθεί από άλλον Δικαστή, εκτός εκείνου που δίκασε προηγουμένως. Διατάσσει την επιστροφή του παραβόλου, που κατατέθηκε για την άσκηση της αναιρέσεως, στον καταθέσαντα αυτό. Και Καταδικάζει την αναιρεσίβλητη στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσείοντος, τα οποία ορίζει στο ποσό των τριών χιλιάδων ευρώ (3.000€).
Ακριβές Νομικό Ερώτημα
Αν η επιδίκαση αποζημίωσης κατά το άρθρο 931 ΑΚ για μόνιμη αναπηρία και χρηματικής ικανοποίησης κατά το άρθρο 932 ΑΚ για ηθική βλάβη σε ποσά που υπολείπονται καταφανώς εκείνων που συνήθως επιδικάζονται σε παρόμοιες περιπτώσεις συνιστά παραβίαση της Αρχής της Αναλογικότητας και υπέρβαση των ακραίων ορίων της διακριτικής ευχέρειας του δικαστηρίου.
Αναφορές σε Νόμους
Άνοιγμα απόφασης

ΑΠ 419/2025

Αστικό Δίκαιο · Δικονομικό Δίκαιο2025Άρειος Πάγος
Σχετικότητα 98.2%
Κρίσιμα Πραγματικά Περιστατικά
Στις 29-12-2016 και περί ώρα 17:20, οδηγός ΙΧΕ αυτοκινήτου, κινούμενη επί της οδού με κατεύθυνση από την οδό προς την οδό στη Νεάπολη, παραβίασε ρυθμιστική πινακίδα STOP και συγκρούστηκε με δίκυκλη μοτοσικλέτα που οδηγούσε ο παθών. Ο παθών, 37 ετών κατά το χρόνο του ατυχήματος, τεχνικός οινολογίας-γευσιγνώστης, φορούσε προστατευτικό κράνος. Διεκομίσθη στο Πανεπιστημιακό Γενικό Νοσοκομείο Λάρισας όπου διαπιστώθηκε αριστερά μετωπιαία επισκληρίδιο αιμάτωμα πάχους 8,8 χιλιοστών και μήκους 3,2 εκατοστών, κάταγμα αριστερού μετωπιαίου οστού που επεκτεινόταν έως το σύστοιχο ζυγωματικό οστό. Στις 30-12-2016 το επισκληρίδιο αιμάτωμα ήταν αυξημένο σε πάχος 3,7 εκατοστά και μήκος 7,5 εκατοστά. Υποβλήθηκε στις 31-12-2016 σε κρανιοτομία και παροχέτευση του επισκληρίδιου αιματώματος. Νοσηλεύτηκε στη ΜΕΘ μέχρι 7-1-2017 και στη Νευροχειρουργική Κλινική μέχρι 17-1-2017. Παρουσίασε οργανικό ψυχοσύνδρομο επί εδάφους κρανιοεγκεφαλικής κακώσεως, έλαβε τρίμηνη αναρρωτική άδεια από 20-2-2017 έως 20-5-2017 και του χορηγήθηκε αντιεπιληπτική αγωγή Depakine 500 mg. Κρίθηκε ανάπηρος κατά ποσοστό 80% για το διάστημα 1-1-2017 έως 25-5-2017 και κατά 67% από 26-5-2017 έως 31-5-2020. Υφίσταται μόνιμη αδυναμία ανάκλησης γευστικών μνημών, αρωμάτων, γεύσης και όσφρησης, λειτουργίες σημαντικές για το επάγγελμά του ως οινολόγου. Προ του ατυχήματος διατηρούσε κατάστημα εμπορίας οίνων και ποτών στη Θεσσαλονίκη (2009-2013) και συνεργαζόταν ως τεχνικός οινολογίας (2014-2015). Το αυτοκίνητο ήταν ασφαλισμένο κατά τις διατάξεις του ν. 489/1976.
Νομική Σκέψη του Δικαστηρίου
Το άρθρο 932 ΑΚ προβλέπει επιδίκαση εύλογης χρηματικής ικανοποίησης λόγω ηθικής βλάβης, ενώ το άρθρο 931 ΑΚ προβλέπει χρηματική παροχή για αναπηρία ή παραμόρφωση που επιδρά στο μέλλον του παθόντος. Ο προσδιορισμός των ποσών αφέθηκε στην ελεύθερη εκτίμηση του δικαστηρίου με βάση κριτήρια όπως το είδος της προσβολής, η έκταση της βλάβης, η βαρύτητα του πταίσματος, το τυχόν συντρέχον πταίσμα του δικαιούχου και η οικονομική κατάσταση των διαδίκων. Η αρχή της αναλογικότητας πρέπει να τηρείται και η υπέρβαση των ακραίων ορίων ελέγχεται ως πλημμέλεια του άρθρου 559 αρ. 1 και 19 ΚΠολΔ. Το δικαστήριο διαπίστωσε ότι ο παθών υπέστη βαριά κρανιοεγκεφαλική κάκωση με επισκληρίδιο αιμάτωμα, υποβλήθηκε σε νευροχειρουργική παρέμβαση, νοσηλεύτηκε στη ΜΕΘ, παρουσίασε μόνιμη αδυναμία ανάκλησης γευστικών μνημών και οσφρητικών λειτουργιών, λαμβάνει μακροχρόνια αντιεπιληπτική αγωγή Depakine 500 mg που αντενδείκνυται με χρήση αλκοόλ, και κρίθηκε ανάπηρος κατά ποσοστό 67%. Η αναπηρία επηρέασε την επαγγελματική του δραστηριότητα ως οινολόγου-γευσιγνώστη. Εφαρμόζοντας τα κριτήρια των άρθρων 931 και 932 ΑΚ, το Εφετείο έλαβε υπόψη την ηλικία του παθόντος (37 ετών), την αποκλειστική υπαιτιότητα της οδηγού, τη μόνιμη αναπηρία, τις επιπτώσεις στην επαγγελματική του απασχόληση και την οικονομική κατάσταση των διαδίκων. Η συνυπαιτιότητα δεν οδηγεί σε μαθηματικό υπολογισμό αλλά λαμβάνεται υπόψη ως προσδιοριστικός παράγοντας για τον εύλογο καθορισμό των ποσών.
Κύριοι Λόγοι Απόφασης
Η αίτηση αναίρεσης απορρίφθηκε διότι το Εφετείο, αφού δέχθηκε τον λόγο έφεσης περί μη συνυπαιτιότητας του παθόντος στην έκταση του τραυματισμού του, ορθά προσδιόρισε τη χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης στο ποσό των 37.000 ευρώ και τη χρηματική παροχή κατ' άρθρο 931 ΑΚ στο ποσό των 17.000 ευρώ, λαμβάνοντας υπόψη την αποκλειστική υπαιτιότητα της οδηγού ως έναν από τους προσδιοριστικούς παράγοντες. Τα ποσά αυτά δεν παραβιάζουν την αρχή της αναλογικότητας ούτε υπερβαίνουν τα ακραία όρια της διακριτικής ευχέρειας του δικαστηρίου, καθόσον κατά την κοινή πείρα και τη δικαστηριακή πρακτική δεν υπολείπονται καταφανώς εκείνων που συνήθως επιδικάζονται σε παρόμοιες περιπτώσεις. Η συνυπαιτιότητα στις αξιώσεις των άρθρων 931 και 932 ΑΚ δεν οδηγεί σε μαθηματικό υπολογισμό αλλά συνεκτιμάται για τον εύλογο προσδιορισμό των ποσών μαζί με τα υπόλοιπα προσδιοριστικά στοιχεία.
Τελική Απόφαση
Απορρίπτει την από 8-12-2022 (με αριθμ. εκθ. καταθ. ...) αίτηση αναίρεσης κατά της υπ' αριθμ.... τελεσίδικης απόφασης του Μονομελούς Εφετείου Λάρισας, η οποία εκδόθηκε, κατά την ειδική διαδικασία των περιουσιακών διαφορών, που αφορούν απαιτήσεις αποζημίωσης για ζημίες που προκλήθηκαν από αυτοκίνητο και από τη σύμβαση ασφάλισης. Διατάσσει την εισαγωγή του παραβόλου στο Δημόσιο Ταμείο. Καταδικάζει τον αναιρεσείοντα στα δικαστικά έξοδα της δεύτερης αναιρεσίβλητης ανώνυμης ασφαλιστικής εταιρείας με την επωνυμία "...", τα οποία ορίζει στο ποσό των δύο χιλιάδων επτακοσίων (2.700) ευρώ.
Ακριβές Νομικό Ερώτημα
Αν η παραδοχή από το εφετείο λόγου έφεσης περί μη συνυπαιτιότητας του παθόντος στην έκταση του τραυματισμού του συνεπάγεται αναγκαία αύξηση των επιδικαζόμενων ποσών χρηματικής ικανοποίησης κατά τα άρθρα 931 και 932 ΑΚ με μαθηματικό υπολογισμό, ή αν η συνυπαιτιότητα λαμβάνεται υπόψη ως ένας από τους προσδιοριστικούς παράγοντες κατά την εύλογη κρίση του δικαστηρίου, και αν η επιδίκαση χαμηλότερων ποσών από τα πρωτοδίκως επιδικασθέντα συνιστά απαγορευμένη επιβάρυνση της θέσης του εκκαλούντος.
Αναφορές σε Νόμους
Άνοιγμα απόφασης

