Εργατικό ατύχημα από ηλεκτροπληξία με θανατηφόρο αποτέλεσμα ευθύνη εργοδότη

Η νομολογία που παρατίθεται είναι ουσιαστικά σταθερή: σε θανατηφόρο εργατικό ατύχημα από ηλεκτροπληξία, η οικογένεια του θανόντος μπορεί να αξιώσει χρηματική ικανοποίηση λόγω ψυχικής οδύνης με βάση τα άρθρα ΑΚ Άρθρο 914, ΑΚ Άρθρο 922 και ΑΚ Άρθρο 932, εφόσον αποδεικνύεται υπαίτια πράξη ή παράλειψη του εργοδότη ή των προστηθέντων του, χωρίς να απαιτείται αποκλειστικά η ειδική περίπτωση του άρθρου 16 ν. 551/1915. Παράλληλα, κατά ΑΚ Άρθρο 928, μπορούν να ζητηθούν και τα έξοδα κηδείας από εκείνον που κατά νόμο βαρύνεται με αυτά.

Κρίσιμη είναι η απόδειξη της παραβίασης των υποχρεώσεων ασφάλειας του εργοδότη, ιδίως των ΑΚ Άρθρο 662, ΕΚ Άρθρο 533, ΕΚ Άρθρο 534, ΕΚ Άρθρο 522, καθώς και της αιτιώδους συνάφειας μεταξύ της παράλειψης και του θανάτου.

Ενισχυτικές αποφάσεις

- ΑΠ 1638/2023
Θανατηφόρα ηλεκτροπληξία εργαζομένου σε δίκτυο χαμηλής τάσης. Το δικαστήριο δέχθηκε πταίσμα των προστηθέντων της εργοδότριας επειδή δεν παρείχαν καστάνια με πιστοποιημένη μονωτική λαβή, δεν έλεγξαν τον εξοπλισμό, δεν έδωσαν εντολή διακοπής ρεύματος και δεν άσκησαν εποπτεία με φυσική παρουσία.
Κρίση: συνυπαιτιότητα 50% του θανόντος και 50% των προστηθέντων της εργοδότριας· επιδικάστηκαν 90.000 ευρώ στη μητέρα για ψυχική οδύνη.
Εφαρμογή: είναι η πιο κοντινή απόφαση στο ερώτημά σας. Επιβεβαιώνει ότι η ευθύνη θεμελιώνεται στα ΑΚ Άρθρο 914, ΑΚ Άρθρο 922, ΑΚ Άρθρο 932 και ΑΚ Άρθρο 662, ακόμη και όταν υπάρχει συντρέχον πταίσμα του θανόντος.

- ΑΠ 1407/2014
Ηλεκτροπληξία εργαζομένου σε πλημμυρισμένο ημιυπόγειο, με έλλειψη ρελέ διαφυγής, ανοχή επισφαλούς φωτισμού και μη παροχή κατάλληλων μέσων προστασίας.
Κρίση: 75% υπαιτιότητα εργοδότη, 25% εργαζομένου.
Εφαρμογή: ενισχύει το επιχείρημα ότι για ψυχική οδύνη αρκεί οποιαδήποτε αμέλεια του εργοδότη ή των προστηθέντων του κατά ΑΚ Άρθρο 914 και ΑΚ Άρθρο 932.

- ΑΠ 80/2016
Ομοειδές πραγματικό με ηλεκτροπληξία από διαρροή ρεύματος, έλλειψη RCD, μη ασφαλή προβολέα και μη χορήγηση μονωτικών υποδημάτων.
Κρίση: αναγνωρίστηκε αμέλεια εργοδότη/διευθυντή και συνυπαιτιότητα εργαζομένου 25%.
Εφαρμογή: χρήσιμη για να υποστηριχθεί ότι η παράβαση μέτρων ασφαλείας και η μη χορήγηση κατάλληλου εξοπλισμού αρκούν για θεμελίωση ευθύνης.

- ΑΠ 542/2015
Θανατηφόρα ηλεκτροπληξία κατά εκφόρτωση υπό εναέρια καλώδια 20.000V, χωρίς εκτροπή ή διακοπή ρεύματος, χωρίς φράγματα/σήμανση.
Κρίση: δεν αναγνωρίστηκε συνυπαιτιότητα του θύματος· επιδικάστηκαν 80.000 ευρώ στη θυγατέρα.
Εφαρμογή: ισχυρό προηγούμενο για περιπτώσεις μη λήψης οργανωτικών μέτρων ασφαλείας και για την έννοια της «οικογένειας» του ΑΚ Άρθρο 932.

- ΑΠ 255/2016
Ηλεκτροπληξία εργαζομένου της ΔΕΗ κατά ανάρτηση/τάνυση αγωγού χωρίς διακοπή τάσης και χωρίς μονωτικούς σωλήνες.
Εφαρμογή: ιδιαίτερα χρήσιμη όταν το ατύχημα συνδέεται με εργασία πλησίον ηλεκτροφόρων αγωγών και παράβαση ειδικών κανόνων ασφαλείας.

Αντιμετώπιση αντιρρήσεων

- ΑΠ 2097/2014
Η αίτηση απορρίφθηκε επειδή κρίθηκε ότι ο εργοδότης είχε ζητήσει και προγραμματίσει διακοπή ρεύματος και ότι η πρόωρη έναρξη εργασιών ήταν αυτόβουλη ενέργεια του συνεργείου.
Αντίκρουση: η απόφαση αυτή βοηθά τον αντίδικο μόνο αν αποδείξει ότι είχε λάβει το μόνο πρόσφορο μέτρο ασφαλείας και ότι η παράβαση ήταν αποκλειστικά αυτόβουλη ενέργεια του θανόντος ή του συνεργείου. Αντίθετα, όπου λείπουν εξοπλισμός, επίβλεψη, διακοπή ρεύματος ή οργάνωση εργασίας, η υπόθεση διαφοροποιείται υπέρ του ενάγοντος.

- ΑΠ 936/2011
Δεν αφορά άρνηση της ουσιαστικής ευθύνης, αλλά δικονομική ανεπάρκεια της αγωγής ως προς τη θεμελίωση σχέσης προστήσεως.
Αντίκρουση: στην αγωγή πρέπει να εκτεθούν συγκεκριμένα περιστατικά που θεμελιώνουν την προστήση και το δικαίωμα διεύθυνσης/εποπτείας, αν στραφείτε και κατά κυρίου έργου ή άλλου προσώπου πέραν του άμεσου εργοδότη.

Προτεινόμενη επιχειρηματολογία

1. Να στηριχθείτε πρωτίστως στα ΑΚ Άρθρο 914, ΑΚ Άρθρο 922, ΑΚ Άρθρο 932 και ΑΚ Άρθρο 662.
2. Να συνδέσετε τις πραγματικές παραλείψεις με συγκεκριμένες υποχρεώσεις του εργοδότη από ΕΚ Άρθρο 533, ΕΚ Άρθρο 534, ΕΚ Άρθρο 522 και, αναλόγως των περιστατικών, ΕΚ Άρθρο 505, ΕΚ Άρθρο 508, ΕΚ Άρθρο 499.
3. Να προβάλετε ότι, κατά τις ΑΠ 1638/2023, ΑΠ 1407/2014, ΑΠ 80/2016, ΑΠ 542/2015, για την ψυχική οδύνη δεν απαιτείται να αποδειχθεί μόνο η ειδική περίπτωση του ν. 551/1915, αλλά αρκεί οποιαδήποτε υπαίτια παράνομη συμπεριφορά.
4. Να ζητηθούν χωριστά:
- χρηματική ικανοποίηση λόγω ψυχικής οδύνης της οικογένειας κατά ΑΚ Άρθρο 932,
- έξοδα κηδείας κατά ΑΚ Άρθρο 928, από εκείνον που τα κατέβαλε ή βαρύνεται νόμιμα με αυτά.
5. Να προετοιμαστεί αντιμετώπιση ένστασης συνυπαιτιότητας με βάση ΑΚ Άρθρο 300: ακόμη και αν αποδειχθεί πταίσμα του θανόντος, αυτό δεν αποκλείει κατ’ ανάγκη την ευθύνη του εργοδότη, αλλά μπορεί μόνο να μειώσει το ποσό, όπως στις ΑΠ 1638/2023, ΑΠ 1407/2014, ΑΠ 80/2016, ΑΠ 561/2015.

Νομολογιακή ισχύς: Παγία. Υπάρχουν περισσότερες από τρεις αποφάσεις του Αρείου Πάγου που συγκλίνουν ότι:
- η αξίωση ψυχικής οδύνης στηρίζεται στα ΑΚ Άρθρο 914 και ΑΚ Άρθρο 932,
- ο εργοδότης ευθύνεται και για πταίσμα προστηθέντων κατά ΑΚ Άρθρο 922,
- η παράβαση μέτρων ασφαλείας και η έλλειψη εποπτείας θεμελιώνουν υπαιτιότητα,
- η συνυπαιτιότητα του θανόντος δεν αποκλείει αυτομάτως την αξίωση.

Πρακτικές συστάσεις
- Επικαλεστείτε πρώτα την ΑΠ 1638/2023 ως πιο συναφή.
- Συμπληρωματικά, χρησιμοποιήστε ΑΠ 1407/2014 και ΑΠ 80/2016 για το δόγμα «αρκεί οποιαδήποτε αμέλεια».
- Αν υπάρχουν εναέρια καλώδια ή εργασία υπό τάση, προσθέστε ΑΠ 542/2015 και ΑΠ 255/2016.
- Στην αγωγή εξειδικεύστε:
- ποια μέτρα ασφαλείας έλειπαν,
- ποιος είχε καθήκον εποπτείας,
- ποια μέσα ατομικής προστασίας δεν χορηγήθηκαν ή δεν ελέγχθηκαν,
- πώς ακριβώς η παράλειψη συνδέεται αιτιωδώς με την ηλεκτροπληξία,
- ποιοι συγγενείς ζητούν ψυχική οδύνη και ποια είναι η σχέση τους με το θύμα.

Αν θέλετε, μπορώ αμέσως να σας δώσω και έτοιμο σχέδιο αγωγικού ισχυρισμού / νομικής βάσης μόνο με παραπομπές από το παραπάνω υλικό.