ΑΠ 1210/2021

Αστικό Δίκαιο · Δικονομικό Δίκαιο2021Άρειος Πάγος
Σχετικότητα 98.2%
Κρίσιμα Πραγματικά Περιστατικά
Συνεπιβάτης μοτοσικλέτας, ηλικίας 21 ετών κατά το χρόνο του ατυχήματος, υπέστη βαρύτατο τραυματισμό από τροχαίο ατύχημα που προκλήθηκε από αποκλειστική υπαιτιότητα οδηγού ΙΧΕ αυτοκινήτου. Υπέστη οξύ υποσκληρίδιο αιμάτωμα μετωποκροταφοβρεγματικά μέγιστης διαμέτρου 8,5 εκατοστών, υπαραχνοειδή αιμορραγία, μετατόπιση δομών μέσης γραμμής κατά 9 χιλιοστά, κατάγματα κρανίου. Νοσηλεύθηκε σε κωματώδη κατάσταση στη ΜΕΘ από 24.07.2016 έως 05.08.2016, υποβλήθηκε σε αποσυμπιεστική κρανιεκτομία αριστερά κροταφοβρεγματικά με αφαίρεση αιματώματος. Παρέμεινε σε νευροχειρουργική κλινική μέχρι 26.08.2016. Υπέστη μόνιμες βλάβες: διαταραχές μνήμης, βραδυψυχισμό, διαταραχή προσωπικότητας με εκρήξεις θυμού, παραμόρφωση κεφαλής αριστερά με εμπίεσμα διαμέτρου 10 εκατοστών και βάθους 3 εκατοστών, αλωπεκία, κινητικές δυσκολίες, αδυναμία δεξιού άνω άκρου, δευτεροπαθείς επιληπτικές κρίσεις, διαταραχή μετατραυματικού στρες. Ποσοστό αναπηρίας 67% κατά ιατρική πρόβλεψη. Ολική και μόνιμη ανικανότητα προς εργασία ως μάγειρας-σεφ σε ποσοστό 70% για το υπόλοιπο της ζωής του. Χρειάζεται συνεχή παρακολούθηση με αντιεπιληπτική και ψυχιατρική αγωγή και ψυχολογική υποστήριξη. Δεν φορούσε προστατευτικό κράνος, με συνυπαιτιότητα 30% στην έκταση της σωματικής βλάβης.
Νομική Σκέψη του Δικαστηρίου
Το άρθρο 932 ΑΚ σε συνδυασμό με την αρχή της αναλογικότητας (άρθρα 2 παρ. 1 και 25 Συντάγματος) επιβάλλει το ύψος της χρηματικής ικανοποίησης λόγω ηθικής βλάβης να καθορίζεται με βάση το είδος και τη βαρύτητα της προσβολής, την περιουσιακή και προσωπική κατάσταση των μερών, τη βαρύτητα του πταίσματος και του συντρέχοντος πταίσματος του θύματος, τηρώντας δίκαιη ισορροπία μεταξύ των αντιτιθέμενων συμφερόντων. Το Εφετείο διαπίστωσε ότι ο παθών, ηλικίας 21 ετών, υπέστη βαρύτατο κρανιοεγκεφαλικό τραυματισμό με νοσηλεία σε ΜΕΘ, χειρουργική επέμβαση, μόνιμες νευρολογικές και ψυχολογικές βλάβες, αναπηρία 67%, ολική ανικανότητα εργασίας 70%, παραμόρφωση κεφαλής, διαταραχές μνήμης και προσωπικότητας, με συνυπαιτιότητα 30% λόγω μη χρήσης κράνους. Εφαρμόζοντας τα κριτήρια του άρθρου 932 ΑΚ, το Εφετείο επιδίκασε 70.000 ευρώ, ποσό που υπολείπεται καταφανώς του συνήθως επιδικαζομένου σε παρόμοιες περιπτώσεις, υπερβαίνοντας τα ακραία όρια της διακριτικής ευχέρειας και παραβιάζοντας την αρχή της αναλογικότητας.
Κύριοι Λόγοι Απόφασης
Η αίτηση αναίρεσης έγινε δεκτή διότι το Εφετείο, επιδικάζοντας χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης ύψους 70.000 ευρώ, υπερέβη τα ακραία όρια της διακριτικής του ευχέρειας και παραβίασε την αρχή της αναλογικότητας. Το επιδικασθέν ποσό, κατά την κοινή πείρα, τη δικαστηριακή πρακτική και την περί δικαίου συνείδηση, υπολείπεται καταφανώς του συνήθως επιδικαζομένου σε παρόμοιες περιπτώσεις βαρύτατου κρανιοεγκεφαλικού τραυματισμού με μόνιμες νευρολογικές και ψυχολογικές βλάβες, αναπηρία 67%, ολική ανικανότητα εργασίας 70%, σε νεαρό άτομο 21 ετών.
Τελική Απόφαση
Αναιρεί την 6153/2019 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών, κατά το αναφερόμενο στο σκεπτικό μέρος της. Παραπέμπει την υπόθεση, κατά το ως άνω αναιρούμενο μέρος της, για περαιτέρω εκδίκασή της στο ίδιο Εφετείο, που θα συγκροτηθεί από άλλον Δικαστή, εκτός εκείνου που δίκασε προηγουμένως. Καταδικάζει την αναιρεσίβλητη στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων του αναιρεσείοντος, το ύψος των οποίων ορίζει στο ποσό των τριών χιλιάδων (3.000) ευρώ. Και Διατάσσει την επιστροφή του παραβόλου στον καταθέσαντα τούτο αναιρεσείοντα.
Ακριβές Νομικό Ερώτημα
Αν το ύψος της επιδικαζόμενης χρηματικής ικανοποίησης λόγω ηθικής βλάβης από τροχαίο ατύχημα πρέπει να τηρεί την αρχή της αναλογικότητας και να μην υπερβαίνει τα ακραία όρια της διακριτικής ευχέρειας του δικαστηρίου, σύμφωνα με τα διδάγματα της κοινής πείρας, τη δικαστηριακή πρακτική και την περί δικαίου συνείδηση.
Αναφορές σε Νόμους
Άνοιγμα απόφασης