ΑΚ Άρθρο 932
Αστικός Κώδικας
Σχετικότητα: 93.6%
ΑΚ Άρθρο 932: Ικανοποίηση της ηθικής βλάβης Σε περίπτωση αδικοπραξίας, ανεξάρτητα από την αποζημίωση για την περιουσιακή ζημία, το δικαστήριο μπορεί να επιδικάσει εύλογη κατά την κρίση του χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης. Αυτό ισχύει ιδίως για εκείνον που έπαθε προσβολή της υγείας, της τιμής ή της αγνείας του ή στερήθηκε την ελευθερία του. Σε περίπτωση θανάτωσης προσώπου η χρηματική αυτή ικανοποίηση μπορεί να επιδικαστεί στην οικογένεια του θύματος λόγω ψυχικής οδύνης.
ΑΚ Άρθρο 928
Αστικός Κώδικας
Σχετικότητα: 90.2%
ΑΚ Άρθρο 928: Σε περίπτωση θανάτωσης Σε περίπτωση θανάτωσης προσώπου ο υπόχρεος οφείλει να καταβάλει τα νοσήλια και τα έξοδα της κηδείας σ' εκείνον που κατά το νόμο βαρύνεται μ' αυτά. Έχει επίσης την υποχρέωση να αποζημιώσει εκείνον που κατά το νόμο είχε δικαίωμα να απαιτεί από το θύμα διατροφή ή παροχή υπηρεσιών.
ΑΚ Άρθρο 914
Αστικός Κώδικας
Σχετικότητα: 89.4%
ΑΚ Άρθρο 914: Έννοια Όποιος ζημιώσει άλλον παράνομα και υπαίτια έχει υποχρέωση να τον αποζημιώσει.
ΑΚ Άρθρο 922
Αστικός Κώδικας
Σχετικότητα: 88.3%
ΑΚ Άρθρο 922: Ευθύνη του προστήσαντος Ο κύριος ή ο προστήσας κάποιον άλλον σε μια υπηρεσία ευθύνεται για τη ζημία που ο υπηρέτης ή ο προστηθείς προξένησε σε τρίτον παράνομα κατά την υπηρεσία του.
ΕΚ Άρθρο 559
Εργατικός Κώδικας
Σχετικότητα: 93.2%
ΕΚ Άρθρο 559: Ευθύνη εργοδότη σε περίπτωση δόλου 1. Αν με δικαστική απόφαση βεβαιώνεται ότι το ατύχημα κατά την εκτέλεση της εργασίας ή με αφορμή αυτή, οφείλεται σε δόλο του εργοδότη ή του προστηθέντος από αυτόν προσώπου, ο εργοδότης, για τους υπαγόμενους στην ασφάλιση του e-Ε.Φ.Κ.Α., υποχρεούται να καταβάλει: α) στον e-Ε.Φ.Κ..Α κάθε δαπάνη του, που προκλήθηκε από τη χορήγηση παροχών λόγω του ατυχήματος και β) στον παθόντα ή, σε περίπτωση θανάτου αυτού, στα πρόσωπα του άρθρου 28 του ν. 1846/1951 (Α’ 179), τη διαφορά μεταξύ του ποσού της αποζημίωσης που ανήκει σε αυτούς, σύμφωνα με τον Α.Κ. και του ολικού ποσού των χορηγητέων σε αυτούς, σύμφωνα με το ν. 1846/1951, παροχών. Με κανονισμό θα καθορισθεί ο τρόπος υπολογισμού των δαπανών της περ. α). 2. Η αληθής έννοια της παρ. 1 είναι ότι ο εργοδότης υποχρεούται να καταβάλλει τη δαπάνη που προβλέπεται στην περ. α) της παρ. 1 και τη διαφορά μεταξύ του ποσού της, κατά τον Αστικό Κώδικα, αποζημίωσης και των χορηγητέων ασφαλιστικών παροχών που προβλέπεται στην περ. β) της παρ. 1, εφόσον, με δικαστική απόφαση, διαπιστώνεται ότι το ατύχημα, κατά την εκτέλεση της εργασίας ή εξ αφορμής αυτής, οφείλεται σε δόλο του εργοδότη ή του προστηθέντος από αυτόν προσώπου, είτε ως προς το αποτέλεσμα του ατυχήματος καθεαυτό, είτε ως προς τη μη τήρηση διατάξεων νόμων, διαταγμάτων ή κανονισμών, που ορίζουν μέτρα προστασίας της ασφά - λειας και της υγείας στην εργασία, εάν το ατύχημα συνδέεται αιτιωδώς με παραβάσεις των διατάξεων αυτών.
ΕΚ Άρθρο 534
Εργατικός Κώδικας
Σχετικότητα: 90.4%
ΕΚ Άρθρο 534: Ειδικές υποχρεώσεις εργοδοτών 1. Ο εργοδότης οφείλει: α) Να έχει στη διάθεση του μια γραπτή εκτίμηση των υφισταμένων κατά την εργασία κινδύνων για την ασφά - λεια και την υγεία, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που αφορούν ομάδες εργαζομένων που εκτίθενται σε ιδιαίτερους κινδύνους. Η εκτίμηση αυτή πραγματοποιείται από τους τεχνικό ασφάλειας, ιατρό εργασίας, ΕΣ.Υ.Π.Π. ή ΕΞ.Υ.Π.Π., σύμφωνα με τις κείμενες διατάξεις. Στους ανωτέρω ο εργοδότης οφείλει να παρέχει κάθε βοήθεια σε μέσα και προσωπικό για την εκπλήρωση του σκοπού αυτού. β) Να καθορίζει τα μέτρα προστασίας που πρέπει να ληφθούν και, αν χρειαστεί, το υλικό προστασίας που πρέπει να χρησιμοποιηθεί. 2. Επιπλέον ο εργοδότης οφείλει: α) Να αναγγέλλει στις αρμόδιες υπηρεσίες της Επιθεώρησης Εργασίας, στις πλησιέστερες αστυνομικές αρχές και στις αρμόδιες υπηρεσίες του e-Ε.Φ.Κ.Α., εντός είκοσι τεσσάρων (24) ωρών, όλα τα εργατικά ατυχήματα και εφόσον πρόκειται περί σοβαρού τραυματισμού ή θανάτου, να τηρεί αμετάβλητα όλα τα στοιχεία που δύνανται να χρησιμεύσουν για εξακρίβωση των αιτίων του ατυχήματος. β) Να τηρεί ειδικό βιβλίο ατυχημάτων στο οποίο να αναγράφονται τα αίτια και η περιγραφή του ατυχήματος και να το θέτει στη διάθεση των αρμόδιων αρχών. Τα μέτρα που λαμβάνονται για την αποτροπή επανάληψης παρόμοιων συμβάντων, καταχωρούνται στο ειδικό βιβλίο των άρθρων 504 και 507. γ) Να τηρεί κατάλογο των εργατικών ατυχημάτων που είχαν ως συνέπεια για τον εργαζόμενο ανικανότητα εργασίας μεγαλύτερη των τριών εργάσιμων ημερών. 3. Η εκτίμηση του επαγγελματικού κινδύνου, όπως ορίζεται στην παρ. 1, αποτελεί μια συστηματική εξέταση όλων των πλευρών κάθε διεξαγόμενης εργασίας από την επιχείρηση με σκοπό: α) Να εντοπισθούν οι πηγές του επαγγελματικού κινδύνου, δηλαδή τι θα μπορούσε να προκαλέσει κινδύνους για την ασφάλεια και υγεία των εργαζομένων. β) Να διαπιστωθεί κατά πόσο και με τι μέτρα μπορούν οι πηγές κινδύνων να εξαλειφθούν ή οι κίνδυνοι αυτοί να αποφευχθούν, και αν αυτό δεν είναι δυνατόν. γ) Να καταγραφούν τα μέτρα πρόληψης που ήδη εφαρμόζονται και να προταθούν αυτά που πρέπει συμπληρωματικά να ληφθούν για τον έλεγχο των κινδύνων και την προστασία των εργαζομένων. 4. Η εκτίμηση πρέπει να περιλαμβάνει την αναγνώριση και καταγραφή των κινδύνων που υπάρχουν στην επιχείρηση, καθώς και αυτών που ενδέχεται να εμφανισθούν, όπως κίνδυνος πτώσης, κίνδυνος από μηχανήματα και εξοπλισμό, κίνδυνος πυρκαγιάς, ηλεκτροπληξίας, έκρηξης, κίνδυνος από έκθεση σε βλαπτικούς παράγοντες (φυσικούς, χημικούς, βιολογικούς), κίνδυνος από την οργάνωση της εργασίας. 5. Για την πληρότητα και αποτελεσματικότητα της εκτίμησης του κινδύνου από τον τεχνικό ασφάλειας και τον ιατρό εργασίας γίνεται ποιοτικός και όπου απαιτείται και ποσοτικός προσδιορισμός των βλαπτικών παραγόντων, στους οποίους εκτίθενται οι εργαζόμενοι, σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία. Τα αποτελέσματα του προσδιορισμού αυτού, καθώς και τα βιολογικά αποτελέσματα της έκθεσης μέσω περιοδικών προληπτικών ιατρικών εξετάσεων που θα γίνονται για το σκοπό αυτό, σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία, πρέπει επίσης να λαμβάνονται υπόψη. 6. Η εκτίμηση πρέπει να λαμβάνει υπόψη τις βασικές αρχές πρόληψης της παρ. 7 του άρθρου 533 και να εντοπίζει τη φύση του κινδύνου, το βαθμό σοβαρότητάς του, τη διάρκεια έκθεσης των εργαζομένων σ ’ αυτόν και τη συχνότητα εμφάνισης του. Επίσης κατά την εκτίμηση πρέπει να λαμβάνεται υπόψη η καταγραφή και ανάλυση των εργατικών ατυχημάτων και επαγγελματικών ασθενειών που προβλέπεται στα άρθρα 504 και 507. 7. Η γραπτή εκτίμηση του κινδύνου τίθεται με ευθύνη του εργοδότη στη διάθεση εκπροσώπων των εργαζομένων σε θέματα ασφάλειας και υγείας και αποτελεί θέμα που συζητείται στις κοινές συνεδριάσεις τους με τον εργοδότη, σύμφωνα με το άρθρο 495. 8. Τα βασικά στοιχεία που χρησιμοποιούνται κατά την παραπάνω συστηματική εξέταση, καθώς και τα συμπεράσματα που εξάγονται, καταγράφονται και αποτελούν τη γραπτή εκτίμηση του κινδύνου. Λεπτομέρειες σχετικά με το περιεχόμενο της γραπτής εκτίμησης του κινδύνου, καθώς και άλλες σχετικές οδηγίες που αφορούν τη σύνταξή της, μπορούν να προσδιορίζονται με αποφάσεις του Υπουργού Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης που εκδίδονται ύστερα από γνώμη του Σ.Υ.Α.Ε. και δημοσιεύονται στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως.
ΑΚ Άρθρο 662
Αστικός Κώδικας
Σχετικότητα: 90.3%
ΑΚ Άρθρο 662: Ασφάλεια και υγιεινή των χώρων εργασίας Ο εργοδότης οφείλει να διαρρυθμίζει τα σχετικά με την εργασία και με το χώρο της καθώς και τα σχετικά με τη διαμονή, τις εγκαταστάσεις και τα μηχανήματα ή εργαλεία, έτσι ώστε να προστατεύεται η ζωή και η υγεία του εργαζομένου.
ΕΚ Άρθρο 557
Εργατικός Κώδικας
Σχετικότητα: 90.3%
ΕΚ Άρθρο 557: Αποζημίωση κατά τις γενικές διατάξεις 1. Οι παθόντες από ατύχημα του άρθρου 546, το οποίο μπορεί να αποδοθεί σε δόλο του εργοδότη ή του προστηθέντος από αυτόν προσώπου, όπως και τα πρόσωπα τα οποία είναι δικαιούχοι αντί αυτών, σύμφωνα με το άρθρο 550, έχουν το εκλεκτικό δικαίωμα να ασκούν είτε την αξίωση αποζημίωσης του παρόντος Μέρους, είτε την αξίωση που έχουν κατά το αστικό δίκαιο. Το ίδιο ισχύει και για την περίπτωση κατά την οποία το ατύχημα επήλθε σε εργασία ή επιχείρηση, στην οποία δεν τηρήθηκαν οι ισχύουσες διατάξεις των νόμων, διαταγμάτων ή κανονισμών για τους όρους ασφάλειας και εξαιτίας της μη τήρησης αυτών. Η αποδοχή από τα πρόσωπα αυτά των οφειλόμενων, σύμφωνα με το άρθρο 551, εξόδων μόνο ή η υποβολή αίτησης για αυτά δεν μπορεί ποτέ να ερμηνευθεί ότι δηλώνει επιλογή της αποζημίωσης του παρόντος Μέρους. 2. Σε περίπτωση επιλογής της αποζημίωσης του παρόντος Μέρους, τα ίδια πρόσωπα διατηρούν την κατά το αστικό δίκαιο αξίωση που προσήκει σε αυτούς εναντίον του υπαιτίου για το ατύχημα προσώπου, εφόσον αυτό είναι διαφορετικό από τον υπόχρεο σε αποζημίωση, σύμφωνα με το παρόν Μέρος. 3. Εάν ο υπόχρεος σε αποζημίωση αποδείξει ότι το ατύχημα προήλθε από αμέλεια του παθόντος, ο δικαστής έχει το δικαίωμα να μειώσει, κατά την κρίση του, το ποσό της, κατά το άρθρο 548, οφειλόμενης αποζημίωσης αλλά όχι κάτω από το μισό (1/2) αυτού. Αμέλεια υφίσταται μόνο εάν ο παθών παρέβη αδικαιολόγητα, κατά την κρίση του δικαστή, διατάξεις ισχυόντων νόμων ή διαταγμάτων για τους όρους ασφαλείας ή κανονισμών για αυτούς, που εκδόθηκαν από την αρμόδια δημόσια αρχή ή εκδόθηκαν μεν από τον κύριο της επιχείρησης, επικυρώθηκαν όμως από την αρχή, εφόσον οι κανονισμοί είναι αναρτημένοι κατά τρόπο ευανάγνωστο σε καταφανή μέρη του τόπου της εργασίας. Η μείωση, σύμφωνα με το πρώτο εδάφιο δεν χωρεί εάν συντρέχει κάποια από τις περιπτώσεις που ορίζονται στο πρώτο εδάφιο της παρ. 1.
ΕΚ Άρθρο 546
Εργατικός Κώδικας
Σχετικότητα: 89.7%
ΕΚ Άρθρο 546: Δικαίωμα αποζημίωσης Ατύχημα από βίαιο συμβάν που επέρχεται σε εργάτη ή υπάλληλο των εργασιών και επιχειρήσεων του άρθρου 547, κατά την εκτέλεση της εργασίας ή εξ αφορμής αυτής, παρέχει δικαίωμα αποζημίωσης στα πρόσωπα που ορίζονται ως δικαιούχοι, σύμφωνα με τις διατάξεις του παρόντος Μέρους, από τον κύριο της επιχείρησης, εάν η διακοπή της εργασίας που προήλθε από το ατύχημα στον παθόντα διήρκεσε περισσότερο από τέσσερις (4) ημέρες, εξαιρουμένης μόνο της περίπτωσης κατά την οποία αυτός προκάλεσε το ατύχημα με πρόθεση.
ΕΚ Άρθρο 533
Εργατικός Κώδικας
Σχετικότητα: 89.6%
ΕΚ Άρθρο 533: Γενικές υποχρεώσεις εργοδοτών 1. Ο εργοδότης υποχρεούται να εξασφαλίζει την υγεία και την ασφάλεια των εργαζομένων ως προς όλες τις πτυχές της εργασίας και να λαμβάνει μέτρα που να εξασφαλίζουν την υγεία και ασφάλεια των τρίτων. 2. Αν ο εργοδότης προσφεύγει σε άτομα εκτός της επιχείρησης ή σε ΕΞ.ΥΠ.Π. για την ανάθεση των καθηκόντων τεχνικού ασφάλειας ή/και ιατρού εργασίας, αυτό δεν τον απαλλάσσει από τις υποχρεώσεις του στον τομέα αυτό. 3. Οι υποχρεώσεις του τεχνικού ασφάλειας, του ιατρού εργασίας και των εκπροσώπων των εργαζομένων δεν θίγουν την αρχή της ευθύνης του εργοδότη. 4. Ο εργοδότης επίσης οφείλει να θέτει στη διάθεση των εκπροσώπων των εργαζομένων επαρκή απαλλαγή από την εργασία χωρίς απώλεια αποδοχών, καθώς και τα αναγκαία μέσα προκειμένου να μπορούν να εκπληρώσουν τις υποχρεώσεις που απορρέουν από τις κείμενες διατάξεις και το παρόν Μέρος. Ο χρόνος απαλλαγής από την εργασία, συνολικά για όλους τους εκπροσώπους των εργαζομένων, δεν μπορεί να είναι μικρότερος από το ένα τρίτο (1/3) του ελάχιστου χρόνου απασχόλησης τεχνικού ασφάλειας σύμφωνα με το άρθρο 511. Στο χρόνο αυτό δεν προσμετράται ο χρόνος των συνεδριάσεων της παρ. 2 του άρθρου 495. 5. Στο πλαίσιο των ευθυνών του ο εργοδότης λαμβάνει τα αναγκαία μέτρα για την προστασία της υγείας και της ασφάλειας των εργαζομένων, συμπεριλαμβανομένων των δραστηριοτήτων πρόληψης των επαγγελματικών κινδύνων, ενημέρωσης και κατάρτισης, καθώς και της δημιουργίας της απαραίτητης οργάνωσης και της παροχής των αναγκαίων μέσων. 6. Ο εργοδότης υποχρεούται: α) Να φροντίζει ώστε να προσαρμόζονται τα μέτρα της παρ. 5 ανάλογα με τις μεταβολές των περιστάσεων και να επιδιώκει τη βελτίωση των υφιστάμενων καταστάσεων. β) Να εφαρμόζει τις υποδείξεις των επιθεωρητών υγείας και ασφάλειας και γενικά να διευκολύνει το έργο τους μέσα στην επιχείρηση κατά τους ελέγχους. γ) Να επιβλέπει την ορθή εφαρμογή των μέτρων υγείας και ασφάλειας των εργαζομένων. δ) Να γνωστοποιεί στους εργαζομένους τον επαγγελματικό κίνδυνο από την εργασία τους. ε) Να καταρτίζει πρόγραμμα προληπτικής δράσης και βελτίωσης των συνθηκών εργασίας στην επιχείρηση, λαμβάνοντας υπόψη ιδίως, την οργάνωση της εργασίας, τις κοινωνικές σχέσεις, περιβαλλοντικούς και τεχνολογικούς παράγοντες, τις ανάγκες των εργαζομένων με αναπηρία και χρόνιες παθήσεις, αλλά και ψυχοκοινωνικούς κινδύνους. στ) Να εξασφαλίζει τη συντήρηση και την παρακολούθηση της ασφαλούς λειτουργίας μέσων και εγκαταστάσεων. ζ) Να ενθαρρύνει και διευκολύνει την επιμόρφωση και εκπαίδευση των εργαζομένων και των εκπροσώπων τους, σύμφωνα με τα άρθρα 512 και 538, διασφαλίζοντας την ανεμπόδιστη συμμετοχή των εργαζομένων με αναπηρία και χρόνιες παθήσεις. η) Να λαμβάνει συλλογικά μέτρα προστασίας των εργαζομένων, τα οποία να καλύπτουν και τους εργαζομένους με αναπηρία και χρόνιες παθήσεις. θ) Να αξιολογεί ψυχοκοινωνικούς κινδύνους, μεταξύ άλλων τους κινδύνους της βίας και παρενόχλησης, συμπεριλαμβανομένης της σεξουαλικής παρενόχλησης και να λαμβάνει μέτρα για την πρόληψη, τον έλεγχο και περιορισμό αυτών. ι) Να ενημερώνει τον τεχνικό ασφαλείας και τον ιατρό εργασίας για κάθε προγραμματιζόμενη μεταβολή στην παραγωγική διαδικασία και τον τρόπο οργάνωσης της επιχείρησης σε θέματα υγείας και ασφάλειας της εργασίας, όπως για μεταβολές στην κατάρτιση, στην ειδίκευση, στον τρόπο απασχόλησης των εργαζομένων ή στη χρήση νέου υλικοτεχνικού εξοπλισμού ή στη μεταβολή του τρόπου χρήσης του υπάρχοντος υλικοτεχνικού εξοπλισμού, για τις θέσεις εργασίας νεοπροσληφθέντων εργαζομένων, και να ακολουθεί τις υποδείξεις τους. 7. Ο εργοδότης εφαρμόζει τα μέτρα που προβλέπονται στην παρ. 5, βάσει των ακόλουθων γενικών αρχών πρόληψης: α) Αποφυγή των κινδύνων. β) Εκτίμηση των κινδύνων που δεν μπορούν να αποφευχθούν. γ) Προσαρμογή της εργασίας στον άνθρωπο, ειδικότερα όσον αφορά τη διαμόρφωση των θέσεων εργασίας, καθώς και την επιλογή των εξοπλισμών εργασίας και των μεθόδων εργασίας και παραγωγής, προκειμένου ιδίως να μετριασθεί η μονότονη και ρυθμικά επαναλαμβανόμενη εργασία και να μειωθούν οι επιπτώσεις της στην υγεία. δ) Αντικατάσταση του επικινδύνου από το μη επικίνδυνο ή το λιγότερο επικίνδυνο. ε) Προγραμματισμός της πρόληψης με στόχο ένα συνεκτικό σύνολο που να ενσωματώνει στην πρόληψη την τεχνική, την οργάνωση της εργασίας, τις συνθήκες εργασίας, τις σχέσεις μεταξύ εργοδοτών και εργαζομένων και την επίδραση των παραγόντων του περιβάλλοντος στην εργασία. στ) Καταπολέμηση των κινδύνων στην πηγή τους. ζ) Προτεραιότητα στη λήψη μέτρων ομαδικής προστασίας σε σχέση με τα μέτρα ατομικής προστασίας. η) Προσαρμογή στις τεχνικές εξελίξεις. θ) Παροχή των κατάλληλων οδηγιών με αντιληπτό τρόπο προς τους εργαζόμενους, συμπεριλαμβανομένων των εργαζομένων με αναπηρία. 8. Με την επιφύλαξη των άλλων διατάξεων του παρόντος Μέρους, ο εργοδότης οφείλει, λαμβάνοντας υπόψη τη φύση των δραστηριοτήτων της επιχείρησης: α) Να εκτιμά τους κινδύνους για την ασφάλεια και την υγεία των εργαζομένων, μεταξύ άλλων κατά την επιλογή των εξοπλισμών εργασίας, των χημικών και βιολογικών παραγόντων ή παρασκευασμάτων, κατά τη διαρρύθμιση των χώρων εργασίας, καθώς και τους κινδύνους τους συναφείς με την παραγωγική διαδικασία από τη διαμόρφωση της μεθόδου εργασίας, των ρυθμών εργασίας, του χρόνου εργασίας και την αλληλεπίδρασή τους, καθώς και από ελλιπή ενημέρωση στην εργασία. Η εκτίμηση αυτή είναι γραπτή και συντάσσεται σύμφωνα με την παρ. 1 του άρθρου 534. Μετά την εκτίμηση αυτή, οι δραστηριότητες πρόληψης και οι μέθοδοι εργασίας και παραγωγής που χρησιμοποιούνται από τον εργοδότη πρέπει να εξασφαλίζουν τη βελτίωση του επιπέδου προστασίας της ασφάλειας και της υγείας των εργαζομένων και να ενσωματώνονται στο σύνολο των δραστηριοτήτων της επιχείρησης και σε όλα τα επίπεδα της ιεραρχίας. β) Όταν αναθέτει καθήκοντα σε έναν εργαζόμενο, να λαμβάνει υπόψη τις ικανότητες του εν λόγω εργαζομένου σε θέματα ασφάλειας και υγείας, και σε περίπτωση εργαζόμενου με αναπηρία ή χρόνια πάθηση να παρέχει εύλογες προσαρμογές. γ) Να μεριμνά ώστε ο προγραμματισμός και η εισαγωγή νέων τεχνολογιών να αποτελούν αντικείμενο διαβούλευσης με τους εργαζομένους και τους εκπροσώπους τους, όσον αφορά στις συνέπειες της επιλογής του εξοπλισμού, στις συνθήκες εργασίας, καθώς και στο εργασιακό περιβάλλον για την ασφάλεια και υγεία των εργαζομένων. δ) Να φροντίζει ώστε να έχουν πρόσβαση στις ζώνες σοβαρού και ειδικού κινδύνου μόνο οι εργαζόμενοι που έχουν λάβει τις κατάλληλες οδηγίες. 9. Με την επιφύλαξη των άλλων διατάξεων του παρόντος Μέρους, όταν πολλές επιχειρήσεις μοιράζονται τον ίδιο τόπο εργασίας, οι εργοδότες οφείλουν να συνεργάζονται για την εφαρμογή των διατάξεων σχετικά με την ασφάλεια, την υγεία και την υγιεινή και λαμβάνοντας υπόψη τη φύση των δραστηριοτήτων να συντονίζουν τις δραστηριότητες τους για την προστασία των εργαζομένων και την πρόληψη των επαγγελματικών κινδύνων, να αλληλοενημερώνοντ
ΕΚ Άρθρο 544
Εργατικός Κώδικας
Σχετικότητα: 88.1%
ΕΚ Άρθρο 544: Ποινικές κυρώσεις Ο εργοδότης που παραβαίνει με πρόθεση τις διατάξεις της νομοθεσίας για την υγεία και ασφάλεια των εργαζομένων και τις κατ’ εξουσιοδότηση αυτής εκδιδόμενες κανονιστικές πράξεις τιμωρείται με φυλάκιση τουλάχιστον έξι (6) μηνών ή με χρηματική ποινή τουλάχιστον εννιακοσίων (900) ευρώ ή και με τις δύο αυτές ποινές. Ο κατασκευαστής ή παρασκευαστής, εισαγωγέας ή προμηθευτής, που παραβαίνει με πρόθεση τις διατάξεις της εργατικής νομοθεσίας για την υγεία και ασφάλεια των εργαζομένων και τις κατ’ εξουσιοδότηση αυτής εκδιδόμενες κανονιστικές πράξεις τιμωρείται με φυλάκιση ή με χρηματική ποινή τουλάχιστον διακοσίων ενενήντα τριών (293) ευρώ ή και με τις δύο αυτές ποινές. Αν οι πράξεις του προηγούμενου εδαφίου τελέστηκαν από αμέλεια, ο υπαίτιος τιμωρείται με φυλάκιση μέχρις ενός (1) έτους ή με χρηματική ποινή.
ΑΚ Άρθρο 929
Αστικός Κώδικας
Σχετικότητα: 87.0%
ΑΚ Άρθρο 929: Σε περίπτωση βλάβης του σώματος ή της υγείας Σε περίπτωση βλάβης του σώματος ή της υγείας προσώπου η αποζημίωση περιλαμβάνει, εκτός από τα νοσήλια και τη ζημία που έχει ήδη επέλθει, οτιδήποτε ο παθών θα στερείται στο μέλλον ή θα ξοδεύει επιπλέον εξαιτίας της αύξησης των δαπανών του. Υποχρέωση αποζημίωσης υπάρχει και προς τον τρίτο, ο οποίος είχε κατά το νόμο δικαίωμα να απαιτήσει την παροχή υπηρεσιών από τον παθόντα και τις στερείται.
ΕΚ Άρθρο 522
Εργατικός Κώδικας
Σχετικότητα: 85.9%
ΕΚ Άρθρο 522: Συντήρηση - Έλεγχος 1. Ο εργοδότης οφείλει να συντηρεί τους τόπους εργασίας και να μεριμνά για την κατά το δυνατό άμεση αποκατάσταση των ελλείψεων που έχουν σχέση με την υγεία και ασφάλεια των εργαζομένων. Αν από τις ελλείψεις αυτές προκαλείται άμεσος και σοβαρός κίνδυνος για την υγεία και ασφάλεια των εργαζομένων, πρέπει να διακόπτεται αμέσως η εργασία, στο σημείο που εμφανίζονται οι ελλείψεις, μέχρι την αποκατάστασή τους. 2. Τα συστήματα ασφάλειας για την πρόληψη και την άρση του επαγγελματικού κινδύνου πρέπει να συντηρούνται τακτικά και να ελέγχονται για την ικανότητα λειτουργίας τους, τουλάχιστον μια φορά το εξάμηνο, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά από τις ισχύουσες διατάξεις ή επιβάλλεται από τους κανόνες της επιστήμης και της τεχνικής εμπειρίας. Η χρονολογία συντήρησης και ελέγχου καθώς και οι σχετικές παρατηρήσεις πρέπει να καταχωρούνται ενυπόγραφα από τον αρμόδιο που έκανε τη συντήρηση ή τον έλεγχο, σε ειδικό βιβλίο. 3. Οι εγκαταστάσεις και τα μέσα παροχής πρώτων βοηθειών πρέπει να ελέγχονται τακτικά με μέριμνα του εργοδότη για την πληρότητα και την ικανότητα χρησιμοποίησής τους.
ΕΚ Άρθρο 560
Εργατικός Κώδικας
Σχετικότητα: 85.8%
ΕΚ Άρθρο 560: Απαλλαγή εργοδότη σε περίπτωση κοινωνικοασφαλιστικής κάλυψης Σε περίπτωση ανικανότητας προς εργασία ή θανάτου, που οφείλεται σε ατύχημα από βίαιο συμβάν που επήλθε κατά την εκτέλεση της εργασίας ή εξ αφορμής αυτής, εάν ο παθών περιλαμβάνεται μεταξύ των προσώπων που είναι ασφαλιστέα σύμφωνα με τον ν. 1846/1951 ή, σε περίπτωση θανάτου αυτού, τα αναφερόμενα στην παρ. 6 του άρθρου 28 του ν. 1846/1951 πρόσωπα δικαιούνται των παροχών της ασφάλισης του ν. 1846/1951, ο οικείος εργοδότης απαλλάσσεται από την υποχρέωση για καταβολή της προβλεπόμενης στο Μέρος αυτό αποζημίωσης και εξόδων νοσηλείας και κηδείας.
ΕΚ Άρθρο 529
Εργατικός Κώδικας
Σχετικότητα: 85.5%
ΕΚ Άρθρο 529: Μέτρα προστασίας των εργαζομένων που εκτίθενται σε παράγοντες 1. Ο εργοδότης οφείλει να παίρνει μέτρα, ώστε να αποφεύγεται ή να ελαχιστοποιείται η έκθεση των εργαζομένων σε παράγοντες, όσο είναι πρακτικά δυνατό. Σε κάθε περίπτωση το επίπεδο έκθεσης πρέπει να είναι κατώτερο από εκείνο που ορίζει η «οριακή τιμή έκθεσης». 2. Ο εργοδότης, για να συμμορφωθεί με την παρ. 1, υποχρεούται να παίρνει κατά σειρά τα πιο κάτω μέτρα: α) Να αντικαθιστά, όσο είναι πρακτικά δυνατό, τους παράγοντες που είναι επιβλαβείς για την υγεία των εργαζομένων ή επικίνδυνοι με άλλους αβλαβείς ή λιγότερο επιβλαβείς, καθώς και να περιορίζει τη χρήση τους στο χώρο εργασίας. β) Να αντικαθιστά, όσο είναι πρακτικά δυνατό, παραγωγικές διαδικασίες, μεθόδους και μέσα που δημιουργούν στους χώρους εργασίας παράγοντες, οι οποίοι θεωρούνται επιβλαβείς για την υγεία ή επικίνδυνοι, με άλλες που δεν δημιουργούν καθόλου τους παράγοντες αυτούς ή τους δημιουργούν σε επίπεδο χαμηλότερο από εκείνο που ορίζει η κατά περίπτωση «οριακή τιμή έκθεσης». γ) Να περιορίζει, όσο είναι πρακτικά δυνατό, τον αριθμό των εργαζομένων που εκτίθενται ή ενδέχεται να εκτεθούν σε παράγοντες και το χρόνο έκθεσης τους. δ) Να παρέχει μέτρα και μέσα ατομικής προστασίας στους εργαζομένους, όταν δεν είναι πρακτικά δυνατόν να αποφευχθεί η επιβλαβής έκθεση τους με τους τρόπους που αναφέρονται στην παράγραφο αυτή. 3. Ο εργοδότης εκτός από τις υποχρεώσεις της παρ. 2 πρέπει να λαμβάνει και τα εξής μέτρα: α) Να ελέγχει τη συγκέντρωση ή ένταση των παραγόντων στους χώρους εργασίας και τα επίπεδα έκθεσης των εργαζομένων σ’ αυτούς, πριν αρχίσει η λειτουργία μηχανών ή εγκαταστάσεων και σε τακτά χρονικά διαστήματα κατά τη διάρκεια της λειτουργίας τους, καθώς και να αξιολογεί τα αποτελέσματα των ελέγχων αυτών σε συνδυασμό με τα αποτελέσματα του ιατρικού ελέγχου των εργαζομένων, σύμφωνα με την παρ. 1 του άρθρου 530 για τη λήψη των αναγκαίων μέτρων. β) Να ενεργεί τακτικό έλεγχο και συντήρηση των μέσων, συσκευών ή συστημάτων που χρησιμοποιούνται για την εφαρμογή της παρ. 2, ώστε αυτά να λειτουργούν σωστά και να ανταποκρίνονται στις απαιτήσεις των διατάξεων του παρόντος. γ) Να προβλέπει και να λαμβάνει ειδικά επείγοντα μέτρα για τις περιπτώσεις έκτακτων περιστατικών που μπορεί να οδηγήσουν σε μεγάλες υπερβάσεις των «οριακών τιμών έκθεσης». δ) Να εγκαθιστά σηματοδότηση προειδοποίησης και ασφάλειας των χώρων εργασίας και συστήματα συναγερμού. ε) Να τηρεί και να ενημερώνει, σύμφωνα με τις σχετικές διατάξεις και τις οδηγίες της αρμόδιας αρχής, καταλόγους των εργαζομένων που εκτίθενται στους παράγοντες και βιβλία καταχώρισης των αποτελεσμάτων των ελέγχων που γίνονται σύμφωνα με τις περ. α) έως δ).
ΕΚ Άρθρο 263
Εργατικός Κώδικας
Σχετικότητα: 85.3%
ΕΚ Άρθρο 263: Ποινικές κυρώσεις 1. Ο εργοδότης ή ο διευθυντής ή ο επιτετραμμένος ή ο με οποιαδήποτε άλλη ιδιότητα εκπρόσωπος επιχείρησης που υπάγεται στο πεδίο εφαρμογής των άρθρων 257 έως 265, ο οποίος παραβαίνει τις υποχρεώσεις των άρθρων 258, 259 και 261 τιμωρείται με φυλάκιση τουλάχιστον έξι (6) μηνών ή με χρηματική ποινή (άρθρο 137 παρ . 2 εδάφιο τρίτο του ν. 5090/2024 (Α’ 30) ή και με τις δύο αυτές ποινές (άρθρο 576). 2. Αν με διοικητική πράξη, η οποία κατέστη οριστική με αμετάκλητη δικαστική απόφαση ή δεν προσβλήθηκε δικαστικά, έχει επιβληθεί διοικητικό πρόστιμο, για τα αυτά πραγματικά περιστατικά που οδήγησαν στην ποινική δίωξη, το ποινικό δικαστήριο συνεκτιμά το επιβληθέν πρόστιμο κατά την επιμέτρηση της ποινής και μπορεί να απαλλάξει τον υπαίτιο από κάθε ποινή. 3. Ειδικές διατάξεις της εργατικής νομοθεσίας που προβλέπουν διαφορετική ποινική μεταχείριση εξακολουθούν να ισχύουν.
ΑΚ Άρθρο 299
Αστικός Κώδικας
Σχετικότητα: 85.1%
ΑΚ Άρθρο 299: Ζημία μη περιουσιακή Για μη περιουσιακή ζημία οφείλεται χρηματική ικανοποίηση στις περιπτώσεις που ορίζει ο νόμος.
ΕΚ Άρθρο 491
Εργατικός Κώδικας
Σχετικότητα: 85.0%
ΕΚ Άρθρο 491: Αντικείμενο To παρόν Μέρος έχει ως αντικείμενο την εφαρμογή μέτρων για την προαγωγή της υγείας και της ασφάλειας των εργαζομένων κατά την εργασία. Προς τον σκοπό αυτό, περιέχει γενικές αρχές σχετικά με την πρόληψη των επαγγελματικών κινδύνων και την προστασία της υγείας και της ασφάλειας, την εξάλειψη των συντελεστών κινδύνου των εργατικών ατυχημάτων και των επαγγελματικών ασθενειών, την ενημέρωση, τη διαβούλευση, την ισόρροπη συμμετοχή, την κατάρτιση των εργαζομένων και των εκπροσώπων τους, καθώς και τους κανόνες για την εφαρμογή των γενικών αυτών αρχών.
ΑΚ Άρθρο 701
Αστικός Κώδικας
Σχετικότητα: 85.0%
ΑΚ Άρθρο 701: Θάνατος του εργολάβου Η σύμβαση λύνεται με το θάνατο του εργολάβου, αν τα μέρη απέβλεψαν κυρίως στο πρόσωπό του. Σε τέτοια περίπτωση ο εργοδότης οφείλει να καταβάλει την αξία του χρήσιμου υλικού και το μέρος της αμοιβής που αναλογεί στην εργασία που εκτελέστηκε.
ΕΚ Άρθρο 550
Εργατικός Κώδικας
Σχετικότητα: 84.7%
ΕΚ Άρθρο 550: Αποζημίωση συγγενών σε περίπτωση θανάτου του παθόντος Σε περίπτωση θανάτου του παθόντος, η αποζημίωση της παρ. 6 του άρθρου 548 περιέρχεται στους συγγενείς αυτού ως εξής: 1. Ο επιζών σύζυγος, εάν ο παθών δεν κατέλιπε κανέναν από τους συγγενείς που καθορίζονται στα επόμενα εδάφια, λαμβάνει ολόκληρη την αποζημίωση. Ο επιζών σύζυγος, εάν συντρέχει με κατιόντες, λαμβάνει τα δύο πέμπτα (2/5) της αποζημίωσης και τα υπόλοιπα τρία πέμπτα (3/5) διανέμονται μεταξύ των κατιόντων, σύμφωνα με όσα ορίζονται παρακάτω για τους κατιόντες. Εάν συντρέχει με ανιόντες, λαμβάνει το μισό (1/2) της αποζημίωσης και το υπόλοιπο διανέμεται μεταξύ των ανιόντων, σύμφωνα με όσα ορίζονται παρακάτω για τους ανιόντες. Εάν συντρέχει με αδέλφια λαμβάνει τα τρία πέμπτα (3/5) και τα υπόλοιπα δύο πέμπτα (2/5) διανέμονται μεταξύ των αδελφών, σύμφωνα με όσα ορίζονται παρακάτω για τους αδελφούς. Εκείνος που έγινε σύζυγος του παθόντος μετά το ατύχημα δεν έχει κανένα δικαίωμα. 2. Το ποσό της αποζημίωσης που απομένει μετά την αφαίρεση του μεριδίου του επιζώντος συζύγου ή, εάν δεν υπάρχει σύζυγος, ολόκληρη η αποζημίωση περιέρχεται στους κατωτέρω οριζόμενους συγγενείς του παθόντος: α) Εάν ο παθών κατέλιπε νόμιμα ή αναγνωρισμένα ή φυσικά, σε περίπτωση γυναίκας, τέκνα ή άλλους κατιόντες που ζουν σε βάρος του και είναι όλοι άγαμοι και, όταν πρόκειται για άρρενες, έχουν ηλικία μικρότερη των είκοσι ενός (21) ετών ή κατιόντες οιασδήποτε ηλικίας που είναι ανίκανοι για εργασία λόγω σωματικού ή διανοητικού ελαττώματος, το αρμόδιο δικαστήριο προσδιορίζει με απόφασή του, κατά την κρίση του, την μερίδα των ανίκανων προς εργασία και το υπόλοιπο διανέμεται εξίσου σε όλους τους υπόλοιπους. Το μισό (1/2) του ποσού που αναλογεί με τον τρόπο αυτό, το δικαιούνται τα άρρενα τέκνα που έχουν ηλικία μεταξύ δέκα οκτώ (18) και είκοσι ενός (21) ετών και τα άγαμα θήλεα που υπερβαίνουν το εικοστό πρώτο έτος της ηλικίας τους. Το άλλο μισό διανέμεται μεταξύ των υπολοίπων, προς επαύξηση της μερίδας τους και εάν δεν υπάρχουν τέτοιοι, διανέμεται στους άλλους, σύμφωνα με τα κατωτέρω, δικαιούμενους. β) Εάν ο παθών δεν κατέλιπε τους κατά την περ. α) δικαιούμενους κατιόντες ή κατέλιπε μόνο τέτοιους που δικαιούνται το μισό (1/2) της αποζημίωσης, το διαθέσιμο ποσό της αποζημίωσης περιέρχεται στους απομένοντες και ζώντες σε βάρος του παθόντος ανιόντες. γ) Εάν ο παθών δεν κατέλιπε κατιόντες ή ανιόντες που είναι δικαιούχοι σύμφωνα με τις περ. α) και β), κατέλιπε όμως αδέλφια άγαμα που έχουν ηλικία κατώτερη των δεκαοκτώ (18) ετών, αν πρόκειται για άρρενα και κατώτερη των είκοσι ενός (21) ετών, αν πρόκειται για θήλεα ή χήρες αδελφών ή αδέλφια οποιασδήποτε ηλικίας ανίκανα προς εργασία λόγω σωματικού ή διανοητικού ελαττώματος, το διαθέσιμο ποσό της αποζημίωσης περιέρχεται στα πρόσωπα αυτά, εάν ζούσαν σε βάρος του παθόντα και διανέμεται μεταξύ τους, σύμφωνα με όσα ορίζονται για τους κατιόντες. δ) Εάν ο παθών δεν κατέλιπε σύζυγο ή άλλον από τους συγγενείς που απαριθμήθηκαν ή, αν πρόκειται για αλλοδαπούς, αυτοί δεν διέμεναν στην Ελλάδα κατά τον χρόνο του δυστυχήματος ή εάν δεν διανεμήθηκε μεταξύ αυτών ολόκληρη η αποζημίωση, το διαθέσιμο ποσό της αποζημίωσης επιδιώκεται δικαστικά ή εξώδικα από τον Υπουργό Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και κατατίθεται στην Τράπεζα της Ελλάδος. 3. Μεταξύ των δικαιούχων που προβλέπονται στην περ. α) της παρ. 2 περιλαμβάνονται και οι κατιούσες χήρες, μεταξύ δε των δικαιούχων που προβλέπονται στην περ. γ) της ίδιας παραγράφου περιλαμβάνονται και οι χήρες αδελφές.
ΑΚ Άρθρο 71
Αστικός Κώδικας
Σχετικότητα: 84.4%
ΑΚ Άρθρο 71: Ευθύνη νομικού προσώπου Το νομικό πρόσωπο ευθύνεται για τις πράξεις ή τις παραλείψεις των οργάνων που το αντιπροσωπεύουν, εφόσον η πράξη ή η παράλειψη έγινε κατά την εκτέλεση των καθηκόντων που τους είχαν ανατεθεί και δημιουργεί υποχρέωση αποζημίωσης. Το υπαίτιο πρόσωπο ευθύνεται επιπλέον εις ολόκληρον.
ΕΚ Άρθρο 493
Εργατικός Κώδικας
Σχετικότητα: 84.1%
ΕΚ Άρθρο 493: Ορισμοί 1. Για την εφαρμογή του παρόντος, νοείται ως: α) Εργαζόμενος: κάθε πρόσωπο που απασχολείται από έναν εργοδότη με οποιαδήποτε σχέση εργασίας, συμπεριλαμβανομένων των ασκούμενων και των μαθητευόμενων, εκτός από το οικιακό υπηρετικό προσωπικό. β) Εργοδότης: κάθε φυσικό ή νομικό πρόσωπο, το οποίο συνδέεται με σχέση εργασίας με τον εργαζόμενο και έχει την ευθύνη για την επιχείρηση ή/και την εγκατάσταση. γ) Επιχείρηση: κάθε επιχείρηση, εκμετάλλευση, εγκατάσταση και εργασία του ιδιωτικού και του δημόσιου τομέα, ανεξαρτήτως κλάδου οικονομικής δραστηριότητας στον οποίο κατατάσσεται. δ) Εκπρόσωπος των εργαζομένων: κάθε εκλεγμένο άτομο, με ειδική αρμοδιότητα σε θέματα προστασίας της ασφάλειας και της υγείας των εργαζομένων σύμφωνα με τα άρθρα 494, 495, 496 και 497 και τα άρθρα 425, 426, 427, 428 και 429. ε) Τόπος εργασίας: κάθε χώρος όπου βρίσκονται ή μεταβαίνουν οι εργαζόμενοι εξαιτίας της εργασίας τους και που είναι κάτω από τον έλεγχο του εργοδότη. στ) Πρόληψη: το σύνολο των διατάξεων ή μέτρων που λαμβάνονται ή προβλέπονται καθ’ όλα τα στάδια της δραστηριότητας της επιχείρησης, με στόχο την αποφυγή ή τη μείωση των επαγγελματικών κινδύνων. ζ) Αρμόδια Επιθεώρηση Εργασίας: οι αρμόδιες υπηρεσίες της Επιθεώρησης Εργασίας κατά το άρθρο 540 παρ. 1 και για τον κλάδο των μεταλλείων - λατομείων - ορυχείων οι αρμόδιες για τον κλάδο αυτό υπηρεσίες ελέγχου. η) Αριθμός εργαζομένων: το σύνολο των εργαζομένων σε όλα τα παραρτήματα, υποκαταστήματα, χωριστές εγκαταστάσεις ή αυτοτελείς εκμεταλλεύσεις της κύριας επιχείρησης. 2. Για την εφαρμογή του παρόντος Μέρους στο Δημόσιο, τα νπδδ και τους Ο.Τ.Α., ως «επιχείρηση» ή «εργοδότης» νοείται «Υπουργείο, Αποκεντρωμένη Διοίκηση, Περιφέρεια ή άλλη αυτοτελής ή αποκεντρωμένη Δημόσια Υπηρεσία, Νομικό Πρόσωπο Δημοσίου Δικαίου ή Οργανισμός Τοπικής Αυτοδιοίκησης».
ΕΚ Άρθρο 573
Εργατικός Κώδικας
Σχετικότητα: 83.9%
ΕΚ Άρθρο 573: Επιβολή διοικητικών κυρώσεων από την Επιθεώρηση Εργασίας σε λοιπές περιπτώσεις 1. Σε περίπτωση παράβασης των άρθρων 61 έως και 64 και 507, 508, 533 και 537 από τον εργοδότη επιβάλλεται, ύστερα από προηγούμενη πρόσκληση για παροχή εξηγήσεων, πρόστιμο για καθεμία παράβαση με αιτιολογημένη απόφαση του αρμοδίου οργάνου, κατά τις γενικές διατάξεις του πρώτου Μέρους του τρίτου Βιβλίου για την τήρηση των κανόνων υγείας και ασφάλειας στην εργασία και εντός του πλαισίου κυρώσεων του άρθρου 572. Στην περίπτωση αυτή, εάν ο εργοδότης μέσα σε προθεσμία τριάντα (30) ημερών από την κοινοποίηση της απόφασης επιβολής του προστίμου συμμορφωθεί με τις υποδείξεις του οργάνου που διενήργησε τον έλεγχο, παραιτηθεί από την άσκηση των ενδίκων βοηθημάτων και εφαρμόζει εφεξής την εργατική νομοθεσία, εξαιτίας της παράβασης της οποίας του επιβλήθηκε το πρόστιμο, τότε το διοικητικό πρόστιμο που επιβλήθηκε αρχικώς μειώνεται κατά τριάντα τοις εκατό (30%) με αιτιολογημένη πράξη του οργάνου που το επέβαλε. Η επανάληψη κάποιας εκ των ανωτέρω παραβάσεων μέσα σε διάστημα τεσσάρων (4) ετών από τη διενέργεια του αρχικού ελέγχου θεωρείται υποτροπή και, πλέον του νέου διοικητικού προστίμου, συνεπάγεται μη χορήγηση της έκπτωσης σε οποιαδήποτε περίπτωση. 2. Σε περίπτωση παράβασης των άρθρων 60, 65, 66 και ύστερα από προηγούμενη πρόσκληση για παροχή εξηγήσεων, επιβάλλεται πρόστιμο σε βάρος του εργοδότη εντός του πλαισίου κυρώσεων του άρθρου 572 ως εξής: α) Εφόσον ο εργοδότης παραβαίνει την απαγόρευση του άρθρου 60, επιβάλλεται πρόστιμο με αιτιολογημένη πράξη του οργάνου που διενήργησε τον έλεγχο. Η παράβαση του άρθρου 66 συνιστά επιβαρυντική περίσταση και επισύρει αυξημένο πρόστιμο. Το διοικητικό πρόστιμο που επιβλήθηκε αρχικώς δεν δύναται να μειωθεί επί επιγενόμενης συμμόρφωσης του εργοδότη. β) Εφόσον διαπιστώνεται παράβαση του άρθρου 60 από εργαζόμενο ή άλλο πρόσωπο κατά το άρθρο 59, πλην του εργοδότη και ο εργοδότης παραβιάζει τις υποχρεώσεις του κατά την παρ . 2 του άρθρου 65 ή το άρθρο 66, επιβάλλεται πρόστιμο με αιτιολογημένη πράξη του οργάνου που διενήργησε τον έλεγχο. Η παράβαση και της παρ. 2 του άρθρου 65 και του άρθρου 66 σωρευτικά συνιστά επιβαρυντική περίσταση και επισύρει αυξημένο πρόστιμο. Εάν ο εργοδότης συμμορφωθεί με τις υποδείξεις του οργάνου που διενήργησε τον έλεγχο και παραιτηθεί από την άσκηση των ενδίκων βοηθημάτων μέσα σε προθεσμία τριάντα (30) ημερών από την κοινοποίηση της απόφασης επιβολής του προστίμου, τότε το διοικητικό πρόστιμο που επιβλήθηκε αρχικώς μειώνεται κατά τριάντα τοις εκατό (30%) με αιτιολογημένη πράξη του οργάνου που το επέβαλε. 3. Εφόσον πιθανολογείται επικείμενος κίνδυνος για τη ζωή ή την υγεία ή την ασφάλεια εργαζομένου από περιστατικό ή τη συμπεριφορά βίας και παρενόχλησης και ύστερα από προηγούμενη πρόσκληση προς τον καταγγελλόμενο για παροχή εξηγήσεων αμελλητί, εκδίδεται εντολή με άμεση ισχύ προς τον εργοδότη να λάβει ένα (1) ή περισσότερα από τα παρακάτω προσωρινά μέτρα διάρκειας έως ότου παύσει αποδεδειγμένα να υφίσταται ο επικείμενος κίνδυνος: α) απομάκρυνση του καταγγέλλοντος από τον χώρο εργασίας με καταβολή πλήρων των αποδοχών, β) αλλαγή βαρδιών του προσωπικού, γ) μετακίνηση του καταγγελλόμενου σε άλλο τμήμα εργασίας, δ) απασχόληση του καταγγελλόμενου με τηλεργασία ή εξ αποστάσεως εργασία αναλόγως προς τη φύση των καθηκόντων. Τα παραπάνω προσωρινά μέτρα μπορούν να επιβληθούν από τον διεξάγοντα τη διαδικασία Επιθεωρητή Εργασίας σε κάθε στάδιο μετά την αίτηση για την εργατική διαφορά ή από το αρμόδιο να επιληφθεί του ελέγχου όργανο ακόμα και πριν τη διενέργεια αυτού και μπορούν να ανακαλούνται ή να διατηρούνται με το πόρισμα επί της διαφοράς ή του ελέγχου ή με νέα απόφαση του Επιθεωρητή Εργασίας. Αν ο εργοδότης δεν εκτελεί τα οριζόμενα στην εντολή μέτρα, επιβάλλεται πρόστιμο για κάθε ημέρα παράλειψης εφαρμογής του μέτρου από την ημερομηνία εκτέλεσης που ορίζει η εντολή. 4. Κατά της πράξης επιβολής προστίμου ή των διοικητικών μέτρων μπορεί να ασκηθεί από τον εργοδότη η προσφυγή της παρ. 5 του άρθρου 572. Η άσκηση προσφυγής από τον εργοδότη δεν αναστέλλει την εκτέλεση αυτών. Η επανάληψη κάποιας εκ των παραβάσεων της παρ. 2 του παρόντος μέσα σε διάστημα τεσσάρων (4) ετών από τη διενέργεια του αρχικού ελέγχου θεωρείται υποτροπή και επιβάλλεται, με αιτιολογημένη πράξη του Ειδικού Επιθεωρητή ή του Διευθυντή της αρμόδιας Περιφερειακής Διεύθυνσης, ύστερα από εισήγηση του αρμόδιου Επιθεωρητή Εργασίας, προσωρινή διακοπή της λειτουργίας συγκεκριμένης παραγωγικής διαδικασίας ή τμήματος ή τμημάτων ή του συνόλου της επιχείρησης ή εκμετάλλευσης για χρονικό διάστημα μέχρι πέντε (5) ημερών, πλέον του νέου διοικητικού προστίμου. Η εκτέλεση της διοικητικής κύρωσης της προσωρινής διακοπής γίνεται από την αρμόδια αστυνομική αρχή. Ο χρόνος προσωρινής διακοπής λογίζεται ως κανονικός χρόνος εργασίας ως προς όλα τα δικαιώματα των εργαζομένων.