ΑΠ 1043/2021

Αστικό Δίκαιο · Δικονομικό Δίκαιο2021Άρειος Πάγος
Σχετικότητα 98.2%
Κρίσιμα Πραγματικά Περιστατικά
Οδηγός μοτοσυκλέτας, ηλικίας 45 ετών, γεννηθείς το 1965, τραυματίστηκε σοβαρά σε τροχαίο ατύχημα στις 11-8-2010 στην Εθνική Οδό Αντιρρίου-Λιδωρικίου, μετά από σύγκρουση με ΙΧΦ αυτοκίνητο. Υπέστη συντριπτικό κάταγμα αριστερού αστραγάλου, κάταγμα έσω σφύρου αριστερής ποδοκνημικής, κάταγμα δεξιάς πτέρνας, εξάρθρημα δεξιού αγκώνος, κάταγμα αριστερής ωλένης, συντριπτικό ενδαρθρικό κάταγμα κάτω πέρατος αριστερής κερκίδας, εξάρθρημα οσταρίων αριστερού καρπού και κάταγμα του τρίτου αριστερού μετακαρπίου. Υποβλήθηκε σε τρεις χειρουργικές επεμβάσεις. Κατέστη μόνιμα μερικά ανάπηρος σε ποσοστό 50%. Παρουσιάζει έκδηλη παραμόρφωση ραιβότητας αριστεράς πηχειοκαρπικής, αγκύλωση ποδοκνημικής, χωλότητα, αδυναμία σύσφιξης γροθιάς και χειρισμού λεπτών αντικειμένων. Ασκούσε το επάγγελμα του δύτη, το οποίο δεν μπορεί πλέον να ασκήσει λόγω της μειωμένης κολυμβητικής-καταδυτικής δυνατότητάς του. Ο οδηγός του ΙΧΦ αυτοκινήτου κρίθηκε αποκλειστικά υπαίτιος του ατυχήματος.
Νομική Σκέψη του Δικαστηρίου
Το άρθρο 932 ΑΚ προβλέπει επιδίκαση εύλογης χρηματικής ικανοποίησης λόγω ηθικής βλάβης, με βάση κριτήρια όπως το είδος της προσβολής, η έκταση της βλάβης, η βαρύτητα του πταίσματος και η οικονομική κατάσταση των διαδίκων. Ο προσδιορισμός του ποσού εναπόκειται στην ελεύθερη εκτίμηση του δικαστηρίου, αλλά πρέπει να τηρείται η αρχή της αναλογικότητας ως γενική νομική αρχή αυξημένης τυπικής ισχύος. Το άρθρο 931 ΑΚ προβλέπει πρόσθετη αποζημίωση για αναπηρία ή παραμόρφωση που επιδρά στο μέλλον του παθόντος, χωρίς σύνδεση με συγκεκριμένη περιουσιακή ζημία. Το Εφετείο διαπίστωσε ότι ο παθών υπέστη μόνιμη αναπηρία 50%, με σοβαρές παραμορφώσεις και λειτουργικές εκπτώσεις, αδυναμία άσκησης του επαγγέλματος του δύτη, ψυχολογικά προβλήματα και αισθήματα μειονεξίας. Επιδίκασε 30.000 ευρώ ως χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης και 20.000 ευρώ ως πρόσθετη αποζημίωση του άρθρου 931 ΑΚ. Εφαρμόζοντας την αρχή της αναλογικότητας, ο Άρειος Πάγος έκρινε ότι τα επιδικασθέντα ποσά υπολείπονται καταφανώς των συνήθως επιδικαζόμενων σε παρόμοιες περιπτώσεις, κατά την κοινή πείρα και τη δικαστηριακή πρακτική, υπερβαίνοντας τα ακραία όρια της διακριτικής ευχέρειας του δικαστηρίου.
Κύριοι Λόγοι Απόφασης
Η προσβαλλόμενη απόφαση αναιρέθηκε διότι το Εφετείο, επιδικάζοντας 30.000 ευρώ ως χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης και 20.000 ευρώ ως πρόσθετη αποζημίωση του άρθρου 931 ΑΚ, παραβίασε ευθέως την αρχή της αναλογικότητας και υπερέβη τα ακραία όρια της διακριτικής του ευχέρειας. Τα ποσά αυτά υπολείπονται καταφανώς των συνήθως επιδικαζόμενων σε παρόμοιες περιπτώσεις, κατά την κοινή πείρα, τη δικαστηριακή πρακτική και τη συνείδηση για το δίκαιο, λαμβανομένων υπόψη της σοβαρότητας του τραυματισμού (μόνιμη αναπηρία 50%), της αποκλειστικής υπαιτιότητας του οδηγού, των τριών χειρουργικών επεμβάσεων, της αδυναμίας άσκησης του επαγγέλματος του δύτη και των μόνιμων παραμορφώσεων και λειτουργικών εκπτώσεων.
Τελική Απόφαση
Καταργεί την δίκη, που ανοίχθηκε με την ένδικη από 9-4-2019 (αρ. κατ. 309/2019) αίτηση αναίρεσης, η οποία απευθύνεται κατά της υπ' αρ. 490/2019 οριστικής απόφασης του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών (ειδική διαδικασία του άρθρου 681Α ΚΠολΔ), ως προς τον 1ο αναιρεσίβλητο. Αναιρεί την υπ' αρ. 490/2019 οριστική απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών (ειδική διαδικασία του άρθρου 681Α ΚΠολΔ) κατά το αναφερόμενο στο σκεπτικό μέρος αυτής, που αφορά το κεφάλαιο της χρηματικής ικανοποίησης λόγω ηθικής βλάβης και πρόσθετης αποζημίωσης, ως προς τη 2η αναιρεσίβλητη ασφαλιστική εταιρεία. Παραπέμπει την υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση, κατά το αναιρούμενο ως άνω μέρος αυτής, στο ίδιο Δικαστήριο, που εξέδωσε την προσβαλλόμενη απόφαση συγκροτούμενο από άλλον Δικαστή. Διατάσσει να επιστραφεί στον αναιρεσείοντα το παράβολο, που αυτός έχει καταθέσει για την άσκηση της αίτησης αναίρεσης. ΚΑΙ Καταδικάζει την αναιρεσίβλητη ασφαλιστική εταιρεία στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσείοντα που ορίζει σε τρεις χιλιάδες (3000) ευρώ.
Ακριβές Νομικό Ερώτημα
Αν το δικαστήριο, κατά τον καθορισμό της χρηματικής ικανοποίησης λόγω ηθικής βλάβης (άρθρο 932 ΑΚ) και της πρόσθετης αποζημίωσης λόγω αναπηρίας (άρθρο 931 ΑΚ), παραβιάζει την αρχή της αναλογικότητας και υπερβαίνει τα ακραία όρια της διακριτικής του ευχέρειας, όταν επιδικάζει ποσά που υπολείπονται δυσαναλόγως των συνήθως επιδικαζόμενων σε παρόμοιες περιπτώσεις, λαμβανομένων υπόψη της σοβαρότητας του τραυματισμού, του βαθμού αναπηρίας και των συνθηκών της αδικοπραξίας.
Αναφορές σε Νόμους
Άνοιγμα απόφασης

ΑΠ 752/2018

Αστικό Δίκαιο · Δικονομικό Δίκαιο2018Άρειος Πάγος
Σχετικότητα 98.0%
Κρίσιμα Πραγματικά Περιστατικά
Οδηγός, 41 ετών, μηχανολόγος μηχανικός, οδηγούσε αυτοκίνητο στην Αττική Οδό με κατεύθυνση προς Αεροδρόμιο στις 23-4-2010 περί ώρα 15.25 μ.μ., όταν ο κινητήρας τέθηκε εκτός λειτουργίας. Ακινητοποίησε το όχημα στη Λωρίδα Έκτακτης Ανάγκης, κατέβηκε και άνοιξε το καπό. Άλλος οδηγός, κινούμενος με ταχύτητα 100 χλμ/ώρα στη δεξιά λωρίδα, με τους δύο δεξιούς τροχούς εντός της διαχωριστικής γραμμής ΛΕΑ περίπου 30-40 cm, τουλάχιστον 250 μέτρα πριν το ατύχημα, δεν αντιλήφθηκε το ακινητοποιημένο όχημα παρά την επαρκή ορατότητα και φωτισμό ημέρας, δεν μετρίασε την ταχύτητα και προσέκρουσε με σφοδρότητα στο οπίσθιο τμήμα του ακινητοποιημένου οχήματος. Ο τραυματισθείς υπέστη κρανιοεγκεφαλική κάκωση με περιτραυματική αμνησία, υποκεφαλικό κάταγμα αριστερού ώμου, κάταγμα δεξιάς κλείδας, πάρεση βραχιόνιου πλέγματος, πολλαπλά κατάγματα πλευρών δεξιά με θλάση δεξιού πνεύμονα. Νοσηλεύθηκε από 23-4-2010 έως 6-5-2010, υποβλήθηκε σε τέσσερις χειρουργικές επεμβάσεις (9-7-2010, 22-7-2010, 5-4-2011), παρέμεινε κλινήρης επί δύο μήνες. Διαγνώστηκε μόνιμη υπολειμματική νευρολογική συνδρομή με δυσαρθρία, διαταραχή μνήμης, οπτικοχωρική αμέλεια, διαταραχή συμπεριφοράς, εγκεφαλική θλάση σε φάση γλοίωσης (περιοχή 8 χιλ. διαμέτρου), σοβαρός επηρεασμός λειτουργικότητας αριστερής ωμικής άρθρωσης με δυσχρηστία και αρθρίτιδα. Ποσοστό αναπηρίας 20% για αριστερό ώμο και 50% για εγκεφαλική θλάση. Ανίκανος να εργασθεί ως μηχανολόγος μηχανικός, χρήζει εποπτείας από οικογενειακό περιβάλλον.
Νομική Σκέψη του Δικαστηρίου
Το άρθρο 932 ΑΚ επιτρέπει στο δικαστήριο της ουσίας να καθορίζει το ύψος της χρηματικής ικανοποίησης λόγω ηθικής βλάβης με βάση κριτήρια όπως το είδος της προσβολής, την έκταση της βλάβης, τις συνθήκες τέλεσης της αδικοπραξίας, τη βαρύτητα του πταίσματος του υποχρέου και την οικονομική και κοινωνική κατάσταση των διαδίκων. Το άρθρο 931 ΑΚ προβλέπει αυτοτελή αποζημίωση για αναπηρία ή παραμόρφωση που επιδρά στο μέλλον του παθόντος. Η αρχή της αναλογικότητας του άρθρου 25 παρ. 1 Συντάγματος, ως γενική νομική αρχή αυξημένης τυπικής ισχύος, διατρέχει το σύνολο της έννομης τάξης και απευθύνεται και στον δικαστή. Το δικαστήριο διαπίστωσε ότι ο τραυματισθείς υπέστη σοβαρές και μόνιμες βλάβες: κρανιοεγκεφαλική κάκωση με εγκεφαλική θλάση σε φάση γλοίωσης, νευρολογικές διαταραχές (δυσαρθρία, διαταραχή μνήμης, οπτικοχωρική αμέλεια), σοβαρό επηρεασμό λειτουργικότητας αριστερού ώμου με ποσοστό αναπηρίας 20% και 50% για εγκεφαλική θλάση, υποβλήθηκε σε τέσσερις χειρουργικές επεμβάσεις, ήταν 41 ετών κατά το ατύχημα, αποκλειστική υπαιτιότητα του άλλου οδηγού. Εφαρμόζοντας τα κριτήρια των άρθρων 931 και 932 ΑΚ, το Εφετείο επιδίκασε 10.000 ευρώ για αναπηρία και 20.043 ευρώ για ηθική βλάβη. Τα ποσά αυτά υπολείπονται καταφανώς των συνήθως επιδικαζομένων σε παρόμοιες περιπτώσεις κατά την κοινή πείρα και δικαστηριακή πρακτική, παραβιάζοντας την αρχή της αναλογικότητας και υπερβαίνοντας τα ακραία όρια της διακριτικής ευχέρειας.
Κύριοι Λόγοι Απόφασης
Η αναίρεση έγινε δεκτή διότι τα επιδικασθέντα ποσά (10.000 ευρώ κατ' άρθρο 931 ΑΚ και 20.043 ευρώ κατ' άρθρο 932 ΑΚ) δεν τελούν σε σχέση ανεκτής αναλογίας με τη σοβαρή σωματική και ηθική βλάβη που υπέστη ο τραυματισθείς (μόνιμη εγκεφαλική θλάση με ποσοστό αναπηρίας 50%, σοβαρός επηρεασμός ώμου με ποσοστό 20%, τέσσερις χειρουργικές επεμβάσεις, ανικανότητα εργασίας, ανάγκη εποπτείας, ηλικία 41 ετών, αποκλειστική υπαιτιότητα του άλλου οδηγού). Τα ποσά υπολείπονται καταφανώς των συνήθως επιδικαζομένων σε παρόμοιες περιπτώσεις κατά την κοινή πείρα, τη δικαστηριακή πρακτική και την περί δικαίου συνείδηση, παραβιάζοντας την αρχή της αναλογικότητας του άρθρου 25 παρ. 1 Συντάγματος και υπερβαίνοντας τα ακραία όρια της διακριτικής ευχέρειας του δικαστηρίου.
Τελική Απόφαση
Κηρύσσει απαράδεκτη τη συζήτηση της ένδικης από 21-12-2016 αιτήσεως για αναίρεση της υπ' αριθμ. 3786/2015 αποφάσεως του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών, ως προς τον πρώτο αναιρεσίβλητο Κ. Κ.. Αναιρεί κατά τα λοιπά την ως άνω απόφαση κατά τα αναφερόμενα στο σκεπτικό κεφάλαιά της. Παραπέμπει την υπόθεση, κατά το αναιρούμενο μέρος της για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, που θα συγκροτηθεί από άλλο δικαστή. Διατάσει την απόδοση των παραβόλων στον καταθέσαντα. Και Καταδικάζει τη δεύτερη αναιρεσίβλητη εταιρεία στη δικαστική δαπάνη του αναιρεσείοντος, την οποία ορίζει σε δύο χιλιάδες (2.000) ευρώ.
Ακριβές Νομικό Ερώτημα
Αν το ύψος της χρηματικής ικανοποίησης λόγω ηθικής βλάβης (άρθρο 932 ΑΚ) και της χρηματικής παροχής λόγω αναπηρίας (άρθρο 931 ΑΚ) που επιδικάζεται από το δικαστήριο της ουσίας υπόκειται σε αναιρετικό έλεγχο για παραβίαση της αρχής της αναλογικότητας (άρθρο 25 παρ. 1 Συντάγματος) και υπέρβαση των ακραίων ορίων της διακριτικής ευχέρειας, όταν τα επιδικασθέντα ποσά υπολείπονται καταφανώς των συνήθως επιδικαζομένων σε παρόμοιες περιπτώσεις.
Αναφορές σε Νόμους
Άνοιγμα απόφασης

ΑΠ 629/2019

Αστικό Δίκαιο · Δικονομικό Δίκαιο2019Άρειος Πάγος
Σχετικότητα 97.0%
Κρίσιμα Πραγματικά Περιστατικά
Οδηγός δίκυκλης μοτοσυκλέτας, ηλικίας 45 ετών κατά το χρόνο του ατυχήματος, στις 2/5/2011 και περί ώρα 3.30 π.μ., σταμάτησε προσωρινά τη μοτοσυκλέτα του επί του οδοστρώματος στην πέμπτη λωρίδα κυκλοφορίας αυτοκινητόδρομου (λωρίδα επιτάχυνσης), ενεργοποίησε το φλας, έθεσε αυτή σε θέση προσωρινής παύσης με το σταντ και με αναμμένο κινητήρα, έβγαλε το κράνος του και κατέβηκε από τη μοτοσυκλέτα βρισκόμενος εντός του οδοστρώματος σε απόσταση 1,20 μ. από τη δεξιά μπάρα. Οδηγός ΙΧΕ αυτοκινήτου, εξερχόμενος από παράδρομο και εισερχόμενος στην ίδια λωρίδα ταχείας κυκλοφορίας, χωρίς σύνεση και διαρκώς τεταμένη προσοχή, χωρίς έλεγχο και εποπτεία του οχήματος, χωρίς να μειώσει την ταχύτητα, δεν αντιλήφθηκε τον πεζό, μολονότι ο φωτισμός ήταν επαρκής τεχνητός και η ορατότητα δεν περιοριζόταν, και τον παρέσυρε με την εμπρόσθια επιφάνεια του αυτοκινήτου. Ο παθών εκτινάχθηκε επί του ανεμοθώρακα και κατέληξε επί του οδοστρώματος σε απόσταση 15 μ. περίπου. Υπέστη κρανιοεγκεφαλική κάκωση με υπαραχνοειδή αιμορραγία, επισκληρίδιο αιμάτωμα, κατάγματα πλευρών, αιμοθώρακα, θλάσεις πνευμόνων, κάκωση νεφρού, κάταγμα κνήμης. Νοσηλεύθηκε στη ΜΕΘ από 2/5/2011 έως 23/8/2011, τραχειοστομημένος, με μηχανική υποστήριξη αναπνοής, χωρίς επικοινωνία με το περιβάλλον. Εμφάνισε μεθαιμοραγικό υδροκέφαλο και υποβλήθηκε σε τοποθέτηση βαλβίδος παροχέτευσης. Κρίθηκε ανάπηρος σε ποσοστό 80% μόνιμα και εφ' όρου ζωής, με μετατραυματική επιληψία, οργανικό ψυχοσύνδρομο, μόνιμη ημιπληγία αριστερού άνω άκρου, αδυναμία αυτοεξυπηρετήσεως καθ' όλο το 24ωρο, ανάγκη παρουσίας τρίτου προσώπου, ολική ανικανότητα για εργασία. Σιτίζεται από την ενορία του.
Νομική Σκέψη του Δικαστηρίου
Το άρθρο 932 ΑΚ προβλέπει ότι η χρηματική ικανοποίηση για ηθική βλάβη πρέπει να είναι εύλογη, ώστε να επιτυγχάνεται αποκατάσταση του παθόντος με δίκαιη και επαρκή ανακούφιση, χωρίς εμπορευματοποίηση της προσβληθείσας ηθικής αξίας. Η αρχή της αναλογικότητας (άρθρο 25 § 1 Συντάγματος) επιβάλλει τα επιδικαζόμενα ποσά να μην υπερβαίνουν τα όρια που διαγράφονται από τα δεδομένα της κοινής πείρας και την κοινή περί δικαίου συνείδηση, όπως αποτυπώνονται στη συνήθη πρακτική των δικαστηρίων. Το Εφετείο διαπίστωσε ότι ο παθών, ηλικίας 45 ετών, υπέστη μόνιμη αναπηρία 80% εφ' όρου ζωής, με σοβαρή νοητική διαταραχή, οργανικό ψυχοσύνδρομο, επιληψία, μόνιμη ημιπληγία αριστερού άνω άκρου, ολική ανικανότητα για εργασία και αδυναμία αυτοεξυπηρετήσεως. Έλαβε υπόψη τη συνυπαιτιότητα του παθόντος σε ποσοστό 60%, τις συνθήκες του ατυχήματος, τη διάρκεια νοσηλείας, τις επεμβάσεις, την ψυχική και σωματική ταλαιπωρία, και την οικονομική κατάσταση των διαδίκων. Εφαρμόζοντας την αρχή της αναλογικότητας και τα κριτήρια του άρθρου 932 ΑΚ, το Εφετείο επιδίκασε 60.000 ευρώ για αποζημίωση λόγω αναπηρίας και 70.000 ευρώ για χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης, ποσά που κρίθηκαν εύλογα και ανάλογα με τη βαρύτητα των συνεπειών.
Κύριοι Λόγοι Απόφασης
Η αίτηση αναίρεσης απορρίφθηκε διότι το Εφετείο, επιδικάζοντας 60.000 ευρώ για αποζημίωση λόγω αναπηρίας και 70.000 ευρώ για χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης, δεν υπερέβη τα ακραία όρια της διακριτικής του ευχέρειας ούτε παραβίασε την αρχή της αναλογικότητας. Τα ποσά αυτά, κατά την κοινή πείρα, τη δικαστηριακή πρακτική και την περί δικαίου συνείδηση, δεν υπολείπονται των συνήθως επιδικαζομένων σε παρόμοιες περιπτώσεις, λαμβανομένων υπόψη της μόνιμης αναπηρίας 80% εφ' όρου ζωής, της ηλικίας 45 ετών, της ολικής ανικανότητας για εργασία, της συνυπαιτιότητας του παθόντος σε ποσοστό 60%, και της οικονομικής κατάστασης των διαδίκων.
Τελική Απόφαση
Θεωρεί ως μη ασκηθείσα την αίτηση αναιρέσεως ως προς το δεύτερο αναιρεσίβλητο, Επικουρικό Κεφάλαιο. Απορρίπτει την αίτηση αναιρέσεως και τους πρόσθετους λόγους κατά της 4799/2017 αποφάσεως του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών. Και Διατάσσει την εισαγωγή του παραβόλου στο δημόσιο ταμείο.
Ακριβές Νομικό Ερώτημα
Αν το δικαστήριο της ουσίας, κατά τον καθορισμό του ύψους της χρηματικής ικανοποίησης λόγω ηθικής βλάβης και της αποζημίωσης λόγω αναπηρίας από τροχαίο ατύχημα, παραβιάζει την αρχή της αναλογικότητας (άρθρο 25 § 1 Συντάγματος) και υπερβαίνει τα ακραία όρια της διακριτικής του ευχέρειας, όταν τα επιδικαζόμενα ποσά δεν τελούν σε ανεκτή σχέση με τα δεδομένα της κοινής πείρας και την κοινή περί δικαίου συνείδηση, όπως αποτυπώνονται στη συνήθη πρακτική των δικαστηρίων.
Αναφορές σε Νόμους
Άνοιγμα απόφασης