ΕΚ Άρθρο 552
Εργατικός Κώδικας
Σχετικότητα: 83.7%
ΕΚ Άρθρο 552: Αλληλέγγυα ευθύνη Στις εργασίες και επιχειρήσεις του άρθρου 547, στις οποίες μεσολαβούν εργοδότες ή υπεργολάβοι, η αποζημίωση του άρθρου 546 βαρύνει, αλληλεγγύως με τον κύριο της επιχείρησης, τον υπεργοδότη ή υπεργολάβο, εκείνος δε που κατέβαλε δικαιούται σε αναγωγή, σύμφωνα με τις διατάξεις του αστικού δικαίου. Εάν όμως το ατύχημα συνέβη σε εργασίες ή επιχειρήσεις που εκτελούνται για λογαριασμό του δημοσίου ή άλλου νομικού προσώπου, αλλά με παραχώρηση ή εργολαβία, η αποζημίωση οφείλεται μόνο από τον ανάδοχο ή τον εργολάβο ή υπεργολάβο ή, αν υπάρχουν περισσότεροι ανάδοχοι, εργολάβοι και υπεργολάβοι, από όλα τα πρόσωπα αυτά αλληλεγγύως, κατά τους όρους του προηγούμενου εδαφίου.
ΕΚ Άρθρο 542
Εργατικός Κώδικας
Σχετικότητα: 83.6%
ΕΚ Άρθρο 542: Διοικητικές κυρώσεις 1. Σε κάθε εργοδότη, κατασκευαστή, παρασκευαστή, εισαγωγέα, προμηθευτή που παραβαίνει τη νομοθεσία για την υγεία και ασφάλεια των εργαζομένων, ανεξάρτητα από τις ποινικές κυρώσεις, επιβάλλεται με αιτιολογημένη πράξη του αρμόδιου Προϊσταμένου Κέντρου Πρόληψης Επαγγελματικού Κινδύνου ή του ελέγξαντος Ειδικού Επιθεωρητή Εργασίας και ύστερα από προηγούμενη πρόσκληση του εργοδότη για παροχή εξηγήσεων: α) Πρόστιμο για καθεμία παράβαση, από πεντακόσια (500) ευρώ μέχρι πενήντα χιλιάδες (50.000) ευρώ, β) προσωρινή διακοπή της λειτουργίας συγκεκριμένης παραγωγικής διαδικασίας ή τμήματος ή τμημάτων ή του συνόλου της επιχείρησης ή εκμετάλλευσης για χρονικό διάστημα μέχρι έξι (6) ημερών. 2. Ο Υπουργός Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης μπορεί, ύστερα από αιτιολογημένη εισήγηση του αρμόδιου επιθεωρητή εργασίας, να επιβάλει στους παραπάνω προσωρινή διακοπή της λειτουργίας συγκεκριμένης παραγωγικής διαδικασίας ή τμήματος ή τμημάτων ή του συνόλου της επιχείρησης ή εκμετάλλευσης για χρονικό διάστημα μεγαλύτερο των έξι (6) ημερών, ή και οριστική διακοπή της λειτουργίας συγκεκριμένης παραγωγικής διαδικασίας ή τμήματος ή τμημάτων ή του συνόλου της επιχείρησης ή εκμετάλλευσης. 3. Κατά την επιλογή και επιβολή των παραπάνω διοικητικών ποινών λαμβάνονται υπόψη ιδίως: α) Η αμεσότητα, η σοβαρότητα και η έκταση του κινδύνου, β) η σοβαρότητα της παράβασης, η επαναλαμβανόμενη μη συμμόρφωση στις υποδείξεις των αρμόδιων οργάνων, οι παρόμοιες παραβάσεις για τις οποίες έχουν επιβληθεί κυρώσεις στο παρελθόν και ο βαθμός υπαιτιότητας. 4. Πριν από την επιβολή των παραπάνω διοικητικών κυρώσεων μπορεί να χορηγηθεί εύλογη προθεσμία μέχρι τριάντα (30) ημερών για συμμόρφωση ή να παραταθεί μία (1) μόνο φορά η προθεσμία έως και δέκα (10) ημέρες, αν κριθεί ότι εκείνη που χορηγήθηκε αρχικά δεν ήταν επαρκής. 5. Ως προς τη διαδικασία επιβολής προστίμου εφαρμόζεται το άρθρο 572. 6. Η εκτέλεση των διοικητικών κυρώσεων προσωρινής και οριστικής διακοπής γίνεται από την αρμόδια αστυνομική αρχή. 7. Με αποφάσεις του Υπουργού Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης που εκδίδονται ύστερα από γνώμη του Σ.Υ.Α.Ε. και δημοσιεύονται στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως, μπορεί να αυξάνονται τα όρια των προστίμων της περ. α) της παρ. 1. 8. Οι διοικητικές κυρώσεις και η βεβαίωση και είσπραξη προστίμων δεν εφαρμόζονται για το Δημόσιο και τα νπδδ.. Αντί επιβολής προστίμου, ο επιθεωρητής εργασίας συντάσσει αιτιολογημένη έκθεση, την οποία υποβάλλει στους Υπουργούς Εσωτερικών, Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης και στον οικείο Υπουργό και ανακοινώνει στον Προϊστάμενο της Υπηρεσίας την οποία αφορά. Σε περιπτώσεις διαπίστωσης παραβάσεων της νομοθεσίας για την υγεία και την ασφάλεια στην εργασία σε Ο.Τ.Α. και στα νομικά πρόσωπα αυτών, ο επιθεωρητής εργασίας συντάσσει αιτιολογημένη έκθεση με εισήγηση επιβολής του προβλεπόμενου προστίμου, την οποία υποβάλλει στους Υπουργούς Εσωτερικών και Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης και κοινοποιεί στον οικείο Ο.Τ.Α. ή στο οικείο νομικό πρόσωπο Ο.Τ.Α.. Εάν, εντός έξι (6) μηνών από την κοινοποίηση της έκθεσης του τρίτου εδαφίου σε αυτόν, δεν έχει επέλθει συμμόρφωση του οικείου Ο.Τ.Α. ή νομικού προσώπου Ο.Τ.Α., η οποία να προκύπτει από έκθεση του αρμόδιου επιθεωρητή εργασίας, κοινοποιούμενη στον Υπουργό Εσωτερικών, το ποσό του προστίμου παρακρατείται, με απόφαση του Υπουργού Εσωτερικών, από τους κεντρικούς αυτοτελείς πόρους του επόμενου οικονομικού έτους που αναλογούν στον οικείο Ο.Τ.Α.. Εάν η συμμόρφωση του οικείου Ο.Τ.Α. ή νομικού προσώπου Ο.Τ.Α. επέλθει μετά την παρέλευση του διαστήματος των έξι (6) μηνών, το παρακρατηθέν ποσό αποδίδεται μειωμένο κατά το ήμισυ (1/2). Με κοινή απόφαση των Υπουργών Εσωτερικών, Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης και Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών καθορίζεται κάθε αναγκαία λεπτομέρεια για την εφαρμογή της παρούσας παραγράφου.
ΑΚ Άρθρο 675
Αστικός Κώδικας
Σχετικότητα: 83.6%
ΑΚ Άρθρο 675: Θάνατος του ενός Η σύμβαση εργασίας λύνεται με το θάνατο του εργαζομένου. Με το θάνατο του εργοδότη η σύμβαση λύνεται μόνο όταν τα μέρη απέβλεψαν κυρίως στο πρόσωπό του. Σ' αυτή την περίπτωση το δικαστήριο μπορεί, κατά την κρίση του, να επιδικάσει στον εργαζόμενο εύλογη αποζημίωση.
ΕΚ Άρθρο 539
Εργατικός Κώδικας
Σχετικότητα: 83.5%
ΕΚ Άρθρο 539: Υποχρεώσεις εργαζομένων 1. Κάθε εργαζόμενος έχει υποχρέωση να εφαρμόζει τους κανόνες υγείας και ασφάλειας και να φροντίζει ανάλογα με τις δυνατότητες του για την ασφάλεια και την υγεία του, καθώς και για την ασφάλεια και την υγεία των άλλων ατόμων που επηρεάζονται από τις πράξεις ή παραλείψεις του κατά την εργασία σύμφωνα με την εκπαίδευσή του και τις κατάλληλες οδηγίες του εργοδότη του. 2. Για την πραγματοποίηση αυτών των στόχων, οι εργαζόμενοι οφείλουν ειδικότερα, σύμφωνα με την εκπαίδευση τους και τις κατάλληλες οδηγίες του εργοδότη τους: α) Να χρησιμοποιούν σωστά τις μηχανές, τις συσκευές, τα εργαλεία, τις επικίνδυνες ουσίες, τα μεταφορικά και άλλα μέσα, β) να χρησιμοποιούν σωστά τον ατομικό προστατευτικό εξοπλισμό που τίθεται στη διάθεση τους και μετά τη χρήση να τον τακτοποιούν στη θέση του, γ) να μη θέτουν εκτός λειτουργίας, αλλάζουν ή μετατοπίζουν αυθαίρετα τους μηχανισμούς ασφάλειας των μηχανών, εργαλείων, συσκευών, εγκαταστάσεων και κτιρίων και να χρησιμοποιούν σωστά αυτούς τους μηχανισμούς ασφάλειας, δ) να αναφέρουν αμέσως στον εργοδότη ή/και σε όσους ασκούν αρμοδιότητες τεχνικού ασφάλειας και ιατρού εργασίας, όλες τις καταστάσεις που μπορεί να θεωρηθεί εύλογα ότι παρουσιάζουν άμεσο και σοβαρό κίνδυνο για την ασφάλεια και την υγεία, καθώς και κάθε έλλειψη που διαπιστώνεται στα συστήματα προστασίας, ε) να συντρέχουν τον εργοδότη και όσους ασκούν αρμοδιότητες τεχνικού ασφάλειας και ιατρού εργασίας, όσον καιρό χρειαστεί, ώστε να καταστεί δυνατή η εκπλήρωση όλων των καθηκόντων ή απαιτήσεων που επιβάλλονται από την αρμόδια υπηρεσία της Επιθεώρησης Εργασίας για την προστασία της ασφάλειας και της υγείας των εργαζομένων κατά την εργασία, στ) να συντρέχουν τον εργοδότη και όσους ασκούν αρμοδιότητες τεχνικού ασφάλειας και ιατρού εργασίας, όσον καιρό χρειαστεί, ώστε ο εργοδότης να μπορεί να εγγυηθεί ότι το περιβάλλον και οι συνθήκες εργασίας είναι ασφαλείς και χωρίς κινδύνους για την ασφάλεια και την υγεία εντός του πεδίου δραστηριότητας τους. 3. Οι εργαζόμενοι έχουν υποχρέωση να παρακολουθούν τα σχετικά σεμινάρια ή άλλα επιμορφωτικά προγράμματα σε θέματα υγείας και ασφάλειας των εργαζομένων.
ΑΚ Άρθρο 652
Αστικός Κώδικας
Σχετικότητα: 83.3%
ΑΚ Άρθρο 652: Υποχρεώσεις του εργαζομένου Ο εργαζόμενος οφείλει να εκτελέσει με επιμέλεια την εργασία που ανέλαβε. Ο βαθμός της επιμέλειας του εργαζομένου κρίνεται με βάση τη σύμβαση, ενόψει του είδους της ανατεθείσας εργασίας, της μόρφωσης ή των ειδικών γνώσεων που απαιτούνται για την εργασία, καθώς και των ικανοτήτων και των ιδιοτήτων του εργαζομένου που ο εργοδότης γνώριζε ή όφειλε να γνωρίζει. Ο εργαζόμενος ευθύνεται για τη ζημία που προξενείται στον εργοδότη από δόλο. Σε περίπτωση πρόκλησης ζημίας στον εργοδότη από αμέλεια του εργαζομένου κατά την εκτέλεση της εργασίας, το δικαστήριο μπορεί να απαλλάξει τον εργαζόμενο από την ευθύνη, ιδίως σε περίπτωση ελαφριάς αμέλειας, ή να κατανείμει τη ζημία μεταξύ εργοδότη και εργαζομένου, καταλογίζοντας στον εργοδότη τη ζημία που αναλογεί στον επιχειρηματικό του κίνδυνο ή που παρίσταται δυσανάλογη σε σχέση με την ωφέλεια του εργαζομένου από τη σύμβαση..
ΑΚ Άρθρο 330
Αστικός Κώδικας
Σχετικότητα: 82.9%
ΑΚ Άρθρο 330: Ευθύνη λόγω πταίσματος Ο οφειλέτης ενέχεται, αν δεν ορίστηκε κάτι άλλο, για κάθε αθέτηση της υποχρέωσής του από δόλο ή αμέλεια, δική του ή των νόμιμων αντιπροσώπων του. Αμέλεια υπάρχει όταν δεν καταβάλλεται η επιμέλεια που απαιτείται στις συναλλαγές.
Ν2251 Άρθρο 6
Ν. 2251/1994 - Προστασία Καταναλωτών
Σχετικότητα: 82.8%
Ν2251 Άρθρο 6: Ευθύνη του παραγωγού για ελαττωματικά προϊόντα 1. Ο παραγωγός ευθύνεται για κάθε ζημία που οφείλεται σε ελάττωμα του προϊόντος του. 2. Ως παραγωγός θεωρείται ο κατασκευαστής τελικού προϊόντος, πρώτης ύλης ή συστατικού, καθώς και κάθε πρόσωπο που εμφανίζεται ως παραγωγός του προϊόντος επιθέτοντας σε αυτό την επωνυμία, το σήμα ή άλλο διακριτικό του γνώρισμα. Προϊόντα με την έννοια αυτού του άρθρου θεωρούνται και τα κινητά πράγματα που ενσωματώθηκαν ως συστατικά σε άλλα πράγματα κινητά ή ακίνητα. Προϊόντα θεωρούνται επίσης οι φυσικές δυνάμεις, ιδίως το ηλεκτρικό ρεύμα και η θερμότητα, εφόσον υπόκεινται σε εξουσίαση, όταν περιορίζονται σε ορισμένο χώρο. 3. Όποιος εισάγει ένα προϊόν για πώληση, χρηματοδοτική ή απλή μίσθωση ή άλλης μορφής διανομή στα πλαίσια της επαγγελματικής εμπορικής του δραστηριότητας ευθύνεται όπως ο παραγωγός. 4. Όταν η ταυτότητα του παραγωγού είναι άγνωστη, κάθε προμηθευτής του προϊόντος θεωρείται για την εφαρμογή του νόμου αυτού παραγωγός, εκτός αν μέσα σε εύλογο χρόνο ενημερώσει τον καταναλωτή γιά την ταυτότητα του παραγωγού ή εκείνου που του προμήθευσε το προϊόν. Το ίδιο ισχύει και για τον προμηθευτή προϊόντων εισαγωγής, όταν η ταυτότητα του εισαγωγέα είναι άγνωστη, έστω και αν η ταυτότητα του παραγωγού είναι γνωστή. 5. Ελαττωματικό είναι το προϊόν το οποίο δεν παρέχει την προβλεπόμενη απόδοση σύμφωνα με τις προδιαγραφές του ή και την ευλόγως αναμενόμενη ασφάλεια ενόψει όλων των ειδικών συνθηκών και, ιδίως, της εξωτερικής εμφάνισής του, της αναμενόμενης χρησιμοποίησής του και του χρόνου κατά τον οποίο τέθηκε σε κυκλοφορία. Δεν είναι ελαττωματικό ένα προϊόν για μόνο το λόγο ότι μεταγενέστερα τέθηκε σε κυκλοφορία άλλο τελειότερο. 6. Στη ζημία της παραγράφου 1 περιλαμβάνεται: α) η ζημία λόγω θανάτου ή σωματικής βλάβης, β) η βλάβη ή η καταστροφή, εξαιτίας του ελαττωματικού προϊόντος, κάθε περιουσιακού στοιχείου του καταναλωτή, εκτός από το ίδιο το ελαττωματικό προϊόν, συμπεριλαμβανομένου και του δικαιώματος χρήσης των περιβαλλοντικών αγαθών, εφόσον η ζημία από τη βλάβη ή την καταστροφή τους υπερβαίνει το ποσό των πεντακοσίων (500) ευρώ και υπό την προϋπόθεση ότι κατά τη φύση τους προορίζονταν και πραγματικά χρησιμοποιήθηκαν από το ζημιωθέντα για προσωπική του χρήση ή κατανάλωση. 7. Χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης ή ψυχικής οδύνης οφείλεται και σε περίπτωση παράβασης των διατάξεων του παρόντος άρθρου. 8. Ο παραγωγός δεν ευθύνεται αν αποδείξει ότι: α) δεν έθεσε το προϊόν σε κυκλοφορία, β) το ελάττωμα δεν υπήρχε όταν το προϊόν τέθηκε σε κυκλοφορία, γ) δεν κατασκεύασε το προϊόν αποβλέποντας στη διανομή του και δεν το διένειμε στα πλαίσια της επαγγελματικής του δραστηριότητας, δ) το ελάττωμα οφείλεται στο γεγονός ότι το προϊόν κατασκευάστηκε σύμφωνα με κανόνες αναγκαστικού δικαίου. ε) όταν το προϊόν τέθηκε σε κυκλοφορία, το επίπεδο επιστημονικών και τεχνικών γνώσεων δεν επέτρεπε τη διαπίστωση του ελαττώματος. 9. Ο παραγωγός συστατικού δεν ευθύνεται και αν αποδείξει ότι το ελάττωμα οφείλεται στο σχεδιασμό του προϊόντος στο οποίο το συστατικό έχει ενσωματωθεί ή στις οδηγίες που παρέσχε ο κατασκευαστής του προϊόντος, οπότε παραγωγός θεωρείται ο κατασκευαστής του προϊόντος στο οποίο ενσωματώθηκε το συστατικό. 10. Εάν δύο ή περισσότερα πρόσωπα ευθύνονται για την ίδια ζημία, τα πρόσωπα αυτά υπέχουν εις ολόκληρον ευθύνη έναντι του ζημιωθέντος και έχουν δικαίωμα αναγωγής μεταξύ τους ανάλογα με τη συμμετοχή του καθενός στην επέλευση της ζημίας. 11. Η ευθύνη του παραγωγού δεν μειώνεται αν η ζημία οφείλεται σωρρευτικώς, τόσο σε ελάττωμα του προϊόντος, όσο και σε πράξη ή παράλειψη τρίτου, εκτός εάν συντρέχει πταίσμα του ζημιωθέντος ή προσώπου για το οποίο ευθύνεται ο ζημιωθείς. 12. Κάθε συμφωνία περιορισμού ή απαλλαγής του παραγωγού από την ευθύνη του είναι άκυρη. 13. Οι αξιώσεις κατά του παραγωγού για ζημίες παραγράφονται μετά τριετία αφότου ο ζημιωθείς πληροφορήθηκε ή όφειλε να πληροφορηθεί τη ζημία, το ελάττωμα και την ταυτότητα του παραγωγού. Μετά δεκαετία από την κυκλοφορία του συγκεκριμένου προϊόντος επέρχεται απόσβεση των δικαιωμάτων του ζημιωθέντος κατά του παραγωγού.
ΕΚ Άρθρο 553
Εργατικός Κώδικας
Σχετικότητα: 82.8%
ΕΚ Άρθρο 553: Βεβαίωση ατυχημάτων Ο εργοδότης των εργασιών και επιχειρήσεων του άρθρου 547, στις οποίες συνέβη ατύχημα του άρθρου 546, ή ο αναπληρωτής του, υποχρεούται, αν αυτό προκαλέσει ανικανότητα περισσότερο από μία (1) εβδομάδα, να βεβαιώσει εντός δεκαπέντε (15) ημερών από το ατύχημα, εγγράφως και ενόρκως, ενώπιον του ειρηνοδίκη του τόπου του ατυχήματος, μαζί με δύο (2) αυτόπτες μάρτυρες, αν υπάρχουν τέτοιοι, τις λεπτομέρειες του ατυχήματος, την ημέρα κατά την οποία συνέβη, το όνομα και τον τόπο της καταγωγής του παθόντος. Μέσα στην ίδια προθεσμία ο θεράπων ιατρός οφείλει, με επιμέλεια του εργοδότη, να βεβαιώσει ενόρκως και εγγράφως ενώπιον του ιδίου ειρηνοδίκη την κατάσταση του παθόντος και την πιθανή έκβαση του παθήματος.
ΕΚ Άρθρο 126
Εργατικός Κώδικας
Σχετικότητα: 82.5%
ΕΚ Άρθρο 126: Ασφάλεια και υγεία στην εργασία για τους προσωρινά απασχολούμενους 1. Οι εργαζόμενοι με σύμβαση ή σχέση προσωρινής απασχόλησης απολαμβάνουν όσον αφορά την ασφάλεια και την υγεία κατά την εργασία, το ίδιο επίπεδο προστασίας με αυτό που παρέχεται στους άλλους εργαζομένους του έμμεσου εργοδότη. Ο έμμεσος εργοδότης, με την επιφύλαξη συμβατικής πρόβλεψης για συνευθύνη σωρευτικά και της Ε.Π.Α., είναι υπεύθυνος για τις συνθήκες υπό τις οποίες εκτελείται η εργασία του εργαζομένου και για το εργατικό ατύχημα. 2. Ειδικότερα: α) Η Ε.Π.Α. έχει την υποχρέωση απασχόλησης τεχνικού ασφαλείας και ιατρού εργασίας, ανεξάρτητα από τον αριθμό εργαζομένων που απασχολεί. β) Ο ελάχιστος πραγματικός χρόνος ετήσιας απασχόλησης του τεχνικού ασφαλείας και του ιατρού εργασίας, καθορίζεται σε 0,4 ώρες ανά εργαζόμενο ετησίως. Ο χρόνος αυτός σε καμία περίπτωση δεν μπορεί να είναι μικρότερος των εβδομήντα πέντε (75) ωρών ετησίως. γ) Τα στοιχεία και ο συνολικός ετήσιος χρόνος απασχόλησης του τεχνικού ασφαλείας και του ιατρού εργασίας ανεξάρτητα από τη σχέση εργασίας τους, η κατανομή του χρόνου αυτού κατά μήνα, καθώς και το ωράριο απασχόλησής τους αναγράφονται υποχρεωτικά στους πίνακες προσωπικού που κατατίθενται από την Ε.Π.Α. στην αρμόδια Επιθεώρηση Εργασίας. δ) Οι αρμοδιότητες του ιατρού εργασίας της Ε.Π.Α. καθορίζονται στα άρθρα 507 και 508. ε) Στην περίπτωση έμμεσου εργοδότη ο οποίος απασχολεί περισσότερους από πενήντα (50) εργαζομένους, λαμβάνοντας υπόψη και τους προσωρινά απασχολούμενους, αυτός υποχρεούται να απασχολεί ιατρό εργασίας. Οι προσωρινά απασχολούμενοι προσμετρώνται για τον καθορισμό του ελάχιστου ετήσιου χρόνου απασχόλησης του ιατρού εργασίας και του τεχνικού ασφαλείας του έμμεσου εργοδότη. στ) Εάν ο συνολικός αριθμός εργαζομένων του έμμεσου εργοδότη, λαμβάνοντας υπόψη και τους προσωρινά απασχολούμενους, είναι μικρότερος του πενήντα (50), ισχύουν οι γενικές διατάξεις για την παροχή υπηρεσιών προστασίας και πρόληψης. Πέραν αυτού, ο ιατρός εργασίας της Ε.Π.Α. ασκεί τις αρμοδιότητες παρακολούθησης της υγείας των προσωρινά απασχολούμενων. ζ) Οι αρμοδιότητες του τεχνικού ασφαλείας της Ε.Π.Α. καθορίζονται στα άρθρα 504 και 505, ιδίως σε ό,τι αφορά την ενημέρωση και εκπαίδευση των εργαζομένων σχετικά με τους χώρους εργασίας που θα απασχοληθούν. η) Η Ε.Π.Α. συνεργάζεται συστηματικά με τον έμμεσο εργοδότη, προκειμένου να εξασφαλίζεται η ασφάλεια και η υγεία των προσωρινά απασχολούμενων. θ) Κατά τα λοιπά, για τους εργαζομένους των Ε.Π.Α. ισχύουν οι σχετικές με την ασφάλεια και υγεία διατάξεις. ι) Σε ό,τι αφορά τα θέματα ασφάλειας και υγείας των προσωρινά απασχολούμενων που καλύπτει ο παρών Κώδικας, εφαρμογή έχουν οι διοικητικές και ποινικές κυρώσεις των άρθρων 542 και 544.
ΕΚ Άρθρο 576
Εργατικός Κώδικας
Σχετικότητα: 82.5%
ΕΚ Άρθρο 576: Ποινικές κυρώσεις 1. Ο εργοδότης που παραβαίνει την εργατική νομοθεσία σχετικά με τους όρους και τις συνθήκες εργασίας και συγκεκριμένα τα χρονικά όρια εργασίας, υπό την επιφύλαξη των παρ. 5 και 6 του άρθρου 31 του ν. 3904/2010 (Α’ 218), την καταβολή δεδουλευμένων, την αμοιβή, την ασφάλεια και την υγεία των εργαζομένων ή την καταβολή της νόμιμης αποζημίωσης απόλυσης, τιμωρείται με ποινή φυλάκισης τουλάχιστον έξι (6) μηνών ή με χρηματική ποινή τουλάχιστον εννιακοσίων (900) ευρώ ή και με τις δύο αυτές ποινές. Με τις ίδιες ποινές τιμωρείται και ο εργοδότης που παραβαίνει την πράξη ή την απόφαση περί προσωρινής ή οριστικής διακοπής λειτουργίας της συγκεκριμένης παραγωγικής διαδικασίας ή τμήματος ή τμημάτων ή του συνόλου της επιχείρησης ή εκμετάλλευσης ή στοιχείου του εξοπλισμού της, που του έχει επιβληθεί ως διοικητική κύρωση για παραβάσεις της εργατικής νομοθεσίας. 2. Ειδικότερες διατάξεις της εργατικής νομοθεσίας που προβλέπουν βαρύτερη ποινική μεταχείριση εξακολουθούν να ισχύουν. 3. Στις υποθέσεις της πα ρ. 1, όταν ο εργοδότης παραβαίνει την εργατική νομοθεσία σχετικά με την καταβολή δεδουλευμένων αποδοχών και την καταβολή της νόμιμης αποζημίωσης απόλυσης, οι εργαζόμενοι έχουν δικαίωμα παράστασης για την υποστήριξη της κατηγορίας, ανεξάρτητα αν έχουν υποστεί περιουσιακή ζημία ή ηθική βλάβη. Έγγραφη προδικασία δεν απαιτείται. 4. Ο εργοδότης, ο διευθυντής επιχείρησης, ο εκπρόσωπος ή ο οποιοσδήποτε τρίτος ο οποίος παρεμποδίζει την είσοδο σε υπάλληλο της Επιθεώρησης Εργασίας ή του Υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης που διενεργεί ή συμμετέχει σε έλεγχο για την εφαρμογή της εργατικής νομοθεσίας σε χώρους εργασίας ή παρεμποδίζει ή διακόπτει με οποιοδήποτε τρόπο τη διενέργεια του ελέγχου ή αρνείται να παράσχει τα στοιχεία ή/και τις πληροφορίες ή αυτά που παρέχει είναι ψευδή, τιμωρείται με φυλάκιση τουλάχιστον ενός (1) έτους ή με χρηματική ποινή τουλάχιστον εννιακοσίων (900) ευρώ ή και με τις δύο αυτές ποινές.
ΕΚ Άρθρο 505
Εργατικός Κώδικας
Σχετικότητα: 82.3%
ΕΚ Άρθρο 505: Επίβλεψη συνθηκών εργασίας 1. Για την επίβλεψη των συνθηκών εργασίας ο τεχνικός ασφάλειας έχει υποχρέωση: α) Να επιθεωρεί τακτικά τις θέσεις εργασίας από πλευράς υγείας και ασφάλειας των εργαζομένων, να αναφέρει στον εργοδότη οποιαδήποτε παράλειψη των μέτρων υγείας και ασφάλειας, να προτείνει μέτρα αντιμετώπισης της και να επιβλέπει την εφαρμογή τους. β) Να επιβλέπει την ορθή χρήση των ατομικών μέσων προστασίας. γ) Να ερευνά τα αίτια των εργατικών ατυχημάτων, να αναλύει και αξιολογεί τα αποτελέσματα των ερευνών του και να προτείνει μέτρα για την αποτροπή παρόμοιων ατυχημάτων. δ) Να εποπτεύει την εκτέλεση ασκήσεων πυρασφάλειας και συναγερμού για τη διαπίστωση ετοιμότητας προς αντιμετώπιση ατυχημάτων. 2. Για τη βελτίωση των συνθηκών εργασίας στην επιχείρηση ο τεχνικός ασφάλειας έχει υποχρέωση: α) Να μεριμνά ώστε οι εργαζόμενοι στην επιχείρηση να τηρούν τους κανόνες υγείας και ασφάλειας των εργαζομένων και να τους ενημερώνει και καθοδηγεί για την αποτροπή του επαγγελματικού κινδύνου που συνεπάγεται η εργασία τους. β) Να συμμετέχει στην κατάρτιση και εφαρμογή των προγραμμάτων εκπαίδευσης των εργαζομένων σε θέματα υγείας και ασφάλειας. 3. Η άσκηση του έργου του τεχνικού ασφάλειας δεν αποκλείει την ανάθεση σε αυτόν από τον εργοδότη και άλλων καθηκόντων, πέρα από το ελάχιστο όριο ωρών απασχόλησης του ως τεχνικού ασφάλειας. 4. Ο τεχνικός ασφάλειας έχει, κατά την άσκηση του έργου του, ηθική ανεξαρτησία απέναντι στον εργοδότη και στους εργαζομένους. Τυχόν διαφωνία του με τον εργοδότη, για θέματα της αρμοδιότητας του, δεν μπορεί να αποτελέσει λόγο καταγγελίας της σύμβασης του. Σε κάθε περίπτωση η απόλυση του τεχνικού ασφάλειας πρέπει να είναι αιτιολογημένη. 5. Ο τεχνικός ασφάλειας έχει υποχρέωση να τηρεί το επιχειρησιακό απόρρητο.
ΚΠΔ Άρθρο 63
Κώδικας Ποινικής Δικονομίας
Σχετικότητα: 82.0%
ΚΠΔ Άρθρο 63: Ενεργητική νομιμοποίηση Οι δικαιούμενοι κατά τον αστικό κώδικα σε αποζημίωση ή αποκατάσταση από το έγκλημα ή σε χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης ή ψυχικής οδύνης, ακόμη και όταν από διάταξη νόμου η υποχρέωση για την αποκατάσταση της ζημίας ή την ικανοποίηση της ηθικής βλάβης ή ψυχικής οδύνης περιορίζεται αποκλειστικά σε τρίτο πρόσωπο, μπορούν να παραστούν στο ποινικό δικαστήριο για την υποστήριξη της κατηγορίας. Ως τέλος παράστασης, με ποινή το απαράδεκτο αυτής, ορίζεται το ποσό των σαράντα (40) ευρώ που καταβάλλεται εφάπαξ με παράβολο υπέρ του δημοσίου είτε κατά την προδικασία είτε κατά την κύρια διαδικασία και καλύπτει την παράσταση μέχρι την έκδοση αμετάκλητης απόφασης. Το ύψος του ανωτέρω τέλους αναπροσαρμόζεται με κοινή απόφαση των υπουργών Οικονομικών και Δικαιοσύνης, Διαφάνειας και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων. Εξαιρούνται από την υποχρέωση κατάθεσης παραβόλου οι δικαιούχοι νομικής βοήθειας, όπως αυτοί προσδιορίζονται στο άρθρο 1 του ν. 3226/2004.
ΕΚ Άρθρο 554
Εργατικός Κώδικας
Σχετικότητα: 82.0%
ΕΚ Άρθρο 554: Αναγγελία ατυχήματος Οι συγγενείς του παθόντος, ο ίδιος ο παθών, κάθε μέλος συνδικαλιστικής οργάνωσης και κάθε άλλος ιδιώτης δικαιούνται να ζητήσουν να καταθέσουν ενόρκως ενώπιον του ιδίου Ειρηνοδίκη ό,τι γνωρίζουν για το ατύχημα και τις περιστάσεις, υπό τις οποίες αυτό έγινε. Οι συγγενείς του παθόντος ή ο ίδιος ο παθών οφείλουν, εντός τριών (3) ημερών από τότε που αντιλήφθηκαν το ατύχημα, να το αναγγείλουν στον εργοδότη και στον τοπικό αστίατρο, ο οποίος εκδίδει ατελώς και χωρίς άλλη διατύπωση πιστοποίηση για την αναγγελία και το είδος του ατυχήματος που αναγγέλθηκε.
ΑΚ Άρθρο 923
Αστικός Κώδικας
Σχετικότητα: 81.9%
ΑΚ Άρθρο 923: Ευθύνη εκείνου που εποπτεύει άλλον "Όποιος έχει την εποπτεία ανηλίκου ή ενηλίκου ο οποίος τελεί υπό δικαστική συμπαράσταση ευθύνεται για τη ζημία που τα πρόσωπα αυτά προξενούν παράνομα σε τρίτον, εκτός αν αποδείξει ότι άσκησε την προσήκουσα εποπτεία ή ότι η ζημία δεν μπορούσε να αποτραπεί. Την ίδια ευθύνη έχει και όποιος ασκεί την εποπτεία με σύμβαση".
ΕΚ Άρθρο 549
Εργατικός Κώδικας
Σχετικότητα: 81.9%
ΕΚ Άρθρο 549: Υπολογισμός αποζημίωσης 1. Για τον καθορισμό της κατά τα ανωτέρω άρθρα αποζημίωσης το μεν έτος λογίζεται πλήρες, ο δε μισθός: α) αν πρόκειται για μαθητευόμενους ή για εργάτες που δεν έχουν συμπληρώσει το εικοστό πρώτο (21o) έτος, λογίζεται ίσος με την αντιμισθία άλλων εργατών ή υπαλλήλων με το ίδιο φύλο και της ίδιας κατηγορίας με εκείνους που λαμβάνουν τις μικρότερες αποδοχές και όχι μικρότερος από ένα (1) ευρώ το έτος, β) αν πρόκειται για οποιονδήποτε άλλο εργάτη, λογίζεται ίσος με την αντιμισθία που έλαβε αυτός πραγματικά κατά τους δώδεκα (12) μήνες πριν από το ατύχημα, είτε σε χρήμα είτε σε είδος. 2. Εάν στην περ. β της παρ. 1 ο παθών απασχολήθηκε επί χρονικό διάστημα μικρότερο των δώδεκα (12) μηνών πριν από το ατύχημα, ως βάση για τον υπολογισμό της αποζημίωσης λαμβάνεται η πραγματική αντιμισθία την οποία έλαβε από τότε που προσλήφθηκε, αυξημένη κατά το ποσό της αντιμισθίας την οποία μπορούσε αυτός να λάβει κατά το διάστημα που απαιτείται για την συμπλήρωση του δωδεκαμήνου πριν από το ατύχημα, με βάση την μέση αντιμισθία εργατών ή υπαλλήλων της ίδιας κατηγορίας κατά το διάστημα που αναφέρθηκε. 3. Εάν η εργασία δεν είναι διαρκής, ο ετήσιος μισθός υπολογίζεται τόσο με βάση την αντιμισθία που έλαβε ο παθών κατά το διάστημα της απασχόλησής του, όσο και με βάση τις απολαβές του παθόντος κατά το χρονικό διάστημα για την συμπλήρωση του δωδεκαμήνου πριν από το ατύχημα. Εάν κατά τις χρονικές περιόδους που αναφέρονται στις παρ . 1 και 2 και στο προηγούμενο εδάφιο ο παθών έμεινε χωρίς εργασία εκτάκτως ή για αιτία ανεξάρτητη από την θέλησή του, για το χρονικό αυτό διάστημα συνυπολογίζεται ο μέσος όρος του μισθού των εργατών ή υπαλλήλων που απασχολήθηκαν κατά το χρονικό διάστημα της ανεργίας αυτής.
ΕΚ Άρθρο 5
Εργατικός Κώδικας
Σχετικότητα: 81.8%
ΕΚ Άρθρο 5: Υποχρεώσεις του εργαζομένου Ο εργαζόμενος οφείλει να εκτελέσει με επιμέλεια την εργασία που ανέλαβε. Ο βαθμός της επιμέλειας του εργαζομένου κρίνεται με βάση τη σύμβαση, ενόψει του είδους της ανατεθείσας εργασίας, της μόρφωσης ή των ειδικών γνώσεων που απαιτούνται για την εργασία, καθώς και των ικανοτήτων και των ιδιοτήτων του εργαζομένου που ο εργοδότης γνώριζε ή όφειλε να γνωρίζει. Ο εργαζόμενος ευθύνεται για τη ζημία που προξενείται στον εργοδότη από δόλο. Σε περίπτωση πρόκλησης ζημίας στον εργοδότη από αμέλεια του εργαζομένου κατά την εκτέλεση της εργασίας, το δικαστήριο μπορεί να απαλλάξει τον εργαζόμενο από την ευθύνη, ιδίως σε περίπτωση ελαφριάς αμέλειας, ή να κατανείμει τη ζημία μεταξύ εργοδότη και εργαζομένου, καταλογίζοντας στον εργοδότη τη ζημία που αναλογεί στον επιχειρηματικό του κίνδυνο ή που παρίσταται δυσανάλογη σε σχέση με την ωφέλεια του εργαζομένου από τη σύμβαση.
ΕΚ Άρθρο 328
Εργατικός Κώδικας
Σχετικότητα: 81.3%
ΕΚ Άρθρο 328: Θάνατος του ενός Η σύμβαση εργασίας λύνεται με το θάνατο του εργαζομένου. Με το θάνατο του εργοδότη η σύμβαση λύνεται μόνο όταν τα μέρη απέβλεψαν κυρίως στο πρόσωπό του. Σε αυτή την περίπτωση το δικαστήριο μπορεί, κατά την κρίση του, να επιδικάσει στον εργαζόμενο εύλογη αποζημίωση.
ΚΠολΔ Άρθρο 728
Κώδικας Πολιτικής Δικονομίας
Σχετικότητα: 80.6%
ΚΠολΔ Άρθρο 728: 1. Το δικαστήριο μπορεί να επιδικάσει προσωρινά, ως ασφαλιστικό μέτρο, εν όλω ή εν μέρει, απαιτήσεις: α) συνεισφοράς για τις ανάγκες της οικογένειας ή διατροφής οφειλόμενης από το νόμο, από σύμβαση ή από διάταξη τελευταίας βούλησης, β) καθυστερούμενων συντάξεων, γ) καθυστερούμενων τακτικών ή έκτακτων αποδοχών οποιασδήποτε μορφής ή αμοιβών ή αποζημιώσεων που οφείλονται από την παροχή εργασίας ή εξόδων που έγιναν με αφορμή την εργασία, δ) μισθών υπερημερίας ή αποζημίωσης για παράνομη καταγγελία της σύμβασης εργασίας ή για εργατικό ατύχημα ή που οφείλεται από τη σύμβαση εργασίας ή λόγω παραβάσεώς της, ε) αποζημίωσης για τη μείωση ή την απώλεια της ικανότητας εργασίας λόγω τραυματισμού ή προσβολής με οποιοδήποτε τρόπο της υγείας ενός προσώπου από οποιαδήποτε αρρώστια, καθώς και των εξόδων θεραπείας και ανάρρωσης, στ) αποζημίωσης, σε περίπτωση που ένα πρόσωπο θανατώνεται, υπέρ εκείνων που το πρόσωπο αυτό κατά το χρόνο του θανάτου του είχε από το νόμο υποχρέωση να διατρέφει, ζ) σε κάθε άλλη περίπτωση που η προσωρινή επιδίκαση ορίζεται από τις διατάξεις του ουσιαστικού δικαίου. 2. Αν συντρέχει περίπτωση να μεταρρυθμιστεί τελεσίδικη ή ανέκκλητη απόφαση που καταδικάζει σε καταβολή περιοδικών παροχών, το δικαστήριο μπορεί να διατάζει προσωρινά να διακοπεί η καταβολή, να αυξηθεί ή να μειωθεί το ποσό κάθε παροχής.
ΕΚ Άρθρο 220
Εργατικός Κώδικας
Σχετικότητα: 80.5%
ΕΚ Άρθρο 220: Πεδίο εφαρμογής 1. Οι διατάξεις του Κεφαλαίου εφαρμόζονται υπέρ εκείνων που απασχολούνται έναντι μισθού σε επιχειρήσεις ή εργασίες που ασκούνται με σκοπό το κέρδος, βιομηχανικής, βιοτεχνικής και εμπορικής φύσης, διενέργειας μεταφορών ή φορτοεκφόρτωσης, άσχετα με τη μορφή ή τον χαρακτήρα (δημοσίου ή ιδιωτικού) της οργάνωσής τους, καθώς και σε επιχειρήσεις κοινής ωφέλειας, σε νοσηλευτικά ή άλλα ιδρύματα ή οργανισμούς ή σε οποιαδήποτε άλλα έργα που διεξάγονται για λογαριασμό ιδιωτών, νομικών προσώπων, οργανισμών δημοσίου δικαίου ή του Δημοσίου, σε σωματεία, συνεταιρισμούς, θεάματα και λέσχες. 2. Με προεδρικά διατάγματα που εκδίδονται μετά από πρόταση του Υπουργού Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης και μετά από σύμφωνη γνώμη του Ανωτάτου Συμβουλίου Εργασίας, δύναται να ορισθεί ότι οι διατάξεις του παρόντος Κεφαλαίου ισχύουν και υπέρ των προσώπων που απασχολούνται αντί μισθού στις ναυτιλιακές, τις αλιευτικές, τις γεωργικές, κτηνοτροφικές ή δασικές επιχειρήσεις, καθώς και υπέρ του οικόσιτου υπηρετικού ή άλλου προσωπικού και να εξασφαλισθεί ειδικότερα η εφαρμογή του υπέρ αυτών. 3. Δεν υπόκεινται στις διατάξεις του παρόντος Κεφαλαίου: α) Τα πρόσωπα που ασχολούνται σε επιχειρήσεις, εργασίες ασκούμενες με σκοπό το κέρδος κ.λπ. της παρ. 1, στις οποίες απασχολούνται μόνο τα μέλη της οικογένειας του εργοδότη. β) Τα πρόσωπα που απασχολούνται αντί μισθού σε δημόσιες ή δημοσίου χαρακτήρα υπηρεσίες ή εκμεταλλεύσεις ή επιχειρήσεις κοινής ωφέλειας, εφόσον οι σχετικοί κανονισμοί δίνουν σε αυτά δικαίωμα για ετήσια άδεια με αποδοχές ίσης τουλάχιστον διάρκειας προς εκείνη την άδεια που προβλέπεται στο παρόν Κεφάλαιο. 4. Στο εξής οι όροι: α) υπόχρεη επιχείρηση, β) εργοδότης, γ) εργαζόμενος σημαίνουν αντίστοιχα, χάριν συντομίας: α) τις επιχειρήσεις, εργασίες που ασκούνται με σκοπό το κέρδος κ.λπ. της παρ. 1, β) τον κύριο, διευθυντή, εντεταλμένο ή επιτετραμμένο υπόχρεης επιχείρησης, γ) υπάλληλο, τεχνίτη, εργάτη, μαθητευόμενο, υπηρέτη που απασχολείται αντί μισθού σε υπόχρεη επιχείρηση.
ΕΚ Άρθρο 499
Εργατικός Κώδικας
Σχετικότητα: 80.4%