ΑΠ 1766/2025

Δικονομικό Δίκαιο · Αστικό Δίκαιο2025Άρειος Πάγος
Σχετικότητα 97.9%
Κρίσιμα Πραγματικά Περιστατικά
Σε τροχαίο στις 18-9-2016 σε αστική περιοχή, δίκυκλη μοτοσικλέτα συγκρούστηκε με Ι.Χ.Ε. αυτοκίνητο, του οποίου η αστική ευθύνη έναντι τρίτων ήταν ασφαλισμένη σε ασφαλιστική εταιρεία. Ο οδηγός του αυτοκινήτου θεωρήθηκε αποκλειστικά υπαίτιος. Ο παθών υπέστη σοβαρές σωματικές βλάβες, υποβλήθηκε σε έξι χειρουργικές επεμβάσεις σε διαφορετικά νοσοκομεία και σε έξι μετεγχειρητικές διαδικασίες, με περίοδο ταλαιπωρίας σχεδόν δύο ετών. Παρουσιάζει μόνιμη αναπηρία στο αριστερό κάτω άκρο, δεν μπορεί να βαδίσει κανονικά για αρκετή ώρα, χρησιμοποιεί βακτηρία τις περισσότερες ώρες της ημέρας και στερείται σταθερότητας. Η αναπηρία επηρεάζει αρνητικά τις αγροτικές καθημερινές δραστηριότητές του και τις κοινωνικές επαφές, προκαλώντας ψυχολογική επιβάρυνση και αίσθημα μειονεξίας. Χρειάστηκε υποκατάστατη δύναμη (αποκλειστική νοσοκόμα/οικιακή βοηθός) για 6 μήνες και 42 ημέρες. Είναι 36 ετών, έγγαμος, γονέας δύο ανήλικων τέκνων. Αναφέρθηκαν επιβαρυντικές συνθήκες οδήγησης του ζημιογόνου αυτοκινήτου (μεγάλο ποσοστό μέθης, κίνηση στο αντίθετο ρεύμα, εγκατάλειψη).
Νομική Σκέψη του Δικαστηρίου
Το άρθρο 932 Α.Κ. προβλέπει ότι σε περίπτωση αδικοπραξίας το δικαστήριο επιδικάζει εύλογη χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης, λαμβάνοντας υπόψη τη βαρύτητα της προσβολής και τις περιστάσεις. Το άρθρο 931 Α.Κ. θεμελιώνει πρόσθετη αποζημίωση όταν η σωματική βλάβη επιφέρει μόνιμη μείωση της ικανότητας προς εργασία ή επηρεάζει τις μελλοντικές προοπτικές του παθόντος. Το δικαστήριο διαπίστωσε ότι το τροχαίο της 18-9-2016 προκάλεσε στον παθόντα σοβαρό τραυματισμό, έξι χειρουργικές επεμβάσεις, σχεδόν διετή αποκατάσταση και μόνιμη αναπηρία στο αριστερό πόδι, με ανάγκη υποκατάστατης δύναμης για 6 μήνες και 42 ημέρες. Ο παθών χρησιμοποιεί βακτηρία, δυσκολεύεται στη βάδιση και στις αγροτικές εργασίες, ενώ υφίσταται ψυχική επιβάρυνση. Είναι 36 ετών, έγγαμος, με δύο ανήλικα τέκνα. Εφαρμόζοντας τα άρθρα 931 και 932 Α.Κ., το δικαστήριο έλαβε υπόψη τη διάρκεια και ένταση των σωματικών και ψυχικών συνεπειών, τον επαγγελματικό περιορισμό, την ανάγκη φροντίδας τρίτου και την ηλικία/οικογενειακή κατάσταση, καθώς και τις επιβαρυντικές συνθήκες οδήγησης του ζημιογόνου οχήματος, για την επιμέτρηση της πρόσθετης αποζημίωσης και της χρηματικής ικανοποίησης.
Κύριοι Λόγοι Απόφασης
Η συζήτηση ως προς τον απολειπόμενο ομόδικο κηρύχθηκε απαράδεκτη λόγω έλλειψης νόμιμης επίσπευσης (μη προσκόμιση αποδεικτικού επίδοσης της αίτησης αναίρεσης), με διαχωρισμό υπόθεσης σε απλή ομοδικία. Ως προς την παριστάμενη ομόδικο, η προσβαλλόμενη απόφαση είναι αυτοτελώς τελεσίδικη και ανακλητή, ενώ η αίτηση αναίρεσης ασκήθηκε νομότυπα και εμπρόθεσμα (μη επίδοση της απόφασης της 8-2-2023, κατάθεση αίτησης στις 5-4-2023, άρθρο 564 §3 ΚΠολΔ). Οι λόγοι αναίρεσης απορρίφθηκαν ως απαράδεκτοι: υπό τον 559 §1 εδ. α’ ΚΠολΔ δεν προσδιορίστηκαν οι παραβιασθείσες ουσιαστικές διατάξεις ούτε οι κρίσιμες παραδοχές της απόφασης· υπό τον 559 §1 εδ. β’ δεν εξειδικεύθηκαν τα επικαλούμενα διδάγματα της κοινής πείρας και ο συνδεόμενος κανόνας δικαίου· υπό τον 559 αριθ. 8 δεν προσδιορίστηκαν «πράγματα» με ουσιώδη επιρροή. Κατά βάση επιχειρήθηκε αναιρετικά ανέλεγκτη επαναξιολόγηση αποδεικτικών μέσων (άρθρο 561 §1 ΚΠολΔ).
Τελική Απόφαση
Διατάσσει το χωρισμό της υπόθεσης ως προς τον πρώτο αναιρεσίβλητο A. (ον) D. (επων). Κηρύσσει απαράδεκτη τη συζήτηση της από 3-4-2023 (αριθμ. έκθ. κατ. 25/5-4-2023) αίτησης για αναίρεση της υπ' αριθμ. 57/2023 απόφασης του Μονομελούς Εφετείου Ναυπλίου, ως προς τον πρώτο αναιρεσίβλητο A. (ον) D. (επων). Απορρίπτει την ως άνω αίτηση αναίρεσης ως προς τη δεύτερη αναιρεσίβλητη. Διατάσσει την εισαγωγή του παραβόλου, που έχει καταθέσει ο αναιρεσείων στο Δημόσιο Ταμείο. Καταδικάζει τον αναιρεσείοντα στα δικαστικά έξοδα της δεύτερης αναιρεσίβλητης, τα οποία ορίζει στο ποσό των δύο χιλιάδων επτακοσίων ευρώ (2.700) ευρώ.
Ακριβές Νομικό Ερώτημα
Αν η μόνιμη αναπηρία και οι διαρκείς λειτουργικοί περιορισμοί του παθόντος από τροχαίο, που επηρεάζουν τις επαγγελματικές δυνατότητες και την κοινωνική του ζωή, καθώς και η ανάγκη πρόσληψης υποκατάστατης δύναμης για την καθημερινή εξυπηρέτηση, θεμελιώνουν πρόσθετη αποζημίωση κατά το άρθρο 931 Α.Κ. και επιδρούν στην επιμέτρηση της χρηματικής ικανοποίησης λόγω ηθικής βλάβης κατά το άρθρο 932 Α.Κ.
Αναφορές σε Νόμους
Άνοιγμα απόφασης

ΑΠ 622/2017

Αστικό Δίκαιο · Δικονομικό Δίκαιο2017Άρειος Πάγος
Σχετικότητα 97.9%
Κρίσιμα Πραγματικά Περιστατικά
Παθών, ηλικίας 18 ετών κατά το χρόνο του ατυχήματος, επέβαινε στα πίσω καθίσματα αυτοκινήτου που συγκρούστηκε με γεωργικό ελκυστήρα στις 16-1-2008. Υπέστη ωτοκεφαλικό κάταγμα αριστερού βραχίονα με αναίρεση του βραχιόνιου πλέγματος. Η υπολειμματική βλάβη του βραχιονίου πλέγματος είναι μόνιμη, με μόνιμη μερική αναπηρία στο αριστερό χέρι. Φορούσε ζώνη ασφαλείας κατά το χρόνο του ατυχήματος. Για εξάμηνο μετά την έξοδό του από το νοσοκομείο προσέλαβε θεραπαινίδα με ημερήσια αμοιβή 44 ευρώ, συνολικά 7.920 ευρώ. Για δέκα μήνες δαπάνησε 8 ευρώ ημερησίως για επιπλέον ζωϊκές τροφές, συνολικά 2.400 ευρώ. Απόφοιτος 1ου ΕΠΑΛ Λαμίας, θα ασκούσε το επάγγελμα του μηχανικού αυτοκινήτων. Οδηγός του γεωργικού ελκυστήρα επιχείρησε στροφή αριστερά παραβιάζοντας διπλή διαχωριστική γραμμή, χωρίς να ανάψει δείκτη κατεύθυνσης και χωρίς να παραχωρήσει προτεραιότητα.
Νομική Σκέψη του Δικαστηρίου
Το άρθρο 932 ΑΚ προβλέπει ότι η χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης πρέπει να είναι εύλογη, λαμβάνοντας υπόψη το είδος και τη βαρύτητα της προσβολής, την περιουσιακή και κοινωνική κατάσταση των μερών, τη βαρύτητα του πταίσματος και τις ειδικότερες συνθήκες. Η κρίση πρέπει να τηρεί την αρχή της αναλογικότητας (άρθρα 2 παρ. 1 και 25 Συντάγματος), ώστε να μην υπερβαίνει τα όρια της κοινής πείρας και της δικαστηριακής πρακτικής. Το Εφετείο διαπίστωσε ότι ο παθών ήταν 18 ετών, υπέστη ωτοκεφαλικό κάταγμα αριστερού βραχίονα με μόνιμη υπολειμματική βλάβη του βραχιονίου πλέγματος, νοσηλεύτηκε και υποβλήθηκε σε επεμβάσεις, με αποκλειστική υπαιτιότητα του οδηγού του γεωργικού ελκυστήρα λόγω αμέλειας. Επιδίκασε χρηματική ικανοποίηση 40.000 ευρώ. Εφαρμόζοντας την αρχή της αναλογικότητας και εξετάζοντας τη δικαστηριακή πρακτική, το Δικαστήριο έκρινε ότι το ποσό των 40.000 ευρώ υπερβαίνει καταφανώς το σύνηθες επιδικαζόμενο σε παρόμοιες περιπτώσεις μόνιμης μερικής αναπηρίας, παραβιάζοντας τα ακραία όρια της διακριτικής ευχέρειας.
Κύριοι Λόγοι Απόφασης
Η αίτηση αναίρεσης έγινε δεκτή κατά το πέμπτο σκέλος του πρώτου λόγου διότι το Εφετείο, καθορίζοντας τη χρηματική ικανοποίηση στο ποσό των 40.000 ευρώ για μόνιμη μερική αναπηρία στο αριστερό χέρι νεαρού παθόντος, υπερέβη τα ακραία όρια της διακριτικής του ευχέρειας και παραβίασε την αρχή της αναλογικότητας, αφού το ποσό αυτό, κατά την κοινή πείρα, τη δικαστηριακή πρακτική και την περί δικαίου συνείδηση, υπερβαίνει καταφανώς το σύνηθες επιδικαζόμενο σε παρόμοιες περιπτώσεις.
Τελική Απόφαση
Αναιρεί την 111/2015 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Λαμίας κατά το μέρος που αφορά το περί του ύψους της χρηματικής ικανοποίησης λόγω ηθικής βλάβη κεφάλαιο. Διατάσσει την απόδοση των παραβόλων στους αναιρεσείοντες. Διατάσσει την αναπομπή της υπόθεσης στο Μονομελές Εφετείο Λαμίας, συντιθέμενο από άλλο Δικαστή προκειμένου να δικάσει την υπόθεση κατά το αναιρεθέν μέρος της. Και Καταδικάζει τον αναιρεσίβλητο στην πληρωμή της δικαστικής δαπάνης των αναιρεσειόντων, την οποία ορίζει στο ποσό των τριών χιλιάδων (3.000) ευρώ.
Ακριβές Νομικό Ερώτημα
Αν το ύψος της χρηματικής ικανοποίησης λόγω ηθικής βλάβης από αυτοκινητικό ατύχημα που επιδικάζεται σε νεαρό παθόντα με μόνιμη μερική αναπηρία στο άνω άκρο πρέπει να τηρεί την αρχή της αναλογικότητας και να μην υπερβαίνει τα ακραία όρια της διακριτικής ευχέρειας του δικαστηρίου, σύμφωνα με τη δικαστηριακή πρακτική και την κοινή περί δικαίου συνείδηση.
Αναφορές σε Νόμους
Άνοιγμα απόφασης

ΑΠ 1303/2020

Αστικό Δίκαιο · Δικονομικό Δίκαιο2020Άρειος Πάγος
Σχετικότητα 97.9%
Κρίσιμα Πραγματικά Περιστατικά
Τροχαίο ατύχημα στις 2-1-2012, ώρα 19:05, σε διασταύρωση, όταν οδηγός Ι.Χ. δεν τήρησε σήμανση υποχρεωτικής διακοπής (STOP) και συγκρούστηκε με μοτοσικλέτα. Ο οδηγός της μοτοσικλέτας (44 ετών) υπέστη ανοικτό κάταγμα γ’ βαθμού Pillon δεξιάς ποδοκνημικής, κάταγμα δεξιού αστραγάλου, διατομή οπίσθιας κνημιαίας αρτηρίας και βλάβες μαλακών μορίων. Υποβλήθηκε σε πολλαπλές χειρουργικές επεμβάσεις (εξωτερική/εσωτερική οστεοσύνθεση, ενδομυελική ήλωση, τεχνική Ilizarov, αρθροδεσίες), με νοσηλείες 2-1-2012 έως 6-2-2012 και εκ νέου 9-7-2012 έως 23-7-2012, καθώς και επέμβαση στις 27-3-2013. Παρέμεινε με συσκευή Ilizarov για μεγάλο διάστημα, παρουσίασε μόνιμες υπολειμματικές βλάβες, χωλότητα, ανάγκη βακτηρίας, ανικανότητα για βαριά χειρωνακτική εργασία και περιορισμούς σε ορθοστασία/βάδιση. Πιστοποιήθηκε αναπηρία 67% (26-3-2013 έως 31-3-2014) και 50% (1-4-2014 έως 31-3-2016). Η κοινωνικοοικονομική κατάσταση των εμπλεκομένων ήταν συνήθης/μέτρια.
Νομική Σκέψη του Δικαστηρίου
Το άρθρο 561 § 1 ΚΠολΔ ορίζει ότι η εκτίμηση πραγματικών γεγονότων δεν υπόκειται σε αναιρετικό έλεγχο. Το άρθρο 932 ΑΚ αναθέτει στον δικαστή τον καθορισμό εύλογης χρηματικής ικανοποίησης λόγω ηθικής βλάβης, με στάθμιση είδους προσβολής, έκτασης βλάβης, συνθηκών, πταίσματος και κοινωνικοοικονομικής κατάστασης. Η τήρηση της αρχής της αναλογικότητας ελέγχεται αν η κρίση υπερβαίνει τα ακραία όρια διακριτικής ευχέρειας (άρθρο 559 αριθ. 1 και 19 ΚΠολΔ). Το δικαστήριο δέχθηκε ότι το ατύχημα προκλήθηκε από μη τήρηση STOP, με σοβαρότατους τραυματισμούς (ανοικτό κάταγμα Pillon, κάταγμα αστραγάλου, διατομή αρτηρίας), επανειλημμένες χειρουργικές επεμβάσεις (εξωτερική/εσωτερική οστεοσύνθεση, Ilizarov, αρθροδεσίες), νοσηλείες 2-1-2012 έως 6-2-2012 και 9-7-2012 έως 23-7-2012, αναπηρία 67% και 50% σε διαδοχικά διαστήματα, μόνιμους λειτουργικούς περιορισμούς και ηλικία 44 ετών, με μέτρια κοινωνικοοικονομική κατάσταση. Εφαρμόζοντας τα κριτήρια του άρθρου 932 ΑΚ και τον περιορισμό του αναιρετικού ελέγχου, έκρινε ότι το ποσό των 60.000 ευρώ για ηθική βλάβη συνάδει με τη δικαστηριακή πρακτική, είναι ανάλογο προς τη βαρύτητα της προσβολής και δεν υπερβαίνει τα ακραία όρια της διακριτικής ευχέρειας, αποκλείοντας παραβίαση των άρθρων 559 αριθ. 1 και 19 ΚΠολΔ.
Κύριοι Λόγοι Απόφασης
Η αίτηση αναίρεσης απορρίφθηκε διότι ο καθορισμός της χρηματικής ικανοποίησης σε 60.000 ευρώ, με βάση τη βαρύτητα των σωματικών βλαβών, την ηλικία 44 ετών, τη διάρκεια νοσηλείας και τη διαπιστωμένη αναπηρία (67% και 50%), καθώς και τη μέτρια κοινωνικοοικονομική κατάσταση, δεν υπερέβη τα ακραία όρια της διακριτικής ευχέρειας ούτε παραβίασε την αρχή της αναλογικότητας. Το ποσό ευθυγραμμίζεται με τη συνήθη δικαστηριακή πρακτική σε παρόμοιες περιπτώσεις, οπότε δεν συντρέχει ευθεία ή εκ πλαγίου παραβίαση του άρθρου 932 ΑΚ ούτε λόγος αναιρέσεως κατά το άρθρο 559 αριθ. 1 και 19 ΚΠολΔ.
Τελική Απόφαση
Απορρίπτει την από 20.12.2018 με ειδικό αριθμό καταθέσεως 72/2019 αίτηση για αναίρεση της 3647/2018 αποφάσεως του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών. Καταδικάζει τον αναιρεσείοντα στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων των αναιρεσιβλήτων, το ύψος των οποίων καθορίζει στο ποσό των δύο χιλίων επτακοσίων (2.700) ευρώ. Και Διατάσσει την εισαγωγή του κατατεθέντος από τον αναιρεσείοντα παραβόλου στο δημόσιο ταμείο.
Ακριβές Νομικό Ερώτημα
Αν ο καθορισμός του ποσού χρηματικής ικανοποίησης λόγω ηθικής βλάβης του άρθρου 932 ΑΚ ελέγχεται αναιρετικά μόνο όταν υπερβαίνει τα ακραία όρια της διακριτικής ευχέρειας και παραβιάζει την αρχή της αναλογικότητας, κατά τα άρθρα 559 αριθ. 1 και 19 ΚΠολΔ.
Αναφορές σε Νόμους
Άνοιγμα απόφασης