ΕΚ Άρθρο 499: Παροχή υπηρεσιών προστασίας και πρόληψης 1. Ο εργοδότης προκειμένου να ανταποκριθεί στις απαιτήσεις του παρόντος για χρησιμοποίηση υπηρεσιών τεχνικού ασφάλειας και ιατρού εργασίας ή σε ιδιαίτερα προβλήματα υγείας και ασφάλειας των εργαζομένων, δύναται να επιλέξει μεταξύ της ανάθεσης των καθηκόντων τεχνικού ασφάλειας ή ιατρού εργασίας σε εργαζομένους στην επιχείρηση ή σε άτομα εκτός της επιχείρησης ή της σύναψης σύμβασης με τις Εξωτερικές Υπηρεσίες Προστασίας και Πρόληψης (ΕΞ.Υ.Π.Π.) του άρθρου 513 ή συνδυασμό μεταξύ αυτών των δυνατοτήτων. 2. Στην περίπτωση που παρέχονται υπηρεσίες τεχνικού ασφάλειας και ιατρού εργασίας συνδυασμένα από εργαζομένους στην επιχείρηση, ή/και από άτομα εκτός της επιχείρησης ή/και από ΕΞ.Υ.Π.Π., αυτοί οφείλουν να συνεργάζονται αναλόγως των αναγκών. 3. Αν ο εργοδότης αποτανθεί σε άτομα εκτός της επιχείρησης ή σε ΕΞ.Υ.Π.Π., αυτά ενημερώνονται από τον εργοδότη για τους παράγοντες που έχουν ή μπορεί να έχουν επιπτώσεις στην ασφάλεια και την υγεία των εργαζομένων. Τα άτομα αυτά έχουν δικαίωμα πρόσβασης στις πληροφορίες που αναφέρονται στην παρ. 2 του άρθρου 537. 4. Ο εργοδότης κατά τη διαδικασία ανάθεσης καθηκόντων τεχνικού ασφαλείας ή/και ιατρού εργασίας σε εργαζομένους στην επιχείρηση ή σε άτομα εκτός της επιχείρησης έχει υποχρέωση να γνωστοποιεί στην αρμόδια Επιθεώρηση Εργασίας τον αριθμό των εργαζομένων, τον χρόνο απασχόλησης τεχνικού ασφαλείας ή/και ιατρού εργασίας και λοιπές συναφείς πληροφορίες. Πέραν των ανωτέρω στοιχείων, ο εργοδότης υποχρεούται να υποβάλλει ηλεκτρονικά στην αρμόδια Επιθεώρηση Εργασίας: α) κατάσταση με την υλικοτεχνική υποδομή, ιδίως μέσα ατομικής προστασίας και μετρητές βλαπτικών παραγόντων, και το προσωπικό που διαθέτει η ίδια η επιχείρηση για την κάλυψη των υποχρεώσεών της, όπως προκύπτει από την ισχύουσα νομοθεσία, β) κατάσταση με την υλικοτεχνική υποδομή και τις υπηρεσίες που θα λαμβάνει συμπληρωματικά από τις ΕΞ.Υ.Π.Π. ή από το Ελληνικό Ινστιτούτο για την Υγεία και την Ασφάλεια στην Εργασία (ΕΛ.ΙΝ.Υ.Α.Ε.) ή από Ανώτατα Εκπαιδευτικά Ιδρύματα (Α.Ε.Ι.) ή από ερευνητικά κέντρα του άρθρου 13Α του ν. 4310/2014 (Α’ 258), περί ερευνητικών κέντρων, ινστιτούτων και τεχνολογικών φορέων, αν τα διατιθέμενα σύμφωνα με την περ. α) δεν επαρκούν. 5. Η σύμβαση πρόσληψης του τεχνικού ασφάλειας και του ιατρού εργασίας γίνεται εγγράφως και αντίγραφό της κοινοποιείται από τον εργοδότη στην τοπική Επιθεώρηση Εργασίας. 6. Η ανάθεση καθηκόντων τεχνικού ασφάλειας και ιατρού εργασίας σε άτομα εντός της επιχείρησης γίνεται εγγράφως από τον εργοδότη και αντίγραφο της κοινοποιείται στην αρμόδια Επιθεώρηση Εργασίας, συνοδεύεται δε απαραίτητα από αντίστοιχη δήλωση αποδοχής. 7. Σε περίπτωση ανάθεσης των καθηκόντων τεχνικού ασφάλειας ή/και ιατρού εργασίας σε ΕΞ.Υ.Π.Π., κατά την ανάθεση, ο εργοδότης έχει υποχρέωση να γνωστοποιεί στην αρμόδια Επιθεώρηση Εργασίας, μέσω του Ολοκληρωμένου Πληροφοριακού Συστήματος (ΟΠΣ) της Επιθεώρησης Εργασίας, τη γραπτή σύμβαση με την ΕΞ.Υ.Π.Π., στην οποία πρέπει να αναγράφονται: α) το νομικό καθεστώς της ΕΞ.Υ.Π.Π., β) ο νόμιμος εκπρόσωπός της, γ) η έδρα της, δ) το είδος των προσφερόμενων υπηρεσιών, ε) τα τυπικά και ουσιαστικά προσόντα των αρμόδιων ατόμων που έχουν ορισθεί για τη συγκεκριμένη επιχείρηση, στ) ο χρόνος απασχόλησης των ατόμων αυτών στην επιχείρηση, ζ) τα στοιχεία για το είδος και την οργάνωση της επιχείρησης, η) ο αριθμός των εργαζομένων στην επιχείρηση και λοιπές συναφείς πληροφορίες, θ) ο ελάχιστος προβλεπόμενος χρόνος απασχόλησης τεχνικού ασφάλειας ή/και ιατρού εργασίας για την επιχείρηση. 8. Η αρμόδια Επιθεώρηση Εργασίας ελέγχει το νομότυπο των αναθέσεων, καθώς και την επάρκεια της υλικοτεχνικής υποδομής. 9. Ο εργοδότης, προκειμένου να ανταποκριθεί στην υποχρέωση να χρησιμοποιεί τις υπηρεσίες τεχνικού ασφαλείας και ιατρού εργασίας, δύναται να συστήσει στην επιχείρηση Εσωτερική Υπηρεσία Προστασίας και Πρόληψης (ΕΣ.Υ.Π.Π.). Στις επιχειρήσεις που έχουν υποχρέωση πλήρους απασχόλησης τουλάχιστον δύο (2) τεχνικών ασφάλειας, συστήνεται υποχρεωτικά ΕΣ.Υ.Π.Π.. 10. Οι ΕΣ.Υ.Π.Π. επιτρέπεται να λειτουργούν ως ΕΞ.Υ.Π.Π. και να χρησιμοποιούνται από διάφορες επιχειρήσεις υπό την προϋπόθεση ότι κατέχουν βεβαίωση συνδρομής νόμιμων προϋποθέσεων που προβλέπεται στην παρ. 3 του άρθρου 513 και πληρούν και τις λοιπές προϋποθέσεις του άρθρου αυτού. 11. Ο τεχνικός ασφάλειας ή/και ο ιατρός εργασίας στο πλαίσιο των υποχρεώσεών τους σύμφωνα με τις κείμενες διατάξεις έχουν υποχρέωση να διενεργούν τις απαραίτητες μετρήσεις και αν η επιχείρηση δεν διαθέτει τα κατάλληλα μέσα για τις μετρήσεις αυτές, ο εργοδότης προσφεύγει σε ΕΞ.Υ.Π.Π. ή στο ΕΛ.ΙΝ.Υ.Α.Ε. ή σε Α.Ε.Ι. ή σε ερευνητικά κέντρα του άρθρου 13Α του ν. 4310/2014. Οι ανωτέρω καταγράφουν τα αποτελέσματα των μετρήσεων αυτών κατ ’ εφαρμογή των περ. α) και ε) της παρ. 3 του άρθρου 529, αναφέρουν στον εργοδότη οποιαδήποτε παράλειψη των μέτρων υγείας και ασφάλειας, προτείνουν μέτρα αντιμετώπισής τους και επιβλέπουν την εφαρμογή τους. 12. Δημιουργούνται Ηλεκτρονικές Βάσεις καταχώρισης δεδομένων τεχνικών ασφαλείας και ιατρών εργασίας, που λειτουργούν στο πλαίσιο του Ολοκληρωμένου Πληροφοριακού Συστήματος της Επιθεώρησης Εργασίας (ΟΠΣ) και στις οποίες εντάσσονται τα φυσικά πρόσωπα που πληρούν τις απαραίτητες, κατά τα οριζόμενα στις διατάξεις της κείμενης νομοθεσίας, προϋποθέσεις για την ανάληψη καθηκόντων τεχνικού ασφαλείας και ιατρού εργασίας. Με τη θέση σε λειτουργία των Ηλεκτρονικών Βάσεων, η ανάθεση καθηκόντων τεχνικού ασφαλείας και ιατρού εργασίας από τους εργοδότες γίνεται αποκλειστικά μεταξύ των εγγεγραμμένων στις εν λόγω Ηλεκτρονικές Βάσεις, με τους όρους και τη διαδικασία που προβλέπουν οι αποφάσεις του Υπουργού Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης της παρ. 13. 13. Με αποφάσεις του Υπουργού Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης καθορίζεται το περιεχόμενο και τα στοιχεία των Ηλεκτρονικών Βάσεων καταχώρισης δεδομένων τεχνικών ασφαλείας και ιατρών εργασίας, ο τρόπος και η διαδικασία εγγραφής σε αυτές, οι ενέργειες των εμπλεκομένων μερών για την ανάθεση καθηκόντων τεχνικού ασφαλείας και ιατρού εργασίας και την αποδοχή αυτής ή τη μεταβολή της ή τη λήξη ή τη διακοπή της, οι αρμόδιες υπηρεσίες, οι προθεσμίες, οι κυρώσεις και κάθε άλλο σχετικό ειδικότερο, οργανωτικό, τεχνικό ή λεπτομερειακού χαρακτήρα θέμα που αφορά στις εν λόγω Ηλεκτρονικές Βάσεις.
ΑΚ Άρθρο 300
Αστικός Κώδικας
Σχετικότητα: 80.4%
ΑΚ Άρθρο 300: Ζημία από οικείο πταίσμα Αν εκείνος που ζημιώθηκε συντέλεσε από δικό του πταίσμα στη ζημία ή την έκτασή της, το δικαστήριο μπορεί να μην επιδικάσει αποζημίωση ή να μειώσει το ποσό της. Το ίδιο ισχύει και όταν εκείνος που ζημιώθηκε παρέλειψε να αποτρέψει ή να περιορίσει τη ζημία ή δεν επέστησε την προσοχή του οφειλέτη στον κίνδυνο ασυνήθιστα μεγάλης ζημίας, τον οποίο ο οφειλέτης ούτε γνώριζε ούτε όφειλε να γνωρίζει. Η διάταξη αυτή εφαρμόζεται και για το πταίσμα των προσώπων για τα οποία ευθύνεται εκείνος που ζημιώθηκε.
ΑΚ Άρθρο 699
Αστικός Κώδικας
Σχετικότητα: 80.2%
ΑΚ Άρθρο 699: Αν από ελάττωμα της ύλης που χορήγησε ο εργοδότης ή εξαιτίας του τρόπου που αυτός όρισε για την εκτέλεση, το έργο καταστράφηκε ή χειροτέρεψε πριν από την παράδοση ή έγινε αδύνατη η εκτέλεσή του, ο εργολάβος έχει δικαίωμα, εφόσον επέστησε εγκαίρως την προσοχή του εργοδότη σ' αυτούς τους κινδύνους, να απαιτήσει αμοιβή για την εργασία που εκτελέστηκε και απόδοση των δαπανών που δεν περιλαμβάνονται στην αμοιβή. Δεν αποκλείεται και περαιτέρω ευθύνη του εργοδότη εξαιτίας της υπαιτιότητάς του.
Σ Άρθρο 22
Σύνταγμα της Ελλάδας
Σχετικότητα: 80.2%
Σ Άρθρο 22: Προστασία της εργασίας 1. H εργασία αποτελεί δικαίωμα και προστατεύεται από το Kράτος, που μεριμνά για τη δημιουργία συνθηκών απασχόλησης όλων των πολιτών και για την ηθική και υλική εξύψωση του εργαζόμενου αγροτικού και αστικού πληθυσμού. Όλοι οι εργαζόμενοι, ανεξάρτητα από φύλο ή άλλη διάκριση, έχουν δικαίωμα ίσης αμοιβής για παρεχόμενη εργασία ίσης αξίας. 2. Mε νόμο καθορίζονται οι γενικοί όροι εργασίας, που συμπληρώνονται από τις συλλογικές συμβάσεις εργασίας συναπτόμενες με ελεύθερες διαπραγματεύσεις και, αν αυτές αποτύχουν, με τους κανόνες που θέτει η διαιτησία. 3. Νόμος ορίζει τα σχετικά με τη σύναψη συλλογικών συμβάσεων εργασίας από τους δημόσιους υπαλλήλους και τους υπαλλήλους οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης ή άλλων νομικών προσώπων δημοσίου δικαίου. 4. Oποιαδήποτε μορφή αναγκαστικής εργασίας απαγορεύεται. Ειδικοί νόμοι ρυθμίζουν τα σχετικά με την επίταξη προσωπικών υπηρεσιών σε περίπτωση πολέμου ή επιστράτευσης ή για την αντιμετώπιση αναγκών της άμυνας της Xώρας ή επείγουσας κοινωνικής ανάγκης από θεομηνία ή ανάγκης που μπορεί να θέσει σε κίνδυνο τη δημόσια υγεία, καθώς και τα σχετικά με την προσφορά προσωπικής εργασίας στους οργανισμούς τοπικής αυτοδιοίκησης για την ικανοποίηση τοπικών αναγκών. 5. Το Kράτος μεριμνά για την κοινωνική ασφάλιση των εργαζομένων, όπως νόμος ορίζει. Ερμηνευτική δήλωση: Στους γενικούς όρους εργασίας περιλαμβάνεται και ο προσδιορισμός του τρόπου και του υποχρέου είσπραξης και απόδοσης στις συνδικαλιστικές οργανώσεις της συνδρομής των μελών τους που προβλέπεται από τα καταστατικά τους.
ΕΚ Άρθρο 504
Εργατικός Κώδικας
Σχετικότητα: 80.1%
ΕΚ Άρθρο 504: Συμβουλευτικές αρμοδιότητες του τεχνικού ασφάλειας 1. Ο τεχνικός ασφάλειας παρέχει γραπτά στον εργοδότη υποδείξεις και συμβουλές, σε θέματα σχετικά με την υγεία και ασφάλεια των εργαζομένων και την πρόληψη των εργατικών ατυχημάτων, συνεκτιμώντας τις ανάγκες των εργαζομένων με αναπηρία και χρόνιες παθήσεις. Τις γραπτές υποδείξεις ο τεχνικός ασφάλειας καταχωρεί σε ειδικό βιβλίο της επιχείρησης, το οποίο τηρείται ηλεκτρονικά στο Ολοκληρωμένο Πληροφοριακό Σύστημα της Επιθεώρησης Εργασίας (ΟΠΣ-ΣΕΠΕ). Ο εργοδότης έχει υποχρέωση να δηλώνει υπευθύνως ότι έλαβε γνώση των υποδείξεων που καταχωρούνται σε αυτό το βιβλίο. 2. Ειδικότερα ο τεχνικός ασφάλειας: α) Συμβουλεύει σε θέματα σχεδιασμού, προγραμματισμού, κατασκευής και συντήρησης των εγκαταστάσεων, εισαγωγής νέων παραγωγικών διαδικασιών, προμήθειας μέσων και εξοπλισμού, επιλογής και ελέγχου της αποτελεσματικότητας των ατομικών μέσων προστασίας, καθώς και διαμόρφωσης και διευθέτησης των θέσεων και του περιβάλλοντος εργασίας και γενικά οργάνωσης της παραγωγικής διαδικασίας. β) Ελέγχει την ασφάλεια των εγκαταστάσεων και των τεχνικών μέσων, πριν από τη λειτουργία τους, καθώς και των παραγωγικών διαδικασιών και μεθόδων εργασίας πριν από την εφαρμογή τους και επιβλέπει κατά την παρουσία του στον τόπο εργασίας την εφαρμογή των μέτρων υγείας και ασφάλειας των εργαζομένων και πρόληψης των ατυχημάτων, ενημερώνοντας σχετικά τους αρμόδιους προϊσταμένους των τμημάτων ή τη διεύθυνση της επιχείρησης.
ΕΚ Άρθρο 495
Εργατικός Κώδικας
Σχετικότητα: 79.6%
ΕΚ Άρθρο 495: Αρμοδιότητες Ε.Υ.Α.Ε. και εκπροσώπου εργαζομένων 1. Η Ε.Υ.Α.Ε. ή ο εκπρόσωπος είναι όργανο συμβουλευτικό και έχει τις εξής αρμοδιότητες: α) μελετά τις συνθήκες εργασίας στην επιχείρηση, προτείνει μέτρα για τη βελτίωση τους και του περιβάλλοντος εργασίας, παρακολουθεί την τήρηση των μέτρων για την υγεία και την ασφάλεια και συμβάλλει στην εφαρμογή τους από τους εργαζομένους, β) σε περιπτώσεις σοβαρών εργατικών ατυχημάτων ή σχετικών συμβάντων προτείνει τα κατάλληλα μέτρα για την αποτροπή επανάληψής τους, γ) επισημαίνει τον επαγγελματικό κίνδυνο στους χώρους ή θέσεις εργασίας και προτείνει μέτρα για την αντιμετώπιση του, συμμετέχοντας έτσι στη διαμόρφωση της πολιτικής της επιχείρησης, για την πρόληψη του επαγγελματικού κινδύνου, δ) ενημερώνεται από τη διοίκηση της επιχείρησης για τα στοιχεία των εργατικών ατυχημάτων και των επαγγελματικών ασθενειών που συμβαίνουν σε αυτή, σε περίπτωση δε θανατηφόρων εργατικών ατυχημάτων εντός προθεσμίας δύο (2) εργάσιμων ημερών, ε) ενημερώνεται για την εισαγωγή στην επιχείρηση νέων παραγωγικών διαδικασιών, μηχανημάτων, εργαλείων και υλικών ή για τη λειτουργία νέων εγκαταστάσεων σε αυτή, στο μέτρο που επηρεάζουν τις συνθήκες υγείας και ασφάλειας της εργασίας, στ) σε περίπτωση άμεσου και σοβαρού κινδύνου καλεί τον εργοδότη να λάβει τα ενδεικνυόμενα μέτρα, χωρίς να αποκλείεται και η διακοπή λειτουργίας μηχανήματος ή εγκατάστασης ή παραγωγικής διαδικασίας, ζ) μπορεί να ζητεί τη συνδρομή εμπειρογνωμόνων για θέματα υγείας και ασφάλειας των εργαζομένων, ύστερα από σύμφωνη γνώμη του εργοδότη. 2. Η Ε.Υ.Α.Ε. ή ο εκπρόσωπος των εργαζομένων συνεδριάζει με τον εργοδότη ή τον εκπρόσωπό του μέσα στο πρώτο δεκαήμερο κάθε τριμήνου, ή έκτακτα εφόσον αυτό ζητηθεί εγγράφως από όλα τα μέλη της Ε.Υ.Α.Ε. ή από τον εκπρόσωπο των εργαζομένων ή από τον εργοδότη, σε ημέρα και ώρα που ορίζεται από κοινού, για τη διευθέτηση των θεμάτων που ανακύπτουν μέσα στην επιχείρηση και σχετίζονται με τις αρμοδιότητες της προηγούμενης παραγράφου. Στις κοινές συνεδριάσεις μετέχουν ο τεχνικός ασφάλειας και ο ιατρός εργασίας της επιχείρησης που προβλέπονται στο άρθρο 498. Πριν από την ημέρα της κοινής συνεδρίασης, η Ε.Υ.Α.Ε. ή ο εκπρόσωπος καθορίζει τα θέματα τα οποία θα συζητήσει και τα γνωστοποιεί στον εργοδότη τρεις (3) τουλάχιστον εργάσιμες ημέρες νωρίτερα. Ο εργοδότης γνωστοποιεί στην Ε.Υ.Α.Ε. ή στον εκπρόσωπο τα θέματα που επιθυμεί να συζητηθούν στην κοινή συνεδρίαση τρεις (3) τουλάχιστον εργάσιμες ημέρες πριν από την ημέρα πραγματοποίησης της. Οι παραπάνω γνωστοποιήσεις απευθύνονται επίσης μέσα στις ίδιες προθεσμίες και προς τον τεχνικό ασφάλειας και τον ιατρό εργασίας της επιχείρησης. Στις συνεδριάσεις αυτές συντάσσονται πρακτικά εις διπλούν και τηρούνται το ένα αντίτυπο από τον εργοδότη και το άλλο από την επιτροπή ή τον εκπρόσωπο.
ΕισΝΑΚ Άρθρο 38
Εισαγωγικός Νόμος Αστικού Κώδικα
Σχετικότητα: 79.6%
ΕισΝΑΚ Άρθρο 38: Εξακολουθούν να ισχύουν και μετά την εισαγωγή του Αστικού Κώδικα όλοι οι νόμοι και τα διατάγματα που αφορούν συλλογικές συμβάσεις εργασίας, καταγγελία συμβάσεων εργασίας ιδιωτικών υπαλλήλων, εργατών, υπηρετών, τεχνιτών, την πληρωμή ή τις κρατήσεις μισθών και ημερομισθίων τους, τις ώρες και τα χρονικά όρια εργασίας, την ανάπαυση της Κυριακής, τα εργατικά ατυχήματα, την ασφάλεια και την υγιεινή των εργαζομένων, τη θέση τους σε περίπτωση επιστράτευσης, ή άλλοι ειδικοί νόμοι που αφορούν τη σύμβαση εργασίας. Οι διατάξεις των άρθρων 588, 610, 660 έως 664, 670 του Αστικού Κώδικα εφαρμόζονται και στις συμβάσεις εργασίας που συνομολογήθηκαν πριν από την εισαγωγή του.
ΕΚ Άρθρο 508
Εργατικός Κώδικας
Σχετικότητα: 79.4%
ΕΚ Άρθρο 508: Επίβλεψη της υγείας των εργαζομένων 1. Ο ιατρός εργασίας προβαίνει σε ιατρικό έλεγχο των εργαζομένων σχετικό με τη θέση εργασίας τους, μετά την πρόσληψη τους ή την αλλαγή θέσης εργασίας, καθώς και σε περιοδικό ιατρικό έλεγχο κατά την κρίση του επιθεωρητή εργασίας ύστερα από αίτημα της Ε.Υ.Α.Ε., όταν τούτο δεν ορίζεται από το νόμο. Μεριμνά για τη διενέργεια ιατρικών εξετάσεων και μετρήσεων παραγόντων του εργασιακού περιβάλλοντος σε εφαρμογή των διατάξεων που ισχύουν κάθε φορά. Εκτιμά την καταλληλότητα των εργαζομένων για τη συγκεκριμένη εργασία, αξιολογεί και καταχωρεί τα αποτελέσματα των εξετάσεων, εκδίδει βεβαίωση των παραπάνω εκτιμήσεων και την κοινοποιεί στον εργοδότη. Το περιεχόμενο της βεβαίωσης πρέπει να εξασφαλίζει το ιατρικό απόρρητο υπέρ του εργαζομένου και μπορεί να ελεγχθεί από τους υγειονομικούς επιθεωρητές του Υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, για την κατοχύρωση του εργαζομένου και του εργοδότη. 2. Ο ιατρός εργασίας επιβλέπει την εφαρμογή των μέτρων προστασίας της υγείας των εργαζομένων και πρόληψης των ατυχημάτων. Για τον σκοπό αυτόν: α) Επιθεωρεί τακτικά τις θέσεις εργασίας και αναφέρει οποιαδήποτε παράλειψη, προτείνει μέτρα αντιμετώπισης των παραλείψεων και επιβλέπει την εφαρμογή τους. β) Επεξηγεί την αναγκαιότητα της σωστής χρήσης των ατομικών μέτρων προστασίας. γ) Ερευνά τις αιτίες των ασθενειών που οφείλονται στην εργασία, αναλύει και αξιολογεί τα αποτελέσματα των ερευνών και προτείνει μέτρα για την πρόληψη των ασθενειών αυτών. δ) Επιβλέπει τη συμμόρφωση των εργαζομένων στους κανόνες υγείας και ασφάλειας των εργαζομένων, ενημερώνει τους εργαζομένους για τους κινδύνους που προέρχονται από την εργασία τους, καθώς και για τους τρόπους πρόληψής τους, μεταξύ των οποίων τους κινδύνους της βίας και παρενόχλησης, συμπεριλαμβανομένης της σεξουαλικής παρενόχλησης. ε) Παρέχει επείγουσα θεραπεία, ιδίως σε περίπτωση ατυχήματος, περιστατικού βίας ή αιφνίδιας νόσου και εκτελεί προγράμματα εμβολιασμού των εργαζομένων με εντολή της αρμόδιας υπηρεσίας δημόσιας υγείας της περιφέρειας, όπου εδρεύει η επιχείρηση. 3. Ο ιατρός εργασίας έχει υποχρέωση να τηρεί το ιατρικό και επιχειρησιακό απόρρητο. 4. Ο ιατρός εργασίας αναγγέλλει μέσω της επιχείρησης στην Επιθεώρηση Εργασίας ασθένειες των εργαζομένων που οφείλονται στην εργασία. 5. Ο ιατρός εργασίας πρέπει να ενημερώνεται από τον εργοδότη και τους εργαζομένους για οποιοδήποτε παράγοντα στο χώρο εργασίας που έχει επίπτωση στην υγεία. 6. Η επίβλεψη της υγείας των εργαζομένων στον τόπο εργασίας δεν μπορεί να συνεπάγεται οικονομική επιβάρυνση γι’ αυτούς και πρέπει να γίνεται κατά τη διάρκεια των ωρών εργασίας τους. 7. Η παρ. 4 του άρθρου 505 έχει εφαρμογή και για τον ιατρό εργασίας. 8. Ο ιατρός εργασίας στο πλαίσιο των υποχρεώσεων του και των υποχρεώσεων του εργοδότη, σύμφωνα με τις κείμενες ειδικές διατάξεις, εφόσον η επιχείρηση δεν διαθέτει την κατάλληλη υποδομή, έχει υποχρέωση να παραπέμπει τους εργαζομένους για συγκεκριμένες συμπληρωματικές Ιατρικές εξετάσεις. Οι εξετάσεις αυτές διενεργούνται σε ΕΞ.Υ.Π.Π., ή σε κατάλληλες υπηρεσίες του ιδιωτικού τομέα ή σε προσδιοριζόμενες από τους Υπουργούς Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης και Υγείας αρμόδιες μονάδες των ασφαλιστικών οργανισμών ή του Εθνικού Συστήματος Υγείας (Ε.Σ.Υ.). Στη συνέχεια ο ιατρός εργασίας λαμβάνει γνώση και αξιολογεί τα αποτελέσματα των παραπάνω εξετάσεων. Οι δαπάνες που προκύπτουν από την εφαρμογή της παραγράφου αυτής βαρύνουν τον εργοδότη. 9. Για κάθε εργαζόμενο ο ιατρός εργασίας της επιχείρησης τηρεί σχετικό ιατρικό φάκελο. Επιπλέον καθιερώνεται και περιλαμβάνεται στον ιατρικό φάκελο, ατομικό βιβλιάριο επαγγελματικού κινδύνου, όπου αναγράφονται τα αποτελέσματα των ιατρικών και εργαστηριακών εξετάσεων, κάθε φορά που εργαζόμενος υποβάλλεται σε αντίστοιχες εξετάσεις. Δικαιούνται να λαμβάνουν γνώση του φακέλου και του ατομικού βιβλιαρίου του εργαζομένου οι υγειονομικοί επιθεωρητές της αρμόδιας Επιθεώρησης Εργασίας και οι ιατροί του ασφαλιστικού οργανισμού, στον οποίο ανήκει ο εργαζόμενος, καθώς και ο ίδιος ο εργαζόμενος. Σε κάθε περίπτωση παύσης της σχέσης εργασίας, το βιβλιάριο παραδίδεται στον εργαζόμενο που αφορά. 10. Απαγορεύεται η αναγραφή και επεξεργασία στο ατομικό βιβλιάριο επαγγελματικού κινδύνου του εργαζομένου, στοιχείων ή δεδομένων άλλων πέραν των αποτελεσμάτων των ιατρικών και εργαστηριακών εξετάσεων στις οποίες αυτός υποβάλλεται κάθε φορά, σύμφωνα με την παρ. 9. Επιπλέον ιατρικά δεδομένα επιτρέπεται να συλλέγονται, με επιμέλεια του ίδιου του εργαζομένου προκειμένου να αποτελέσουν αντικείμενο επεξεργασίας, μόνο εφόσον αυτό είναι απολύτως απαραίτητο: α) για την αξιολόγηση της καταλληλότητας του για μια συγκεκριμένη θέση ή εργασία, β) για την εκπλήρωση των υποχρεώσεων του εργοδότη για την υγεία και την ασφάλεια των εργαζομένων και γ) για τη θεμελίωση δικαιωμάτων του εργαζομένου και αντίστοιχη απόδοση κοινωνικών παροχών. 11. Όσοι αναγράφουν ή συλλέγουν ή επεξεργάζονται στοιχεία ή δεδομένα κατά παράβαση της παρ. 10 τιμωρούνται με τις διοικητικές και ποινικές κυρώσεις που προβλέπονται στα άρθρα 82 και 81 του ν. 4624/2019 «Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα, μέτρα εφαρμογής του Κανονισμού (ΕΕ) 2016/679 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 27ης Απριλίου 2016 για την προστασία των φυσικών προσώπων έναντι της επεξεργασίας δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα και ενσωμάτωση στην εθνική νομοθεσία της Οδηγίας (ΕΕ) 2016/680 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 27ης Απριλίου 2016 και άλλες διατάξεις» (Α’ 137) αντίστοιχα, ενέχονται δε με την αντίστοιχη αστική ευθύνη. 12. Με κοινή απόφαση των Υπουργών Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης και Υγείας που εκδίδεται ύστερα από γνώμη του Σ.Υ.Α.Ε. και δημοσιεύεται στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως, ρυθμίζονται τα ειδικότερα θέματα που αφορούν την τήρηση και το περιεχόμενο του ατομικού βιβλιαρίου επαγγελματικού κινδύνου, τη συλλογή και επεξεργασία επιπλέον δεδομένων με τη συγκατάθεση και επιμέλεια του εργαζομένου, την επιβολή των κυρώσεων της παρ. 11 και κάθε άλλη λεπτομέρεια αναγκαία για την εφαρμογή του άρθρου αυτού.
ΑΚ Άρθρο 926
Αστικός Κώδικας
Σχετικότητα: 79.4%
ΑΚ Άρθρο 926: Ζημία από περισσοτέρους Αν από κοινή πράξη περισσοτέρων προήλθε ζημία ή αν για την ίδια ζημία ευθύνονται παράλληλα περισσότεροι, ενέχονται όλοι εις ολόκληρον. Το ίδιο ισχύει και αν έχουν ενεργήσει περισσότεροι συγχρόνως ή διαδοχικά και δεν μπορεί να εξακριβωθεί τίνος η πράξη επέφερε τη ζημία.
ΑΚ Άρθρο 691
Αστικός Κώδικας
Σχετικότητα: 79.2%
ΑΚ Άρθρο 691: Ο εργοδότης δεν έχει κανένα δικαίωμα για ελλείψεις του έργου, αν είναι υπαίτιος γι' αυτές, είτε εξαιτίας των οδηγιών που έδωσε παρά τις ρητές αντιρρήσεις του εργολάβου είτε κατ' άλλο τρόπο.
ΕΚ Άρθρο 317
Εργατικός Κώδικας
Σχετικότητα: 79.0%
ΕΚ Άρθρο 317: Εργασιακό περιβάλλον - Κίνδυνοι - Πρόληψη 1. Κάθε εργοδότης, εκτός από τα μέτρα υγείας και ασφάλειας που προβλέπονται για όλους τους εργαζομένους, οφείλει να λαμβάνει και πρόσθετα μέτρα προστασίας των ανηλίκων στο εργασιακό τους περιβάλλον, να ενημερώνει αυτούς κατά την έναρξη αλλά και περιοδικά κατά τη διάρκεια της εργασίας για τους κινδύνους που απειλούν τη ζωή, την υγεία και τη φυσική, ψυχική και πνευματική τους ανάπτυξη και να τους καθοδηγεί στη λήψη των κατάλληλων μέτρων για την αποφυγή των παραπάνω κινδύνων. Με αποφάσεις του Υπουργού Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης και του κατά περίπτωση συναρμόδιου Υπουργού που εκδίδονται ύστερα από γνώμη του Σ.Υ.Α.Ε. και δημοσιεύονται στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως μπορεί να ορίζονται εξειδικευμένα πρόσθετα μέτρα προστασίας των ανηλίκων για ορισμένες εργασίες και να ρυθμίζεται κάθε αναγκαία λεπτομέρεια για την εφαρμογή τους. 2. Κάθε εργοδότης οφείλει να προστατεύει τους ανηλίκους από πράξεις βίας ή προσβολής της προσωπικότητας ή βλάβης της ηθικής τους. 3. Δεν επιτρέπεται να είναι εργοδότες ανηλίκων, πρόσωπα που έχουν καταδικαστεί για εγκλήματα κατά της γενετήσιας ελευθερίας και οικονομικής εκμετάλλευσης της γενετήσιας ζωής ή για παράβαση των άρθρων 5 έως και 11 του ν. 1729/1987 (Α’ 144) και του ν. 1500/1984 (Α ’ 191) όπως κάθε φορά ισχύουν. 4. Όσοι δεν έχουν συμπληρώσει το δέκατο όγδοο (18ο) έτος της ηλικίας τους απαγορεύεται να απασχολούνται σε εργασίες, έργα ή δραστηριότητες οποιασδήποτε μορφής που από τη φύση τους ή τις συνθήκες που εκτελούνται είναι πιθανό να βλάψουν την υγεία, την ασφάλεια ή να προσβάλλουν την ηθική τους. Οι εργασίες, τα έργα και οι δραστηριότητες αυτές καθορίζονται με απόφαση του Υπουργού Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης που δημοσιεύεται στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως, σύμφωνα με την παρ. 1 του άρθρου 4 του ν. 2918/2001 (Α’ 119) με τον οποίο κυρώθηκε η 182 Διεθνής Σύμβαση Εργασίας μετά από διάλογο με τις εργοδοτικές και εργατικές οργανώσεις και γνώμη του Ανώτατου Συμβουλίου Εργασίας (Α.Σ.Ε.), αφού ληφθούν ιδιαιτέρως υπόψη και οι εξής συνθήκες: α) Το ανθυγιεινό περιβάλλον (όπως: επικίνδυνες ουσίες, παράγοντες και διαδικασίες, θερμοκρασία, θόρυβος και δονήσεις επιβλαβείς για την υγεία). β) Η πολύωρη απασχόληση ή η νυκτερινή απασχόληση ή η απασχόληση όπου ο ανήλικος είναι εκτεθειμένος σε φυσική, ψυχολογική ή σεξουαλική κακοποίηση ή εκμετάλλευση. γ) Η εργασία με τη χρήση επικίνδυνου εξοπλισμού, μηχανημάτων και εργαλείων ή εργασία που περιλαμβάνει χειρωνακτική διακίνηση ή μεταφορά βαρέων φορτίων. δ) Η εργασία που πραγματοποιείται κάτω από την επιφάνεια του εδάφους, του νερού, σε επικίνδυνα ύψη ή σε χώρους υπό περιορισμό. 5. Με απόφαση του Υπουργού Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης και των κατά περίπτωση συναρμόδιων Υπουργών που δημοσιεύεται στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως και που εκδίδεται ύστερα από γνώμη του Ανώτατου Συμβουλίου Εργασίας, καθορίζονται Προγράμματα Δράσης για την προστασία των εργαζόμενων ανηλίκων, σύμφωνα με το άρθρο 6 του ν. 2918/2001. Οι σκοποί των προγραμμάτων αυτών πρέπει να είναι σύμφωνοι με τα όσα προβλέπονται στην 182 Διεθνή Σύμβαση Εργασίας για την απαγόρευση των χειρότερων μορφών εργασίας των παιδιών και άμεση δράση με σκοπό την εξάλειψη τους. Το Υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης μπορεί να συνεργάζεται για το σκοπό αυτόν με άλλους συναρμόδιους φορείς, όργανα, αρχές και υπηρεσίες. Με απόφαση του Υπουργού Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης και των κατά περίπτωση συναρμόδιων Υπουργών που δημοσιεύεται στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως, καθορίζονται οι όροι, ο τρόπος, η διαδικασία και οι προϋποθέσεις για τις συνεργασίες αυτές. 6. Με απόφαση του Υπουργού Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης και των κατά περίπτωση συναρμόδιων Υπουργών που δημοσιεύεται στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως, καθορίζονται τα όργανα και οι κατάλληλοι μηχανισμοί για την ολοκληρωμένη και συστηματική επίβλεψη της εφαρμογής των διατάξεων του ν. 2918/2001 και του παρόντος άρθρου. Η Επιθεώρηση Εργασίας αναπτύσσει στοχευμένη δράση για την προστασία των ανηλίκων στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων της.
ΕΚ Άρθρο 510
Εργατικός Κώδικας
Σχετικότητα: 78.4%
ΕΚ Άρθρο 510: Συνεργασία τεχνικού ασφάλειας και ιατρού εργασίας 1. Ο τεχνικός ασφάλειας και ο ιατρός εργασίας υποχρεούνται κατά την εκτέλεση του έργου τους να συνεργάζονται, πραγματοποιώντας κοινούς ελέγχους των χώρων εργασίας. 2. Ο τεχνικός ασφάλειας και ο ιατρός εργασίας οφείλουν, κατά την εκτέλεση των καθηκόντων τους, να συνεργάζονται με την Ε.Υ.Α.Ε. ή τον αντιπρόσωπο των εργαζομένων. 3. Ο τεχνικός ασφάλειας και ο ιατρός εργασίας οφείλουν να παρέχουν συμβουλές σε θέματα υγείας και ασφάλειας των εργαζομένων στα μέλη της Ε.Υ.Α.Ε. ή τον εκπρόσωπο των εργαζομένων και να τους ενημερώνουν για κάθε σημαντικό σχετικό ζήτημα. 4. Αν ο εργοδότης διαφωνεί με τις γραπτές υποδείξεις και συμβουλές του τεχνικού ασφάλειας ή του ιατρού εργασίας, οφείλει να αιτιολογεί τις απόψεις του και να τις κοινοποιεί και στην Ε.Υ.Α.Ε. ή στον εκπρόσωπο. Σε περίπτωση διαφωνίας η διαφορά επιλύεται από τον επιθεωρητή εργασίας και μόνο.
ΕΚ Άρθρο 536
Εργατικός Κώδικας
Σχετικότητα: 77.8%
ΕΚ Άρθρο 536: Διαβουλεύσεις και συμμετοχή των εργαζομένων Πέραν των διατάξεων που αναφέρονται στις αρμοδιότητες των εκπροσώπων των εργαζομένων και των Ε.Υ.Α.Ε. του άρθρου 494 και των Συμβουλίων Εργαζομένων του Α ’ Κεφαλαίου του Τμήματος ΙΙ του Γ’ Μέρους του Δευτέρου Βιβλίου ισχύουν και τα εξής: 1. Οι εργοδότες ζητούν τη γνώμη των εργαζομένων και των εκπροσώπων τους και διευκολύνουν τη συμμετοχή τους στο πλαίσιο όλων των ζητημάτων που άπτονται της ασφάλειας και της υγείας κατά την εργασία. Αυτό συνεπάγεται: α) Διαβούλευση με τους εργαζομένους, β) δικαίωμα των εργαζομένων και των εκπροσώπων τους να υποβάλλουν προτάσεις, γ) ισόρροπη συμμετοχή σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία ή/και την πρακτική. 2. Οι εργαζόμενοι ή οι εκπρόσωποι τους συμμετέχουν κατά τρόπο ισόρροπο και σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία ή/και πρακτική, ή ζητείται η γνώμη τους από τον εργοδότη εκ των προτέρων και εγκαίρως όσον αφορά: α) Κάθε ενέργεια η οποία μπορεί να έχει ουσιαστικές επιπτώσεις στην ασφάλεια και την υγεία, β) τον καθορισμό των εργαζομένων της επιχείρησης ή/ και των ατόμων εκτός της επιχείρησης ή/και της ΕΞ.Υ.Π.Π. που αναλαμβάνουν τα καθήκοντα του τεχνικού ασφάλειας ή/και του ιατρού εργασίας, καθώς και τις δραστηριότητες τους και τον καθορισμό των εργαζομένων που προβλέπονται στην παρ. 2 του άρθρου 535, γ) τις πληροφορίες που προβλέπονται στις περ. α) και β) της παρ. 1 και στις περ. β) και γ) της παρ. 2 του άρθρου 534, καθώς και στο άρθρο 537, δ) την προβλεπόμενη στην παρ. 1 του άρθρου 499 προσφυγή σε ΕΞ.Υ.Π.Π., ε) τον σχεδιασμό και την οργάνωση της εκπαίδευσης που προβλέπεται στο άρθρο 538, στ) την κατάρτιση του κανονισμού υγείας και ασφάλειας των εργαζομένων, ζ) την αντιμετώπιση προβλημάτων που σχετίζονται με την αλληλεπίδραση του εργασιακού και του ευρύτερου περιβάλλοντος. 3. Οι εκπρόσωποι των εργαζομένων έχουν το δικαίωμα να ζητούν από τον εργοδότη να λάβει τα ενδεδειγμένα μέτρα και να του υποβάλλουν σχετικές προτάσεις κατά τρόπον ώστε να αντιμετωπίζεται οποιοσδήποτε κίνδυνος για τους εργαζομένους ή/και να εξαλειφθούν οι πηγές του κινδύνου. 4. Οι εργαζόμενοι και οι εκπρόσωποι τους δεν πρέπει να υφίστανται δυσμενείς επιπτώσεις εξαιτίας των δραστηριοτήτων τους που αναφέρονται στις παρ. 2 και 3. 5. Οι εργαζόμενοι και οι εκπρόσωποι τους έχουν το δικαίωμα να απευθυνθούν στην αρμόδια υπηρεσία της Επιθεώρησης Εργασίας, αν κρίνουν ότι τα ληφθέντα μέτρα και τα διατιθέμενα από τον εργοδότη μέσα δεν αρκούν για να εξασφαλισθεί η ασφάλεια και η υγεία κατά την εργασία. 6. Οι εκπρόσωποι των εργαζομένων κατά τις επισκέψεις και τους ελέγχους που διεξάγει η αρμόδια υπηρεσία της Επιθεώρησης Εργασίας δύνανται να παρίστανται και οφείλουν να είναι σε θέση να διατυπώνουν τις παρατηρήσεις τους.
ΕΚ Άρθρο 563
Εργατικός Κώδικας
Σχετικότητα: 77.7%
ΕΚ Άρθρο 563: Αρμοδιότητες 1. Από την έναρξη λειτουργίας της, η Επιθεώρηση Εργασίας ασκεί τις αρμοδιότητες του Σ.ΕΠ.Ε. που προβλέπονται στο άρθρο 2 του ν. 3996/2011 (Α’ 170), και σε κάθε άλλη διάταξη της κείμενης νομοθεσίας, συμπεριλαμβανομένων των κανονιστικών πράξεων του Υπουργού Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, καθώς και τις αρμοδιότητες που της ανατίθενται με το παρόν Τμήμα. 2. Έργο της Επιθεώρησης Εργασίας είναι ο έλεγχος της εφαρμογής των διατάξεων της εργατικής νομοθεσίας, όπως αυτές ερμηνεύονται από τις εγκυκλίους των κατά περίπτωση αρμόδιων οργάνων, η έρευνα της κατά νόμο ασφαλιστικής κάλυψης και απασχόλησης των εργαζομέ νων, η πρόληψη των παραβάσεων της εργατικής και ασφαλιστικής νομοθεσίας και η επιβολή κυρώσεων σε περίπτωση διαπίστωσής τους, η επίλυση των ατομικών εργατικών διαφορών, καθώς και η παροχή πληροφοριών σε εργαζομένους και εργοδότες σχετικά με τα πλέον αποτελεσματικά μέσα για την τήρηση των κε ίμενων διατά ξεων. Συγκεκριμένα ελέγχει την τήρηση και εφαρμογή: α) των διατάξεων της εργατικής νομοθεσίας, ιδίως σχετικά με τους όρους και τις συνθήκες εργασίας, τα χρονικά όρια εργασίας, την αμοιβή ή άλλες παροχές, την ασφάλεια και την υγεία των εργαζομένων, τους ειδικούς όρους και τις συνθήκες εργασίας των ευπαθών ομάδων εργαζομένων, ενδεικτικά ανηλίκων, νέων, γυναικών σε κατάσταση εγκυμοσύνης ή λοχείας, ατόμων με αναπηρία ή χρόνια πάθηση, καθώς και ειδικών κατηγοριών εργαζομένων, β) των όρων κάθε είδους συλλογικών συμβάσεων εργασίας, γ) της ασφαλιστικής νομοθεσίας της σχετικής με την ασφαλιστική κάλυψη των εργαζομένων, την αδήλωτη εργασία και την παράνομη απασχόληση, δ) των διατάξεων σχετικά με τη νομιμότητα της απασχόλησης των εργαζομένων υπηκόων τρίτων χωρών, ε) της νομοθεσίας για την προώθηση της αρχής της ίσης μεταχείρισης ανεξαρτήτως φυλετικής ή εθνοτικής καταγωγής, θρησκευτικών ή άλλων πεποιθήσεων, ηλικίας, αναπηρίας ή χρόνιας πάθησης ή γενετήσιου προσανατολισμού λαμβάνοντας υπόψη και τις περιπτώσεις πολλαπλής διάκρισης, καθώς και της καταπολέμησης διακρίσεων με βάση το φύλο, την ταυτότητα φύλου και τον σεξουαλικό προσανατολισμό στον τομέα της απασχόλησης και της εργασίας, στ) της νομοθεσίας για την καταπολέμηση της βίας και παρενόχλησης στην εργασία, ζ) την εφαρμογή της αρχής των ίσων ευκαιριών και της ίσης μεταχείρισης ανδρών και γυναικών στην εργασία και απασχόληση, καθώς και την τήρηση των διατάξεων για την προστασία της μητρότητας και των διατάξεων περί ισορροπίας επαγγελματικού, οικογενειακού και προσωπικού βίου, η) της ίσης μεταχείρισης έναντι των ατόμων με αναπηρία ή χρόνια πάθηση, παρέχοντας συμβουλές προς τους εργοδότες και τους εργαζομένους σχετικά με τους όρους της ίσης μεταχείρισης και διασφαλίζοντας ότι οι εργοδότες προχωρούν σε όλες τις εύλογες προσαρμογές με τη λήψη όλων των ενδεδειγμένων, κατά περίπτωση, μέτρων, προκειμένου να διασφαλιστούν ιδίως η πρόσβαση και η παραμονή των ατόμων με αναπηρία στην εργασία, καθώς και η συμμετοχή τους στην επαγγελματική κατάρτιση, θ) της κείμενης νομοθεσίας περί απαγόρευσης του καπνίσματος, στο πλαίσιο άσκησης των αρμοδιοτήτων της για την ασφάλεια και υγεία των εργαζομένων στους χώρους εργασίας. 3. Για την εκτέλεση του έργου της, η Επιθεώρηση Εργασίας έχει ιδίως τις εξής αρμοδιότητες: α) επιθεωρεί και ελέγχει τους χώρους εργασίας με κάθε πρόσφορο μέσο, προβαίνει σε κάθε είδους αναγκαία εξέταση και έλεγχο σε όλες τις επιχειρήσεις και εκμεταλλεύσεις πρωτογενούς, δευτερογενούς και τριτογενούς τομέα και γενικότερα σε κάθε ιδιωτικό ή δημόσιο χώρο εργασίας ή εκμετάλλευσης ή χώρο όπου πιθανολογείται ότι απασχολούνται εργαζόμενοι, εκτός από τις περιπτώσεις που ορίζεται διαφορετικά από ειδικές διατάξεις, όπως της παρ. 5 του άρθρου 492 και της παρ. 4 του άρθρου 540, β) ερευνά, εντοπίζει και διώκει, σύμφωνα με τις κείμενες διατάξεις, παράλληλα και ανεξάρτητα από άλλες Αρχές, όσους παραβιάζουν τις διατάξεις που αναφέρονται στην παρ. 2, γ) καταγράφει, αξιολογεί και αναφέρει προς τον Υπουργό Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης τις ελλείψεις ή τις παραλείψεις που δεν καλύπτονται από την ισχύουσα εργατική νομοθεσία, καθώς και τα προβλήματα που δημιουργούνται κατά την εφαρμογή της νομοθεσίας και ενημερώνει σχετικά τις καθ’ ύλην αρμόδιες υπηρεσίες του Υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, δ) ερευνά οποιαδήποτε ώρα κατά τη διάρκεια της ημέρας ή της νύχτας τους χώρους εργασίας, όταν κρίνει αναγκαίο, χωρίς προειδοποίηση προς τον εργοδότη, και έχει ελεύθερη πρόσβαση σε οποιοδήποτε από τα βιβλία, μητρώα, έγγραφα, αρχεία και κάθε άλλου είδους στοιχείο που τηρείται από την επιχείρηση, λαμβάνει αντίγραφα και έχει πρόσβαση στη δομή της παραγωγικής διαδικασίας. Προβαίνει σε δειγματοληψίες και αναλύσεις δειγμάτων από τους χώρους εργασίας, λαμβάνει φωτογραφίες ή μαγνητοσκοπεί και προβαίνει σε μετρήσεις επιβλαβών φυσικών, χημικών και βιολογικών παραγόντων στο περιβάλλον εργασίας, με σκοπό τη βελτίωση των συνθηκών εργασίας και την προστασία της υγείας και ασφάλειας των εργαζομένων και τον εντοπισμό νέων και αναδυόμενων κινδύνων που προκαλούνται από την εισαγωγή νέων τεχνολογιών και τις αλλαγές στην οργάνωση της εργασίας. Στον εργοδότη ή οποιονδήποτε τρίτο που αρνείται την κατά τα προηγούμενα εδάφια είσοδο και πρόσβαση ή την παροχή στοιχείων ή πληροφοριών ή παρέχει ανακριβείς πληροφορίες ή στοιχεία επιβάλλονται οι διοικητικές κυρώσεις της περ. Α της π αρ. 1 του άρθρου 572, ε) ερευνά τα αίτια και τις συνθήκες των σοβαρών και θανατηφόρων εργατικών ατυχημάτων και επαγγελματικών ασθενειών, προτείνει μέτρα για την πρόληψή τους, συντάσσει σχετικές εκθέσεις με επισήμανση των παραβάσεων της εργατικής νομοθεσίας που συνδέονται με αυτά και σχετίζονται με την ασφάλεια και υγεία των εργαζομένων με σκοπό την αποφυγή επανάληψής τους και υποβάλλει μηνυτήρια αναφορά όταν προκύπτουν ευθύνες, στ) εξετάζει κάθε καταγγελία και αίτημα και παρεμβαίνει άμεσα στους χώρους εργασίας. ζ) αναπτύσσει δράσεις στο πλαίσιο του σχεδιασμού και της υλοποίησης έργων ηλεκτρονικής διακυβέρνησης, λαμβάνοντας υπόψη και τις ανάγκες των ατόμων με αναπηρία, προκειμένου να εκσυγχρονιστεί η λειτουργία της, να υποστηρίζεται αποτελεσματικότερα το έργο της και να διευκολύνονται εργοδότες και εργαζόμενοι στις συναλλαγές τους μαζί της, η) παρέχει συμβουλευτική υποστήριξη σε εργαζόμενους και εργοδότες, κατόπιν αιτήματός τους, για την επίλυση συλλογικών και ατομικών διαφορών εργασίας, θ) υποστηρίζει τους εργοδότες και εργαζομένους με την παροχή πληροφοριών, συμβουλών και υποδείξεων προς αυτούς, σχετικά με τα πλέον αποτελεσματικά μέτρα για την τήρηση των κείμενων διατάξεων, ι) συντάσσει και αποστέλλει στο Διεθνές Γραφείο Εργασίας την ετήσια έκθεση, σύμφωνα με τις υποχρεώσεις της Χώρας που απορρέουν από την υπ’ αρ. 81 Διεθνή Σύμβαση Εργασίας, η οποία κυρώθηκε με τον ν. 3249/1955 (Α ’ 139), ια) προβαίνει, στο πλαίσιο του έργου της, στη συστηματική συλλογή και επεξεργασία των στατι