ΑΠ 1809/2024

Δικονομικό Δίκαιο · Αστικό Δίκαιο2024Άρειος Πάγος
Σχετικότητα 97.9%
Κρίσιμα Πραγματικά Περιστατικά
Παθών, σχεδόν 18 ετών, τραυματίστηκε σε τροχαίο στις 23-7-2013. Υπέστη κρανιοεγκεφαλική κάκωση, επισκληρίδιο αιμάτωμα που αντιμετωπίστηκε με κρανιοτομία και παροχέτευση, πολλαπλά κατάγματα σπλαχνικού κρανίου και κάταγμα κνήμης–περόνης, παρέμεινε διασωληνωμένος επί 2,5 εβδομάδες και υποβλήθηκε σε επεμβάσεις κεφαλής και οστεοσύνθεσης. Ακολούθησε νοσηλεία και αποκατάσταση έως 30-9-2013. Παραμένουσες βλάβες: ολική τύφλωση αριστερού οφθαλμού, απώλεια κροταφικού οπτικού πεδίου δεξιού οφθαλμού, πλήρης ανοσμία με διαταραχή γεύσης, ουλές, καθώς και ελλείμματα εκτελεστικών λειτουργιών (επιβράδυνση επεξεργασίας, προσοχής, μνήμης εργασίας, παρορμητικότητα). Προσδιορίστηκε μόνιμη ανικανότητα 89%, αποκλεισμός από υποχρεωτική στρατιωτική θητεία και δυσχέρεια οδήγησης/χρήσης δημόσιων συγκοινωνιών. Υφίσταται αυξημένος κίνδυνος ολικής τύφλωσης σε περίπτωση μικροτραυματισμού του δεξιού οφθαλμού.
Νομική Σκέψη του Δικαστηρίου
Το άρθρο 25 § 1 Συντάγματος κατοχυρώνει την αρχή της αναλογικότητας, δεσμεύουσα και τα δικαστήρια. Το άρθρο 932 ΑΚ επιτρέπει εύλογη χρηματική ικανοποίηση για ηθική βλάβη με κριτήρια είδος προσβολής, έκταση βλάβης, περιστάσεις και οικονομική–κοινωνική κατάσταση. Το άρθρο 931 ΑΚ προβλέπει πρόσθετη παροχή όταν μόνιμη αναπηρία/παραμόρφωση επηρεάζει το μέλλον. Το ύψος υπόκειται σε αναιρετικό έλεγχο εφόσον παραβιάζεται η αναλογικότητα ή υπερβαίνονται τα ακραία όρια της διακριτικής ευχέρειας (ΚΠολΔ 559 αριθ. 1, 19). Το δικαστήριο διαπίστωσε ότι ο παθών, σχεδόν 18 ετών (23-7-2013), υπέστη κρανιοεγκεφαλική κάκωση, επισκληρίδιο αιμάτωμα, πολλαπλά κατάγματα και κάταγμα κνήμης–περόνης, διασωληνώθηκε επί 2,5 εβδομάδες και νοσηλεύτηκε/αποκαταστάθηκε έως 30-9-2013. Παρέμειναν μόνιμα: ολική τύφλωση αριστερού οφθαλμού, απώλεια κροταφικού πεδίου δεξιού, πλήρης ανοσμία, και σημαντικά νευρογνωστικά–νευροψυχολογικά ελλείμματα. Ο βαθμός μόνιμης ανικανότητας ορίστηκε 89% και αποκλείστηκε υποχρεωτική στρατιωτική θητεία. Εφαρμόζοντας τα ανωτέρω, έλεγξε αν τα ποσά συμβαδίζουν με τη βαρύτητα/μονιμότητα των βλαβών και τη συνήθη πρακτική. Έκρινε ότι η πρόσθετη παροχή του άρθρου 931 ΑΚ τηρούσε την αναλογικότητα. Αντιθέτως, η χρηματική ικανοποίηση του άρθρου 932 ΑΚ ήταν εμφανώς κατώτερη από τα συνήθως επιδικάζομενα σε ανάλογες περιπτώσεις και, ιδίως λόγω της ηλικίας (18) και του κινδύνου ολικής τύφλωσης, παραβίασε την αναλογικότητα.
Κύριοι Λόγοι Απόφασης
Η επιδίκαση για ηθική βλάβη (άρθρο 932 ΑΚ) σε 70.000 ευρώ, έναντι εξαιρετικά σοβαρών και μόνιμων βλαβών (ολική τύφλωση ενός οφθαλμού, σοβαρός περιορισμός όρασης του άλλου, πλήρης ανοσμία, επίμονα νευρογνωστικά ελλείμματα, 89% ανικανότητα, ηλικία 18), είναι καταφανώς κατώτερη των συνήθως επιδικάζομενων ποσών και παραβιάζει την αρχή της αναλογικότητας, υπερβαίνοντας τα ακραία όρια της διακριτικής ευχέρειας. Αντιθέτως, το ποσό της πρόσθετης παροχής του άρθρου 931 ΑΚ κρίθηκε ανάλογο. Ως εκ τούτου, ο αντίστοιχος λόγος αναίρεσης έγινε δεκτός και η απόφαση αναιρέθηκε κατά το κεφάλαιο της χρηματικής ικανοποίησης λόγω ηθικής βλάβης.
Τελική Απόφαση
Αναιρεί εν μέρει, κατά το αναφερόμενο στο σκεπτικό κεφάλαιο της, την υπ' αριθμ. 113/2020 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης. Παραπέμπει την υπόθεση προς περαιτέρω συζήτηση, κατά το κεφάλαιό της αυτό, στο ίδιο δικαστήριο, που θα συγκροτηθεί από δικαστή άλλον από αυτόν που εξέδωσε την αναιρούμενη απόφαση. Διατάσσει την επιστροφή του παραβόλου στον αναιρεσείοντα Καταδικάζει την αναιρεσίβλητη στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσείοντος, τα οποία ορίζει στο ποσό των τριών χιλιάδων (3.000) ευρώ.
Ακριβές Νομικό Ερώτημα
Αν, σε τροχαίο που προκαλεί σοβαρή και μόνιμη αναπηρία/παραμόρφωση, μπορεί να επιδικασθούν σωρευτικά η πρόσθετη χρηματική παροχή του άρθρου 931 ΑΚ και η εύλογη χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης του άρθρου 932 ΑΚ, και ποια αντικειμενικά κριτήρια (είδος και έκταση βλάβης, περιστάσεις, ηλικία, κοινωνικοοικονομικά δεδομένα) καθορίζουν το ύψος τους υπό την αρχή της αναλογικότητας.
Αναφορές σε Νόμους
Άνοιγμα απόφασης