ΑΚ Άρθρο 915
Αστικός Κώδικας
Σχετικότητα: 77.7%
ΑΚ Άρθρο 915: Περιπτώσεις μη καταλογισμού "Δεν ευθύνεται όποιος ζημίωσε άλλον χωρίς να έχει συνείδηση των πράξεών του ή ενώ βρισκόταν σε ψυχική ή διανοητική διαταραχή που περιόριζε αποφασιστικά τη λειτουργία της κρίσης και της βούλησής του". Όποιος κατά την επαγωγή της ζημίας έφερε τον εαυτό του σ ε τέτοια κατάσταση με χρήση οινοπνευματωδών ποτών ή άλλων παραπλήσιων μέσων, ευθύνεται για τη ζημία, εκτός αν περιήλθε στην κατάσταση αυτή χωρίς υπαιτιότητά του.
ΕΚ Άρθρο 572
Εργατικός Κώδικας
Σχετικότητα: 77.6%
ΕΚ Άρθρο 572: Διοικητικές κυρώσεις σε περίπτωση παράβασης της εργατικής νομοθεσίας 1. Στον εργοδότη που παραβαίνει την εργατική νομοθεσία επιβάλλεται ύστερα από προηγούμενη πρόσκληση για παροχή εξηγήσεων: Α. Πρόστιμο για καθεμία παράβαση από τριακόσια (300) ευρώ μέχρι πενήντα χιλιάδες (50.000) ευρώ με αιτιολογημένη πράξη είτε του αρμόδιου Προϊσταμένου Τμήματος Επιθεώρησης κατόπιν σχετικής εισήγησης του Επιθεωρητή Εργασίας που διενήργησε τον έλεγχο είτε του αρμόδιου Προϊσταμένου Περιφερειακής Διεύθυνσης Επιθεώρησης κατόπιν σχετικής εισήγησης του αντίστοιχου Προϊσταμένου Τμήματος Επιθεώρησης είτε του Ειδικού Επιθεωρητή Εργασίας που διενήργησε τον έλεγχο. α) Ειδικά, αν διαπιστώνεται παράβαση της εργατικής νομοθεσίας για καταβολή: αα) δεδουλευμένων αποδοχών, αβ) επιδομάτων εορτών και άδειας, αγ) αναδρομικών αποδοχών (ως παραβίαση όρων συλλογικής σύμβασης εργασίας, διαιτητικής απόφασης ή υπουργικής απόφασης), αδ) αποδοχών διαθεσιμότητας, αε) προσαυξήσεων για εργασία κατά Κυριακές και αργίες, αστ) προσαυξήσεων για εργασία κατά τη νύκτα, αζ) αποζημίωσης για απασχόληση εκτός έδρας, αη) μισθών - ημερομισθίων βάσει συλλογικής σύμβασης εργασίας, διαιτητικής απόφασης ή υπουργικής απόφασης ή βάσει ατομικής συμφωνίας, αθ) αμοιβής εργασίας που παρέχεται κατά την έκτη ημέρα της εβδομάδας με προσαύξηση σύμφωνα με τις κείμενες διατάξεις κατά παράβαση πενθημέρου, αι) επιδόματος γάμου σε χήρους, διαζευγμένους και άγαμους γονείς, εάν ο εργοδότης, μέσα σε προθεσμία εξήντα (60) ημερών από την κοινοποίηση της απόφασης επιβολής του προστίμου, συμμορφωθεί με τις υποδείξεις του Επιθεωρητή Εργασίας που διενήργησε τον έλεγχο, αποδείξει ότι συμμορφώθηκε και εφαρμόζει εφεξής την κείμενη εργατική νομοθεσία που αναφέρεται στην παρούσα, εξαιτίας της παράβασης των οποίων του επεβλήθη το πρόστιμο, καθώς και ότι έχει εξοφλήσει πλήρως και ολοσχερώς τον εργαζόμενο, τότε το διοικητικό πρόστιμο που επιβλήθηκε αρχικώς μειώνεται κατά ογδόντα τοις εκατό (80%) με αιτιολογημένη πράξη του οργάνου που το επέβαλε. Η επανάληψη κάποιας εκ των υπό αα) έως αι) παραβάσεων μέσα σε διάστημα τεσσάρων (4) ετών από τη διενέργεια του αρχικού ελέγχου θεωρείται υποτροπή και συνεπάγεται μη χορήγηση της έκπτωσης του ογδόντα τοις εκατό (80%). Πλήρης και ολοσχερής εξόφληση προς τον εργαζόμενο αποδεικνύεται μόνο με προσκόμιση αποδεικτικού τράπεζας, το οποίο περιλαμβάνει: i) το όνομα του καταθέτη εργοδότη, ii) το όνομα του δικαιούχου του λογαριασμού εργαζομένου, iii) την αιτιολογία κατάθεσης και iv) την ημερομηνία κατάθεσης. Αποσπάσματα πάγιων εντολών μέσω ηλεκτρονικής τραπεζικής δεν γίνονται δεκτά. Αν υπάρχει αδυναμία κατάθεσης σε τραπεζικό λογαριασμό για οποιονδήποτε λόγο, η πλήρης και ολοσχερής εξόφληση αποδεικνύεται μόνο με προσκόμιση γραμματίου δημόσιας κατάθεσης στο Ταμείο Παρακαταθηκών και Δανείων, το οποίο πρέπει να περιέχει τα στοιχεία i έως iv του προηγούμενου εδαφίου. Με απόφαση του Υπουργού Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης μπορεί να τροποποιείται το ποσοστό της μείωσης και να εντάσσονται σταδιακά και άλλες παραβάσεις στην παρούσα παράγραφο. β) Για όλες τις υπόλοιπες περιπτώσεις παράβασης διατάξεων της εργατικής νομοθεσίας - πλην αυτών της υποπερ. αα) και της παρ. 3 του άρθρου 26 του ν. 3996/2011 - εάν ο εργοδότης αποδεχτεί το πρόστιμο, παραιτηθεί από την άσκηση των προβλεπόμενων ένδικων βοηθημάτων και το καταβάλει μέσα σε προθεσμία δεκαπέντε (15) ημερών από την κοινοποίηση της απόφασης επιβολής του, τότε έχει έκπτωση τριάντα τοις εκατό (30%) επί του προστίμου. Με απόφαση του Υπουργού Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης είναι δυνατόν να τροποποιείται το ποσοστό της έκπτωσης. Β. α) Προσωρινή διακοπή της λειτουργίας συγκεκριμένης παραγωγικής διαδικασίας ή τμήματος ή τμημάτων ή του συνόλου της επιχείρησης ή εκμετάλλευσης για χρονικό διάστημα μέχρι τριών (3) ημερών, εφόσον επιβληθούν σε βάρος του εργοδότη τρεις (3) πράξεις επιβολής προστίμου για παραβάσεις της εργατικής νομοθεσίας που χαρακτηρίζονται, σύμφωνα με την 80016/31.8.2022 απόφαση του Υπουργού Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης (Β’ 4629), ως «υψηλής» ή «πολύ υψηλής» σοβαρότητας, και οι οποίες διαπιστώνονται αθροιστικά σε τρεις (3) διενεργούμενους ελέγχους σε διαφορετικές ημερομηνίες, μέσα σε χρονικό διάστημα δύο (2) ετών. β) Προσωρινή διακοπή της λειτουργίας συγκεκριμένης παραγωγικής διαδικασίας ή τμήματος ή τμημάτων ή του συνόλου της επιχείρησης ή εκμετάλλευσης για χρονικό διάστημα τεσσάρων (4) μέχρι πέντε (5) ημερών, εφόσον επιβληθούν σε βάρος του εργοδότη τέσσερις (4) ή περισσότερες πράξεις επιβολής προστίμου για παραβάσεις της εργατικής νομοθεσίας που χαρακτηρίζονται, σύμφωνα με την υπουργική απόφαση 80016/2022, ως «υψηλής» ή «πολύ υψηλής» σοβαρότητας, και οι οποίες διαπιστώνονται αθροιστικά σε τέσσερις (4) διενεργούμενους ελέγχους σε διαφορετικές ημερομηνίες, μέσα σε χρονικό διάστημα δύο (2) ετών. γ) Προσωρινή διακοπή της λειτουργίας συγκεκριμένης παραγωγικής διαδικασίας ή τμήματος ή τμημάτων ή του συνόλου της επιχείρησης ή εκμετάλλευσης για χρονικό διάστημα μέχρι τριών (3) ημερών, εφόσον επιβληθούν σε βάρος του εργοδότη δύο (2) ή περισσότερες πράξεις επιβολής προστίμου για αδήλωτη εργασία και οι οποίες διαπιστώνονται αθροιστικά σε δύο (2) διενεργούμενους ελέγχους σε διαφορετικές ημερομηνίες, μέσα σε χρονικό διάστημα δύο (2) ετών. Σε περιπτώσεις που η επιχείρηση διατηρεί τμήματα, εκμεταλλεύσεις ή υποκαταστήματα σε διαφορετικούς τόπους, το μέτρο της προσωρινής διακοπής λειτουργίας λαμβάνεται για το αντίστοιχο τμήμα ή εκμετάλλευση ή υποκατάστημα, του τελευταίου χρονολογικά διενεργούντος ελέγχου που επισύρει πράξη επιβολής προστίμου «υψηλής» ή «πολύ υψηλής» σοβαρότητας. Οι κυρώσεις των περ. α) έως γ) επιβάλλονται με αιτιολογημένη πράξη του Ειδικού Επιθεωρητή ή με αιτιολογημένη πράξη του Διευθυντή της αρμόδιας Περιφερειακής Διεύθυνσης Επιθεώρησης της Επιθεώρησης Εργασίας, ύστερα από αιτιολογημένη εισήγηση του αρμόδιου Επιθεωρητή Εργασίας. Με απόφαση του Υπουργού Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, ύστερα από αιτιολογημένη εισήγηση του Διευθυντή της αρμόδιας Περιφερειακής Διεύθυνσης Επιθεώρησης της Επιθεώρησης Εργασίας, μπορεί να επιβληθεί στον εργοδότη προσωρινή διακοπή για διάστημα μεγαλύτερο από πέντε (5) ημέρες ή και οριστική διακοπή της λειτουργίας συγκεκριμένης παραγωγικής διαδικασίας ή τμήματος ή τμημάτων ή του συνόλου της επιχείρησης ή εκμετάλλευσης. Όταν συντρέχουν οι προϋποθέσεις της περ. α) της παρ. 3 του άρθρου 571, δεν απαιτείται πρόσκληση για παροχή εξηγήσεων. Η διακοπή επιβάλλεται από τον Ειδικό Επιθεωρητή ή τον αρμόδιο Επιθεωρητή Εργασίας που διενεργεί τον έλεγχο, ύστερα από αιτιολογημένη καταγραφή στο δελτίο ελέγχου των παραβάσεων, που κατά την κρίση τους συνιστούν άμεσο ή σοβαρό κίνδυνο για την ασφάλεια και υγεία των εργαζομένων. Η εκτέλεση της διοικητικής κύρωσης της προσωρινής ή οριστικής διακοπής γίνεται από την αρμόδια αστυνομική αρχή. Ο χρόνος προσωρινής ή οριστικής διακοπής λογίζετ
ΕΚ Άρθρο 571
Εργατικός Κώδικας
Σχετικότητα: 77.3%
ΕΚ Άρθρο 571: Είδος και εύρος κυρώσεων Στο πλαίσιο της κατασταλτικής δράσης της, η Επιθεώρηση Εργασίας: 1. Αν διαπιστώσει παράβαση των διατάξεων της εργατικής νομοθεσίας και των συλλογικών συμβάσεων εργασίας, η Επιθεώρηση Εργασίας είτε χορηγεί κατά την κρίση της εύλογη προθεσμία για συμμόρφωση είτε λαμβάνει άμεσα διοικητικά μέτρα και επιβάλλει τις προβλεπόμενες διοικητικές κυρώσεις ή και προσφεύγει στη δικαιοσύνη για την επιβολή των ποινικών κυρώσεων κατά περίπτωση, σύμφωνα με τις κείμενες διατάξεις. 2. Αν διαπιστώσει παραβάσεις της ασφαλιστικής νομοθεσίας, ενημερώνει άμεσα τον αρμόδιο ασφαλιστικό φορέα. 3.α) Αν κρίνει ότι υπάρχουν παραβάσεις που εγκυμονούν άμεσο ή σοβαρό κίνδυνο για την ασφάλεια και την υγεία των εργαζομένων, διακόπτει προσωρινά τη λειτουργία της επιχείρησης ή εκμετάλλευσης ή τμήματός της ή στοιχείου του εξοπλισμού της, για χρονικό διάστημα μέχρι της πλήρους συμμόρφωσης του εργοδότη και της άρσης των παραβάσεων που διαπιστώθηκαν. Αν η επιχείρηση, μετά την προσωρινή διακοπή ή την επιβολή άλλων διοικητικών κυρώσεων, εξακολουθεί να παραβαίνει συστηματικά τη νομοθεσία με άμεσο ή σοβαρό κίνδυνο για τους εργαζόμενους εισηγείται στον Υπουργό Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης την οριστική διακοπή της λειτουργίας της. β) Αν κρίνει ότι πλήττονται σοβαρά και συστηματικά τα εργασιακά δικαιώματα μεγάλου μέρους των εργαζομένων μιας επιχείρησης ή τμήματός της, διακόπτει προσωρινά, σύμφωνα με τις κείμενες διατάξεις, τη λειτουργία της επιχείρησης ή τμήματός της και εισηγείται στον Υπουργό Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης την οριστική διακοπή της λειτουργίας της επιχείρησης ή τμήματός της, αν η επιχείρηση, μετά την προσωρινή διακοπή ή την επιβολή διοικητικών κυρώσεων, εξακολουθεί να μη συμμορφώνεται στις υποδείξεις των Επιθεωρητών Εργασίας. Στις παραπάνω περ. α) και β) ο χρόνος προσωρινής διακοπής της επιχείρησης λογίζεται ως κανονικός χρόνος εργασίας ως προς όλα τα δικαιώματα των εργαζομένων. 4. Επιβάλλει στις επιχειρήσεις τα πρόστιμα που προβλέπονται από την κείμενη εργατική νομοθεσία αν διαπιστωθεί ότι στους χώρους εργασίας δεν τηρούνται οι διατάξεις περί απαγόρευσης του καπνίσματος. 5. Επιβάλλει στα παρανόμως λειτουργούντα Ιδιωτικά Γ ραφεία Ευρέσεως Εργασίας (Ι.Γ .Ε.Ε.) και υποκαταστήματά τους τις διοικητικές κυρώσεις που προβλέπονται από τη νομοθεσία για τα Ι.Γ .Ε.Ε.. 6. Επιβάλλει στις παρανόμως λειτουργούσες επιχειρήσεις προσωρινής απασχόλησης (Ε.Π.Α.) και στα υποκαταστήματά τους τις διοικητικές κυρώσεις που προβλέπονται από τη νομοθεσία για τις Ε.Π.Α..
ΕΚ Άρθρο 422
Εργατικός Κώδικας
Σχετικότητα: 77.0%
ΕΚ Άρθρο 422: Κανονισμοί εργασίας 1. Επιχειρήσεις, εκμεταλλεύσεις ή εργασίες εν γένει, ανεξάρτητα από τη νομική τους μορφή ή το πρόσωπο, φυσικό ή νομικό, στο οποίο ανήκουν (δημόσιο, νομικά πρόσωπα δημοσίου ή ιδιωτικού δικαίου, δήμοι, οργανισμοί, ιδρύματα κ.λπ. ), εφόσον απασχολούν περισσότερους από εβδομήντα (70) εργαζομένους, οφείλουν να καταρτίσουν, σύμφωνα με τη διαδικασία του παρόντος Τμήματος με την επιφύλαξη των περ. στ της παρ. 1 του άρθρου 395 και περ. α της παρ. 4 του άρθρου 436, κανονισμό εργασίας, με τον οποίο ρυθμίζονται, σύμφωνα με την κείμενη νομοθεσία, οι σχέσεις που διαμορφώνονται κατά την εκτέλεση της εργασίας μεταξύ της επιχείρησης και του προσωπικού που απασχολείται με σχέση ιδιωτικού δικαίου. Με απόφαση του Υπουργού Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, η οποία εκδίδεται μετά από γνώμη του Ανωτάτου Συμβουλίου Εργασίας, δύναται η υποχρέωση κατάρτισης Κανονισμού να επεκτείνεται και σε επιχειρήσεις, εκμεταλλεύσεις και εργασίες εν γένει, οι οποίες απασχολούν λιγότερους από εβδομήντα (70), αλλά τουλάχιστον σαράντα (40), εργαζομένους. 2. Οι Κανονισμοί δεν αποτελούν συμπλήρωση της ατομικής σύμβασης εργασίας εάν δεν έχουν εγκριθεί σύμφωνα με τη διαδικασία του παρόντος άρθρου και δεν είναι ανά πάσα στιγμή αναρτημένοι σε εμφανή και προσιτά για τους εργαζομένους σημεία του τόπου εργασίας. 3. Για πειθαρχικά παραπτώματα, τα οποία καθορίζονται σε κάθε Κανονισμό εργασίας, δύναται να προβλέπεται η επιβολή των ακόλουθων ποινών στον παραβάτη εργαζόμενο: α) Προφορική ή έγγραφη παρατήρηση, β) επίπληξη, γ) πρόστιμο μέχρι ποσοστό 25% του μισθού που αντιστοιχεί σε μία ημέρα ή του ημερομισθίου του εργαζομένου, δ) υποχρεωτική αποχή από την εργασία (προσωρινή απόλυση) για δέκα (10) κατ’ ανώτατο όριο ημέρες κάθε ημερολογιακού έτους, εφόσον ο εργαζόμενος διαπράξει καθ’ υποτροπή σοβαρή πειθαρχική παράβαση. Στον περιορισμό της περ. δ της παρούσας παραγράφου δεν υπόκεινται οι επιχειρήσεις, εκμεταλλεύσεις ή εργασίες στις οποίες η πειθαρχική εξουσία ασκείται από πειθαρχικό συμβούλιο ή στις οποίες υφίσταται δευτεροβάθμιο πειθαρχικό συμβούλιο. Επιτρέπεται η άσκηση έφεσης, εντός πέντε (5) ημερών από την κοινοποίηση της επιβολής της ποινής της υποχρεωτικής αποχής από την εργασία, ενώπιον της κατά τόπο αρμόδιας επιτροπής εργασίας της παρ. 1 και της περ. ζ της παρ. 2 του άρθρου 8 του π.δ. 369/1989 (Α’ 164) που λειτουργεί στην οικεία περιφερειακή ενότητα, η οποία αναστέλλει την εκτέλεση της ποινής. 4. Με τη διαδικασία του παρόντος άρθρου θεσπίζονται επίσης οι κανονισμοί των επιχειρήσεων, εκμεταλλεύσεων ή εργασιών που δεν υποχρεούνται να καταρτίζουν κανονισμό σύμφωνα με τις διατάξεις του, εφόσον το ζητήσουν αυτές. 5. Τα πρόστιμα περιέρχονται στη Δ.ΥΠ.Α. και διατίθενται για την εκπλήρωση των σκοπών της παρ. 4 του άρθρου 15 του ν. 4921/2022 (Α’ 75).
ΑΚ Άρθρο 904
Αστικός Κώδικας
Σχετικότητα: 75.9%
ΑΚ Άρθρο 904: Έννοια Όποιος έγινε πλουσιότερος χωρίς νόμιμη αιτία από την περιουσία η με ζημία άλλου έχει υποχρέωση να αποδώσει την ωφέλεια. Η υποχρέωση αυτή γεννιέται ιδίως σε περίπτωση παροχής αχρεώστητης ή παροχής για αιτία που δεν επακολούθησε ή έληξε ή αιτία παράνομη ή ανήθικη. Με παροχή εξομοιώνεται και η συμβατική αναγνώριση ότι υπάρχει ή δεν υπάρχει χρέος.
ΕΚ Άρθρο 262
Εργατικός Κώδικας
Σχετικότητα: 75.0%
ΕΚ Άρθρο 262: Διοικητικές Κυρώσεις 1. Για κάθε παράβαση των διατάξεων των άρθρων 257 έως 265 για μη τήρηση των όρων εργασίας και απασχόλησης των άρθρων 258, 259 και 261, επιβάλλεται στον εργοδότη, ύστερα από προηγούμενη πρόσκληση για παροχή εξηγήσεων, πρόστιμο σύμφωνα με τις παρ. 1 στοιχείο Α, 2 και 3 του άρθρου 572 και τις υπουργικές αποφάσεις που εκδίδονται κατ’ εξουσιοδότηση των παρ. 3, 4 και 7 του ίδιου άρθρου, με αιτιολογημένη πράξη κατά τις κείμενες διατάξεις είτε του αρμόδιου προϊσταμένου Περιφερειακής Διεύθυνσης της Επιθεώρησης Εργασίας, κατόπιν σχετικής εισήγησης του Επιθεωρητή Εργασίας που διενήργησε τον έλεγχο, είτε του Ειδικού Επιθεωρητή Εργασίας, υπό την επιφύλαξη ειδικότερων διατάξεων αναφορικά με την επιβολή διοικητικών κυρώσεων της περ. γ) της παρ. 2 του άρθρου 73 του ν. 4412/2016 (Α’ 147) και της πε ρ. γ) της παρ. 2 του άρθρου 68 του ν. 3863/2010 (Α’ 115), καθώς και των διοικητικών κυρώσεων στον τομέα των οδικών μεταφορών. 2. Η απουσία ή πλημμέλεια στην παροχή των πληροφοριών που περιέχει ο ενιαίος επίσημος εθνικός ιστότοπος σχετικά με τους όρους εργασίας και απασχόλησης που εφαρμόζονται στους αποσπασμένους στην Ελλάδα εργαζομένους, λαμβάνεται υπόψη από τα ανωτέρω όργανα ελέγχου προκειμένου για επιβολή και επιμέτρηση του προστίμου. Το πρόστιμο μπορεί στην περίπτωση αυτή να αναπροσαρμοσθεί μειούμενο από το αρμόδιο όργανο ελέγχου μέχρι και στο ήμισυ του καθορισθέντος χρηματικού ποσού, προκειμένου να διασφαλιστεί η αναλογικότητά του. 3. Όταν ο έμμεσος εργοδότης παραλείπει την υποχρέωση ενημέρωσης (του τρίτου εδαφίου της υποπερ. ii) της περ. γ) της παρ. 1 και του δεύτερου εδαφίου της υπο περ. 1β) της περ. β) της παρ. 2 του άρθρου 1 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/957) που υπέχει προς την επιχείρηση προσωρινής απασχόλησης ή την επιχείρηση που διαθέτει εργαζομένους η οποία αφορά την περίπτωση που αποσπασμένος εργαζόμενος αποστέλλεται από τον έμμεσο εργοδότη σε έδαφος κράτους μέλους διαφορετικού από εκείνο στο οποίο εργάζεται συνήθως, είτε για την επιχείρηση προσωρινής απασχόλησης ή την επιχείρηση που διαθέτει εργαζομένους, είτε για τον έμμεσο εργοδότη, με συνέπεια να μην τηρούνται οι σχετικές διατάξεις του παρόντος Τμήματος για την εν λόγω απόσπαση του εργαζομένου αυτού στην Ελλάδα (ως κράτος μέλος υποδοχής), το γεγονός αυτό δεν ασκεί επιρροή ως προς την επιβολή κυρώσεων στον εργοδότη (επιχείρηση προσωρινής απασχόλησης ή την επιχείρηση που διαθέτει εργαζομένους) για τη μη τήρηση των διατάξεων αυτών. 4. Το διοικητικό πρόστιμο της παρ. 1 δεν επιβάλλεται, εφόσον η ποινική διαδικασία κατά του εργοδότη για τα αδικήματα της παράβασης των άρθρων 258, 259 και 261 του παρόντος Κώδικα και 10 και 12 του π.δ. 30/2021 (Α’ 75), όσον αφορά τα αυτά πραγματικά περιστατικά, έχει περατωθεί με αμετάκλητη καταδικαστική ή αθωωτική απόφαση ή με αμετάκλητο αθωωτικό βούλευμα.
ΕΚ Άρθρο 517
Εργατικός Κώδικας
Σχετικότητα: 75.0%
ΕΚ Άρθρο 517: Περιφερειακές Επιτροπές Υγείας και Ασφάλειας των Εργαζομένων (Π.Ε.Υ.Α.Ε.) 1. Σε κάθε Περιφέρεια συγκροτείται και λειτουργεί συλλογικό γνωμοδοτικό όργανο για θέματα προστασίας της υγείας και ασφάλειας των εργαζομένων στους τόπους εργασίας, με την ονομασία Περιφερειακή Επιτροπή Υγείας και Ασφάλειας των Εργαζομένων (Π.Ε.Υ.Α.Ε.). Μέλη της Π.Ε.Υ.Α.Ε. είναι: α) Ο περιφερειάρχης ή ο νόμιμος αναπληρωτής του, ως πρόεδρος, β) ο επιθεωρητής εργασίας της περιφέρειας, γ) ένας διευθυντής της περιφέρειας, δ) ένας εκπρόσωπος του Υπουργείου Υγείας, ε) ένας εκπρόσωπος των εργαζομένων της Α.Δ.Ε.Δ.Υ. που υποδεικνύεται από την Α.Δ.Ε.Δ.Υ., στ) ένας εκπρόσωπος των εργαζομένων στους Ο.Τ.Α. που υποδεικνύεται από την Π.Ο.Ε. - Ο.Τ.Α., ζ) ένας εκπρόσωπος της Περιφερειακής Ένωσης Δήμων (Π.Ε.Δ.) που υποδεικνύεται από την Π.Ε.Δ., η) δύο εκπρόσωποι του αντιπροσωπευτικότερου εργατικού κέντρου του νομού που υποδεικνύονται με απόφαση της διοίκησης του, θ) δύο εκπρόσωποι εργοδοτικής οργάνωσης του νομού από τη βιομηχανία, τη βιοτεχνία και το εμπόριο που υποδεικνύονται με απόφαση των διοικήσεων τους. Ο διορισμός των μελών στις περιπτώσεις ε) έως και θ) γίνεται με απόφαση του περιφερειάρχη. Στις περιπτώσεις ε) έως και θ) οι διοικήσεις ορίζουν και αναπληρωτές. Αν δεν υποδειχθούν εκπρόσωποι, σύμφωνα με τις περιπτώσεις ε) έως και θ), μέσα σε προθεσμία είκοσι (20) ημερών από τη σχετική πρόσκληση του Περιφερειάρχη, η Π.Ε.Υ.Α.Ε. συγκροτείται και λειτουργεί χωρίς τη συμμετοχή τους. 2. Με απόφαση του περιφερειάρχη ρυθμίζονται τα θέματα των συνεδριάσεων, της λήψης αποφάσεων, της γραμματειακής υποστήριξης και κάθε αναγκαία λεπτομέρεια για την εύρυθμη λειτουργία της επιτροπής. Στις συνεδριάσεις της επιτροπής μπορούν να συμμετέχουν χωρίς ψήφο, ύστερα από πρόσκληση του περιφερειάρχη, εκπρόσωποι άλλων υπηρεσιών της περιφέρειας, εκ - πρόσωποι επιστημονικών περιφέρειας της Περιφέρειας και ειδικοί επιστήμονες. 3. Έργο της Π.Ε.Υ.Α.Ε. είναι να γνωμοδοτεί: α) Σχετικά με την εφαρμογή στην περιφέρεια των διατάξεων για την υγιεινή και ασφάλεια της εργασίας και την προστασία της υγείας των εργαζομένων. β) Για το συντονισμό της δράσης των αρμόδιων υπηρεσιών και οργάνων της περιφέρειας, σχετικά με τα θέματα αυτά. γ) Για την οργάνωση εκδηλώσεων και επιμορφωτικών προγραμμάτων, σχετικών με την πρόληψη των εργατικών ατυχημάτων και των επαγγελματικών ασθενειών. 4. Στον πρόεδρο και τα μέλη των Π.Ε.Υ.Α.Ε. δεν καταβάλλεται αποζημίωση.
ΠΔ237 Άρθρο 6
Π.Δ. 237/1986 - Υποχρεωτική Ασφάλιση Αυτοκινήτων
Σχετικότητα: 74.7%
ΠΔ237 Άρθρο 6: 1. Η ασφάλιση πρέπει να καλύπτει την αστική ευθύνη του κυρίου, του κατόχου και κάθε οδηγού ή προστηθέντος για την οδήγηση ή υπεύθυνου του ασφαλισµένου αυτοκινήτου. Εξαιρείται η αστική ευθύνη των προσώπων που επελήφθησαν του αυτοκινήτου µε κλοπή ή βία και αυτών που προκάλεσαν το ατύχηµα εκ προθέσεως. 2. Η ασφαλιστική κάλυψη πρέπει να περιλαµβάνει την έναντι τρίτων αστική ευθύνη εξαιτίας θανάτωσης ή σωµατικής βλάβης ή ζηµιών σε πράγµατα, στην οποία περιλαµβάνεται και η χρηµατική ικανοποίηση για ψυχική οδύνη ή ηθική βλάβη καθώς και την αστική ευθύνη λόγω θανάτωσης ή σωµατικών βλαβών έναντι των µελών της οικογένειας του ασφαλισµένου, οδηγού ή κάθε άλλου προσώπου του οποίου η αστική ευθύνη καλύπτεται σύµφωνα µε την πρώτη παράγραφο, ανεξάρτητα από δεσµό συγγένειας. Η ασφαλιστική κάλυψη επίσης περιλαµβάνει και την αστική ευθύνη του κυρίου ή κατόχου έναντι τρίτων σε περίπτωση αυτοκινήτων που έχουν, είτε κλαπεί, είτε αποκτηθεί µε χρήση βίας. Τα πράγµατα που µεταφέρονται µε το εξαιρούνται της υποχρεωτικής ασφάλισης. ίδιο αυτοκίνητο Εξαιρείται της κάλυψης η αστική ευθύνη έναντι προσώπων τα οποία συγκατατέθηκαν να µεταφερθούν µε αυτοκίνητο, εφόσον ο ασφαλιστής αποδείξει ότι γνώριζαν ότι το αυτοκίνητο αφαιρέθηκε από το νόµιµο κάτοχό του µε αθέµιτα µέσα ή χρησιµοποιείται προς εκτέλεση εγκληµατικής πράξης. 3. α) Ο ασφαλιστής ευθύνεται βάσει ενιαίου ασφαλίστρου, έναντι των τρίτων που ζηµιώθηκαν από την κυκλοφορία αυτοκινήτων που έχουν τον τόπο συνήθους στάθµευσης στην Ελλάδα, στα εδάφη των Κρατών – Μελών της Ε.Ε., σύµφωνα µε τη νοµοθεσία και τις υποχρεωτικές καλύψεις του κράτους του ατυχήµατος ή την κάλυψη που προβλέπεται από το ασφαλιστήριο ή την ελληνική νοµοθεσία, όταν αυτή είναι υψηλότερη. Το ίδιο ισχύει και για τα λοιπά κράτη, των οποίων τα Εθνικά Γραφεία ∆ιεθνούς Ασφάλισης έχουν προσυπογράψει την κατά το άρθρο 2 παρ. 2 του παρόντος σύµβαση. β) Ο ασφαλιστής ευθύνεται και έναντι των υπηκόων Κρατών – µελών της ΕΟΚ, που ζηµιώθηκαν από αυτοκίνητο, που έχει τόπο συνήθους στάθµευσης στην Ελλάδα, κατά τη διέλευσή του από περιοχή η οποία συνδέει απευθείας την Ελληνική Επικράτεια µε το έδαφος Κράτους – µέλους, εφόσον δεν υπάρχει στο Κράτος της διέλευσης Εθνικό Γραφείο ∆ιεθνούς Ασφάλισης. Η ευθύνη τούτου καθορίζεται κατά τις διατάξεις του παρόντος. γ) Την κατά το εδάφιο α ευθύνη έχει και το Γραφείο ∆ιεθνούς Ασφάλισης από την κυκλοφορία αυτοκινήτων που έχουν τον τόπο συνήθους στάθµευσης στην Ελλάδα στα εδάφη των παραπάνω Κρατών. 4. Αν το αυτοκίνητο πρόκειται να εκτεθεί σε ειδικούς κινδύνους αστικής ευθύνης, η ασφαλιστική κάλυψη πρέπει να περιλαµβάνει και αυτούς, εκδιδοµένου ειδικού πιστοποιητικού ασφάλισης. Στην προκειµένη περίπτωση, εφαρµόζονται οι διατάξεις της παραγρ. 4 του άρθρου 4 . Η υποχρέωση αυτή ισχύει ιδίως για την περίπτωση που το αυτοκίνητο πρόκειται να µετέχει σε αγωνίσµατα που επάγονται ειδικούς κινδύνους, ως αγώνες ή διαγωνισµοί ταχύτητας, ακριβείας ή δεξιοτεχνίας (ειδική κάλυψη). 5. Το ασφαλιστικό ποσό είναι τουλάχιστον ίσο µε αυτό που καθορίζει κάθε φορά µε αποφάσεις του ο Υπουργός Εµπορίου, για κάθε είδος κινδύνου που υπάγεται στην υποχρεωτική ασφάλιση. Βλέπε παρατήρηση στο άρθρο 4 παράγραφο 4 ∆εν µπορεί όµως για κάθε ατύχηµα να οριστούν ποσά κατώτερα από αυτά που προβλέπονται ακολούθως : Από 1ης Ιανουαρίου 1996, 500.000 ECU για σωµατικές βλάβες, ανεξαρτήτως αριθµού θυµάτων και 100.000 ECU για υλικές ζηµίες. Από 1ης Ιανουαρίου 1993 ποσοστό 31% των ποσών αυτών. 6. Ο ασφαλιστής υποχρεούται εντός τριάντα (30) ηµερών από την υποβολή δήλωσης ατυχήµατος σ’ αυτόν εκ µέρους του ασφαλισµένου, να έχει ολοκληρώσει τη διαδικασία διακανονισµού της ζηµιάς. Η µη συµµόρφωση του ασφαλιστή προς την υποχρέωση αυτή επισύρει τις κυρώσεις του άρθρου 38 παρ. 1 και 2 του παρόντος. 7. Στην περίπτωση που ο ζηµιωθείς είναι µόνιµος κάτοικος κράτους µέλους εκτός της Ελλάδος και έχει υποστεί ζηµιά από αυτοκίνητο µε τόπο συνήθους στάθµευσης την Ελλάδα ή σε άλλο κράτος µέλος και ασφαλισµένο σε ασφαλιστική επιχείρηση εγκατεστηµένη στην Ελλάδα (µε έδρα την Ελλάδα ή µε υποκατάστηµα), η ασφαλιστική επιχείρηση υποχρεούται εντός τριών (3) µηνών από την κοινοποίηση της αίτησης αποζηµίωσης του ζηµιωθέντος εις αυτήν ή στον αντιπρόσωπό της για τον διακανονισµό ζηµιών, που έχει διορίσει σύµφωνα µε τα άρθρα 15 παρ. 1 στοιχ. στ) και 20 παρ. 2Α στοιχ. στ) Ν.∆. 400/70, όπως ισχύει. α) να υποβάλει αιτιολογηµένη προσφορά αποζηµίωσης σε περίπτωση που η ευθύνη δεν αµφισβητείται και η ζηµιά έχει αποτιµηθεί. β) να υποβάλει αιτιολογηµένη απάντηση επί των σηµείων που περιέχονται στην αίτηση, στην περίπτωση που η ευθύνη αµφισβητείται ή δεν έχει ακόµα διαπιστωθεί σαφώς ή σε περίπτωση που η ζηµιά δεν έχει αποτιµηθεί πλήρως. Σε περίπτωση παράβασης της περίπτωσης του εδαφίου α) της Παρούσας παραγράφου, οφείλεται ο εκάστοτε προβλεπόµενος τόκος υπερηµερίας επί του ποσού της αποζηµίωσης την οποία προσφέρει η ασφαλιστική επιχείρηση στον ζηµιωθέντα, µετά την λήξη του τριµήνου και µέχρι την ηµέρα της προσφοράς. Η µη συµµόρφωση της ασφαλιστικής επιχείρησης προς τις ανωτέρω υποχρεώσεις επισύρει τις κυρώσεις του άρθρου 38 του Π.∆. 237/1986 (Α’ 110), όπως τροποποιήθηκε από τον Ν. 2170/93 (Α’ 150) και τον Ν. 2496/97 (Α’ 87)». 8. Με απόφαση του Υπουργού Εµπορίου που δηµοσιεύεται στην Εφηµερίδα της Κυβέρνησης (ΤΑΕ και ΕΠΕ) καθορίζονται οι γενικοί όροι του ασφαλιστηρίου συµβολαίου που καλύπτει αστική ευθύνη από ατυχήµατα τηρουµένης της διαδικασίας του άρθρ. 30 του Ν.∆. 400/1970.
Ν4820 Άρθρο 144
Ν. 4820/2021 - Οργανισμός Ελεγκτικού Συνεδρίου
Σχετικότητα: 74.7%
Ν4820 Άρθρο 144: Μέτρο ευθύνης 1. Με την επιφύλαξη όσων ορίζονται στην παρ. 4, τα πρόσωπα που αναφέρονται στα άρθρα 142 και 143 ευθύνονται, αν προκάλεσαν το έλλειμμα από δόλο, βαρεία ή ελαφρά αμέλεια. Δεν θεωρείται ότι ενήργησε υπαιτίως το πρόσωπο που τήρησε τους κανόνες προστασίας του δημόσιου αγαθού, τους οποίους όφειλε να τηρήσει ή απέκλινε από την τήρησή τους δικαιολογημένα. 2. Η υπαιτιότητα τεκμαίρεται μαχητά στις περιπτώσεις έλλειψης ή απώλειας χρημάτων, αξιών ή υλικού ή επί εσφαλμένης καταμέτρησης αυτών που οδήγησε σε δημιουργία ελλείμματος. 3. Οι εκκαθαριστές και οι εντολείς πληρωμής ευθύνονται αν προέβησαν σε εκκαθάριση δαπάνης και σε εντολή πληρωμής που στηρίζεται σε δέσμευση πίστωσης που δεν είναι διαθέσιμη στον προϋπολογισμό του φορέα ή σε νομική δέσμευση προδήλως εκτός των αρμοδιοτήτων του οργάνου που έλαβε την απόφαση. Δεν ευθύνονται αν στήριξαν την εκκαθάριση ή την εντολή πληρωμής σε νομοτύπως εκδοθείσες βεβαιώσεις αρμόδιων κατά τον νόμο οργάνων, στις οποίες διαπιστώνεται η συνδρομή των πραγματικών προϋποθέσεων διενέργειας της δαπάνης. 4. Τα πρόσωπα που έλαβαν μη νόμιμη απόφαση νομικής δέσμευσης, η οποία εκτελέστηκε, ευθύνονται μόνο αν ενήργησαν με δόλο ή βαρεία αμέλεια. Δεν συντρέχει βαρεία αμέλεια όταν η απόφαση αυτή στηρίζεται: α) σε υποστηρίξιμη ερμηνεία του νόμου ή β)σε πλάνη περί τα πράγματα που δεν είναι πρόδηλη ή γ) σε νομικό χαρακτηρισμό που δεν είναι προφανώς εσφαλμένος.
ΑΚ Άρθρο 688
Αστικός Κώδικας
Σχετικότητα: 74.7%
ΑΚ Άρθρο 688: Επουσιώδη ελαττώματα του έργου Αν το έργο που εκτελέστηκε έχει επουσιώδη ελαττώματα, ο εργοδότης έχει δικαίωμα να απαιτήσει είτε τη διόρθωσή τους μέσα σε εύλογη προθεσμία, εφόσον η διόρθωση δεν απαιτεί δυσανάλογες δαπάνες, είτε ανάλογη μείωση της αμοιβής.
ΕΚ Άρθρο 515
Εργατικός Κώδικας
Σχετικότητα: 74.4%
ΕΚ Άρθρο 515: Εξουσιοδοτικές διατάξεις 1. Με προεδρικά διατάγματα, που εκδίδονται με πρόταση του Υπουργού Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης και του κατά περίπτωση συναρμόδιου υπουργού, ύστερα από γνώμη του Σ.Υ.Α.Ε., επεκτείνεται η εφαρμογή των διατάξεων του Κεφαλαίου αυτού και σε ειδικές κατηγορίες επιχειρήσεων με αυξημένο επαγγελματικό κίνδυνο. 2. Με προεδρικά διατάγματα που εκδίδονται με πρόταση των Υπουργών Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης και Υγείας, ύστερα από γνώμη του Σ.Υ.Α.Ε., οι ιατροί εργασίας που αναφέρονται στο Κεφάλαιο αυτό εντάσσονται στο Εθνικό Σύστημα Υγείας (Ε.Σ.Υ.), σύμφωνα με τις διατάξεις που ισχύουν γι’ αυτό και ορίζεται κάθε αναγκαία λεπτομέρεια. 3. Με την επιφύλαξη της παρ. 6 του άρθρου 501 και της παρ. 5 του άρθρου 511, με προεδρικό διάταγμα που εκδίδεται με πρόταση του Υπουργού Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, ύστερα από γνώμη του Σ.Υ.Α.Ε., ρυθμίζονται τα θέματα προσόντων, ειδικότερων καθηκόντων και όρων εργασίας του ιατρού εργασίας και τεχνικού ασφάλειας, θέματα σχετικά με τις αρμοδιότητες των επιτροπών υγείας και ασφάλειας και λοιπών εκπροσώπων των εργαζομένων, τον τρόπο ενημέρωσης και διαβούλευσης των εργαζομένων και του εργοδότη για τους σκοπούς και τα μέτρα εφαρμογής των σχετικών διατάξεων του παρόντος Μέρους και του ν. 2224/1994 (Α’ 112), όπως κατάρτιση και περιεχόμενο ατομικού ιατρικού φακέλου του εργαζομένου, τήρηση και περιεχόμενο βιβλίου του τεχνικού ασφάλειας, θέματα που αφορούν την οργάνωση και τους όρους και προϋποθέσεις λειτουργίας των εταιρειών παροχής των υπηρεσιών ιατρού εργασίας και τεχνικού ασφάλειας και θέματα σχετικά με την άσκηση καθηκόντων ιατρού εργασίας και τεχνικού ασφάλειας από τον ίδιο τον εργοδότη, ο έλεγχος για την εφαρμογή της σχετικής νομοθεσίας από τις περιφερειακές υπηρεσίες του Υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης και κάθε αναγκαία λεπτομέρεια για την εφαρμογή του παρόντος άρθρου και των άρθρων 542 και 544, καθώς και των διατάξεων του ν. 2224/1994.
ΑΚ Άρθρο 690
Αστικός Κώδικας
Σχετικότητα: 74.3%
ΑΚ Άρθρο 690: Ελλείψεις από υπαιτιότητα Ο εργοδότης έχει δικαίωμα αντί για "υπαναχώρηση" ή μείωση, να απαιτήσει αποζημίωση για μη εκτέλεση της σύμβασης, αν οι ελλείψεις του έργου οφείλονται σε υπαιτιότητα του εργολάβου.
ΕΚ Άρθρο 385
Εργατικός Κώδικας
Σχετικότητα: 74.3%
ΕΚ Άρθρο 385: Ποινικές διατάξεις 1. Ο εργοδότης και οι εκπρόσωποί του, ως και οποιοσδήποτε τρίτος, που παραβαίνει τις παρ. 2 και 3 του άρθρου 381, τιμωρούνται με φυλάκιση ή και με χρηματική ποινή μέχρι δεκαπέντε χιλιάδες (15.000) ευρώ, και εφόσον δεν προβλέπεται βαρύτερη ποινή από άλλη διάταξη. 2. Ο εργοδότης και οι εκπρόσωποί του, που παραβαίνουν τις παρ. 5, 8 και 9 του άρθρου 381 ή που αρνούνται την πραγματική απασχόληση εργαζομένου που η απόλυσή του έχει κριθεί άκυρη με δικαστική απόφαση, τιμωρούνται με φυλάκιση ή και με χρηματική ποινή μέχρι τρεις (3.000) ευρώ για κάθε παράβαση η άρνηση. 3. Οποιοσδήποτε παραποιεί ή νοθεύει το αποτέλεσμα εκλογών για την ανάδειξη συλλογικών οργάνων ή αντιπροσώπων οποιασδήποτε συνδικαλιστικής οργάνωσης τιμωρείται με φυλάκιση μέχρι ενός (1) έτους ή χρηματική ποινή και εάν πρόκειται για μέλος εφορευτικής επιτροπής με φυλάκιση μέχρι δύο (2) ετών ή χρηματική ποινή. 4. Όποιος χρησιμοποιεί την επωνυμία ή αντιποιείται την εκπροσώπηση συνδικαλιστικής οργάνωσης χωρίς δικαίωμα, για δικό του όφελος, τιμωρείται με φυλάκιση μέχρι ενός (1) έτους ή χρηματική ποινή, αν η πράξη δεν τιμωρείται βαρύτερα από άλλη διάταξη. 5. Όποιος εμποδίζει με σωματική ή ψυχολογική βία τις συνεδριάσεις της διοίκησης ή τις συνελεύσεις μελών συνδικαλιστικών οργανώσεων τιμωρείται με φυλάκιση μέχρι ενός (1) έτους ή χρηματική ποινή, αν η πράξη δεν τιμωρείται βαρύτερα από άλλη διάταξη.
ΕΚ Άρθρο 561
Εργατικός Κώδικας
Σχετικότητα: 74.1%
ΕΚ Άρθρο 561: Ανώτατο Συμβούλιο Εργασίας (ΑΣΕ) 1. Στην Κεντρική Υπηρεσία του Υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης λειτουργεί Ανώτατο Συμβούλιο Εργασίας. Το Ανώτατο Συμβούλιο Εργασίας λειτουργεί σε Ολομέλεια και σε Τμήματα. 2. Στην αρμοδιότητα της Ολομέλειας του Ανώτατου Συμβουλίου Εργασίας ανήκει η έρευνα, η μελέτη και γνωμοδότηση σε κάθε θέμα που αφορά τον καθορισμό ή την άσκηση της εργατικής και κοινωνικής πολιτικής. Ειδικότερα, στην αρμοδιότητα της Ολομέλειας του Ανώτατου Συμβουλίου Εργασίας ανήκει: α) η γνωμοδότηση σε κάθε θέμα που παραπέμπεται σε αυτή από τον Υπουργό Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης ή άλλο Υπουργό ή με αίτηση τουλάχιστον τεσσάρων (4) μελών του για μέτρο ή ερώτημα που αναφέρεται σε θέματα κοινωνικής και εργατικής γενικά πολιτικής, β) η γνωμοδότηση για κήρυξη ως γενικά υποχρεωτικής συλλογικής σύμβασης εργασίας ή απόφασης διαιτησίας, γ) η γνωμοδότηση για την παράταση ισχύος των συλλογικών συμβάσεων εργασίας και αποφάσεων διαιτησίας που καταγγέλλονται, δ) η γνωμοδότηση για την έγκριση αιτήσεων για ομαδικές απολύσεις εργαζομένων, ε) η γνωμοδότηση σε κάθε θέμα που για λόγους γενικότερου ενδιαφέροντος παραπέμπεται στην Ολομέλεια από τα Τμήματα του Ανώτατου Συμβουλίου Εργασίας, στ) η γνωμοδότηση σε κάθε θέμα που η παραπομπή του στην Ολομέλεια προβλέπεται από ειδικές διατάξεις. 3. Στην αρμοδιότητα του Τμήματος Αμοιβής και Όρων Εργασίας των εργαζομένων στον Ιδιωτικό Τομέα ανήκει: α) η γνωμοδότηση για τον καθορισμό των αποδοχών εργαζομένων που φοιτούν σε αναγνωρισμένες τεχνικές και επαγγελματικές σχολές, για την εκμάθηση τέχνης, κατά το άρθρο 11 του ν.δ. 3789/1957 (Α’ 210) και του ν.δ. 3971/1959 (Α’ 187), β) η γνωμοδότηση για την έγκριση Κανονισμών Εργασίας επιχειρήσεων ή εκμεταλλεύσεων, για τους οποίους σύμφωνα με τις κείμενες διατάξεις, απαιτείται απόφαση του Υπουργού Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης ή σύμπραξη του, γ) η γνωμοδότηση σε κάθε θέμα που παραπέμπεται στο Τμήμα αυτό από την Ολομέλεια. 4. Στην αρμοδιότητα του Τμήματος Αμοιβής και Όρων Εργασίας εργαζομένων στον Δημόσιο Τομέα ανήκει η γνωμοδότηση σε θέματα που αφορούν το προσωπικό, που εργάζεται με σχέση ιδιωτικού δικαίου στο Δημόσιο, νπδδ και Ο.Τ.Α. και ειδικότερα: α) η συστηματική κατάταξη σε ομάδες επαγγελμάτων των εργαζομένων και ο καθορισμός της ιεράρχησης αυτών, ανάλογα με τον βαθμό εξειδίκευσης και της σημασίας κάθε επαγγέλματος, β) η εκπόνηση διαχρονικών μισθολογικών οργανογραμμάτων και η εισήγηση για την ένταξη στα πλαίσια αυτών των ομάδων επαγγελμάτων, των εργαζομένων με σχέση εργασίας ιδιωτικού δικαίου στο Δημόσιο, τους Ο.Τ.Α. και τα νπδδ και η σταδιακή εξομάλυνση των μισθολογικών διαφορών και εναρμόνιση των χορηγουμένων αμοιβών προς τις καταβαλλόμενες στον ιδιωτικό τομέα, γ) η παρακολούθηση της κατανομής του ανώτερου προσωπικού μεταξύ φορέων και γεωγραφικών περιοχών και η εισήγηση μέτρων για βελτίωση αυτής ή ανακατανομής του εξειδικευμένου προσωπικού, ανάλογα με τις παρουσιαζόμενες ανάγκες και τις συνθήκες της αγοράς εργασίας, δ) η γνωμοδότηση σε κάθε ερώτημα που παραπέμπεται σε αυτό από τον αρμόδιο κατά περίπτωση Υπουργό σε θέματα που αφορούν τους όρους, τις συνθήκες και την αμοιβή εργασίας του προσωπικού της κατηγορίας αυτής, ε) η γνωμοδότηση σε κάθε θέμα που παραπέμπεται στο Τμήμα αυτό από την Ολομέλεια. 5. Στην αρμοδιότητα του Τμήματος Ισότητας των Φύλων ανήκει η γνωμοδότηση για σχέδια νόμων, διοικητικών πράξεων και γενικά για θέματα που αναφέρονται στην εφαρμογή της αρχής των ίσων ευκαιριών και της ίσης μεταχείρισης ανδρών και γυναικών στις εργασιακές σχέσεις, εφόσον παραπέμπονται σε αυτό από τις αρμόδιες υπηρεσίες. 6. Στην αρμοδιότητα του Συμβουλίου Υγείας και Ασφάλειας των Εργαζομένων ανήκει η γνωμοδότηση αποκλειστικά σε θέματα προστασίας της υγείας των εργαζομένων και υγιεινής και ασφάλειας της εργασίας και ειδικότερα: α) Η διατύπωση γνώμης πάνω σε σχέδιο κανονιστικών και διοικητικών πράξεων που εκδίδεται σε εκτέλεση του Μέρους Α ’ του Τρίτου Βιβλίου, β) η διατύπωση γνώμης σε θέματα υγιεινής και ασφάλειας της εργασίας και προστασίας της υγείας των εργαζομένων, που υποβάλλονται από τις αρχές ή τους φορείς της παρ. 7 του άρθρου 25 του π.δ. 368/1989 (Α’ 163), γ) η εισήγηση προς τον Υπουργό Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης για την έκδοση νέων νομοθετικών ή κανονιστικών διαταγμάτων ή την τροποποίηση αυτών που ισχύουν, για την προστασία της υγείας των εργαζομένων και την υγιεινή και ασφάλεια της εργασίας. 7. Στην αρμοδιότητα του Τμήματος για την Αντιμετώπιση της Αδήλωτης Εργασίας ανήκει η εισήγηση και η υποβολή προτάσεων προς τον Υπουργό Εργασίας και Κοινω - νικής Ασφάλισης για την υλοποίηση στοχευμένων μέτρων για την πάταξη της αδήλωτης εργασίας και ιδίως για: α) την αποτελεσματική εφαρμογή του Οδικού Χάρτη για την Αδήλωτη Εργασία 2017-2019 και των ειδικότερων δράσεων που σχετίζονται με αυτόν, καθώς και την παρακολούθηση της εφαρμογής τους, β) τη μελέτη ποσοτικών και ποιοτικών χαρακτηριστικών, την πρόληψη, την καταστολή της αδήλωτης, ανασφάλιστης και πλημμελώς δηλωμένης εργασίας και εισφοροδιαφυγής, γ) την ενίσχυση του στελεχιακού δυναμικού και την αναβάθμιση του ρόλου, των μέσων και της αρμοδιότητας των ελεγκτικών μηχανισμών για την αποτελεσματικότερη αντιμετώπιση του φαινομένου, δ) τη διασύνδεση των πληροφοριακών συστημάτων συναρμοδίων υπηρεσιών και Υπουργείων για τον έλεγχο της αδήλωτης εργασίας, ε) τη διασφάλιση μέσω της νομοθεσίας και των απαιτούμενων κανονιστικών πράξεων, της αποτελεσματικής συνεργασίας των ελεγκτικών μηχανισμών, καθώς και των παραμετρικών αλλαγών σε ρυθμίσεις της εργατικής νομοθεσίας που συμβάλλουν στην αύξηση του φαινομένου της αδήλωτης ή και της μερικά δηλούμενης εργασίας, στ) την ανταλλαγή στοιχείων, με συναρμόδιους φορείς, την αλληλοενημέρωση για επιμέρους υπηρεσιακά σχέδια, καθώς και την ανταλλαγή τεχνογνωσίας, μεθόδων και εργαλείων ελέγχου, με στόχο την αύξηση της αποδοτικότητας των ελέγχων, ζ) την αξιολόγηση των συστημάτων διοικητικών κυρώσεων και εν γένει ποινών, την εξέταση παράλληλων ή εναλλακτικών μέσων συμμόρφωσης και τη δημιουργία πλαισίου άμεσης και επιτόπιας επιβολής κυρώσεων στη βάση αντικειμενικών κριτηρίων, η) τη θέσπιση ειδικών αντικειμενικών τεκμηρίων για την αντιμετώπιση της μη δήλωσης ή της πλημμελούς δήλωσης προσωπικού σε κλάδους δραστηριότητας με υψηλά ποσοστά αδήλωτης εργασίας, θ) τη στρατηγική και την αποτελεσματική εστίαση των ελέγχων, καθώς και τη συνεργασία για την κατάρτιση ειδικών επιχειρησιακών σχεδίων ελέγχων, ι) τη έγκαιρη και έγκυρη ανατροφοδότηση της πλατφόρμας της ΕΕ για την αντιμετώπιση της αδήλωτης εργασίας. Με απόφαση του Υπουργού Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης ρυθμίζεται κάθε άλλη αναγκαία λεπτομέρεια σχετικά με τη λειτουργία και τις αρμοδιότητες του Τμήματος για την Αντιμετώπιση της Αδήλωτης Εργασίας. 8. Στην αρμοδιότητα του Τμήματος Ελέγχου Ομαδικών Απολύσεων ανήκει ο έλεγχος σχεδιαζόμενων ομαδικών απολύσεων κατά τα ορ
1638/2023
2023Άρειος ΠάγοςΕργατικό ΔίκαιοΔικονομικό Δίκαιο
Σχετικότητα: 98.2%
Εργαζόμενος, αρχιτεχνίτης ηλεκτρολόγος Α' Ειδικότητας, μέλος συνεργείου επισκευής βλαβών δικτύου παροχής ηλεκτρικού ρεύματος. Στις 27.7.2018 περί ώρα 13.00 συνεργείο μετέβη στην περιοχή Μ. Γ. Σ. για αποκατάσταση βλάβης (θόρυβος και σπινθηρισμός σε στύλο παροχής όταν υπάρχει υγρασία). Εργοδηγός ανέθεσε στον εργαζόμενο οπτικό έλεγχο συνδεσμολογίας αναρριχώμενος στον στύλο. Δίκτυο χαμηλής τάσης 220V. Εργαζόμενος δεν ζήτησε διακοπή ρεύματος. Φορούσε δερματοπάνινα γάντια χωρίς μόνωση (αντί χορηγηθέντων πλαστικών μονωτικών γαντιών που είχε στο σάκο). Χρησιμοποίησε καστάνια χωρίς μονωτική λαβή (εργαλείο που δεν του χορηγήθηκε από εργοδότη). Ενώ προσπαθούσε να συσφίξει κοχλιοσυνδετήρα 3ης φάσης (καρυδάκι σφηνώθηκε σε οξειδωμένο παξιμάδι), το δεξί πόδι του ακούμπησε στο μεταλλικό πλαίσιο του στύλου. Ηλεκτρικό ρεύμα διήλθε από το σώμα του (επαφή με αγωγό 3ης φάσης διαμέσου μη μονωμένων γαντιών και καστάνιας, και με ουδετερογειωμένο πλαίσιο στύλου). Υπέστη ηλεκτροπληξία και απεβίωσε αμέσως. Εργοδηγός και άλλος ηλεκτροτεχνίτης είχαν αναχωρήσει για βλαβοληπτικό κέντρο. Εργαζόμενος είχε επαγγελματική πείρα και εκπαίδευση στη χρήση μέσων ατομικής προστασίας. Εργοδότης δεν προσκόμισε δελτίο χορήγησης υλικού για καστάνια με μονωτική λαβή ούτε έγγραφα βλαβοληπτικού κέντρου για επαρκές απόθεμα τέτοιων εργαλείων. Μητέρα θανόντος ζητά χρηματική ικανοποίηση για ψυχική οδύνη.
Το άρθρο 914 ΑΚ σε συνδυασμό με τα άρθρα 297, 298, 299, 300, 330, 932 ΑΚ και 16 ν. 551/1915 ορίζουν ότι για χρηματική ικανοποίηση λόγω ψυχικής οδύνης από εργατικό ατύχημα αρκεί υπαίτια ζημιογόνη πράξη ή παράλειψη του εργοδότη ή των προστηθέντων του. Το άρθρο 662 ΑΚ επιβάλλει γενική υποχρέωση πρόνοιας εργοδότη για ασφαλείς συνθήκες εργασίας. Τα άρθρα 4 ΠΔ 396/1994, 2 Ν. 158/1975, 4 παρ. 2 ΠΔ 108/2013 επιβάλλουν χορήγηση κατάλληλου εξοπλισμού ατομικής προστασίας και εποπτεία. Το δικαστήριο διαπίστωσε ότι οι προστηθέντες της εργοδότριας (διευθυντής και τομεάρχης δικτύου) δεν παρείχαν καστάνια με πιστοποιημένη μονωτική λαβή, ο εργοδηγός δεν έλεγξε τον εξοπλισμό εργασίας, δεν έδωσε εντολή διακοπής ρεύματος και δεν άσκησε εποπτεία με φυσική παρουσία. Ο θανών δεν φόρεσε τα χορηγηθέντα μονωτικά γάντια και χρησιμοποίησε μη μονωμένη καστάνια. Εφαρμόζοντας το άρθρο 300 ΑΚ, το δικαστήριο έκρινε συνυπαιτιότητα κατά 50% του θανόντος για μη χρήση μονωτικών γαντιών και κατά 50% των προστηθέντων της εργοδότριας για μη χορήγηση κατάλληλου εξοπλισμού και έλλειψη εποπτείας. Η αιτιώδης συνάφεια θεμελιώθηκε στο ότι η επαφή με αγωγό 3ης φάσης διαμέσου μη μονωμένων γαντιών και καστάνιας και με ουδετερογειωμένο πλαίσιο στύλου προκάλεσε τη διέλευση ρεύματος και την ηλεκτροπληξία.
Η αίτηση αναίρεσης απορρίφθηκε διότι το Εφετείο ορθά ερμήνευσε και εφάρμοσε τα άρθρα 914, 932, 297, 298, 300, 330 ΑΚ, 1 και 16 ν. 551/1915, 4 ΠΔ 396/1994, 2 Ν. 158/1975, 4 παρ. 2 ΠΔ 108/2013 σε συνδυασμό με το άρθρο 662 ΑΚ. Η εργοδότρια υπέχει αστική ευθύνη για το πταίσμα των προστηθέντων της (άρθρο 922 ΑΚ), που συνίσταται στη μη χορήγηση καστάνιας με μονωτική λαβή, την έλλειψη ελέγχου εξοπλισμού, τη μη διακοπή ρεύματος και την απουσία εποπτείας με φυσική παρουσία του εργοδηγού. Οι παραλείψεις αυτές παραβίασαν τις υποχρεώσεις ασφαλείας και συνδέονται αιτιωδώς με το θάνατο του εργαζομένου. Η συνυπαιτιότητα 50% του θανόντος για μη χρήση των χορηγηθέντων μονωτικών γαντιών δεν αποκλείει την ευθύνη της εργοδότριας. Το Εφετείο επιδίκασε 90.000 ευρώ ως χρηματική ικανοποίηση για ψυχική οδύνη της μητέρας. Δεν συντρέχει ανεπάρκεια αιτιολογίας, καθώς τα πραγματικά περιστατικά πληρούν το πραγματικό της υπαιτιότητας και της αιτιώδους συνάφειας.
Απορρίπτει την από 1.2.2022 και αριθ. κατάθ. 853/76/4.2.2022 αίτηση για αναίρεση της υπ' αριθ. 4042/2021 απόφασης του Εφετείου Αθηνών. Και επιβάλλει στην αναιρεσείουσα τα δικαστικά έξοδα της αναιρεσίβλητης, τα οποία προσδιορίζει στο ποσό των χιλίων οκτακοσίων (1.800) ευρώ.
1407/2014
2014Άρειος ΠάγοςΔικονομικό ΔίκαιοΕργατικό Δίκαιο
Σχετικότητα: 98.1%
Εργαζόμενος ηλικίας 28 ετών απασχολούνταν με σύμβαση ορισμένου χρόνου ως συντηρητής-ηλεκτρολόγος σε ξενοδοχειακή επιχείρηση, με καθήκοντα συντήρησης συσκευών και περιοδική άντληση υδάτων από φρεάτιο ανελκυστήρα στο ημιυπόγειο. Λόγω μερικής απόφραξης/θραύσης αγωγού απορροής, ακάθαρτα ύδατα διοχετεύονταν στο φρεάτιο, υπερχείλιζαν και πλημμύριζαν το δάπεδο (2-3 εκ.). Κατά την άντληση την 13-8-2008 χρησιμοποιήθηκε εμβαπτιζόμενη αντλία και φορητός προβολέας ιδιοκατασκευής πάνω σε μεταλλικό σωλήνα, με ακάλυπτο πολύμπριζο μήκους 8 μ. και καλώδιο προβολέα 75 εκ. Ο ηλεκτρικός πίνακας δεν έφερε ρελέ διαφυγής (30 mA). Ο εργαζόμενος δεν φορούσε υποδήματα με ηλεκτρική μόνωση. Σταγόνες νερού ήρθαν σε επαφή με το πολύμπριζο, διέρρευσε ρεύμα στον μεταλλικό σωλήνα και επήλθε ηλεκτροπληξία με ακαριαίο θάνατο.
Το άρθρο 300 § 1 ΑΚ προβλέπει μείωση ή αποκλεισμό αποζημίωσης λόγω συντρέχοντος πταίσματος, ενώ τα άρθρα 914 και 932 ΑΚ θεμελιώνουν αξίωση χρηματικής ικανοποίησης για ηθική βλάβη/ψυχική οδύνη. Κατά το άρθρο 662 ΑΚ και τα άρθρα 23 § 7, 32 ν. 1586/85, ο εργοδότης οφείλει να λαμβάνει μέτρα ασφάλειας (π.χ. αντιηλεκτροπληξιακά ρελέ) και να επιβλέπει την εφαρμογή τους. Το δικαστήριο διαπίστωσε ότι στο ημιυπόγειο υπήρχαν λιμνάζοντα ύδατα (2-3 εκ.), χρησιμοποιήθηκε προβολέας ιδιοκατασκευής με ακάλυπτο πολύμπριζο (8 μ.) σε μεταλλικό σωλήνα και καλώδιο 75 εκ., ο πίνακας δεν έφερε ρελέ 30 mA, και ο εργαζόμενος δεν φορούσε μονωτικά υποδήματα. Το συμβάν της 13-8-2008 ήταν ηλεκτροπληξία από διαρροή προς γη. Εφαρμόζοντας τα ανωτέρω, έκρινε ότι υφίσταται πταίσμα εργοδότη/προστηθέντος (έλλειψη ρελέ, ανοχή επισφαλούς φωτισμού, μη παροχή ΜΑΠ) και συντρέχον πταίσμα εργαζομένου (μη χρήση προστατευτικών, ανεπαρκής προσοχή παρά γνώση κινδύνου). Καθόρισε την ευθύνη σε 75% εργοδότη και 25% εργαζομένου και επιδίκασε χρηματική ικανοποίηση ψυχικής οδύνης.
Ο λόγος του άρθρου 559 αρ. 20 ΚΠολΔ απορρίφθηκε ως απαράδεκτος διότι αφορά εκτίμηση αποδείξεων και όχι παραμόρφωση εγγράφου. Ο λόγος του άρθρου 559 αρ. 19 ΚΠολΔ κρίθηκε αβάσιμος, επειδή η απόφαση του Εφετείου περιέχει πλήρεις, σαφείς και μη αντιφατικές αιτιολογίες, ορθά ερμηνεύοντας και εφαρμόζοντας τα άρθρα 914, 300 και 330 ΑΚ για αμέλεια εργοδότη και συντρέχον πταίσμα (75%/25%). Ο λόγος του άρθρου 559 αρ. 11 ΚΠολΔ απορρίφθηκε ως αβάσιμος/απαράδεκτος, αφού δεν υπήρξε δικαστική ομολογία περί ειδικότητας «συντηρητή», αλλά αιτιολογημένη άρνηση και η εκτίμηση των αποδείξεων είναι αναιρετικώς ανέλεγκτη. Με βάση τα ανωτέρω, η επιδίκαση χρηματικής ικανοποίησης λόγω ψυχικής οδύνης ήταν νομίμως και επαρκώς αιτιολογημένη.
Απορρίπτει την από 15-4-2012 αίτηση των Δ. Μ. κ.λ.π. για αναίρεση της 49 /2012 αποφάσεως του Εφετείου Δωδεκανήσου. Καταδικάζει τους αναιρεσείοντες στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσίβλητων, τα οποία ορίζει σε χίλια οκτακόσια (1.800) ευρώ.
542/2015
2015Άρειος ΠάγοςΔικονομικό ΔίκαιοΑστικό Δίκαιο
Σχετικότητα: 97.9%
Εργοδότης ανέθεσε σε εργαζόμενο (τεχνίτη οικοδόμο, πρόσληψη 1-6-2005) εκφόρτωση έξι δεμάτων σιδηροσωλήνων σε εργοτάξιο οδικού έργου, όπου διέρχονταν εναέρια ηλεκτροφόρα καλώδια μέσης τάσης 20.000V. Χρησιμοποιήθηκε γερανοφόρο όχημα του εργοδότη, χειριζόμενο από προστηθέντα (χειριστή από 1-11-2006). Κατά τη μεταφορά του τελευταίου δέματος, τα συρματόσχοινα του βραχίονα ήλθαν σε επαφή με τα καλώδια, ενώ ο εργαζόμενος ήταν σε επαφή με τον γερανό, με αποτέλεσμα ηλεκτροπληξία και θάνατο. Οι τεχνικοί ασφαλείας/εργοδηγοί του εργοδότης δεν είχαν εξασφαλίσει χώρο μακριά από τους αγωγούς ούτε είχαν λάβει πρόσθετα μέτρα (εκτροπή καλωδίων, φράγματα/επισημάνσεις ή διακοπή ρεύματος). Το έδαφος ήταν χαλαρό, δυσχεραίνοντας ασφαλή θέση του γερανού. Θυγατέρα του θανόντος, 16 ετών, διαμένουσα στην Αυστραλία με τη μητέρα της, δεν συγκατοικούσε αλλά είχε τηλεφωνική επικοινωνία και συναισθηματικό δεσμό. Χρηματική ικανοποίηση ψυχικής οδύνης προσδιορίστηκε σε 80.000 ευρώ.
Το άρθρο 300 § 1 Α.Κ. προβλέπει μείωση ή μη επιδίκαση αποζημίωσης όταν ο ζημιωθείς συντέλεσε με πταίσμα στη ζημία. Το άρθρο 922 Α.Κ. καθιερώνει ευθύνη του προστήσαντος για παράνομες και υπαίτιες πράξεις προστηθέντος κατά την υπηρεσία, ενώ το άρθρο 932 εδ. 3 Α.Κ. επιτρέπει χρηματική ικανοποίηση ψυχικής οδύνης σε μέλη της οικογένειας του θύματος. Κατά τα άρθρα 559 αριθ. 1, 19, 10 και 8 περ. β Κ.Πολ.Δ. ρυθμίζονται λόγοι αναιρέσεως για σφάλματα εφαρμογής νόμου, ανεπάρκεια αιτιολογιών, έλλειψη αποδείξεως και μη λήψη ισχυρισμών, αντιστοίχως. Το δικαστήριο διαπίστωσε ότι η εκφόρτωση γινόταν υπό εναέρια καλώδια 20.000V, χωρίς λήψη μέτρων (εκτροπή ή διακοπή ρεύματος, φράγματα/σήμανση). Ο γερανός δεν μπορούσε να στηθεί ασφαλώς λόγω χαλαρού εδάφους και τοποθετήθηκε πλησίον των καλωδίων, με αποτέλεσμα επαφή συρματόσχοινων και θανατηφόρα ηλεκτροπληξία. Δεν προέκυψε συνυπαιτιότητα του θύματος. Η θυγατέρα, 16 ετών και διαμένουσα στο εξωτερικό, διατηρούσε συναισθηματικό δεσμό και επικοινωνία, παρά τη μη συγκατοίκηση. Εφαρμόζοντας τις διατάξεις, το δικαστήριο έκρινε ότι ο εργοδότης ευθύνεται κατά 922 Α.Κ. για την αμελή παράλειψη μέτρων των προστηθέντων, ότι δεν συντρέχει συνυπαιτιότητα κατά 300 § 1 Α.Κ., και ότι η θυγατέρα εμπίπτει στην «οικογένεια» του 932 εδ. 3 Α.Κ. για ψυχική οδύνη. Ως προς τους λόγους αναιρέσεως, διαπίστωσε επαρκείς και σαφείς αιτιολογίες, μη απαιτούμενη ειδική μνεία συγκεκριμένων αποδεικτικών μέσων (559 αριθ. 10), και μη νομιμότητα της προβληθείσας καταχρηστικότητας (281 Α.Κ.).
Δεν υπήρξε ευθεία ή εκ πλαγίου παραβίαση των άρθρων 914, 922 και 932 Α.Κ., καθώς ο θανατωθείς θεωρείται «τρίτος» του άρθρου 922 Α.Κ. και η δικαιούχος περιλαμβάνεται στην «οικογένεια» του άρθρου 932 εδ. 3 Α.Κ. Παρέχονται επαρκείς, σαφείς και μη αντιφατικές αιτιολογίες για την έλλειψη συνυπαιτιότητας και για την ιδιότητα της δικαιούχου ως μέλους της οικογένειας. Ο λόγος από το άρθρο 559 αριθ. 10 Κ.Πολ.Δ. είναι απαράδεκτος, διότι δεν απαιτείται αναφορά του συγκεκριμένου αποδεικτικού μέσου για κάθε παραδοχή και προβάλλει κατ’ επίφαση εσφαλμένη εκτίμηση αποδείξεων (άρθρο 561 § 1 Κ.Πολ.Δ.). Ο λόγος από το άρθρο 559 αριθ. 8 περ. β Κ.Πολ.Δ. είναι απαράδεκτος, επειδή ο ισχυρισμός καταχρηστικότητας (άρθρο 281 Α.Κ.) ήταν μη νόμιμος και συνιστούσε άρνηση της αγωγής, άνευ ουσιώδους επίδρασης στην έκβαση. Κατ’ αποτέλεσμα, όλοι οι προβληθέντες λόγοι αναιρέσεως απορρίπτονται.
Απορρίπτει την από 10 Φεβρουαρίου 2014 αίτηση της ανώνυμης εταιρείας με την επωνυμία "ΑΚΤΩΡ Ανώνυμη Τεχνική Εταιρεία" για αναίρεση της 6396/2013 αποφάσεως του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών. Καταδικάζει την αναιρεσείουσα στη δικαστική δαπάνη της αναιρεσίβλητης, την οποία ορίζει σε δύο χιλιάδες επτακόσια (2.700) ευρώ.
2097/2014
2014Άρειος ΠάγοςΑστικό ΔίκαιοΕργατικό Δίκαιο
Σχετικότητα: 97.8%
Εργαζόμενος σε τεχνική εταιρία ως βοηθός τεχνίτης/γομωτής από τον Ιούλιο 2005 εκτελούσε στις 4-12-2006 εργασία αντικατάστασης ξύλινου στύλου με τσιμεντένιο σε δίκτυο μέσης τάσης 20 kV σε υποσταθμό περιοχής. Είχε προγραμματιστεί διακοπή ρεύματος από 11:00 έως 11:30, κατόπιν αίτησης του εργοδότη στις 1-12-2006 και σχετικού σημειώματος χειρισμών στις 3-12-2006. Το συνεργείο του εργοδότη αφίχθηκε περί τις 10:30, πριν από τους τεχνικούς του κυρίου του έργου και πριν από την πιστοποίηση απομόνωσης. Ο επικεφαλής του συνεργείου, με πολυετή εμπειρία σε αντίστοιχες εργασίες, αποφάσισε να ξεκινήσει την ανύψωση και τοποθέτηση του στύλου χωρίς διακοπή ρεύματος, παρά τις αντιρρήσεις των λοιπών μελών. Κατά την ανύψωση ο στύλος ήλθε σε επαφή με τους υπερκείμενους αγωγούς, προκαλώντας ηλεκτροπληξία και θάνατο του εργαζομένου. Οι ηλεκτρολογικές εργασίες στον στύλο δεν περιλαμβάνονταν στο έργο του εργοδότη και τα συνεργεία των δύο εταιριών θα εργάζονταν διαδοχικά.
Το άρθρο 914 ΑΚ, σε συνδυασμό με το άρθρο 932 ΑΚ και το άρθρο 16 § 1 ν. 551/1915, θεμελιώνει χρηματική ικανοποίηση για ψυχική οδύνη λόγω εργατικού ατυχήματος όταν υπάρχει υπαίτια και παράνομη πράξη ή παράλειψη του εργοδότη/κυρίου έργου ή των προστηθέντων. Τα άρθρα 3 και 4 Π.Δ. 305/1996 και το άρθρο 7 Π.Δ. 17/1996 επιβάλλουν μέτρα πρόληψης, σχέδιο ασφάλειας και, όταν απαιτείται, συντονιστή ασφαλείας (άρθρα 3 §2, 6 §3, 8 §2 Π.Δ. 305/1996). Το δικαστήριο διαπίστωσε ότι η διακοπή ρεύματος είχε προγραμματισθεί για 11:00–11:30 (σημείωμα 3-12-2006), κατόπιν αίτησης του εργοδότη (1-12-2006), και ότι ο επικεφαλής του συνεργείου, με εμπειρία άνω της δεκαετίας, ξεκίνησε στις 10:30 την ανύψωση/τοποθέτηση του τσιμεντένιου στύλου ανάμεσα σε αγωγούς μέσης τάσης 20 kV, παρά τις αντιρρήσεις των άλλων, χωρίς πιστοποιημένη απομόνωση. Εφαρμόζοντας τα ανωτέρω, το δικαστήριο εξέτασε αν υφίσταται πταίσμα του εργοδότη/κυρίου έργου. Έκρινε ότι το μόνο πρόσφορο μέτρο ήταν η διακοπή, την οποία είχε ζητήσει και γνωστοποιήσει ο εργοδότης, και ότι η πρόωρη έναρξη εργασιών ήταν αυτόβουλη ενέργεια του συνεργείου. Επίσης, συντονιστής δεν απαιτούνταν, επειδή τα συνεργεία δεν εργάζονταν ταυτόχρονα.
Απορρίφθηκαν οι λόγοι αναιρέσεως διότι, με σαφείς και επαρκείς αιτιολογίες, κρίθηκε ότι δεν υφίσταται πταίσμα των ευθυνόμενων προσώπων: η διακοπή ρεύματος είχε αιτηθεί και προγραμματισθεί για την 11η ώρα, το συνεργείο είχε ενημερωθεί και η πρόωρη έναρξη στις 10:30 ήταν αποκλειστικά επιλογή του επικεφαλής με πολυετή εμπειρία. Η επίκληση υποχρέωσης διορισμού συντονιστή ασφαλείας ήταν εσφαλμένη, αφού δεν υπήρχαν περισσότερα του ενός συνεργεία να εργάζονται ταυτόχρονα. Ο ισχυρισμός περί έλλειψης εκπαίδευσης δεν ευδοκίμησε, καθώς ο παθών διέθετε υπερδεκαετή σχετική εμπειρία. Ο λόγος περί μη λήψης υπόψη της έκθεσης επιθεωρητών απερρίφθη, επειδή η απόφαση βεβαιώνει τη συνεκτίμηση όλων των νομίμως προσκομισθέντων αποδεικτικών μέσων. Επομένως, δεν στοιχειοθετήθηκαν παραβιάσεις των άρθρων 559 αρ. 1, 19, 8 και 11γ ΚΠολΔ.
Απορρίπτει την από 5-9-2013 αίτηση και τους από 14-1-2014 με ιδιαίτερο δικόγραφο πρόσθετους λόγους αναίρεσης της υπ' αρ. 4366/2013 απόφασης του Εφετείου Αθηνών. Επιβάλλει στους αναιρεσείοντες τη δικαστική δαπάνη των αναιρεσίβλητων την οποία ορίζει στο ποσό των χιλίων οκτακοσίων (1800) ευρώ.
561/2015
2015Άρειος ΠάγοςΔικονομικό ΔίκαιοΑστικό Δίκαιο
Σχετικότητα: 97.7%
Εργοδότης κεραμοποιίας με εργοστάσιο και δίκτυο διανομής απασχολούσε περίπου 100 εργαζομένους και διέθετε 14 φορτηγά, 10 γερανοφόρα με ανυψωτικά. Εργαζόμενος προσλήφθηκε στις 2-4-2001 ως οδηγός, 32 ετών, έγγαμος με δύο ανήλικα, με άδεια οδήγησης Γ κατηγορίας. Το ανυψωτικό τύπου G 1830/N 3L είχε βραχίονα 11,90 μ. (1.200 κιλά) και με πρόσθετο βραχίονα 17,80 μ. (400 κιλά)· δεν απαιτούνταν άδεια χειριστή (ΠΔ 31/1990). Έλαβε θεωρητική και πρακτική εκπαίδευση διάρκειας ενός μήνα, ανεπαρκή ως προς τον κίνδυνο επαγωγής ρεύματος κοντά σε καλώδια μέσης τάσης. Στις 20-7-2001 (07:30–07:50) ακινητοποίησε το γερανοφόρο σε απόσταση 5 μ. από την πρόσοψη, κάτω από καλώδια σε ύψος ~6 μ., για εκφόρτωση στον 3ο όροφο (ύψος 9,95 μ.). Παρά προειδοποιήσεις, προσέγγισε τον βραχίονα σε 0,5 μ. από καλώδια 22.000 V και υπέστη θανατηφόρα ηλεκτροπληξία. Υπήρχε διαθέσιμος ασφαλής χώρος στη βόρεια πλευρά. Συντρέχον πταίσμα θύματος 80%. Ο εργοδότης δεν όρισε έμπειρο «κουμανταδόρο» ούτε ενημέρωσε επαρκώς για τον κίνδυνο επαγωγής.
Το άρθρο 336 § 4 ΚΠολΔ επιτρέπει τη χρήση διδαγμάτων κοινής πείρας για τη θεμελίωση ή την υπαγωγή πραγματικών περιστατικών, ενώ τα άρθρα 559 αρ. 1 και 19 ΚΠολΔ καθορίζουν τους αναιρετικούς ελέγχους για παραβίαση κανόνα δικαίου και έλλειψη νόμιμης βάσης. Κατά το άρθρο 914 ΑΚ και 932 ΑΚ, χρηματική ικανοποίηση λόγω ψυχικής οδύνης οφείλεται όταν συντρέχει οποιαδήποτε αμέλεια, χωρίς να απαιτείται ειδική παράβαση του άρθρου 16 § 1 ΚΝ 551/1915. Οι υποχρεώσεις πρόνοιας απορρέουν και από το άρθρο 662 ΑΚ και ΠΔ 17/1996. Το δικαστήριο διαπίστωσε ότι ο χειριστής είχε μόλις ένα μήνα εκπαίδευσης, χωρίς πλήρη ενημέρωση για επαγωγή ρεύματος. Το μηχάνημα είχε ανυψωτική ικανότητα 1.200 κιλά (11,90 μ.) και 400 κιλά (17,80 μ.) και δεν απαιτούσε άδεια (ΠΔ 31/1990). Στις 20-7-2001 το γερανοφόρο στάθμευσε 5 μ. από την πρόσοψη, κάτω από καλώδια μέσης τάσης, με προσέγγιση 0,5 μ. του βραχίονα σε 22.000 V, ενώ υπήρχε ασφαλής εναλλακτική στη βόρεια πλευρά. Το θύμα συνέβαλε κατά 80%, αλλά ο εργοδότης παρέλειψε έμπειρο βοηθό και επαρκή ενημέρωση. Εφαρμόζοντας τα ανωτέρω, το Εφετείο ορθά θεμελίωσε αιτιώδη συνάφεια με βάση κοινή πείρα και αμέλεια εργοδότη, παρείχε επαρκείς και σαφείς αιτιολογίες και δεν παραβίασε τα άρθρα 559 αρ. 1 και 19 ΚΠολΔ. Η παρατήρηση ότι σε δυσχερείς εκφορτώσεις απαιτείται παρουσία έμπειρου προσώπου και ότι οι προειδοποιήσεις τρίτων δεν διέκοψαν την αιτιώδη συνάφεια ήταν συμβατή με την κοινή λογική.
Η αναίρεση απορρίφθηκε διότι το Εφετείο ορθά εφάρμοσε τα άρθρα 914 και 932 ΑΚ (αρκεί οποιαδήποτε αμέλεια για ψυχική οδύνη σε εργατικό ατύχημα) και τις υποχρεώσεις πρόνοιας (άρθρο 662 ΑΚ, ΠΔ 17/1996), διαπιστώνοντας ανεπαρκή εκπαίδευση ως προς τον κίνδυνο επαγωγής, μη ορισμό έμπειρου βοηθού και ύπαρξη ασφαλέστερης θέσης εκφόρτωσης. Οι αιτιολογίες ήταν πλήρεις και σαφείς ως προς αιτιώδη συνάφεια, τονίζοντας ότι οι προειδοποιήσεις εργολάβου/εργατών δεν διέκοψαν τον αιτιώδη σύνδεσμο. Η κρίση περί συντρέχοντος πταίσματος 80% του θύματος και το κριτήριο ανάγκης έμπειρου προσώπου μέχρι συμπλήρωσης τριμήνου εμπειρίας στηρίχθηκαν σε διδάγματα κοινής πείρας (άρθρο 336 § 4 ΚΠολΔ). Δεν υπήρξε παραβίαση κανόνα δικαίου (559 αρ. 1 ΚΠολΔ) ούτε έλλειψη νόμιμης βάσης (559 αρ. 19 ΚΠολΔ).
Απορρίπτει την αίτηση αναίρεσης κατά της απόφασης 7/2013 του Εφετείου Καλαμάτας. Και Καταδικάζει τους αναιρεσείοντες στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων των αναιρεσιβλήτων, τα οποία ορίζει στο ποσό των χιλίων εκατό (1.100) ευρώ.
80/2016
2016Άρειος ΠάγοςΑστικό ΔίκαιοΕργατικό Δίκαιο
Σχετικότητα: 97.6%
Εργαζόμενος 28 ετών με πτυχίο ηλεκτρονικού απασχολούνταν από τον Μάιο 2008 με σύμβαση ορισμένου χρόνου ως συντηρητής-ηλεκτρολόγος σε ξενοδοχειακή επιχείρηση, σε βάρδιες με δύο συναδέλφους. Καθήκοντά του: συντήρηση συσκευών, επισκευή υδραυλικών και συχνά (1-2 φορές εβδομαδιαίως) άντληση υδάτων από φρεάτιο ανελκυστήρα σε ημιυπόγειο χώρο με πλημμύρες λόγω μερικής απόφραξης/ρήξης αγωγού, βάθους ~20 εκ., με ύδατα 2-3 εκ. στο δάπεδο. Στις 13.8.2008, 17:55, χρησιμοποιήθηκε εμβαπτιζόμενη αντλία και προβολέας ιδιοκατασκευής σε μεταλλικό σωλήνα, καλώδιο 75 εκ., τρίποδο με ρόδες, ακάλυπτο πολύμπριζο δεμένο στον σωλήνα με καλώδιο 8 μ. Χωρίς φωτισμό στο φρεάτιο, σύνδεση σε ρευματοδότη, επαφή νερού με πολύμπριζο, διαρροή ρεύματος στον σωλήνα, εργαζόμενος σε ύδατα χωρίς υποδήματα με ηλεκτρική μόνωση, επήλθε ηλεκτροπληξία και ακαριαίος θάνατος. Η εγκατάσταση δεν είχε ρελέ διαφυγής (30 mA), χρησιμοποιήθηκε φορητός φωτισμός >42V. Δεν αποδείχθηκε ότι ο προβολέας κατασκευάστηκε από τον εργαζόμενο. Συνυπαιτιότητα εργαζομένου: 25%.
Το άρθρο 16 § 1 κ.ν. 551/1915 ρυθμίζει πλήρη αποζημίωση για περιουσιακή ζημία μόνο σε περιπτώσεις δόλου ή μη τήρησης όρων ασφαλείας, ενώ για χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης/ψυχικής οδύνης εφαρμόζονται τα άρθρα 914 και 932 ΑΚ. Το άρθρο 662 ΑΚ και οι κανόνες ν. 1568/1985 και π.δ. 395/1994, 396/1994 επιβάλλουν μέτρα ασφάλειας (RCD, κατάλληλος εξοπλισμός, ατομική προστασία). Κατά το άρθρο 559 ΚΠολΔ (αρ. 1, 19, 20) παραβίαση ουσιαστικού κανόνα ή έλλειψη νόμιμης βάσης/παραμόρφωση εγγράφου ελέγχεται εν αναιρεσει. Το δικαστήριο διαπίστωσε ότι ο εργαζόμενος αντλούσε συχνά ύδατα από φρεάτιο βάθους ~20 εκ. με πλημμύρα 2-3 εκ., χρησιμοποιώντας προβολέα ιδιοκατασκευής με ακάλυπτο πολύμπριζο (καλώδιο 8 μ.) σε μεταλλικό σωλήνα και αντλία, χωρίς ηλεκτρικά μονωτικά υποδήματα. Ο ηλεκτρικός πίνακας στερούνταν RCD (30 mA) και χρησιμοποιήθηκε φωτισμός >42V. Στις 13.8.2008, 17:55, επαφή νερού με πολύμπριζο προκάλεσε διαρροή και ηλεκτροπληξία, με ακαριαίο θάνατο. Εφαρμόζοντας τα ανωτέρω, έκρινε ότι υπήρξε αμέλεια εργοδότη/διευθυντή (μη λήψη μέτρων, ανοχή επικίνδυνου εξοπλισμού, μη χορήγηση υποδημάτων), θεμελιώνοντας ευθύνη για χρηματική ικανοποίηση. Οι αιτιάσεις περί εσφαλμένης εφαρμογής άρθρου 662 ΑΚ και αντιφάσεων/ανεπάρκειας αιτιολογιών απορρίφθηκαν, όπως και ο ισχυρισμός παραμόρφωσης εγγράφου, αφού το αποδεικτικό πόρισμα δεν στηρίχθηκε κυρίως σε αυτό.
Απορρίφθηκε ο λόγος από άρθρο 559 αρ. 1 ΚΠολΔ, διότι δεν παραβιάστηκε ο κανόνας του άρθρου 662 ΑΚ: η υπαιτιότητα θεμελιώθηκε επαρκώς στην έλλειψη RCD (30 mA), στη χρήση μη ασφαλούς προβολέα και πολύμπριζου, στον φορητό φωτισμό >42V και στη μη χορήγηση μονωτικών υποδημάτων. Οι περαιτέρω αιτιάσεις περί αποκλειστικής ευθύνης του εργαζομένου είναι απαράδεκτες (άρθρο 561 § 1 ΚΠολΔ), ως αναφερόμενες στην εκτίμηση αποδείξεων. Δεν υφίσταται έλλειψη νόμιμης βάσης: οι αιτιολογίες για τα καθήκοντα (άντληση 1-2 φορές/εβδομάδα, εντολές διεύθυνσης) είναι σαφείς και μη αντιφατικές, και ο μη προσδιορισμός του χρόνου ρήξης αγωγού είναι μη κρίσιμος (άρθρο 559 αρ. 19 ΚΠολΔ). Ο ισχυρισμός παραμόρφωσης της αναγγελίας πρόσληψης απορρίφθηκε, διότι το πόρισμα δεν στηρίχθηκε αποκλειστικά/κυρίως στο έγγραφο (άρθρο 559 αρ. 20 ΚΠολΔ). Οι λόγοι περί μη παράθεσης διατάξεων ή περί εντολής/μίσθωσης εργασίας είναι απαράδεκτοι, αφού η έλλειψη μείζονος πρότασης δεν ιδρύει αναιρετικό λόγο και οι αναγκαίες διατάξεις συμπληρώνονται (άρθρο 578 ΚΠολΔ). Ως εκ τούτου, η αίτηση αναίρεσης απορρίφθηκε και επιβλήθηκαν έξοδα (άρθρα 176, 183, 191 § 2 ΚΠολΔ).
ΑΠΟΡΡΙΠΤΕΙ την από 9.4.2012 αίτηση των: α) ανώνυμης εταιρείας με την επωνυμία "ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΑ ΕΛΛΑΔΟΣ ... Α.Ε." και β) Ε. Τ. του Ε. κατά των Δ. Μ. κ.λ.π., περί αναιρέσεως της 49/2012 αποφάσεως του Εφετείου Δωδεκανήσου. Και ΚΑΤΑΔΙΚΑΖΕΙ τους αναιρεσείοντες στην πληρωμή χιλίων οκτακοσίων (1.800) ευρώ, για τα δικαστικά έξοδα των αναιρεσιβλήτων.
114/2012
2012Άρειος ΠάγοςΑστικό ΔίκαιοΔικονομικό Δίκαιο
Σχετικότητα: 97.5%
Κύριοι οικοπέδου ανέγειραν διώροφη οικοδομή, εκκινώντας εργασίες τον Νοέμβριο 2003 πριν από την έκδοση άδειας. Είχαν αναθέσει μελέτη και επίβλεψη σε μηχανικούς, αλλά διατήρησαν καθημερινή παρακολούθηση, επίβλεψη και παροχή εντολών. Κοντά στην οικοδομή διέρχονταν εναέριοι ηλεκτροφόροι αγωγοί σε απόσταση περίπου 1 μ. από το άκρο της πλάκας και ύψος περίπου 2 μ. από την οροφή, κάτω από το ελάχιστο όριο 2,50 μ. (άρθρο 234 παρ. Γ4 Υπ. Απ. 70261/2874). Στις 10-3-2004, εργολάβος που εκτελούσε σκυροδέτηση στον 2ο όροφο, χρησιμοποιώντας μεταλλικό αλφαδοπήχη μήκους 2,50 μ., ήλθε σε επαφή με τους αγωγούς, υπέστη ηλεκτροπληξία και έπεσε από ύψος ~8 μ., με θανατηφόρο αποτέλεσμα. Εργαζόμενοι είχαν ζητήσει μέτρα ασφαλείας· ο κύριος του έργου δεν ειδοποίησε εγγράφως τη ΔΕΗ πριν από την έναρξη, ούτε ελήφθησαν μέτρα. Επιβλέπουσα μηχανικός είχε δηλώσει ψευδώς ότι οι γραμμές περνούν μακριά. Ο θανών ήταν 28 ετών. Συνυπαιτιότητα προσδιορίστηκε σε 70% για κύριους/επιβλέποντες και 30% για τον εργολάβο.
Το άρθρο 16 § 1 ν. 551/1915, σε συνδυασμό με τα άρθρα 914 και 922 ΑΚ και τα άρθρα 78-79 π.δ. 1073/1981, θεμελιώνει ευθύνη από αδικοπραξία όταν υπάρχει υπαίτια πράξη ή παράλειψη και παραβίαση μέτρων ασφαλείας· η χρηματική ικανοποίηση λόγω ψυχικής οδύνης επιδικάζεται κατά το άρθρο 932 ΑΚ χωρίς να απαιτείται ειδική αμέλεια του άρθρου 16 ν. 551/1915. Το δικαστήριο διαπίστωσε ότι οι κύριοι του έργου ξεκίνησαν εργασίες τον Νοέμβριο 2003 πριν την άδεια, παρείχαν καθημερινές οδηγίες, γνώριζαν εναέριους αγωγούς σε ~1 μ. από άκρο και ~2 μ. πάνω από οροφή (ελάχιστο 2,50 μ.), δεν ειδοποίησαν έγκαιρα τη ΔΕΗ, και αγνόησαν αιτήματα εργαζομένων για μέτρα. Στις 10-3-2004 ο εργολάβος, χρησιμοποιώντας αλφαδοπήχη 2,50 μ., ήλθε σε επαφή με τους αγωγούς, υπέστη ηλεκτροπληξία και έπεσε από ~8 μ.· η συνυπαιτιότητα προσδιορίστηκε σε 70% για κύριους/επιβλέποντες και 30% για τον εργολάβο. Εφαρμόζοντας τις ανωτέρω διατάξεις, έκρινε ότι η παράλειψη ειδοποίησης της ΔΕΗ και λήψης ειδικών μέτρων ασφαλείας είχε πρόσφορη αιτιώδη συνάφεια με το θανατηφόρο αποτέλεσμα, θεμελιώνοντας πταίσμα των κυρίων του έργου/επιβλεπόντων και δικαίωμα της οικογένειας σε εύλογη χρηματική ικανοποίηση κατά το άρθρο 932 ΑΚ.
Η αναίρεση απορρίφθηκε διότι δεν υπήρξε ευθεία ή εκ πλαγίου παραβίαση των άρθρων 330, 914 και 922 ΑΚ: η παράλειψη των κυρίων του έργου να ειδοποιήσουν τη ΔΕΗ και να λάβουν μέτρα ασφαλείας, ενώ διατηρούσαν επίβλεψη και διεύθυνση, είχε αιτιώδη συνάφεια με το θανατηφόρο ατύχημα της 10-3-2004. Οι αιτιολογίες του Εφετείου ήταν πλήρεις και σαφείς (άρθρο 559 αρ. 19 ΚΠολΔ), περιγράφοντας την επικινδυνότητα των αγωγών (αποστάσεις ~1 μ. από άκρο, ~2 μ. ύψος έναντι ελάχιστου 2,50 μ.) και την καθημερινή επίβλεψη/παροχή εντολών. Ο ισχυρισμός περί αποκλειστικής υπαιτιότητας του θανόντος συνιστά άρνηση και δεν αποτελεί «πράγμα» (άρθρο 559 αρ. 8 ΚΠολΔ), ενώ ο ισχυρισμός περί συγγνωστής πλάνης ήταν απαράδεκτος και αόριστος. Η επιδίκαση ποσών ψυχικής οδύνης δεν ελέγχεται αναιρετικά (άρθρο 932 ΑΚ, 561 παρ. 1 ΚΠολΔ) και η αρχή της αναλογικότητας δεν εφαρμόζεται ευθέως.
Απορρίπτει την από 14-6-2009 αίτηση και τους από 08-03-2011 πρόσθετους λόγους για αναίρεση της υπ' αριθ. 207/2009 αποφάσεως του Εφετείου Λαρίσης. Καταδικάζει την αναιρεσείουσα στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσίβλητων, τα οποία ορίζει σε δύο χιλιάδες επτακόσια (2.700) ευρώ.
246/2022
2022Άρειος ΠάγοςΕργατικό ΔίκαιοΑστικό Δίκαιο
Σχετικότητα: 97.5%
Ανώνυμη εταιρία τεχνικών έργων προσέλαβε ηλεκτροτεχνίτη με σύμβαση εξαρτημένης εργασίας ορισμένου χρόνου από 25-1-2011 έως 24-1-2013 για εκτέλεση έργου κατασκευής εναέριων παροχών χαμηλής τάσης της ΔΕΗ. Την 2-9-2011 περί ώρα 14:30, ο εργαζόμενος, 34 ετών, έγγαμος με δύο ανήλικα τέκνα, μετέβη για αποξήλωση ηλεκτρικής οικιακής παροχής, έχοντας εκτελέσει την ίδια εργασία άλλες πέντε με έξι φορές την ίδια ημέρα. Έστησε μεταλλική αρθρωτή φορητή κλίμακα ύψους 6 μέτρων σε τσιμεντένιο στύλο ΔΕΗ ύψους 8 μέτρων, από την πλευρά του πεζοδρομίου όπου το έδαφος ήταν χωμάτινο. Ανέβηκε για αποσύνδεση οικιακής παροχής από δίκτυο χαμηλής τάσης 220 Volt με τρεις φάσεις, δεμένος με ειδική ζώνη και φορώντας ειδικά παπούτσια και γάντια ασφαλείας που εκτείνονταν μέχρι τον καρπό των χεριών. Αφού ολοκλήρωσε τις εργασίες, έχασε την ισορροπία του και ακούμπησε με το γυμνό σημείο του αριστερού χεριού σε μία από τις τρεις φάσεις και με τα δύο πόδια διαδοχικά στον επίτονα, υπέστη ηλεκτροπληξία που προκάλεσε αμέσως το θάνατό του. Η εργοδότρια είχε συνάψει ασφαλιστική σύμβαση αστικής ευθύνης έναντι τρίτων με ασφαλιστήριο συμβόλαιο από 1-12-2010 μέχρι 1-12-2013, που περιλάμβανε απαλλακτική ρήτρα για περιπτώσεις δόλου ή βαριάς αμέλειας.
Το άρθρο 1 του Ν. 551/1915 σε συνδυασμό με τα άρθρα 914 και 932 του ΑΚ ορίζει ότι χρηματική ικανοποίηση προς αποκατάσταση ψυχικής οδύνης οφείλεται επί εργατικού ατυχήματος όταν συντρέχουν οι όροι της αδικοπραξίας, αρκούσης οποιασδήποτε αμέλειας του εργοδότη. Τα άρθρα 7 και 11 ΠΔ 17/1996 και 3, 4, 6, 9 ΠΔ 395/1994 επιβάλλουν στον εργοδότη υποχρέωση λήψης μέτρων ασφαλείας και παροχής κατάλληλου εξοπλισμού. Το δικαστήριο διαπίστωσε ότι ο εργοδότης δεν εξασφάλισε σταθερό δάπεδο εργασίας (καλαθοφόρο όχημα) ούτε κατάλληλο εξοπλισμό (γάντια μέχρι τον αγκώνα ή ειδικό μπουφάν), ενώ η εργασία διεξαγόταν υπό τάση, σε ύψος 8 μέτρων, με απλή σκάλα σε χωμάτινο έδαφος, διαρκούσε 15-30 λεπτά και ο εργαζόμενος ήταν κουρασμένος από προηγούμενες εργασίες. Εφαρμόζοντας τα άρθρα 7 παρ. 6 του Ν. 2496/1997 και 330 ΑΚ, το δικαστήριο έκρινε ότι η μη χορήγηση γαντιών μέχρι τον αγκώνα και η χρήση σκάλας αντί καλαθοφόρου δεν συνιστά βαριά αμέλεια που να δικαιολογεί απαλλαγή του ασφαλιστή, αφού ο εργοδότης είχε συνάψει συμβάσεις με τεχνικό ασφαλείας, επιβλέποντα μηχανικό και υπεργολάβο ειδικευμένο μηχανολόγο-ηλεκτρολόγο.
Η αίτηση αναίρεσης απορρίφθηκε ως προς τους συγγενείς του θανόντος διότι το Εφετείο ορθά έκρινε ότι συνέτρεχε αδικοπρακτική ευθύνη του εργοδότη από αμέλεια, αφού δεν εξασφάλισε σταθερό πεδίο εργασίας και κατάλληλο εξοπλισμό ασφαλείας, παραλείψεις που συνδέονται αιτιωδώς με το θανατηφόρο ατύχημα. Η αίτηση έγινε δεκτή ως προς την ασφαλιστική εταιρία διότι το Εφετείο εσφαλμένα έκρινε ότι η μη χορήγηση γαντιών μέχρι τον αγκώνα και η χρήση σκάλας αντί καλαθοφόρου οχήματος συνιστά βαριά αμέλεια, ενώ η συμπεριφορά αυτή δεν παρεκκλίνει σημαντικά από τη συμπεριφορά του μέσου επιμελούς εργοδότη, δεδομένου ότι είχε συνάψει συμβάσεις με τεχνικό ασφαλείας, επιβλέποντα μηχανικό και ειδικευμένο υπεργολάβο, και είχε χορηγήσει μεταλλική κλίμακα, ειδικά παπούτσια και γάντια ασφαλείας.
ΑΠΟΡΡΙΠΤΕΙ την από 18.2.2021 και με αριθμό εκθ. Κατ. 528/19.2.2021 (Ειδ. Αρ. Κατ. 33/2021) αίτηση της "Τ. ΑΕ" και του Σ. Γ., περί αναιρέσεως της υπ' αριθμ. 2178/2020 αποφάσεως του Μονομελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης, ως προς τους αναιρεσίβλητους α) Α. Τ., β) Ε. Σ., γ) Δ. Σ., δ) Μ. Σ., ε) Σ. Τ. και στ) Β. σύζ. Σ. Τ. ΚΑΤΑΔΙΚΑΖΕΙ τους αναιρεσείοντες στα δικαστικά έξοδα των ανωτέρω αναιρεσιβλήτων τα οποία ορίζει σε χίλια οκτακόσια (1.800) ευρώ.-ΔΕΧΕΤΑΙ την από 18.2.2021 και με αριθμό εκθ. Κατ. 528/19.2.2021 (Ειδ. Αρ. Κατ. 33/2021) αίτηση, περί αναιρέσεως της υπ' αριθμ. 2178/2020 αποφάσεως του Μονομελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης, ως προς την αναιρεσίβλητη ασφαλιστική εταιρία με την επωνυμία "G.Φ. AEAE". ΑΝΑΙΡΕΙ εν μέρει την υπ' αριθμ. 2178/2020 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης, κατά το αναφερόμενο στο σκεπτικό της παρούσας κεφάλαιο. ΠΑΡΑΠΕΜΠΕΙ την υπόθεση, κατά το αναιρούμενο μέρος της, προς περαιτέρω εκδίκαση, στο ίδιο δικαστήριο, συγκροτούμενο από άλλο δικαστή, εκτός εκείνου που δίκασε προηγουμένως. ΚΑΤΑΔΙΚΑΖΕΙ την αναιρεσίβλητη ασφαλιστική εταιρία στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσειόντων, τα οποία ορίζει στο ποσό των δύο χιλιάδων τριακοσίων (2.300) ευρώ.
2090/2014
2014Άρειος ΠάγοςΑστικό ΔίκαιοΔικονομικό Δίκαιο
Σχετικότητα: 97.3%
Κύριοι έργου αποφάσισαν το 2002 ανέγερση πολυώροφης οικοδομής χωρίς ανάθεση σε έναν εργολάβο, με επιμέρους εργασίες σε τεχνίτες υπό δική τους επίβλεψη. Επιβλέπων μηχανικός συνέταξε στις 5-9-2002 Σχέδιο και Φάκελο Ασφάλειας και Υγείας, δήλωσε ότι δεν υπάρχουν ζώνες ιδιαίτερου κινδύνου, και εκδόθηκε άδεια οικοδομής 1023/2002. Πλησίον εξώστη τρίτου ορόφου διέρχονταν εναέριοι αγωγοί: χαμηλής τάσης σε απόσταση 2,0 μ. και μέσης τάσης σε 1,5 μ. (όριο ασφαλείας για μέση τάση 2–2,5 μ., για χαμηλή 1,2–1,5 μ.). Την 1-3-2005, με αραιή βροχόπτωση, εργαζόμενος μετέφερε μεταλλικές ράβδους μήκους 5 μ. από τον δεύτερο στον τρίτο όροφο· κατά την μεταφορά, η ράβδος ή ήλθε σε επαφή ή πλησίασε στα καλώδια, δημιουργώντας ηλεκτρικό πεδίο, και προκλήθηκε θανατηφόρα ηλεκτροπληξία. Ο κύριος του έργου και ο επιβλέπων μηχανικός δεν έλαβαν/τήρησαν ειδικά μέτρα για τις εναέριες γραμμές, ούτε υπήρξε έγγραφη υπόδειξη και επίβλεψη αυτών. Συντρέχουσα συνυπαιτιότητα θανατωθέντος 30% και εργοδότη του 20%. Οι γονείς και αδελφές του θανατωθέντος υπέστησαν έντονη ψυχική οδύνη· προσδιορίστηκαν εύλογα ποσά χρηματικής ικανοποίησης: 30.000 ευρώ (πατέρας), 60.000 ευρώ (μητέρα), 20.000 ευρώ εκάστη (αδελφές).