ΑΠ 1549/2021

Αστικό Δίκαιο · Δικονομικό Δίκαιο2021Άρειος Πάγος
Σχετικότητα 97.8%
Κρίσιμα Πραγματικά Περιστατικά
Παθούσα πεζή, 59 ετών κατά το χρόνο του ατυχήματος. Περιήλθε σε κατάσταση μόνιμης αναπηρίας μετά από ακρωτηριασμό αριστερού ποδιού πάνω από το γόνατο εξαιτίας τροχαίου ατυχήματος. Εμφανίζει πλήρη αδυναμία ισορροπίας και στήριξης κορμού σε όρθια θέση και αδυναμία βάδισης χωρίς υποβοήθηση. Έχει ανάγκη τεχνητού μέλους κόστους 14.000 ευρώ για μηριαία πρόθεση, με αντικαταστάσεις εξωτερικής θήκης carbon και εσωτερικής θήκης ανά διετία επί 10 έτη (28.000 ευρώ). Χρειάζεται θεραπαινίδα-οικιακή βοηθό για τουλάχιστον μία δεκαετία, κόστους 500 ευρώ μηνιαίως. Λαμβάνει εξωϊδρυματικό επίδομα τετραπληγικών ή παραπληγικών από ΙΚΑ ύψους 335,70 ευρώ μηνιαίως από 14-4-2015 μέχρι 31-3-2020. Δικαιούται επιδότηση από ΕΟΠΥΥ για μηριαία πρόθεση συνολικού ύψους 11.220 ευρώ για δέκα έτη. Το ατύχημα συνέβη στις 10-3-2015 στην οδό διπλής κατεύθυνσης πλάτους 10,60 μέτρων, χωρίς φωτεινούς σηματοδότες και χωρίς διάβαση πεζών σε κοντινή απόσταση. Πεζή διέσχισε περίπου 5 μέτρα του οδοστρώματος ανάμεσα από προσωρινά σταματημένα οχήματα λόγω κίνησης και σταμάτησε πλησίον της διπλής διαχωριστικής γραμμής. Οδηγός φορτηγού μήκους 8,10 μέτρων, πλάτους 2,40 μέτρων και ύψους 2,50 μέτρων εκκίνησε αιφνίδια χωρίς να αντιληφθεί την παρουσία της.
Νομική Σκέψη του Δικαστηρίου
Το άρθρο 9 § 1 του ν. 3869/2010 και τα άρθρα 300, 330, 914 ΑΚ προβλέπουν ότι για την ευθύνη από αδικοπραξία απαιτείται υπαιτιότητα, παρανομία και αιτιώδης συνάφεια. Αμέλεια υπάρχει όταν δεν καταβάλλεται η επιμέλεια που απαιτείται στις συναλλαγές. Τα άρθρα 931 και 932 ΑΚ ορίζουν την πρόσθετη χρηματική παροχή για αναπηρία και τη χρηματική ικανοποίηση για ηθική βλάβη, λαμβάνοντας υπόψη το είδος της προσβολής, την έκταση της βλάβης και το τυχόν συντρέχον πταίσμα του δικαιούχου. Το δικαστήριο διαπίστωσε ότι ο οδηγός του φορτηγού από έλλειψη προσοχής εκκίνησε αιφνίδια χωρίς να αντιληφθεί την πεζή που είχε διασχίσει 5 μέτρα και σταμάτησε πλησίον της διαχωριστικής γραμμής. Η πεζή από αμέλεια διέσχισε το οδόστρωμα εκτός διάβασης, περνώντας ανάμεσα από προσωρινά ακινητοποιημένα οχήματα, χωρίs να ελέγξει επιμελώς αν μπορούσε να διασχίσει χωρίς να παρεμποδίσει την κυκλοφορία. Το ποσοστό συνυπαιτιότητάς της ανέρχεται σε 20%. Εφαρμόζοντας τα κριτήρια των άρθρων 931 και 932 ΑΚ, το Εφετείο όφειλε να λάβει υπόψη τη συνυπαιτιότητα 20% κατά τον προσδιορισμό της χρηματικής ικανοποίησης και της πρόσθετης χρηματικής παροχής, πράγμα που παρέλειψε. Επίσης, βάσει του άρθρου 10 παρ. 5 του ν.δ. 4104/1960, οι αξιώσεις για δαπάνες τεχνητού μέλους και αμοιβή θεραπαινίδας μεταβιβάζονται αυτοδικαίως στο ΙΚΑ κατά το ποσό των αντίστοιχων παροχών που καταβάλλει ο ασφαλιστικός φορέας.
Κύριοι Λόγοι Απόφασης
Η αναίρεση έγινε δεκτή διότι το Εφετείο, κατά τον προσδιορισμό της χρηματικής ικανοποίησης λόγω ηθικής βλάβης (70.000 ευρώ) και της πρόσθετης χρηματικής παροχής κατ' άρθρο 931 ΑΚ (80.000 ευρώ), δεν έλαβε υπόψη τη συνυπαιτιότητα της παθούσας κατά ποσοστό 20%, παραβιάζοντας τα άρθρα 300, 931 και 932 ΑΚ. Επιπλέον, επεδίκασε το σύνολο των κονδυλίων για την αγορά τεχνητού μέλους και περιοδικής αντικατάστασης τμημάτων αυτού (συνολικά 70.000 ευρώ), χωρίς να αφαιρέσει την επιδότηση από ΕΟΠΥΥ (11.220 ευρώ), καθώς και το σύνολο του κονδυλίου για αμοιβή θεραπαινίδας (500 ευρώ μηνιαίως επί 10 έτη = 60.000 ευρώ), χωρίς να αφαιρέσει το παραπληγικό επίδομα (335,70 ευρώ μηνιαίως), παραβιάζοντας το άρθρο 10 παρ. 5 του ν.δ. 4104/1960, που προβλέπει αυτοδίκαιη μεταβίβαση των αξιώσεων αυτών στο ΙΚΑ κατά το ποσό των αντίστοιχων ασφαλιστικών παροχών.
Τελική Απόφαση
Αναιρεί την 90/2020 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών, κατά το αναφερόμενο στο σκεπτικό τμήμα. Παραπέμπει την υπόθεση κατά το αναιρούμενο τμήμα για περαιτέρω εκδίκαση στο Μονομελές Εφετείο Αθηνών, που θα συγκροτηθεί από άλλο Δικαστή, εκτός αυτού, που εξέδωσε την παραπάνω απόφαση. Διατάσσει την επιστροφή του παραβόλου στην αναιρεσείουσα, που το κατέβαλε. Και Καταδικάζει την αναιρεσίβλητη στην πληρωμή της δικαστικής δαπάνης της αναιρεσείουσας, την οποία ορίζει στο ποσό των τριών χιλιάδων (3.000) ευρώ.
Ακριβές Νομικό Ερώτημα
Αν κατά τον προσδιορισμό της χρηματικής ικανοποίησης λόγω ηθικής βλάβης (άρθρο 932 ΑΚ) και της πρόσθετης χρηματικής παροχής (άρθρο 931 ΑΚ) πρέπει να λαμβάνεται υπόψη η συνυπαιτιότητα του ζημιωθέντος, και αν η αξίωση αποζημίωσης ασφαλισμένου στο ΙΚΑ μεταβιβάζεται αυτοδικαίως στον ασφαλιστικό φορέα κατά το ποσό των παροχών που αντιστοιχούν σε δαπάνες για τεχνητό μέλος και αμοιβή θεραπαινίδας.
Αναφορές σε Νόμους
Άνοιγμα απόφασης

Μας εμπιστεύονται

ΔΣ Ξάνθης

Δικηγορικός Σύλλογος

Ξάνθη

Ν. Καραγιαννακίδης

Δικηγόρος

Θεσσαλονίκη

Α. Τράμπα

Δικηγόρος

Θεσσαλονίκη

Μ. Σαουλίδου

Δικηγόρος

Θεσσαλονίκη

Π. Μαλλίνη

Δικηγόρος

Θεσσαλονίκη

Δήμος Πύδνας-Κολινδρού

ΟΤΑ

Πιερία

Αναζητήστε για τη δική σας υπόθεση

124.000+ αποφάσεις · 24.000+ άρθρα νομοθεσίας

ή κλείστε demo 15 λεπτών →

€199,00 + ΦΠΑ/έτος Κλείστε Demo