Το άρθρο 16 § 1 του ν. 551/1915 αφορά πλήρη αποζημίωση για περιουσιακή ζημία, ενώ για χρηματική ικανοποίηση λόγω ψυχικής οδύνης εφαρμόζονται τα άρθρα 914 και 922 ΑΚ. Τα άρθρα 3, 4 και 7 του ν. 1396/1983 και τα άρθρα 1, 78, 79, 111 του π.δ. 1073/1981, καθώς και το π.δ. 778/1980, επιβάλλουν οδηγίες και μέτρα ασφαλείας, ιδίως κοντά σε εναέριους αγωγούς. Ο αναιρετικός έλεγχος από τα άρθρα 559 αρ. 19 και 11γ ΚΠολΔ, σε συνδυασμό με το άρθρο 93 § 3 Σ, αφορά την επάρκεια αιτιολογίας και τη λήψη αποδεικτικών μέσων. Το δικαστήριο διαπίστωσε ότι δίπλα στον εξώστη τρίτου ορόφου διέρχονταν καλώδια ΔΕΗ· η απόσταση μέσης τάσης ήταν 1,5 μ. (όριο 2–2,5 μ.) και χαμηλής τάσης 2,0 μ. Στις 1-3-2005, με αραιή βροχόπτωση, εργαζόμενος μετέφερε μεταλλικές ράβδους μήκους 5 μ. μεταξύ δευτέρου και τρίτου ορόφου και θανατώθηκε από ηλεκτροπληξία λόγω επαφής/προσέγγισης. Η επιβλέπουσα μηχανικός είχε συντάξει Σ.Α.Υ./Φ.Α.Υ. (5-9-2002), αλλά δεν υπέδειξε/επέβλεψε μέτρα για τις εναέριες γραμμές και δήλωσε ότι «Δεν υπάρχουν ζώνες ιδιαίτερου κινδύνου». Εφαρμόζοντας τα ανωτέρω, εξετάστηκε η υπαιτιότητα και ο αιτιώδης σύνδεσμος της παράλειψης της επιβλέπουσας και του κυρίου του έργου με το ατύχημα. Οι τεχνικές εκθέσεις που επικαλέστηκε η αναιρεσείουσα συνεκτιμήθηκαν, αλλά ήταν μεταγενέστερες και δεν απεικόνιζαν την κατάσταση κατά το ατύχημα. Η αιτιολογία του Εφετείου κρίθηκε πλήρης, σαφής και χωρίς αντιφάσεις, αποκλείοντας λόγους αναίρεσης από 559 αρ. 19 και 11γ ΚΠολΔ.
Η αίτηση αναιρέσεως απορρίφθηκε διότι η προσβαλλόμενη απόφαση περιέχει πλήρεις, σαφείς και μη αντιφατικές αιτιολογίες ως προς την υπαιτιότητα της επιβλέπουσας μηχανικού και του κυρίου του έργου και τον αιτιώδη σύνδεσμο της παράλειψής τους με το θανατηφόρο ατύχημα: η επιβλέπουσα είχε νομική υποχρέωση να δώσει γραπτές οδηγίες και να επιβλέψει μέτρα ασφαλείας για εναέριες γραμμές, γνώριζε ότι η απόσταση μέσης τάσης ήταν 1,5 μ. (κάτω από το όριο 2–2,5 μ.), και παρέλειψε να επισημάνει ζώνες κινδύνου στο Φ.Α.Υ./Σ.Α.Υ. Επιπλέον, οι τεχνικές εκθέσεις που προέβαλε η αναιρεσείουσα ήταν μεταγενέστερες της μετακίνησης των καλωδίων και δεν απέδιδαν την πραγματική κατάσταση, ενώ συνεκτιμήθηκαν από το Εφετείο. Κατ’ αποτέλεσμα, δεν υφίσταται έλλειψη νόμιμης βάσης (559 αρ. 19 ΚΠολΔ) ούτε παράλειψη λήψης αποδεικτικών μέσων (559 αρ. 11γ ΚΠολΔ).
Απορρίπτει την από 24-2-2014 αίτηση αναίρεσης της υπ' αρ. 3364/2013 απόφαση του Εφετείου Αθηνών. Επιβάλλει στην αναιρεσείουσα τη δικαστική δαπάνη των αναιρεσίβλητων, την οποία ορίζει στο ποσό των χιλίων εκατό (1100) ευρώ.
115/2012
2012Άρειος ΠάγοςΑστικό ΔίκαιοΔικονομικό Δίκαιο
Σχετικότητα: 97.2%
Κύριος έργου ανέγειρε διώροφη οικοδομή σε οικόπεδο σε αστικό ιστό. Η επίβλεψη ανατέθηκε σε επιβλέποντα μηχανικό και σε αρχιτέκτονα, ενώ οι εργασίες ξεκίνησαν τον Νοέμβριο 2003 πριν από την έκδοση οικοδομικής άδειας. Κοντά στην οικοδομή διέρχονταν εναέριοι αγωγοί ηλεκτρικού ρεύματος της ΔΕΗ, σε απόσταση περίπου 1 μέτρου από το άκρο της πλάκας και 2 μέτρων πάνω από την οροφή, κάτω του ελάχιστου ορίου 2,50 μ. Την 10-3-2004, κατά τη σκυροδέτηση πλάκας οροφής 2ου ορόφου, εργολάβος χειρίστηκε μεταλλικό αλφαδοπήχη μήκους 2,50 μ., ο οποίος ήρθε σε επαφή με τους αγωγούς, προκαλώντας ηλεκτροπληξία και πτώση από ύψος περίπου 8 μ., με αποτέλεσμα θανάσιμο τραυματισμό. Ο κύριος του έργου και οι επιβλέποντες γνώριζαν την επικινδυνότητα και δεν ειδοποίησαν τη ΔΕΗ ούτε έλαβαν προστατευτικά μέτρα (π.χ. ειδικά πλαίσια/σανιδώματα). Η επιβλέπουσα είχε προηγουμένως δηλώσει ψευδώς ότι δεν υπήρχε κίνδυνος. Καταλογίστηκε συνυπαιτιότητα: 70% στους υπεύθυνους του έργου και 30% στον θανόντα.
Το άρθρο 16 § 1 ν. 551/1915 ρυθμίζει τις προϋποθέσεις πλήρους αποζημίωσης για περιουσιακή ζημία από εργατικό ατύχημα, ενώ τα άρθρα 914 και 932 ΑΚ θεμελιώνουν ευθύνη από αδικοπραξία και επιδίκαση ψυχικής οδύνης. Τα άρθρα 3, 4, 5 και 7 ν. 1396/1983 και τα άρθρα 1, 78, 79, 111 π.δ. 1073/1981 (σε συνδυασμό με το π.δ. 778/1980) επιβάλλουν στον κύριο του έργου και στον επιβλέποντα μηχανικό υποχρεώσεις λήψης μέτρων ασφαλείας (ειδοποίηση ΔΕΗ, προστατευτικά πλαίσια, αποτροπή προσέγγισης σε αγωγούς). Το άρθρο 926 ΑΚ θεμελιώνει εις ολόκληρον ευθύνη όταν συντρέχει πταίσμα περισσότερων.
Η αναιρετική αιτίαση περί εσφαλμένης εφαρμογής των άρθρων 299, 300, 330, 914, 922, 926, 932 ΑΚ, του ν. 1396/1983 και του π.δ. 1073/1981 απορρίφθηκε διότι οι παραδοχές του Εφετείου τεκμηριώνουν υπαιτίως παράλειψη λήψης μέτρων ασφαλείας από την επιβλέπουσα μηχανικό και τον κύριο του έργου (μη ειδοποίηση ΔΕΗ, έλλειψη προστατευτικών κατασκευών), με αιτιώδη σύνδεσμο προς τον θάνατο. Ο ισχυρισμός περί αποκλειστικής υπαιτιότητας του θανόντος αποδοκιμάστηκε, αφού υφίστατο συγκλίνουσα αμέλεια πολλών υπόχρεων. Οι αιτιάσεις του άρθρου 559 αριθ. 19 ΚΠολΔ κρίθηκαν αβάσιμες: η απόφαση είναι επαρκώς αιτιολογημένη ως προς υπαιτιότητα και αιτιώδη συνάφεια. Τέλος, ο καθορισμός των ποσών ψυχικής οδύνης κατά το άρθρο 932 ΑΚ εναπόκειται στην ελεύθερη εκτίμηση και δεν υπόκειται σε αναιρετικό έλεγχο, οπότε ο σχετικός λόγος είναι προεχόντως απαράδεκτος.
Απορρίπτει την από 01-11-2010 αίτηση για αναίρεση της υπ' αριθ. 207/2009 αποφάσεως του Εφετείου Λαρίσης. Καταδικάζει την αναιρεσείουσα στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσίβλητων, τα οποία ορίζει σε δύο χιλιάδες επτακόσια (2.700) ευρώ.
2096/2014
2014Άρειος ΠάγοςΑστικό ΔίκαιοΔικονομικό Δίκαιο
Σχετικότητα: 97.2%
Κύριος έργου και συγκύριος οικοπέδου αποφάσισε το 2002 την ανέγερση πολυώροφης οικοδομής χωρίς ανάθεση του συνόλου του έργου σε έναν εργολάβο, διατηρώντας ο ίδιος την παρακολούθηση και επίβλεψη και αναθέτοντας επιμέρους εργασίες σε τεχνίτες. Η μελέτη και γενική επίβλεψη ανατέθηκαν σε αρχιτέκτονα-μηχανικό, με σύνταξη ΣΑΥ/ΦΑΥ (5-9-2002) και έκδοση οικοδομικής άδειας. Πλησίον των εξωστών του τρίτου ορόφου διέρχονταν εναέρια ηλεκτροφόρα καλώδια χαμηλής και μέσης τάσης του δικτύου, εγκατεστημένα από 28-9-1992. Οι αποστάσεις ήταν 2,0 μ. για χαμηλή τάση και 1,5 μ. για μέση τάση, σε σχέση με τα όρια ασφαλείας (1,2-1,5 μ. για χαμηλή και 2-2,5 μ. για μέση τάση). Την 1-3-2005, σε αραιή βροχόπτωση, εργαζόμενος μετέφερε μεταλλικές ράβδους μήκους 5 μ. μεταξύ εξωστών 2ου και 3ου ορόφου και υπέστη ηλεκτροπληξία, είτε από επαφή είτε από προσέγγιση, με θανατηφόρο αποτέλεσμα. Ο κύριος του έργου γνώριζε την επικινδυνότητα των αγωγών, δεν ειδοποίησε εγγράφως τη ΔΕΗ προ της έναρξης εργασιών ούτε μερίμνησε για πρόσθετα μέτρα ασφαλείας (π.χ. προστατευτικό σανίδωμα). Συνυπαιτιότητα αποδόθηκε στον θανόντα (30%) και στον τεχνίτη-πατέρα (20%).
Το άρθρο 914 ΑΚ, σε συνδυασμό με τα άρθρα 297, 298 και 330 ΑΚ, θεμελιώνει ευθύνη για αποζημίωση λόγω παράνομης και υπαίτιας πράξης ή παράλειψης, ενώ το άρθρο 922 ΑΚ επεκτείνει την ευθύνη στον προστήσαντα. Τα άρθρα 78-79 του π.δ. 1073/1981 και τα άρθρα 3, 5, 7 ν. 1396/1983 επιβάλλουν στον κύριο/εκτελούντα έργο υποχρέωση έγγραφης ειδοποίησης της ΔΕΗ και λήψης ειδικών μέτρων ασφαλείας κοντά σε εναέρια δίκτυα. Κατά το άρθρο 559 αρ. 1 και 19 ΚΠολΔ, αναιρετικοί λόγοι ιδρύονται μόνο σε περίπτωση ευθείας ή εκ πλαγίου παραβίασης ουσιαστικού δικαίου ή ανεπαρκούς/αντιφατικής αιτιολογίας. Το δικαστήριο διαπίστωσε ότι δίπλα στους εξώστες διέρχονταν γραμμές χαμηλής και μέσης τάσης με αποστάσεις 2,0 μ. και 1,5 μ. αντίστοιχα, ότι την 1-3-2005, υπό αραιή βροχόπτωση, μεταφέρονταν μεταλλικές ράβδοι μήκους 5 μ. μεταξύ εξωστών, και ότι ο κύριος του έργου είχε καθημερινή επίβλεψη, έδινε οδηγίες και γνώριζε τον κίνδυνο, αλλά δεν ειδοποίησε εγγράφως τη ΔΕΗ ούτε έλαβε πρόσθετα μέτρα (π.χ. ανύψωση ή διακοπή ρεύματος, προστατευτικά). Εφαρμόζοντας τις διατάξεις, έκρινε ότι η παράλειψη έγγραφης ειδοποίησης και λήψης μέτρων από τον κύριο του έργου τελεί σε πρόσφορη αιτιώδη συνάφεια με το θανατηφόρο αποτέλεσμα και θεμελιώνει αμέλεια κατά 914 ΑΚ, ανεξάρτητα από τη συντρέχουσα αμέλεια του επιβλέποντος και τη συνυπαιτιότητα του θανόντος. Οι αιτιάσεις περί εσφαλμένης νομικής υπαγωγής και ελλιπούς αιτιολογίας απορρίφθηκαν, καθώς η απόφαση του ουσίας έχει επαρκή, σαφή και μη αντιφατική αιτιολογία.
Η αναίρεση απορρίφθηκε διότι το δικαστήριο της ουσίας ορθά εφάρμοσε τα άρθρα 330, 914 και 922 ΑΚ: ο κύριος του έργου, έχοντας διατηρήσει διεύθυνση και επίβλεψη, όφειλε βάσει του άρθρου 79 π.δ. 1073/1981 και του ν. 1396/1983 να ειδοποιήσει εγγράφως τη ΔΕΗ και να λάβει ειδικά μέτρα ασφαλείας για τις γραμμές πλησίον των εξωστών (αποστάσεις 2,0 μ. χαμηλής και 1,5 μ. μέσης τάσης), και η παράλειψη αυτή συνδέεται αιτιωδώς με τον θάνατο από ηλεκτροπληξία κατά τη μεταφορά μεταλλικών ράβδων μήκους 5 μ. την 1-3-2005. Η προσβαλλόμενη απόφαση έχει επαρκή και σαφή αιτιολογία, χωρίς αντιφάσεις, και δεν παραβιάζει ευθέως ή εκ πλαγίου ουσιαστικό δίκαιο (άρθρο 559 αρ. 1, 19 ΚΠολΔ). Οι λοιπές αιτιάσεις που πλήττουν την εκτίμηση αποδείξεων είναι απαράδεκτες (άρθρο 561 παρ. 1 ΚΠολΔ). Επιστρέφεται το καταβληθέν παράβολο (άρθρο 496 παρ. 4 ΚΠολΔ).
Απορρίπτει την από 6-3-2014 αίτηση αναίρεσης της υπ' αρ. 3364/2013 απόφασης του Εφετείου Αθηνών. Επιβάλλει στον αναιρεσείοντα τη δικαστική δαπάνη των αναιρεσίβλητων την οποία ορίζει στο ποσό των χιλίων εκατό (1100) ευρώ. Διατάσσει την επιστροφή στον αναιρεσείοντα το παράβολο του ποσού των 300 ευρώ.
255/2016
2016Άρειος ΠάγοςΕργατικό ΔίκαιοΑστικό Δίκαιο
Σχετικότητα: 97.2%
Ηλεκτροτεχνίτης εναέριων και υπογείων γραμμών, ηλικίας 35 ετών, έγγαμος με δύο ανήλικα τέκνα ηλικίας 6 και 3 ετών, εισέπραττε μηνιαίως μισθό 959,71 ευρώ. Εκτελούσε εργασία ανάρτησης και τάνυσης τετραπολικού συνεστραμμένου και μονωμένου αγωγού για ηλεκτροδότηση οικίας επί στύλου ΔΕΗ ύψους 8 μέτρων. Ο στύλος έφερε τρεις συστοιχίες καλωδίων: δύο πενταπολικές χωρίς μόνωση παράλληλα με την οδό, και μία πενταπολική συνεστραμμένη μονωμένη κάθετα στις άλλες. Λόγω ιδιαίτερων συνθηκών χώρου (περιφραγμένο γειτονικό οικόπεδο, στύλος ΟΤΕ σε απόσταση 20 μέτρων), η σκάλα τοποθετήθηκε κάτω από ηλεκτροφόρο μη μονωμένη συστοιχία. Οι ειδικοί πύροι (τζαβέτες) τοποθετήθηκαν από πλευρά περίφραξης στο ύψος των συστοιχιών καλωδίων. Ο εργαζόμενος έφερε όλα τα προβλεπόμενα μέσα προστασίας (φόρμα, γάντια χαμηλής τάσης, κράνος, στοιχεία ανάρτησης). Η εργασία εκτελέστηκε χωρίς διακοπή τάσης δικτύου από παραπλήσιο υποσταθμό, χωρίς τοποθέτηση μονωτικών σωλήνων ή καλυμμάτων στους γυμνούς αγωγούς. Αφού ολοκλήρωσε την ηλεκτροδότηση, έλυσε τη ζώνη ασφαλείας και υπέστη ηλεκτροπληξία ερχόμενος σε επαφή με μη μονωμένους υπό τάση ηλεκτροφόρους αγωγούς, έπεσε από ύψος 6-7 μέτρων και αποβίωσε.
Το άρθρο 914 ΑΚ ορίζει ότι για χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης σε εργατικό ατύχημα αρκεί οποιαδήποτε αμέλεια του εργοδότη ή προστηθέντων, όχι μόνο η ειδική αμέλεια του άρθρου 16 παρ. 1 κ.ν. 551/1915. Το άρθρο 2 ν. 158/1975 επιβάλλει για εργασίες σε περιοχή τάσης 50-750V λήψη πρόσθετων μέτρων (επικάλυψη αγωγών με μονωτικούς σωλήνες) όταν η διάταξη είναι πολύσυνθετη. Η Οδηγία Διανομής Νο 15 παράγραφος 14 απαγορεύει ανάρτηση και τάνυση αγωγών πάνω από γραμμή υπό τάση, ενώ η παράγραφος 4.3.1 επιβάλλει τοποθέτηση μονωτικών σωλήνων σε γυμνούς αγωγούς. Το δικαστήριο διαπίστωσε ότι ο προϊστάμενος συνεργείου δεν μερίμνησε για διακοπή τάσης από τον παραπλήσιο υποσταθμό ούτε για τοποθέτηση μονωτικών σωλήνων σε γυμνούς αγωγούς, παρά το πολύσυνθετο της εγκατάστασης (τρεις συστοιχίες καλωδίων, δύο χωρίς μόνωση). Η περίφραξη γειτονικού οικοπέδου εμπόδιζε την τοποθέτηση σκάλας σε ασφαλέστερη θέση. Εφαρμόζοντας το άρθρο 922 ΑΚ περί ευθύνης προστήσαντος, έκρινε ότι ο προστηθείς υπάλληλος υπέπεσε σε αμέλεια παραλείποντας τα απαιτούμενα μέτρα ασφαλείας κατά την εκτέλεση υπηρεσίας, χωρίς συνυπαιτιότητα του παθόντος, καθορίζοντας χρηματική ικανοποίηση βάσει πταίσματος, συνθηκών θανάτου, βαθμού συγγενείας και οικονομικής κατάστασης.
Η αίτηση αναίρεσης απορρίφθηκε διότι το Εφετείο ορθά εφάρμοσε τα άρθρα 914 ΑΚ και 2 ν. 158/1975, δεχόμενο ότι η εργασία ανάρτησης και τάνυσης αγωγού επέβαλε διακοπή τάσης και τοποθέτηση μονωτικών σωλήνων λόγω του πολυσυνθέτου της εγκατάστασης (τρεις συστοιχίες καλωδίων, δύο χωρίς μόνωση, ύψος 8 μέτρων), χωρίς να απαιτείται ανάλυση των εννοιών "τάνυση" και "ανάρτηση" ή προσδιορισμός τάσης, αφού τα μέτρα ασφαλείας ίσχυαν για την πρώτη περιοχή τάσης (0-750V). Η κρίση περί απουσίας συνυπαιτιότητας στηρίχθηκε πλήρως στις παραδοχές ότι η περίφραξη γειτονικού οικοπέδου και η θέση στύλου ΟΤΕ εμπόδιζαν την τοποθέτηση σκάλας σε ασφαλέστερη πλευρά. Ο ισχυρισμός ότι η πρόσληψη συζύγου θανόντος στη ΔΕΗ συνεπάγεται αυτοδίκαιη παραίτηση από αποζημιωτικές αξιώσεις κρίθηκε μη νόμιμος, διότι το άρθρο 6 παρ. 7 ν. 2244/1994 δεν προβλέπει τέτοια προϋπόθεση για τη ΔΕΗ μετά το ΠΔ 360/1991 που την εξήγαγε από τον δημόσιο τομέα.
ΑΠΟΡΡΙΠΤΕΙ την από 21.4.2015, με αριθ. εκθέσεως καταθέσεως 413/21.4.2015, αίτηση της ανώνυμης εταιρίας με την επωνυμία "Δημόσια Επιχείρηση Ηλεκτρισμού (Δ.Ε.Η. Α.Ε.)" κατά των: 1) Χ. χήρας Α. Κ., 2) Β. Κ. του Α., 3) Μ. Κ. του Α., 4) Κ. Κ. του Α. 5) Μ. συζ. Κ. Κ. και 6) Α. Κ. συζ. Χ. Δ., περί αναιρέσεως της υπ` αριθ. 1991/2012 αποφάσεως του Εφετείου Αθηνών. Και ΚΑΤΑΔΙΚΑΖΕΙ την αναιρεσείουσα στην πληρωμή χιλίων οκτακοσίων (1.800) ευρώ, για τα δικαστικά έξοδα των αναιρεσίβλητων.
936/2011
2011Άρειος ΠάγοςΕργατικό ΔίκαιοΔικονομικό Δίκαιο
Σχετικότητα: 97.0%
Μέλη οικογένειας ζήτησαν χρηματική ικανοποίηση λόγω ψυχικής οδύνης εξαιτίας θανάτου οικείου τους από ηλεκτροπληξία κατά την εκτέλεση εργασιών σε ανεγειρόμενη οικοδομή. Ο θανατωθείς παρείχε εξαρτημένη εργασία έχοντας προσληφθεί από εργολάβο οικοδομών, σε έργο κυριότητας εργοδότη-κυρίας του έργου, υπό την επίβλεψη πολιτικού μηχανικού. Αποδόθηκε αμέλεια στην κυρία του έργου, στον εργολάβο και στον επιβλέποντα μηχανικό ως προς τη λήψη μέτρων ασφαλείας κατά την εκτέλεση των εργασιών.
Το άρθρο 922 ΑΚ θεσπίζει ευθύνη του κυρίου ή προστήσαντος για παράνομες και υπαίτιες πράξεις ή παραλείψεις του προστηθέντος κατά ή εξ αφορμής της υπηρεσίας, με προϋπόθεση σχέσης προστήσεως (δικαίωμα διεύθυνσης/εντολών). Κατά το άρθρο 914 ΑΚ απαιτείται παράνομη και υπαίτια συμπεριφορά. Σε μίσθωση έργου δεν υπάρχει κατ’ αρχήν προστήση, εκτός αν ο εργοδότης επιφυλάσσει διεύθυνση και επίβλεψη. Κατά τα άρθρα 559 και 561 παρ. 2 ΚΠολΔ, εσφαλμένη εκτίμηση αγωγής ιδρύει λόγο αναιρέσεως μόνο αν παραβιάστηκε ουσιαστικός κανόνας (559 αρ.1). Το δικαστήριο διαπίστωσε ότι οι ενάγοντες ζήτησαν χρηματική ικανοποίηση λόγω ψυχικής οδύνης από θάνατο σε βίαιο συμβάν (ηλεκτροπληξία) κατά την εργασία σε οικοδομή. Επικαλέστηκαν ιδιότητες και ευθύνες της κυρίας του έργου, του εργολάβου και του επιβλέποντος μηχανικού για μέτρα ασφαλείας, χωρίς ειδικά περιστατικά που να συνιστούν σχέση προστήσεως μεταξύ κυρίας του έργου και επιβλέποντος. Εφαρμόζοντας τις ανωτέρω αρχές, έκρινε ότι το Εφετείο θεμελίωσε ευθύνη της κυρίας του έργου επί βάσεως προστήσεως που δεν είχε επικληθεί με συγκεκριμένα πραγματικά γεγονότα στην αγωγή, λαμβάνοντας υπόψη μη προταθέντα στοιχεία. Έτσι παραβιάστηκε το άρθρο 559 αρ.1 ΚΠολΔ, με συνέπεια την αναίρεση της απόφασης και παραπομπή για νέα κρίση.
Η αίτηση αναιρέσεως έγινε εν μέρει δεκτή διότι το Εφετείο θεμελίωσε ευθύνη της κυρίας του έργου στην προστήση του επιβλέποντος μηχανικού χωρίς να έχουν επικληθεί στην αγωγή πραγματικά περιστατικά που συγκροτούν σχέση προστήσεως, λαμβάνοντας υπόψη μη προταθέντα στοιχεία (παραβίαση άρθρου 559 αρ.1 ΚΠολΔ). Απορρίφθηκε ο λόγος περί αναρμοδιότητας, διότι η αξίωση ψυχικής οδύνης από εργατικό ατύχημα υπάγεται στην καθ’ ύλην αρμοδιότητα του Μονομελούς Πρωτοδικείου και δικάζεται κατά την ειδική διαδικασία των άρθρων 663-676 ΚΠολΔ. Απορρίφθηκε ως απαράδεκτος ο λόγος περί μη καταβολής δικαστικού ενσήμου, επειδή η μη καταβολή δεν επιφέρει απαράδεκτο αλλά ερήμην εκδίκαση κατά το ν.δ. 1544/1942, και δεν συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις του άρθρου 559 αρ.6 ΚΠολΔ. Η αναίρεση κατά ομοδίκων απορρίφθηκε λόγω έλλειψης εννόμου συμφέροντος.
Απορρίπτει την, από 30-12-2009, αίτηση αναιρέσεως, ως προς τους αναιρεσίβλητους Ν. Μ. και Σ. Π.. Και Καταδικάζει την αναιρεσείουσα στα δικαστικά έξοδα του παραστάντος αναιρεσίβλητου, Ν. Μ., τα οποία ορίζει σε χίλια οκτακόσια (1.800) ευρώ. Αναιρεί την υπ' αριθ. 130/2009 απόφαση του Εφετείου Αιγαίου, ως προς τους λοιπούς αναιρεσίβλητους. Παραπέμπει την υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο, ως άνω, Εφετείο, συγκροτούμενο από άλλους δικαστές. Και Καταδικάζει τους ίδιους αναιρεσίβλητους στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσείουσας, τα οποία ορίζει σε δύο χιλιάδες τριακόσια (2.300) ευρώ.
975/2014
2014Άρειος ΠάγοςΑστικό ΔίκαιοΔικονομικό Δίκαιο
Σχετικότητα: 97.0%
Εργοδότρια βιομηχανική εταιρία ανέθεσε, με έγγραφη σύμβαση στις 6-3-1992, σε εργολάβο τον καθαρισμό και επάλειψη 325 μονωτήρων γραμμών υψηλής τάσης 150 KV σε εγκαταστάσεις στη Θεσσαλονίκη, σε ύψος 12 μ., με τήρηση Κανονισμού Ασφαλείας και παρουσία υπεύθυνου ηλεκτρολόγου μηχανικού. Η τεχνική προδιαγραφή απαιτούσε εκτέλεση εργασιών μόνο με κατάλληλες καιρικές συνθήκες, αποκοπή μίας γραμμής και δήλωση υπευθύνου μηχανικού. Στις 14-9-1992, με βροχερό καιρό, η μία γραμμή 150 KV τέθηκε εκτός τάσης, ενώ διπλανή γραμμή απείχε 4,85 μ. και παρέμεινε υπό τάση. Χρησιμοποιήθηκε γερανοφόρο με καλάθι χωρίς εσωτερικό τηλεχειρισμό, απαιτώντας μετακίνηση με σχοινί δεμένο στο καλάθι. Ο εργολάβος δεν διέθετε άδεια Ε κατηγορίας και ο εργάτης δεν είχε σχετική ηλεκτρολογική άδεια. Χωρίς παρουσία διπλωματούχου μηχανικού, χρησιμοποιήθηκε βρεγμένο σχοινί, το οποίο ήλθε σε επαφή με το υπό τάση καλώδιο, προκαλώντας ηλεκτροπληξία και θάνατο του εργολάβου (ηλικίας 40 ετών). Οι στενά συνδεδεμένοι συγγενείς (σύζυγος, τέκνα, μητέρα, πεθεροί) υπέστησαν ψυχική οδύνη.
Το άρθρο 932 εδ. γ’ ΑΚ επιτρέπει επιδίκαση χρηματικής ικανοποίησης λόγω ψυχικής οδύνης στην «οικογένεια» του θύματος, ενώ τα άρθρα 297, 914 και 300 ΑΚ καθιερώνουν ευθύνη από αδικοπραξία, υπαιτιότητα και δυνατότητα μείωσης λόγω συνυπαιτιότητας. Κατά το άρθρο 559 ΚΠολΔ, λόγοι αναίρεσης ιδρύονται για εσφαλμένη εφαρμογή ουσιαστικού δικαίου ή έλλειψη νόμιμης βάσης, και κατά το άρθρο 269 ΚΠολΔ, ένσταση συνυπαιτιότητας πρέπει να προβάλλεται παραδεκτά στην πρώτη συζήτηση. Το δικαστήριο διαπίστωσε ότι οι εργασίες εκτελέστηκαν σε γραμμές 150 KV, με τη διπλανή γραμμή υπό τάση σε απόσταση 4,85 μ., υπό βροχή, με καλάθι χωρίς τηλεχειρισμό και μετακίνηση με βρεγμένο σχοινί. Δεν υπήρχε παρών υπεύθυνος μηχανικός, ο εργολάβος στερούνταν άδειας Ε κατηγορίας και ο εργάτης δεν είχε ηλεκτρολογική άδεια. Ο θάνατος επήλθε από ηλεκτροπληξία. Εφαρμόζοντας τα άρθρα 297, 914 και 932 ΑΚ, το δικαστήριο έκρινε ότι η παράλειψη λήψης μέτρων ασφαλείας και η παροχή ακατάλληλου εξοπλισμού συνιστούν αμέλεια σε αιτιώδη σύνδεσμο με το αποτέλεσμα. Κατά το άρθρο 932, η «οικογένεια» περιλαμβάνει αγχιστείς πρώτου βαθμού, όχι όμως θείους, οπότε η επιδίκαση σε πεθερούς είναι νόμιμη, ενώ σε θείους είναι μη νόμιμη. Η ένσταση συνυπαιτιότητας δεν προβλήθηκε παραδεκτά.
Η αναίρεση έγινε εν μέρει δεκτή διότι το δικαστήριο της ουσίας εφάρμοσε εσφαλμένα το άρθρο 932 ΑΚ, επιδικάζοντας χρηματική ικανοποίηση λόγω ψυχικής οδύνης σε θείους, οι οποίοι δεν περιλαμβάνονται στην έννοια της «οικογένειας» του θύματος, ενώ ορθά περιέλαβε τους αγχιστείς πρώτου βαθμού (πεθερούς). Οι λοιποί λόγοι απορρίφθηκαν: η απόφαση του Εφετείου είχε πλήρεις και σαφείς αιτιολογίες για υπαιτιότητα, αιτιώδη συνάφεια και εφαρμογή των άρθρων 297, 298, 914 και 932 ΑΚ, το πιστοποιητικό της Δ’ Δ.Ο.Υ. ελήφθη υπόψη, και η ένσταση συνυπαιτιότητας δεν είχε προβληθεί παραδεκτά κατά το άρθρο 269 ΚΠολΔ. Ως προς τον δεύτερο αναιρεσείοντα, η αίτηση είναι απαράδεκτη επειδή ήταν ανύπαρκτο πρόσωπο κατά την άσκησή της (έλλειψη ικανότητας διαδίκου και πληρεξουσιότητας).
Απορρίπτει την αίτηση αναίρεσης κατά της απόφασης 755/2010 του Εφετείου Θεσσαλονίκης, ως προς το μέρος που ασκείται από τον δεύτερο αναιρεσείοντα, Δημήτριο Κανδυλιάρη. Αναιρεί εν μέρει την αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση ως προς το μέρος που ασκείται από την πρώτη αναιρεσείουσα Ελληνικά Πετρέλαια ΑΕ και ως προς το κεφάλαιο που αφορά την Πέμπτη και τον έκτο των αναιρεσιβλήτων, Σ. Π. και Η. Π.. Κρατεί την υπόθεση και τη δικάζει κατ' ουσίαν. Δέχεται την έφεση τυπικά και κατ' ουσίαν. Εξαφανίζει την εκκαλούμενη απόφαση 2498/2006 του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης, ως προς το κεφάλαιο που αφορά την τέταρτη και τον πέμπτο των εναγομένων, Σ. Π. και Η. Π.. Απορρίπτει την αγωγή ως προς τους αμέσως παραπάνω εναγόμενους. Καταδικάζει τους αναιρεσείοντες σε ένα μέρος από τα δικαστικά έξοδα των αναιρεσιβλήτων, τα οποία ορίζει στο ποσό των χιλίων πεντακοσίων (1.500) ευρώ.
596/2012
2012Άρειος ΠάγοςΔικονομικό ΔίκαιοΑστικό Δίκαιο
Σχετικότητα: 96.7%
Κύριος έργου ανέθεσε περί τα τέλη του 2000 την ανέγερση οικοδομής σε εργολάβο και όρισε δύο πολιτικούς μηχανικούς ως επιβλέποντες. Ο εργολάβος, με ιδιωτικό συμφωνητικό 23/2/2001, ανέθεσε σε υπεργολάβο την κατασκευή και τοποθέτηση σιδηρού οπλισμού στα θεμέλια, ο οποίος απασχολούσε οκταμελές συνεργείο. Στις 28/2/2001, ώρα 12:30, εργαζόμενοι σε σκαλωσιά ύψους περίπου 2 μ. τοποθετούσαν σιδερόβεργες που μεταφέρονταν με γερανό, με χειριστή σε απόσταση περίπου 30 μ. Ο χειριστής στερούνταν άδειας (π.δ. 31/1990), δεν όρισε κουμανταδόρο και τα συρματόσχοινα ήλθαν σε επαφή με ηλεκτροφόρα καλώδια, προκαλώντας διέλευση ρεύματος στο φορτίο. Οι εργάτες δεν έφεραν μονωτικά γάντια. Επεφερέθη θάνατος ενός εργαζόμενου και σοβαρός τραυματισμός άλλου (εγκαύματα προσώπου, τραχήλου, ράχεως και δεξιού ώμου, συνολικά 10%, θλάση δεξιάς κοιλίας, πτώση από σκαλωσιά). Ο υπεργολάβος είχε αποχωρήσει μετά τις 8:30 π.μ. και δεν είχε χορηγήσει μέσα ατομικής προστασίας.
Το άρθρο 34 § 2 Α.Ν. 1846/1951, σε συνδυασμό με το άρθρο 16 §§ 1 και 3 ν. 551/1915, προβλέπει απαλλαγή του εργοδότη από αποζημίωση πλην δόλου ή μη τήρησης μέτρων ασφαλείας, με διατήρηση αξίωσης χρηματικής ικανοποίησης. Το άρθρο 922 ΑΚ καθιερώνει ευθύνη προστήσαντος όταν έχει διεύθυνση/επίβλεψη της εκτέλεσης. Τα άρθρα 2 § 7, 3, 4 και 5 ν. 1396/1983 και το άρθρο 111 π.δ. 1073/1981 επιβάλλουν τήρηση μέτρων ασφαλείας και παρουσία υπευθύνων, ενώ το άρθρο 914 ΑΚ θεμελιώνει το πταίσμα. Το δικαστήριο διαπίστωσε ότι την 28/2/2001, ώρα 12:30, σε εργοτάξιο οικοδομής, σιδηροπλισμός μεταφερόταν με γερανό· τα συρματόσχοινα ήλθαν σε επαφή με ηλεκτροφόρα καλώδια, προκαλώντας θάνατο και τραυματισμό. Η σκαλωσιά είχε ύψος περίπου 2 μ., ο χειριστής βρισκόταν περί τα 30 μ., στερούνταν άδειας (π.δ. 31/1990), δεν υπήρχε κουμανταδόρος και οι εργάτες δεν έφεραν μονωτικά γάντια. Υπήρχε αλυσίδα κύριος–εργολάβος–υπεργολάβος και επιβλέποντες μηχανικοί. Εφαρμόζοντας τα ανωτέρω, εξέτασε αν ο κύριος του έργου είχε επιφυλάξει διεύθυνση/συνεπίβλεψη και παρείχε δεσμευτικές οδηγίες, ώστε να υφίσταται προστήση κατά το άρθρο 922 ΑΚ, και αν εργολάβος/υπεργολάβος τήρησαν μέτρα ασφαλείας. Διαπιστώθηκαν ελλείψεις και αντιφάσεις στην αιτιολογία ως προς το περιεχόμενο της σύμβασης έργου, την ύπαρξη δεσμευτικών οδηγιών και την ένταξη εργασιών αντιστήριξης, επιφέροντας αναιρετικό λόγο του άρθρου 559 αρ. 19 ΚΠολΔ.
Η προσβαλλόμενη κρίθηκε αναιρέσιμη διότι περιέχει ανεπαρκείς και αντιφατικές αιτιολογίες σχετικά με τη θεμελίωση σχέσης προστήσεως: δεν παρατέθηκε το περιεχόμενο της σύμβασης έργου για να συναχθεί τυχόν συνεπίβλεψη του κυρίου, δεν προσδιορίστηκαν πραγματικά περιστατικά δεσμευτικών οδηγιών προς τον εργολάβο, εσφαλμένα συνήχθη συνεπίβλεψη από τον ορισμό επιβλεπόντων μηχανικών, δεν αποσαφηνίστηκε αν οι εργασίες αντιστήριξης περιλαμβάνονταν στο ανατεθέν έργο ή εκτελέστηκαν από άλλον, και η ύπαρξη ασφάλισης δεν συνιστά συνεπίβλεψη. Κατά το άρθρο 559 αρ. 19 ΚΠολΔ, οι ελλείψεις αυτές καθιστούν ανέφικτο τον αναιρετικό έλεγχο της ορθής εφαρμογής του άρθρου 922 ΑΚ, με συνέπεια την αναίρεση και παραπομπή.
Αναιρεί την 6130/2010 απόφαση του Εφετείου Αθηνών. Παραπέμπει την υπόθεση προς εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, που θα συγκροτηθεί από άλλους δικαστές. Καταδικάζει τους αναιρεσίβλητους στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσείουσας τα οποία ορίζει σε δύο χιλιάδες τριακόσια (2.300) ευρώ.
976/2014
2014Άρειος ΠάγοςΑστικό ΔίκαιοΔικονομικό Δίκαιο
Σχετικότητα: 96.7%
Εργοδότρια βιομηχανική εταιρία ανέθεσε σε εργολάβο τον καθαρισμό και επάλειψη με σίλικον 325 μονωτήρων γραμμών υψηλής τάσης 150 KV σε εγκαταστάσεις στη Θεσσαλονίκη. Η εργασία απαιτούσε άδεια εργασίας, παρουσία υπεύθυνου ηλεκτρολόγου μηχανικού και τήρηση κανονισμών ασφαλείας. Στις 14.9.1992, κάτω από βροχερές συνθήκες, με υγρό έδαφος και νερά στη βάση του καλαθιού ανυψωτήρα, χρησιμοποιήθηκε γερανοφόρο χωρίς εσωτερικό χειριστήριο και το καλάθι μετακινείτο με βρεγμένο σχοινί. Η μία γραμμή 150 KV τέθηκε εκτός τάσης, ενώ σε απόσταση 4,85 μ. διέρχετο άλλη γραμμή υπό τάση. Ο εργολάβος, χωρίς πλήρη ατομικό εξοπλισμό ασφαλείας και χωρίς παρουσία διπλωματούχου μηχανικού, ήλθε σε επαφή μέσω βρεγμένου σχοινιού με καλώδιο της γραμμής υπό τάση και υπέστη θανατηφόρα ηλεκτροπληξία. Ο θανών ήταν 40 ετών. Οι στενά συνδεδεμένοι συγγενείς περιλάμβαναν σύζυγο, ανήλικα τέκνα, μητέρα, γιαγιά, πεθερούς και θείους/θείες.
Το άρθρο 932 εδ. γ΄ ΑΚ προβλέπει χρηματική ικανοποίηση λόγω ψυχικής οδύνης σε περίπτωση θανατώσεως προσώπου, επιδικαζόμενη στην «οικογένεια» του θύματος· η έννοια της οικογένειας καταλαμβάνει τους εγγύτερους και στενά συνδεόμενους συγγενείς, συμπεριλαμβανομένων των αγχιστεύοντων πρώτου βαθμού (πεθερών), όχι όμως τους θείους/θείες (συγγενείς τρίτου βαθμού εκ πλαγίου). Το δικαστήριο διαπίστωσε ότι ο θάνατος επήλθε στις 14.9.1992 από ηλεκτροπληξία κατά εργασία σε γραμμή 150 KV, σε ύψος 12 μ., με άλλη γραμμή υπό τάση σε απόσταση 4,85 μ., υπό βροχερές συνθήκες και με χρήση βρεγμένου σχοινιού λόγω έλλειψης εσωτερικού χειριστηρίου. Δεν υπήρχε παρών διπλωματούχος μηχανικός, ενώ ο θανών δεν έφερε πλήρη μέσα ατομικής προστασίας. Ο θανών ήταν 40 ετών και οι συγγενικοί δεσμοί με σύζυγο, τέκνα, μητέρα και πεθερούς ήταν στενοί. Εφαρμόζοντας την έννοια του άρθρου 932 εδ. γ΄, το δικαστήριο έκρινε ότι οι πεθεροί, ως αγχιστεύοντες πρώτου βαθμού, περιλαμβάνονται στην «οικογένεια» και δικαιούνται ικανοποίηση λόγω ψυχικής οδύνης, ενώ οι θείοι/θείες, ως τρίτου βαθμού εξ αίματος εκ πλαγίου, δεν περιλαμβάνονται και δεν δικαιούνται τέτοια ικανοποίηση.
Η αναίρεση έγινε εν μέρει δεκτή διότι το Εφετείο εφάρμοσε εσφαλμένα το άρθρο 932 εδ. γ΄ ΑΚ, περιλαμβάνοντας τους θείους/θείες στην έννοια της «οικογένειας» και επιδικάζοντας σε αυτούς ψυχική οδύνη, ενώ η έννοια καλύπτει τους αγχιστεύοντες πρώτου βαθμού (πεθερούς) αλλά όχι τους θείους. Οι λοιποί λόγοι απορρίφθηκαν: το Εφετείο διέλαβε επαρκείς και σαφείς αιτιολογίες για υπαιτιότητα και αιτιώδη σύνδεσμο κατά τα άρθρα 297, 298, 914 ΑΚ, δεν παραβίασε τα διδάγματα της κοινής πείρας, έλαβε υπόψη τα επικληθέντα έγγραφα, και η ένσταση συνυπαιτιότητας του θανόντος κατά το άρθρο 300 ΑΚ δεν προβλήθηκε παραδεκτά και συγκεκριμένα στην πρώτη συζήτηση (άρθρο 269 ΚΠολΔ), ώστε να ληφθεί υπόψη.
Απορρίπτει την αίτηση αναίρεσης κατά της απόφασης 755/2010 του Εφετείου Θεσσαλονίκης, ως προς τους λοιπούς διαδίκους και τη δέχεται ως προς την πέμπτη και τον έκτο των αναιρεσιβλήτων, Σ. Π. και Η. Π.. Αναιρεί την αμέσως παραπάνω απόφαση ως προς την πέμπτη και τον έκτο των αναιρεσιβλήτων. Κρατεί την υπόθεση και τη δικάζει κατ' ουσίαν, ως προς το αντίστοιχο μέρος της. Δέχεται την έφεση τυπικά και κατ' ουσίαν. Εξαφανίζει την εκκαλούμενη απόφαση 2498/2006 του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης, ως προς το κεφάλαιο που αφορά την τέταρτη και τον πέμπτο των εναγομένων, Σ. Π. και Η. Π.. Απορρίπτει την αγωγή ως προς τους αμέσως παραπάνω εναγόμενους. Καταδικάζει τους αναιρεσείοντες σε ένα μέρος από τα δικαστικά έξοδα των αναιρεσιβλήτων, τα οποία ορίζει στο ποσό των χιλίων πεντακοσίων (1.500) ευρώ.
937/2011
2011Άρειος ΠάγοςΔικονομικό ΔίκαιοΑστικό Δίκαιο
Σχετικότητα: 96.5%
Ιδιοκτήτης οικοδομής έλαβε το 1997 άδεια προσθήκης ορόφου (αρ. 12/1997), με ισχύ έως 29-1-2001. Πολιτικός μηχανικός είχε αναλάβει με σύμβαση την επίβλεψη, η οποία συνεχιζόταν και μετά τη λήξη της άδειας· υποβλήθηκε αίτηση αναθεώρησης τον Φεβρουάριο 2001 και εγκρίθηκε στις 10-8-2001. Τον Ιούλιο 2001 συνήφθη εργολαβική σύμβαση για επιχρίσματα, με εργολάβο που προσέλαβε εργατοτεχνικό προσωπικό με σύμβαση εξαρτημένης εργασίας. Πάνω από τη νοτιοανατολική γωνία της οικοδομής διέρχονταν εναέριοι αγωγοί μέσης τάσης της ΔΕΗ σε ύψος 1,5–2,5 μ. από τη στέγη. Στις 30-7-2001, ώρα 8:45, εργάτης που χρησιμοποιούσε πήχη αλουμινίου μήκους 5 μ. τον ανύψωσε τυχαία στο ύψος των αγωγών και υπέστη ακαριαίο θάνατο από ηλεκτροπληξία. Ο εργολάβος δεν ειδοποίησε εγγράφως τη ΔΕΗ ούτε έλαβε μέτρα (μεταφορά/ανύψωση γραμμών, διακοπή ρεύματος, προστατευτικά σανιδώματα), ούτε καθοδήγησε τους εργαζομένους. Ο επιβλέπων μηχανικός δεν έδωσε οδηγίες ασφαλείας, ούτε επέβλεψε πριν την έναρξη και κατά τη διάρκεια των εργασιών. Η οικογένεια αιτήθηκε χρηματική ικανοποίηση λόγω ψυχικής οδύνης, με επιμέρους ποσά 65.000 ευρώ για κάθε γονέα, 35.000 για κάθε αδελφό και 15.000 για κάθε παππού/γιαγιά.
Το άρθρο 914 ΑΚ θεμελιώνει ευθύνη από αδικοπραξία, ενώ το άρθρο 932 ΑΚ προβλέπει χρηματική ικανοποίηση λόγω ψυχικής οδύνης. Το άρθρο 16 § 1 ν. 551/1915 αφορά αποζημίωση περιουσιακής ζημίας και δεν αποκλείει την εφαρμογή των γενικών διατάξεων για ηθική βλάβη/ψυχική οδύνη. Τα άρθρα 3, 4, 7 ν. 1396/1983 και 1, 78, 79, 111 ΠΔ 1073/1981, σε συνδυασμό με το ΠΔ 778/1980, επιβάλλουν σε κύριο έργου, εργολάβο και επιβλέποντα μηχανικό συγκεκριμένα μέτρα ασφαλείας, ιδίως έναντι κινδύνων από εναέρια δίκτυα. Το δικαστήριο διαπίστωσε ότι στις 30-7-2001 εργαζόμενος εκτελούσε επιχρίσματα σε στέγη όπου διέρχονταν αγωγοί μέσης τάσης σε ύψος 1,5–2,5 μ. και, χρησιμοποιώντας πήχη αλουμινίου 5 μ., υπέστη θανατηφόρα ηλεκτροπληξία. Ο εργολάβος δεν ειδοποίησε τη ΔΕΗ ούτε έλαβε μέτρα (μεταφορά/ανύψωση γραμμών, διακοπή ρεύματος, προστατευτικά σανιδώματα), ενώ ο επιβλέπων μηχανικός δεν παρείχε οδηγίες ασφαλείας ούτε επέβλεψε τη λήψη τους, μολονότι η επίβλεψη συνεχιζόταν. Εφαρμόζοντας τις ως άνω διατάξεις, έκρινε ότι η αμέλεια εργολάβου και επιβλέποντος μηχανικού συνέτεινε στην επέλευση του ατυχήματος, ο κύριος του έργου ευθύνεται από κοινού κατά το άρθρο 922 ΑΚ, και η οικογένεια του θανόντος δικαιούται εύλογη χρηματική ικανοποίηση λόγω ψυχικής οδύνης κατά το άρθρο 932 ΑΚ.
Δεν υπήρξε παραβίαση ουσιαστικών διατάξεων (ΑΚ 914, 928, 330 εδ. β’, 932, ν. 1396/1983, ΠΔ 1073/1981), διότι ο επιβλέπων μηχανικός είχε ανατεθειμένη και συνεχιζόμενη επίβλεψη και όφειλε να δώσει και να επιβλέψει την τήρηση μέτρων ασφαλείας· η εκτέλεση του έργου δεν είχε διακοπεί. Η αιτιολογία του Εφετείου είναι πλήρης, σαφής και χωρίς αντιφάσεις ως προς την υποχρέωση λήψης μέτρων και τη συνδρομή αμέλειας. Ο λόγος 559 § 20 ΚΠολΔ είναι απαράδεκτος, διότι το αποδεικτικό πόρισμα δεν στηρίχθηκε αποκλειστικά ή κυρίως σε έγγραφα (π.χ. ποινική απόφαση). Ο λόγος 559 § 12 είναι αβάσιμος, αφού το Εφετείο εκτίμησε ελεύθερα τα αποδεικτικά μέσα και δεν απέδωσε μη προβλεπόμενη αποδεικτική δύναμη. Ο λόγος 559 § 19 είναι αβάσιμος, γιατί οι παραδοχές πληρούν το πραγματικό των εφαρμοσθέντων κανόνων. Επομένως, η αναιρετική αίτηση απορρίπτεται και επιβάλλονται έξοδα.
Κηρύσσει καταργημένη τη δίκη που ανοίχθηκε με το από 30-1-2011 δικόγραφο προσθέτων λόγων. Απορρίπτει την, από 29-12-2009, αίτηση αναιρέσεως της με αριθμό 130/2009 αποφάσεως του Εφετείου Αιγαίου. Και Καταδικάζει τον αναιρεσείοντα στα δικαστικά έξοδα των παραστάντων αναιρεσιβλήτων, τα οποία ορίζει σε χίλια οκτακόσια (1.800) ευρώ.
1256/2014
2014Άρειος ΠάγοςΑστικό ΔίκαιοΔικονομικό Δίκαιο
Σχετικότητα: 96.5%
Κύριος έργου ανέθεσε την κατασκευή αποθήκης εμβαδού 840 τ.μ. σε υπεργολάβους και τη στατική/πολεοδομική επίβλεψη σε πολιτικό μηχανικό. Συνεργείο εργαζομένων του υπεργολάβου εκτελούσε τοποθέτηση μεταλλικού γείσου στις 1-7-1999. Χρησιμοποιήθηκε κινητό μεταλλικό ικρίωμα από τρία πλαίσια (ύψος 2,20 μ., πλάτος 1,20 μ.), επί τροχών με κοχλιωτούς μηκυντήρες 0,55 μ., με συνολικό ύψος 7,15 μ. Το δίκτυο της ΔΕΗ απείχε 4 μ. από τη δεξιά πλευρά της αποθήκης και 13 μ. από την αριστερή, με ύψος αγωγών 7,05 μ. (όριο ασφαλείας 6 μ.) και οριζόντιο όριο 2,5 μ. Οι εργαζόμενοι, παρά τις οδηγίες για αποσυναρμολόγηση και μεταφορά από την ασφαλέστερη πλευρά, μετακίνησαν το ικρίωμα ολόκληρο από τη δεξιά πλευρά. Το άνω άκρο ήλθε σε επαφή με αγωγούς υψηλής τάσης 20.000 Volt στις 15:30, προκαλώντας δύο θανάτους και δύο σοβαρούς τραυματισμούς. Ο επιβλέπων είχε δώσει οδηγίες και είχε ελέγξει τις αποστάσεις ασφαλείας.
Το άρθρο 16 § 1 ν. 551/1915 επιτρέπει πλήρη αποζημίωση μόνο σε περιπτώσεις δόλου ή παραβίασης κανόνων ασφαλείας, ενώ η χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης/ψυχικής οδύνης καθορίζεται κατά τις γενικές διατάξεις των άρθρων 914, 922 και 932 ΑΚ. Ο κανόνας του άρθρου 559 αρ. 1 ΚΠολΔ ελέγχει παραβιάσεις ουσιαστικού δικαίου και ο αρ. 19 εκ πλαγίου παραβιάσεις λόγω ανεπαρκών αιτιολογιών. Το δικαστήριο διαπίστωσε ότι η αποθήκη είχε ανεγερθεί με νόμιμες αποστάσεις από το δίκτυο (4 μ. οριζόντια με όριο 2,5 μ., 7,05 μ. κατακόρυφα με όριο 6 μ.), ο επιβλέπων μηχανικός είχε δώσει συγκεκριμένες οδηγίες για αποσυναρμολόγηση και ασφαλή μεταφορά του ικριώματος από πλευρά 13 μ., και είχε ελέγξει την τήρηση. Οι εργαζόμενοι μετέφεραν ολόκληρο το ικρίωμα (συνολικό ύψος 7,15 μ.) από την πλευρά των 4 μ., προκαλώντας επαφή με αγωγούς 20.000 Volt στις 1-7-1999. Εφαρμόζοντας τις διατάξεις, έκρινε ότι δεν θεμελιώνεται πταίσμα του επιβλέποντος, ούτε προστήση του κυρίου του έργου χωρίς ειδική επίκληση διεύθυνσης/επίβλεψης στην αγωγή. Οι λόγοι αναιρέσεως από 559 αρ. 1, 19 και 11γ ΚΠολΔ απορρίπτονται, ενώ ο προσδιορισμός της χρηματικής ικανοποίησης κατά άρθρο 932 ΑΚ είναι αναιρετικώς ανέλεγκτος και η αρχή αναλογικότητας (Σ 25 § 1) δεν εφαρμόζεται ευθέως.
Η αγωγή κατά του κυρίου του έργου ήταν μη νόμιμη, διότι δεν εκτέθηκαν περιστατικά διεύθυνσης και επίβλεψης που να θεμελιώνουν προστήση (άρθρα 914, 922, 932 ΑΚ), οπότε ο σχετικός λόγος από 559 αρ. 1 ΚΠολΔ απορρίπτεται. Για τον επιβλέποντα μηχανικό διαπιστώθηκε ότι είχαν τηρηθεί οι νόμιμες αποστάσεις (4 μ. οριζόντια με όριο 2,5 μ., 7,05 μ. κατακόρυφα με όριο 6 μ.) και είχαν δοθεί/ελεγχθεί οι οδηγίες ασφαλείας· το ατύχημα επήλθε από αντίθετη προς τις οδηγίες μετακίνηση του ικριώματος (ύψος 7,15 μ.) από πλευρά πλησίον αγωγών 20.000 Volt, άρα δεν θεμελιώνεται πταίσμα του. Οι αιτιάσεις περί μη λήψης αποδεικτικών μέσων απορρίφθηκαν (559 αρ. 11γ), καθώς η απόφαση βεβαιώνει συνεκτίμηση όλων. Ο προσδιορισμός των ποσών κατά 932 ΑΚ είναι διακριτικός και αναιρετικώς ανέλεγκτος, ενώ η επίκληση της αναλογικότητας (Σ 25 § 1) δεν παρέχει αυτοτελή έρεισμα. Ενόψει των ανωτέρω, όλοι οι λόγοι αναιρέσεως κρίθηκαν αβάσιμοι.
Απορρίπτει την από 8-5-2012 αίτηση για αναίρεση της υπ' αρ. 936/2009 απόφασης του Εφετείου Θεσσαλονίκης. Και Επιβάλλει στους αναιρεσείοντες τη δικαστική δαπάνη των τρίτου και τέταρτου των αναιρεσίβλητων, την οποία ορίζει στο ποσό των χιλίων οκτακοσίων (1.800) ευρώ.
1575/2021
2021Άρειος ΠάγοςΔικονομικό ΔίκαιοΕργατικό Δίκαιο
Σχετικότητα: 96.4%
Εργαζόμενος σε επιχείρηση εγκαταστάσεων/συντηρήσεων, με πολυετή προϋπηρεσία στον ίδιο κλάδο και πρόσληψη εκ νέου το 2011, εκτελούσε στις 2.5.2012 εργασία αντικατάστασης ηλεκτρικής αντίστασης σε ηλιακό θερμοσίφωνα σε ύψος. Δεν ήταν αδειούχος ηλεκτρολόγος/υδραυλικός. Ο εργοδότης δεν του παρείχε κατάλληλα μέσα ατομικής προστασίας (ζώνη ασφαλείας πρόσδεσης, κράνος) και του είχε υποδείξει εσφαλμένο, επικίνδυνο τρόπο εργασίας. Επήλθε πτώση και θανατηφόρος τραυματισμός. Οι οικείοι (σύζυγος και τέκνα) ζήτησαν χρηματική ικανοποίηση λόγω ψυχικής οδύνης. Πρωτοβάθμια κρίθηκε συντρέχουσα αμέλεια του θανόντος 30% και επιδικάστηκαν ποσά 30.000 ευρώ στη σύζυγο και 40.000 ευρώ σε κάθε τέκνο· δευτεροβάθμια αποδόθηκε αποκλειστική υπαιτιότητα στον εργοδότη και επιδικάστηκαν 40.000 ευρώ στη σύζυγο και 50.000 ευρώ σε κάθε τέκνο, νομιμοτόκως από 6.2.2013, και διατάχθηκε προσωπική κράτηση έως 1 έτος ως μέσο εκτέλεσης.
Το άρθρο 559 § 1 ΚΠολΔ προβλέπει αναίρεση για παραβίαση ουσιαστικού κανόνα δικαίου, ενώ το άρθρο 561 § 1 ΚΠολΔ καθιστά αναιρετικά ανέλεγκτη την εκτίμηση των αποδείξεων. Το άρθρο 1047 § 1 ΚΠολΔ επιτρέπει προσωπική κράτηση για απαιτήσεις από αδικοπραξία, κατά διακριτική ευχέρεια του δικαστηρίου, ελεγκτή ως προς την αναλογικότητα. Εφαρμόσιμα είναι και τα άρθρα 914 και 300 ΑΚ για αδικοπρακτική ευθύνη και συντρέχον πταίσμα. Το δικαστήριο διαπίστωσε ότι το θανατηφόρο εργατικό ατύχημα της 2.5.2012 προκλήθηκε επειδή ο εργοδότης υπέδειξε εσφαλμένο και επικίνδυνο τρόπο εργασίας και δεν παρείχε κατάλληλα μέσα ατομικής προστασίας (ζώνη ασφαλείας, κράνος). Κρίθηκε ότι δεν αποδείχθηκε συντρέχον πταίσμα του εργαζομένου. Επιδικάστηκαν 40.000 ευρώ στη σύζυγο και 50.000 ευρώ σε κάθε τέκνο και διατάχθηκε προσωπική κράτηση έως 1 έτος. Εφαρμόζοντας τα ανωτέρω, το Δικαστήριο έκρινε: (α) τα παράπονα για προσωπική κράτηση είναι απαράδεκτα/αβάσιμα, αφού πρόκειται για διακριτική ευχέρεια και δεν παραβιάστηκε η αναλογικότητα, (β) οι ισχυρισμοί περί συνυπαιτιότητας και ύπαρξης εξοπλισμού πλήττουν την εκτίμηση αποδείξεων και είναι αναιρετικά ανέλεγκτοι, (γ) ο λόγος για «πράγματα χωρίς απόδειξη» απορρίφθηκε, καθώς το αποδεικτικό πόρισμα στηρίχθηκε σε νόμιμα προσκομισθέντα μέσα, και (δ) ο λόγος για μη λήψη υπόψη της ένστασης συνυπαιτιότητας απορρίφθηκε, αφού η ένσταση εξετάστηκε και απορρίφθηκε ρητά.
Η αίτηση κατά του ήδη ενηλίκου αναιρεσίβλητου είναι απαράδεκτη, ελλείψει παθητικής νομιμοποίησης του τέως νομίμου αντιπροσώπου και μη έγκρισής της από τον ενήλικο. Οι λοιποί λόγοι αναίρεσης απορρίφθηκαν διότι: (i) η διαταγή προσωπικής κράτησης έως 1 έτος ερείδεται στη διακριτική ευχέρεια του δικαστηρίου (ΚΠολΔ 1047 §1) και δεν παραβιάζει την αναλογικότητα, (ii) οι αιτιάσεις περί αποκλειστικής υπαιτιότητας/συνυπαιτιότητας και ύπαρξης ΜΑΠ πλήττουν την αναιρετικά ανέλεγκτη εκτίμηση αποδείξεων (ΚΠολΔ 561 §1), (iii) δεν έγινε δεκτό ότι έγιναν δεκτά «πράγματα χωρίς απόδειξη» (ΚΠολΔ 559 αριθ. 10), και (iv) η ένσταση συνυπαιτιότητας λήφθηκε υπόψη και απορρίφθηκε ρητά (ΚΠολΔ 559 αριθ. 8).
Απορρίπτει ως απαράδεκτη την από 20.09.2019 και με αριθμό κατάθεσης 8880/849/2019 αίτηση αναίρεσης ως προς τον δεύτερο αναιρεσίβλητο. Απορρίπτει κατά τα λοιπά την ως άνω αίτηση αναίρεσης της με αριθμό 5668/19.11.2018 απόφασης του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών. Καταδικάζει τον αναιρεσείοντα στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων των αναιρεσίβλητων, τα οποία ορίζει στο ποσό των χιλίων οκτακοσίων (1.800) ευρώ.
672/2015
2015Άρειος ΠάγοςΑστικό ΔίκαιοΕργατικό Δίκαιο
Σχετικότητα: 96.4%
Εργαζόμενος 24 ετών, μετανάστης, απασχολήθηκε ως εργάτης σε μεταλλική κατασκευή αποθήκης που ανεγειρόταν σε οικόπεδο συνιδιοκτησίας. Η εκτέλεση είχε ανατεθεί από τον κύριο του έργου σε εργολάβο και στη συνέχεια σε υπεργολάβο, χωρίς να οριστεί επιβλέπων μηχανικός. Στις 15-7-1996, περί ώρα 10:00, κατά την τοποθέτηση σωλήνων σε στέγαστρο ύψους 5,40 μ., μεταλλικό στοιχείο ήλθε σε επαφή με δίκτυο μέσης τάσης της ΔΕΗ που διήρχετο σε απόσταση περίπου 1 μ. από τον σκελετό, προκάλεσε ηλεκτροπληξία και πτώση, με συνέπεια θάνατο. Ο κύριος του έργου είχε μεταβάλει την προβλεπόμενη κατασκευή από μπετόν σε μεταλλική και τη θέση του υπόστεγου, χωρίς ειδοποίηση της ΔΕΗ και χωρίς λήψη μέτρων ασφαλείας.
Το άρθρο 16 § 1 ν. 551/1915 επιτρέπει πλήρη αποζημίωση για εργατικό ατύχημα μόνο σε περιουσιακή ζημία, ενώ για χρηματική ικανοποίηση λόγω ψυχικής οδύνης εφαρμόζονται οι γενικές διατάξεις των άρθρων 914, 932 και 922 ΑΚ. Οι εργολάβοι και υπεργολάβοι, κατά τα άρθρα 3 και 5 ν. 1396/1983, υποχρεούνται να λαμβάνουν και να τηρούν μέτρα ασφαλείας, σε συνδυασμό με το Π.Δ. 778/1980, το Π.Δ. 1073/1981 και το Π.Δ. 305/1996 (άρθρο 2 § 3). Η υποχρέωση αυτή είναι δημοσίας τάξεως και κάθε απαλλακτική συμφωνία είναι άκυρη (άρθρο 174 ΑΚ). Το δικαστήριο διαπίστωσε ότι ο εργαζόμενος τοποθετούσε σωλήνες σε ύψος 5,40 μ. σε μεταλλικό στέγαστρο, ενώ δίκτυο μέσης τάσης της ΔΕΗ διήρχετο περίπου 1 μ. από τον σκελετό. Ο κύριος του έργου μετέβαλε θέση και υλικό χωρίς ειδοποίηση της ΔΕΗ και χωρίς μέτρα ασφαλείας. Η εργολάβος ανέθεσε την εκτέλεση σε υπεργολάβο, χωρίς να εξασφαλίσει τήρηση μέτρων και χωρίς επίβλεψη ειδικευμένου μηχανικού. Εφαρμόζοντας τα ως άνω, το δικαστήριο έκρινε ότι η εργολάβος ευθύνεται για την μη τήρηση μέτρων ασφαλείας και την επέλευση του ατυχήματος, ανεξάρτητα από την ανάθεση σε υπεργολάβο ή τη διατήρηση δικαιώματος επίβλεψης. Η αντίθετη κρίση του δευτεροβάθμιου δικαστηρίου συνιστά εσφαλμένη ερμηνεία/εφαρμογή του ν. 1396/1983 και του Π.Δ. 778/1980.
Έγινε δεκτός ο λόγος του άρθρου 559 αριθ. 1 ΚΠολΔ, διότι το Εφετείο απέκλεισε την ευθύνη της εργολάβου επειδή ανέθεσε το έργο σε υπεργολάβο και δεν κράτησε επίβλεψη, παραβλέποντας ότι, κατά τα άρθρα 3 και 5 ν. 1396/1983 και το Π.Δ. 778/1980, η τήρηση μέτρων ασφαλείας είναι υποχρέωση δημοσίας τάξεως και η απαλλαγή από αυτήν είναι άκυρη (άρθρο 174 ΑΚ). Απορρίφθηκε ο λόγος του άρθρου 559 αριθ. 11 ΚΠολΔ, επειδή το Εφετείο συνεκτίμησε όλα τα επικληθέντα έγγραφα. Ο λόγος του άρθρου 559 αριθ. 19 ΚΠολΔ απορρίφθηκε ως απαράδεκτος, διότι η έλλειψη αιτιολογίας περί πρόστησης δεν επηρέαζε την έκβαση, δεδομένης της αυτοτελούς ευθύνης της εργολάβου.
Αναιρεί την απόφαση 129/2008 του Εφετείου Λάρισας ως προς την δεύτερη αναιρεσίβλητη (ΤΕΧΝΟΚΑΤ ΕΠΕ). Παραπέμπει κατά τούτο την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, συγκροτούμενο από άλλους δικαστές εκτός εκείνων που δίκασαν προηγουμένως την υπόθεση. Καταδικάζει την εν λόγω αναιρεσίβλητη στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων των αναιρεσειόντων, τα οποία ορίζει στο ποσό των δύο χιλιάδων τριακοσίων (2.300) ευρώ. Β) Απορρίπτει την ίδια αίτηση ως προς τους λοιπούς αναιρεσίβλητους και Καταδικάζει τους αναιρεσείοντες στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων της πρώτης αναιρεσίβλητης, τα οποία ορίζει στο πόσο των χιλίων οχτακοσίων (1.800) ευρώ.
1299/2024
2024Άρειος ΠάγοςΔικονομικό ΔίκαιοΕργατικό Δίκαιο
Σχετικότητα: 96.3%
Θανών εργαζόμενος ήταν οδηγός μεταφοράς έτοιμου σκυροδέματος, προσληφθείς την 1-7-2005 από ανώνυμη εταιρεία, της οποίας ο νόμιμος εκπρόσωπος ήταν και τεχνικός ασφαλείας. Την 4-7-2006 εκτελούσε δρομολόγιο προς ξενοδοχειακή εγκατάσταση. Το φορτηγό (βαρέλα) είχε ύψος 3,70 μ. στη χοάνη έκχυσης. Στη διαδρομή υπήρχαν εναέρια καλώδια τηλεφωνίας με ύψος ανάρτησης 3,50 μ., επί ξύλινων στύλων με ατσάλινο συρματόσχοινο. Τα καλώδια αγκιστρώθηκαν στη χοάνη και το όχημα συνέχισε περίπου 170 μ. Ο οδηγός σταμάτησε με τον κινητήρα σε λειτουργία, κατέβηκε, ανέβηκε στη χοάνη και, χωρίς να φορέσει κράνος ή να δεθεί, προσπάθησε με τα χέρια να απεγκλωβίσει τα καλώδια, έπεσε από ύψος 3,70 μ. και υπέστη θανατηφόρες κρανιοεγκεφαλικές κακώσεις. Ο εργοδότης δεν είχε ελέγξει τη διαδρομή ούτε είχε δώσει οδηγίες αντιμετώπισης του κινδύνου, ενώ ο εργαζόμενος είχε απασχοληθεί συνεχώς επί περίπου 11 ώρες εκείνη την ημέρα λόγω αναγκών εργασίας και καιρικών συνθηκών, με αποτέλεσμα κόπωση και μειωμένα αντανακλαστικά. Ο θανών άφησε σύζυγο και δύο ανήλικα τέκνα.
Το άρθρο 932 ΑΚ επιτρέπει την επιδίκαση χρηματικής ικανοποίησης λόγω ψυχικής οδύνης στους οικείους θανατωθέντος από αδικοπραξία· σε συνδυασμό με τα άρθρα 914, 297, 298, 300, 330 και 662 ΑΚ αρκεί πταίσμα (αμέλεια) και πρόσφορη αιτιώδης συνάφεια. Το άρθρο 16 ν. 551/1915 αφορά την πλήρη αποζημίωση περιουσιακής ζημίας και δεν προϋποθέτειται ειδική παράβαση όρων ασφαλείας για την ψυχική οδύνη. Κατά τα άρθρα 559 αρ. 1, 19 και 11 γ’ ΚΠολΔ ελέγχονται νομικά σφάλματα, ανεπάρκεια αιτιολογιών και μη λήψη αποδεικτικών μέσων, όχι όμως η εκτίμηση αποδείξεων (άρθρο 561 § 1 ΚΠολΔ). Το δικαστήριο διαπίστωσε ότι το όχημα είχε ύψος 3,70 μ., ενώ τα καλώδια τηλεφωνίας ήταν στα 3,50 μ., αγκιστρώθηκαν στη χοάνη και το όχημα κινήθηκε άλλα 170 μ. Ο εργαζόμενος, μετά από συνεχή απασχόληση περίπου 11 ωρών, με κόπωση και μειωμένα αντανακλαστικά, άφησε τον κινητήρα σε λειτουργία, δεν φόρεσε κράνος, ανέβηκε στη χοάνη και προσπάθησε με τα χέρια να απεγκλωβίσει τα καλώδια, έπεσε από 3,70 μ. και θανατώθηκε. Ο εργοδότης δεν είχε ελέγξει τη διαδρομή ούτε είχε δώσει οδηγίες για τον κίνδυνο και τον ορθό χειρισμό. Εφαρμόζοντας τις διατάξεις, έκρινε ότι οι παραλείψεις του εργοδότη συνιστούν αμέλεια σε πρόσφορη αιτιώδη συνάφεια με τον θάνατο, ενώ συντρέχει συνυπαιτιότητα του παθόντος κατά 50% λόγω των δικών του αμελειών (μη χρήση κράνους, εσφαλμένος χειρισμός). Οι αναιρετικοί λόγοι περί εσφαλμένης εφαρμογής δικαίου, παραβίασης διδαγμάτων κοινής πείρας, ανεπάρκειας αιτιολογιών και μη λήψης εγγράφων απορρίφθηκαν ως αόριστοι, απαράδεκτοι ή αβάσιμοι, διότι στρέφονταν κατά της εκτίμησης αποδείξεων ή δεν πληρούσαν τις προϋποθέσεις των άρθρων 559 και 561 ΚΠολΔ.
Η αμέλεια του εργοδότη θεμελιώθηκε σε παραλείψεις ελέγχου της διαδρομής, μη παροχή οδηγιών και απασχόληση του οδηγού επί περίπου 11 ώρες, που οδήγησε σε κόπωση και μείωση αντανακλαστικών, σε πρόσφορη αιτιώδη συνάφεια με τον θάνατο από πτώση μετά την εμπλοκή καλωδίων (ύψος οχήματος 3,70 μ. – καλωδίων 3,50 μ. – απόσταση 170 μ.). Η συνυπαιτιότητα του παθόντος κρίθηκε στο 50% λόγω μη χρήσης κράνους και επικίνδυνου χειρισμού. Οι λόγοι αναίρεσης απορρίφθηκαν διότι: (α) οι αιτιάσεις περί έλλειψης αμέλειας και αιτιώδους συνδέσμου προσέβαλλαν την αναιρετικά ανέλεγκτη εκτίμηση αποδείξεων ή ήταν αόριστες ως προς τα διδάγματα κοινής πείρας (άρθρα 559 αρ. 1, 559 παρ. 1 εδ. β, 561 §1 ΚΠολΔ), (β) οι αιτιάσεις περί ελλείψεως αιτιολογιών δεν συνιστούσαν νόμιμη βάση (άρθρο 559 αρ. 19 ΚΠολΔ), και (γ) ο ισχυρισμός περί μη λήψης εγγράφου της ΕΜΥ ήταν αόριστος και εν πάση περιπτώσει το Εφετείο έλαβε υπόψη όλα τα έγγραφα (άρθρο 559 αρ. 11 γ’ ΚΠολΔ).
Απορρίπτει την από 31 Ιανουαρίου 2022 με αριθμό καταθ. 9/31-1-2022 αίτηση για αναίρεση της υπ' αριθμ 276/13-7-2020 απόφασης του Μονομελούς Εφετείου Πατρών. Καταδικάζει τους αναιρεσείοντες στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων των αναιρεσίβλητων, τα οποία ορίζει στο ποσό των χιλίων οκτακοσίων (1.800) ευρώ.
592/2015
2015Άρειος ΠάγοςΔικονομικό ΔίκαιοΕργατικό Δίκαιο
Σχετικότητα: 95.9%
Εργαζόμενος με σύμβαση εξαρτημένης εργασίας αορίστου χρόνου, με ειδικότητα ηλεκτροτεχνίτη εναέριων δικτύων, εκτελούσε στις 22-03-2005, ώρα 14:00, εργασίες ενίσχυσης εναέριων αγωγών σε στύλο ύψους περίπου 9 μ. με μεταλλικό πλαίσιο στα 7 μ. Χρησιμοποίησε πέδιλα αναρρίχησης και ζώνη με έναν ιμάντα (σχοινί εργασίας), χωρίς δεύτερο σύστημα συγκράτησης (σχοινί ασφαλείας). Αφαιρώντας τα πέδιλα και επιχειρώντας να επανατοποθετήσει τον ιμάντα στην άνω πλευρά του πλαισίου, έπεσε από ύψος περίπου 7 μ., υπέστη κακώσεις στον αυχένα και απεβίωσε στις 28-03-2005. Ήταν σύζυγος και πατέρας, με στενούς συγγενείς (γονείς, αδελφή). Ο εργοδότης και οι ανάδοχοι/υπεργολάβοι δεν παρείχαν δεύτερο σύστημα συγκράτησης ούτε χρησιμοποίησαν κατάλληλο ανυψωτικό (καλαθοφόρο), ούτε εξασφάλισαν επαρκή μέτρα πρόληψης και εκπαίδευσης κατά τα προβλεπόμενα στις διατάξεις ασφάλειας.
Το άρθρο 16 § 1 ν. 551/1915 αφορά πλήρη αποζημίωση για περιουσιακή ζημία σε εργατικό ατύχημα και δεν ρυθμίζει τη χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης/ψυχικής οδύνης· για αυτήν εφαρμόζονται τα άρθρα 914 και 932 ΑΚ. Σε συνδυασμό με το άρθρο 922 ΑΚ και τις υποχρεώσεις ασφάλειας του Π.Δ. 395/1994 (άρθρα 1, 3, 4 § 4 και Παράρτημα ΙΙ), αρκεί οποιαδήποτε αμέλεια εργοδότη/κυρίου έργου/προστηθέντων. Το δικαστήριο διαπίστωσε ότι ο εργαζόμενος εκτελούσε στις 22-03-2005 εργασίες σε ύψος περίπου 7 μ., χωρίς δεύτερο σχοινί ασφαλείας, με μόνο ιμάντα εργασίας, και χωρίς χρήση καλαθοφόρου. Έπεσε και απεβίωσε στις 28-03-2005. Οι υπεύθυνοι δεν τήρησαν τα μέτρα συλλογικής/ατομικής προστασίας και τις ελάχιστες προδιαγραφές του Π.Δ. 395/1994. Εφαρμόζοντας τις παραπάνω διατάξεις, έκρινε ότι η μη τήρηση των μέτρων (δεύτερο σύστημα συγκράτησης ή κατάλληλος εξοπλισμός πρόσβασης) συνιστά αμέλεια αιτιωδώς συνδεόμενη με το ατύχημα, θεμελιώνοντας ευθύνη για ψυχική οδύνη των οικείων. Δεν αποδείχθηκε συνυπαιτιότητα του εργαζομένου.
Το ανώτερο δικαστήριο έκρινε ότι το Εφετείο ορθά εφάρμοσε τα άρθρα 914, 922 και 932 ΑΚ και τις ρυθμίσεις του Π.Δ. 395/1994, αποδίδοντας την πρόκληση του θανατηφόρου ατυχήματος σε αποκλειστική αμέλεια των υπευθύνων (έλλειψη δεύτερου συστήματος συγκράτησης ή κατάλληλου ανυψωτικού) και απορρίπτοντας τη συνυπαιτιότητα. Οι λόγοι αναιρέσεως από το άρθρο 559 αριθμ. 1, 19 και 10 ΚΠολΔ απορρίφθηκαν ως αβάσιμοι, διότι η απόφαση περιέχει πλήρεις, σαφείς και χωρίς αντιφάσεις αιτιολογίες και δεν παραβίασε κανόνα ουσιαστικού δικαίου. Ο λόγος περί παραβίασης του Π.Δ. 305/1996 απορρίφθηκε ως αόριστος. Ο λόγος από το άρθρο 559 αριθμ. 12 ΚΠολΔ κρίθηκε απαράδεκτος λόγω της ειδικής διαδικασίας εργατικών διαφορών (άρθρα 663-676 ΚΠολΔ), ενώ οι αιτιάσεις κατά της εκτίμησης αποδείξεων απορρίφθηκαν ως απαράδεκτες (άρθρο 561 § 1 ΚΠολΔ). Η παραίτηση από λόγο μετά τη συζήτηση δεν παρήγαγε έννομα αποτελέσματα.
Κηρύσσει απαράδεκτη τη συζήτηση της από 7 Απριλίου 2014 αιτήσεως για αναίρεση της υπ' αριθμ. 183/2013 αποφάσεως του Τριμελούς Εφετείου Ανατολικής Κρήτης ως προς την δεύτερη αναιρεσείουσα ομόρρυθμη εταιρεία, με την επωνυμία "ΕΔΑΚ ΕΝΑΕΡΙΑ ΔΙΚΤΥΑ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΚΡΗΤΗΣ Θ. Γ. - Θ. Δ. - Μ. Λ. - Μ. Φ. Ο.Ε." ("ΕΔΑΚ Ο.Ε."), και ως προς την τρίτη αναιρεσείουσα ανώνυμη εταιρεία, με την επωνυμία "ΤΡΙΚΑΤ ΑΕΚΤΕ". Απορρίπτει την ως άνω αίτηση αναιρέσεως ως προς την πρώτη αναιρεσείουσα ανώνυμη εταιρεία, με την επωνυμία "ΤΕΚΚΑΤ ΤΕΧΝΙΚΗ ΤΕΜΕΝΟΥΣ ΑΝΩΝΥΜΗ ΤΕΧΝΙΚΗ - ΕΜΠΟΡΙΚΗ - ΒΙΟΤΕΧΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ" ("ΤΕΚΚΑΤ Α.Ε."). Και Καταδικάζει την πρώτη αναιρεσείουσα να πληρώσει τα δικαστικά έξοδα των αναιρεσιβλήτων, τα οποία ορίζει στο ποσό των χιλίων οκτακοσίων (1.800) ευρώ.
296/2012
2012Άρειος ΠάγοςΕργατικό ΔίκαιοΔικονομικό Δίκαιο
Σχετικότητα: 95.7%
Εργολήπτρια εταιρεία ανέλαβε υπεργολαβικά χωματουργικές εργασίες σε υδροηλεκτρικό έργο και χρησιμοποίησε εκσκαφέα ιδιοκτησίας της, ασφαλισμένο ως «εργαλείο». Ο χειρισμός γινόταν από βοηθό χειριστή χωρίς άδεια, ενώ ο αδειούχος χειριστής απουσίαζε από το σημείο. Η ηλεκτροσυγκόλληση των σωλήνων ανατέθηκε σε ηλεκτροσυγκολλητή με προφορική συμφωνία, υπό οδηγίες, χρόνο και τόπο που καθόριζε η εργολήπτρια. Στις 11.10.2003, κατά εκσκαφή τάφρου, ο περιστρεφόμενος πυργίσκος του εκσκαφέα συνέθλιψε τον ηλεκτροσυγκολλητή, προκαλώντας ρήξη σπληνός, μεσεντερίου και κάταγμα λεκάνης. Νοσηλεύθηκε, υπεβλήθη σε σπληνεκτομή και εξήλθε στις 23.10.2003. Στις 29.10.2003 απεβίωσε από οξύ έμφραγμα, με ευρήματα απόφραξης πρόσθιας στεφανιαίας αρτηρίας. Η άδεια κυκλοφορίας του μηχανήματος εκδόθηκε στις 14.10.2003. Η ασφάλιση κάλυπτε σωματικές βλάβες/ζημίες σε τρίτους.
Το άρθρο 16 § 1 του ν. 551/1915 επιτρέπει πλήρη αποζημίωση για περιουσιακή ζημία μόνο σε περιπτώσεις δόλου ή μη τήρησης κανόνων ασφαλείας, ενώ για χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης/ψυχικής οδύνης εφαρμόζονται οι γενικές διατάξεις των άρθρων 914 και 932 ΑΚ. Παράλληλα, τα άρθρα 648 επ. ΑΚ και το άρθρο 6 του ν. 765/1943 οριοθετούν την εξαρτημένη εργασία μέσω δεσμευτικών οδηγιών, ελέγχου και ένταξης στην εκμετάλλευση. Το δικαστήριο δέχθηκε ότι ο ηλεκτροσυγκολλητής παρείχε εργασία υπό οδηγίες, με καθορισμένο χρόνο/τόπο, ενταγμένος στην εκμετάλλευση της εργολήπτριας. Στις 11.10.2003 τραυματίστηκε βαριά από εκσκαφέα που χειριζόταν βοηθός χωρίς άδεια, ενώ ο αδειούχος απουσίαζε. Νοσηλεύθηκε και στις 29.10.2003 απεβίωσε από έμφραγμα, με ιατρικές βεβαιώσεις περί απόφραξης στεφανιαίας και επιβάρυνσης οργανισμού. Εφαρμόζοντας τα ανωτέρω, εξετάστηκε: (α) ο χαρακτηρισμός της σχέσης ως εξαρτημένης εργασίας βάσει ποιοτικών ενδείξεων εξάρτησης· (β) η ύπαρξη πταίσματος εργοδότη/προστηθέντων για ψυχική οδύνη· και (γ) ο αιτιώδης σύνδεσμος μεταξύ τραυματισμού και θανάτου, ως πρόσφορη αιτία κατά τα διδάγματα της κοινής πείρας, επισημαίνοντας την ανάγκη σαφών και επαρκών αιτιολογιών (άρθρο 559 αριθ. 19 ΚΠολΔ).
Η προσβαλλόμενη απόφαση στερείται νόμιμης βάσης ως προς τον αιτιώδη σύνδεσμο μεταξύ του σοβαρού τραυματισμού και του θανάτου μετά από 18 ημέρες: οι αιτιολογίες είναι ελλιπείς, ασαφείς και αντιφατικές σε σχέση με τα ιατρικά ευρήματα, καθιστώντας ανέφικτο τον αναιρετικό έλεγχο εφαρμογής των άρθρων 914, 932 ΑΚ και 1, 16 ν. 551/1915 (βάσιμοι οι λόγοι 3 και 8 από άρθρο 559 αριθ. 1 και 19 ΚΠολΔ). Επιπλέον, η παρεμπίπτουσα αγωγή ήταν απαράδεκτη κατά μη διάδικο της κύριας δίκης, κατά παράβαση των άρθρων 283 §1 και 451 §1 ΚΠολΔ, και το Εφετείο εσφαλμένα δεν κήρυξε ακυρότητα (βάσιμος ο λόγος 6). Οι λοιποί λόγοι περί φύσεως της σύμβασης και καθ’ ύλην αρμοδιότητας απορρίφθηκαν ως αβάσιμοι λόγω επαρκών αιτιολογιών. Συνεπώς, η απόφαση αναιρέθηκε και η υπόθεση παραπέμφθηκε.
Αναιρεί την 86/2011 απόφαση του Εφετείου Πατρών. Παραπέμπει την υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο το οποίο θα συγκροτηθεί από άλλους δικαστές. Και Καταδικάζει τους αναιρεσιβλήτους στη δικαστική δαπάνη των αναιρεσειόντων την οποία ορίζει στο ποσό των χιλίων οκτακοσίων (1.800) ευρώ.
1022/2012
2012Άρειος ΠάγοςΑστικό ΔίκαιοΔικονομικό Δίκαιο
Σχετικότητα: 95.6%
Κύριος του έργου ανέθεσε σε εργολάβο την κατασκευή φέροντος οργανισμού τμήματος εμπορικού-ψυχαγωγικού κέντρου εντός συγκροτήματος συνολικής έκτασης 202.000 τ.μ. Ο εργολάβος ανέθεσε υπεργολαβικά εργασίες σκυροδέτησης και συναφείς εργασίες σε τεχνική εταιρία, στην οποία εργαζόταν τεχνίτης οικοδόμος επί 21 μήνες. Στις 16-12-2003, περί ώρα 07:30 ξεκίνησαν εργασίες καθαρισμού στο Α’ υπόγειο (χώρος μελλοντικού garage). Περί ώρα 09:00, λόγω υπερβολικής σκόνης, κρίθηκε αναγκαία διαβροχή με νερό από βρύση στο ισόγειο, μέσω λάστιχου που τροφοδοτούσε τον υπόγειο χώρο. Ο εργαζόμενος ανέβηκε να ανοίξει την παροχή και, επιστρέφοντας, κατέπεσε στο πλατύσκαλο κλιμακοστασίου προς Β’ υπόγειο (υψομετρική διαφορά περίπου 2,70 μ.), όπου δεν υπήρχε προσωρινό κιγκλίδωμα, στηθαίο ή θωράκιο, ούτε οποιαδήποτε περίφραξη αποτροπής εισόδου μη εξουσιοδοτημένων. Ο χώρος ήταν παντελώς σκοτεινός, χωρίς φυσικό ή τεχνητό φωτισμό. Περί ώρα 13:30 βρέθηκε η σορός· η νεκροψία διαπίστωσε βαρύτατες κρανιοαυχενικές κακώσεις από πτώση εξ ύψους.
Το άρθρο 82 § 1 ΠΔ 1073/1981 επιβάλλει τεχνητό φωτισμό σε νυχτερινές ή σκοτεινές εργασίες, ενώ το άρθρο 20 § β’ ΠΔ 778/1980 και το άρθρο 40 § 1 ΠΔ 1073/1981 απαιτούν περιμετρική προστασία κλιμάκων με κιγκλιδώματα, χειρολισθήρα, μεσοδιαστήματα και θωράκιο. Τα άρθρα 914 και 932 ΑΚ θεμελιώνουν αδικοπρακτική ευθύνη και χρηματική ικανοποίηση λόγω ψυχικής οδύνης, και το άρθρο 922 ΑΚ καθιερώνει ευθύνη προστήσαντος για πράξεις προστηθέντων συνδεόμενες αιτιωδώς με το έργο. Το δικαστήριο διαπίστωσε ότι στις 16-12-2003, μεταξύ 09:00–10:00, εργαζόμενος στον Α’ υπόγειο χώρο (garage) κινήθηκε προς κλιμακοστάσιο χωρίς οποιαδήποτε προστασία και χωρίς φωτισμό, κατέπεσε στη στάθμη Β’ υπογείου (υψομετρική διαφορά ~2,70 μ.) και υπέστη θανατηφόρες κακώσεις. Ο εργοδότης-υπεργολάβος τελούσε επίβλεψη των εργασιών καθαρισμού και στον χώρο υπήρχε σκόνη που αντιμετωπιζόταν με διαβροχή από παροχή στο ισόγειο. Το έργο ανήκε σε συγκρότημα 202.000 τ.μ. και ο εργαζόμενος απασχολούνταν επί 21 μήνες. Εφαρμόζοντας τα ανωτέρω, το δικαστήριο εξέτασε την παράβαση των ειδικών κανόνων ασφαλείας (κιγκλιδώματα, φωτισμός, περιφράξεις) και διαπίστωσε αμέλεια των υπεύθυνων του έργου, με εσωτερική αιτιώδη συνάφεια προς την εκτέλεση των εργασιών. Συνεπώς, θεμελιώθηκε ευθύνη για ψυχική οδύνη υπό τα άρθρα 914, 932 και 922 ΑΚ, ενώ οι αναιρετικοί λόγοι περί παραβίασης κανόνων, έλλειψης νόμιμης βάσης, μη λήψης «πραγμάτων» και αποδοχής χωρίς απόδειξη δεν πληρούν τις προϋποθέσεις των άρθρων 559 και 561 ΚΠολΔ.
Το ανώτερο δικαστήριο έκρινε ότι η εφετειακή απόφαση δεν παραβίασε τα άρθρα 914, 922, 932 ΑΚ και τις ειδικές διατάξεις ασφαλείας (ΠΔ 778/1980, ΠΔ 1073/1981, ΠΔ 305/1996), διότι περιέχει πλήρεις, σαφείς και μη αντιφατικές αιτιολογίες περί αμελούς μη τήρησης κιγκλιδωμάτων και φωτισμού στο κλιμακοστάσιο, με αιτιώδη σύνδεση με τον θάνατο. Ο λόγος από τον αριθ. 8 ΚΠολΔ απορρίφθηκε ως απαράδεκτος, επειδή η επίκληση κατάθεσης μάρτυρα δεν συνιστά «πράγμα» αλλά συμπέρασμα από αποδείξεις. Ο λόγος από τον αριθ. 10 ΚΠολΔ απορρίφθηκε ως αβάσιμος, αφού το Εφετείο στήριξε την κρίση του σε καταθέσεις, ένορκες βεβαιώσεις και έγγραφα. Κατά συνέπεια, οι λόγοι 1 και 19 του άρθρου 559 ΚΠολΔ περί παραβίασης κανόνα δικαίου και έλλειψης νόμιμης βάσης κρίθηκαν αβάσιμοι.
Απορρίπτει την από 5-9-2011 αίτηση της εταιρείας "Λ.- Κ. και Σία Ε.Ε" για αναίρεση της 1958/2011 απόφασης του Εφετείου Αθηνών. Και Καταδικάζει την αναιρεσείουσα στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσιβλήτων, τα οποία ορίζει σε χίλια οκτακόσια (1.800) ευρώ.
1802/2017
2017Άρειος ΠάγοςΕργατικό ΔίκαιοΑστικό Δίκαιο
Σχετικότητα: 95.5%
Εργοδότης διατηρούσε ατομική επιχείρηση παραγωγής και εμπορίας πλαστικών. Την 1.10.2007 προέβη στη σύσταση ανώνυμης εταιρείας με το ίδιο αντικείμενο, μεταβιβάζοντας σε αυτή το σύνολο της περιουσίας της ατομικής επιχείρησης, συμπεριλαμβανομένων νέων κτηριακών εγκαταστάσεων στη βιομηχανική ζώνη Οινοφύτων Βοιωτίας. Η ανώνυμη εταιρεία απέκτησε νομική προσωπικότητα στις 5.10.2007. Την 1.10.2007 εργοδότης προσέλαβε εργαζόμενο, Αλβανό υπήκοο, ηλικίας 60 ετών, ως ανειδίκευτο εργάτη με σύμβαση αορίστου χρόνου. Εργαζόμενος είχε απασχοληθεί κυρίως ως κηπουρός και περιστασιακά σε εργασίες ελαιοχρωματισμού, χωρίς επαγγελματική εμπειρία ως ελαιοχρωματιστής. Στις 5.10.2007 ανατέθηκε σε εργαζόμενο η εκτέλεση εργασιών συντηρήσεως, καθαρισμού και χρωματισμού μεταλλικής κατασκευής μηχανήματος εντός των εγκαταστάσεων. Η κατασκευή αποτελείτο από δύο επίπεδα, το πρώτο των οποίων απείχε από το έδαφος περίπου 4 μέτρα. Στο δάπεδο του πρώτου ορόφου υπήρχε εσωτερικό άνοιγμα διαστάσεων 1,80 Χ 1,75 μέτρων, χωρίς κάλυμμα επαρκούς αντοχής ούτε προστατευτικό προπέτασμα. Περί ώρα 16η μ.μ. της 5.10.2007, ενώ εργαζόμενος απασχολείτο περιμετρικά του ανοίγματος, απώλεσε την ισορροπία του, έπεσε από το άνοιγμα και τραυματίστηκε θανασίμως. Εργοδότρια εταιρεία είχε θέσει στη διάθεση των εργαζομένων σανίδες, κράνος και ζώνη ασφαλείας, αλλά εργαζόμενος δεν τα χρησιμοποίησε. Εργαζόμενος ήταν έγγαμος με πέντε τέκνα και μία εγγονή ηλικίας 3,5 μηνών κατά τον θάνατό του.
Το άρθρο 1 του ν. 551/1914 και τα άρθρα 914, 932 του Α.Κ. προβλέπουν ότι για εργατικό ατύχημα οφείλεται χρηματική ικανοποίηση για ηθική βλάβη όταν συντρέχουν οι όροι της αδικοπραξίας, αρκεί να συνετέλεσε πταίσμα του εργοδότη ή των προστηθέντων με την έννοια του άρθρου 914 Α.Κ. Το άρθρο 71 του Α.Κ. ορίζει ότι το νομικό πρόσωπο ευθύνεται για τις πράξεις ή παραλείψεις των οργάνων του, ενώ το υπαίτιο πρόσωπο ευθύνεται επί πλέον εις ολόκληρο. Το δικαστήριο διαπίστωσε ότι η εργοδότρια εταιρεία και ο νόμιμος εκπρόσωπός της παρέλειψαν να τοποθετήσουν προστατευτικό κάλυμμα και προπέτασμα στο άνοιγμα του δαπέδου εργασίας, να είναι παρόντες κατά την εκτέλεση της εργασίας για παροχή οδηγιών και έλεγχο χρήσης μέτρων ασφαλείας, και να ενημερώσουν τον εργαζόμενο για τους κινδύνους. Ωστόσο, ο εργαζόμενος παρέλειψε να χρησιμοποιήσει τον διαθέσιμο εξοπλισμό ασφαλείας (ζώνη, κράνος, σανίδες). Εφαρμόζοντας τις διατάξεις περί αδικοπραξίας και ευθύνης νομικού προσώπου, το δικαστήριο έκρινε ότι υφίσταται συντρέχον πταίσμα του θανόντος σε ποσοστό 40%, το οποίο λαμβάνεται υπόψη για τον καθορισμό του ποσού της χρηματικής ικανοποίησης, και ότι ο νόμιμος εκπρόσωπος ευθύνεται προσωπικά εις ολόκληρο με την εταιρεία.
Η αίτηση αναίρεσης απορρίφθηκε διότι το Εφετείο ορθώς έκρινε ότι ο πρώτος εναγόμενος, ως νόμιμος εκπρόσωπος και Πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου της εργοδότριας εταιρείας, ευθύνεται προσωπικά και εις ολόκληρο με την εταιρεία για το εργατικό ατύχημα, καθώς παρέλειψε να λάβει τα επιβαλλόμενα μέτρα ασφαλείας (προστατευτικό κάλυμμα, προπέτασμα, επίβλεψη, οδηγίες). Το συντρέχον πταίσμα του θανόντος εργαζομένου, που δεν χρησιμοποίησε τον διαθέσιμο εξοπλισμό ασφαλείας, ανέρχεται σε ποσοστό 40% και λαμβάνεται υπόψη για τον καθορισμό του ποσού της χρηματικής ικανοποίησης. Οι λόγοι αναίρεσης περί παραβίασης ουσιαστικού δικαίου, ελλείψεως νομίμης βάσης, λήψης υπόψη μη προταθέντων πραγμάτων και αναρμοδιότητας απορρίφθηκαν ως αβάσιμοι ή απαράδεκτοι.
Απορρίπτει την από 12.5.2014 αίτηση των 1)Ι. Γ. και 2)της ανώνυμης εταιρείας με την επωνυμία "..." για αναίρεση της υπ' αριθμ. 6434/2013 αποφάσεως του Εφετείου Αθηνών. Καταδικάζει τους αναιρεσείοντες στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσιβλήτων τα οποία ορίζει στο ποσό των χιλίων οκτακοσίων "1.800" ευρώ.
876/2024
2024Άρειος ΠάγοςΑστικό ΔίκαιοΕργατικό Δίκαιο
Σχετικότητα: 95.5%
Εργαζόμενος, ηλικίας 28 ετών, αλβανικής υπηκοότητας, σιδεράς με 12ετή εμπειρία, έγγαμος με ανήλικο τέκνο 3 ετών, εργαζόμενος νόμιμα στην Ελλάδα με μηνιαίο εισόδημα 1.000 ευρώ (20 ημερομίσθια Χ 50 ευρώ), τραυματίστηκε θανάσιμα στις 30-4-2010 σε οικοδομή. Εργολάβος, πολιτικός μηχανικός, είχε αναλάβει με προφορική σύμβαση από το Σεπτέμβριο 2009 τη μελέτη, επίβλεψη και εκτέλεση εργασιών προσθήκης ορόφου σε διώροφη οικοδομή. Υπεργολάβος είχε αναλάβει εργασίες σιδηροπλισμού και προσέλαβε τον εργαζόμενο. Ο εργαζόμενος έπεσε από ύψος 3,50 μ. από ξύλινη κλίμακα που στηριζόταν σε ικρίωμα χωρίς πλευρική προστασία, κρατώντας εργαλεία στα χέρια και χωρίς κράνος ασφαλείας. Πέθανε στις 10-5-2010. Σύζυγος 26 ετών, άνεργη, και ανήλικο τέκνο λαμβάνουν συντάξεις ΙΚΑ 310,84 ευρώ και 155,42 ευρώ αντίστοιχα. Γονείς θανόντος ηλικίας 65 και 53 ετών και πέντε αδέλφια ηλικίας 31, 30, 26, 21 και 19 ετών κατοικούν στην Αλβανία.
Το άρθρο 914 ΑΚ σε συνδυασμό με τα άρθρα 922 και 932 ΑΚ και τις διατάξεις του ν. 551/1915 και του ν. 1396/1983 προβλέπουν ότι ο εργολάβος και υπεργολάβος είναι συνυπεύθυνοι για τη λήψη και τήρηση μέτρων ασφαλείας σε οικοδομικά έργα. Για τη θεμελίωση αξίωσης χρηματικής ικανοποίησης απαιτείται ζημιογόνος συμπεριφορά, παρανομία, υπαιτιότητα, ζημία και αιτιώδης σύνδεσμος. Η παράβαση μέτρων ασφαλείας συνιστά αμέλεια που θεμελιώνει ευθύνη. Το δικαστήριο διαπίστωσε ότι ο εργολάβος είχε αναλάβει με προφορική σύμβαση από το Σεπτέμβριο 2009 την εκτέλεση του έργου με συνεργεία επιλογής του, δεν υπέβαλε Σχέδιο Ασφάλειας και Υγείας, χρησιμοποιήθηκε ικρίωμα χωρίς πλευρική προστασία, φορητή ξύλινη κλίμακα επί ικριώματος κατά παράβαση του ΠΔ 778/1980, ο εργαζόμενος δεν έφερε κράνος και κρατούσε εργαλεία κατά την άνοδο. Συνυπαιτιότητα θανόντος 30%. Εφαρμόζοντας τις διατάξεις των άρθρων 34 παρ. 2 και 60 παρ. 3 του Α.Ν. 1846/1951, ο εργολάβος απαλλάσσεται από την υποχρέωση αποζημίωσης για περιουσιακή ζημία (στέρηση διατροφής) όταν ο εργαζόμενος υπάγεται στην ασφάλιση του ΙΚΑ, εκτός δόλου. Διατηρείται όμως η αξίωση χρηματικής ικανοποίησης λόγω ψυχικής οδύνης των συγγενών.
Η αίτηση αναίρεσης έγινε εν μέρει δεκτή διότι το Εφετείο εσφαλμένα επιδίκασε αποζημίωση για στέρηση διατροφής στη σύζυγο και το ανήλικο τέκνο του θανόντος, ενώ αυτός υπαγόταν στην ασφάλιση του ΙΚΑ και ο εργολάβος απαλλάσσεται από την υποχρέωση αποζημίωσης για περιουσιακή ζημία, εκτός δόλου. Επίσης, το Εφετείο υπερέβη τα ακραία όρια της διακριτικής ευχέρειας κατά την επιδίκαση χρηματικής ικανοποίησης στους γονείς (20.000 ευρώ έκαστος) και στα αδέλφια (10.000 ευρώ έκαστος) του θανόντος, καθώς τα ποσά αυτά υπερβαίνουν καταφανώς τα συνήθως επιδικαζόμενα σε παρόμοιες περιπτώσεις, ενόψει ότι ο θανών είχε δημιουργήσει δική του οικογένεια και διέμενε μακράν των γονέων και αδελφών του.
ΑΝΑΙΡΕΙ την υπ' αριθμ. 267/2017 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Ιωαννίνων κατά τα διαλαμβανόμενα στο σκεπτικό της παρούσας κεφάλαια. ΠΑΡΑΠΕΜΠΕΙ την υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, που θα συγκροτηθεί από άλλο δικαστή, πλην αυτού που εξέδωσε την αναιρούμενη απόφαση. ΑΠΟΡΡΙΠΤΕΙ το αίτημα επαναφοράς των πραγμάτων στην προηγούμενη κατάσταση και ΚΑΤΑΔΙΚΑΖΕΙ τους αναιρεσιβλήτους στην πληρωμή μέρους των δικαστικών εξόδων του αναιρεσείοντος, τα οποία ορίζει στο ποσό των χιλίων τριακοσίων (1.300) ευρώ.
376/2018
2018Άρειος ΠάγοςΕργατικό ΔίκαιοΑστικό Δίκαιο
Σχετικότητα: 95.4%
Ιδιοκτήτης ακινήτου ανέθεσε σε εργολάβο την ανέγερση ισογείου καταστήματος - κέντρου διασκεδάσεως. Επιβλέπων μηχανικός ανέλαβε την αρχιτεκτονική μελέτη και επίβλεψη του έργου. Υπεργολάβος ανέλαβε την κατασκευή του ξυλοτύπου και άλλος υπεργολάβος την τοποθέτηση του σιδερένιου οπλισμού. Την 24-2-2004, έμπειρος τεχνίτης σιδερά, μετά από συνεννόηση με τον υπεργολάβο του σιδερένιου οπλισμού, μετέβη στο εργοτάξιο περί ώρα 07:30, πριν την έναρξη του νομίμου ωραρίου εργασίας. Επιχείρησε να τοποθετήσει σιδερένια βέργα μήκους 7 μέτρων σε ξυλότυπο δοκού ύψους 5 μέτρων, που απείχε οριζοντίως 2,70 μέτρα και καθέτως 4,00 μέτρα από ηλεκτρικούς αγωγούς μέσης τάσης 20.000 V της ΔΕΗ. Στο σημείο δεν είχε εγκατασταθεί το υποδειχθέν από τον επιβλέποντα μηχανικό προστατευτικό ξύλινο πλαίσιο. Ο υπεργολάβος του ξυλοτύπου, όταν αντιλήφθηκε την εργασία, απέτρεψε σε έντονο ύφος τον εργάτη από τη συνέχιση, αλλά αυτός αγνόησε τις επισημάνσεις. Ο εργάτης σήκωσε τη σιδερόβεργα οριζόντια και όχι κάθετα, όπως επιβάλλεται, η βέργα ταλαντώθηκε και άγγιξε τα εναέρια ηλεκτροφόρα καλώδια. Υπέστη ηλεκτροπληξία, έπεσε από τον ξυλότυπο και εξέπνευσε στο Νοσοκομείο Δράμας την 08:52 της ίδιας ημέρας.
Το άρθρο 300 ΑΚ προβλέπει ότι αν στη γένεση ή την έκταση της ζημίας συνετέλεσε και πταίσμα του παθόντος, το δικαστήριο μπορεί να μην επιδικάσει χρηματική ικανοποίηση ή να μειώσει το ποσό της. Προϋποθέσεις εφαρμογής είναι η ύπαρξη υποχρέωσης προς αποζημίωση και ο ζημιωθείς να συντέλεσε από δικό του πταίσμα στην ζημία του ή την έκτασή της, με αιτιώδη σύνδεσμο μεταξύ της υπαίτιας συμπεριφοράς του και της επέλευσης ή της έκτασης της ζημίας. Το δικαστήριο διαπίστωσε ότι ο υπεργολάβος του ξυλοτύπου ήταν επιφορτισμένος μόνο με την κατασκευή του ξυλοτύπου και όχι του σιδερένιου οπλισμού. Όταν αντιλήφθηκε την κίνηση του θανόντος στο τμήμα όπου δεν είχε εγκατασταθεί το προστατευτικό ξύλινο πλαίσιο, τον απέτρεψε από τη συνέχιση της εργασίας, αλλά ο θανών αγνόησε τις επισημάνσεις. Ο θανών, έμπειρος στη συγκεκριμένη εργασία, ενήργησε απρόσεκτα, σήκωσε τη σιδερόβεργα οριζόντια και όχι κάθετα όπως επιβάλλεται, με αποτέλεσμα να άγγιξε το ηλεκτροφόρο καλώδιο. Εφαρμόζοντας το άρθρο 914 και 300 ΑΚ, το δικαστήριο έκρινε ότι ο υπεργολάβος του ξυλοτύπου δεν ευθύνεται για το θάνατο, καθώς δεν ήταν επιφορτισμένος με την εργασία του σιδερένιου οπλισμού και είχε απoτρέψει τον θανόντα. Παράλληλα, έκρινε ότι ο θανών είναι συνυπαίτιος του ατυχήματος κατά ποσοστό 50%, λόγω της απρόσεκτης συμπεριφοράς του.
Η αίτηση απορρίφθηκε διότι το Μονομελές Εφετείο ορθώς ερμήνευσε και εφάρμοσε τις διατάξεις των άρθρων 914 και 300 ΑΚ, καθώς και τις διατάξεις του π.δ. 778/1980, του ν.1396/1983 και του π.δ. 1073/1981. Με σαφείς, πλήρεις και χωρίς αντιφάσεις αιτιολογίες κατέληξε στο αποδεικτικό πόρισμα ότι ο υπεργολάβος του ξυλοτύπου δεν ευθύνεται για το θάνατο του εργάτη, καθόσον δεν ήταν επιφορτισμένος με την τοποθέτηση του σιδερένιου οπλισμού και είχε απoτρέψει τον θανόντα από τη συνέχιση της εργασίας, ενώ ο θανών αγνόησε τις επισημάνσεις και ενήργησε απρόσεκτα, σηκώνοντας τη σιδερόβεργα οριζόντια αντί κάθετα. Ορθώς έγινε δεκτή η ένσταση περί συνυπαιτιότητας του θανόντος κατά ποσοστό 50%.
Απορρίπτει την από 30-1-2017 αίτηση περί αναιρέσεως της 63/2016 απόφασης του Μονομελούς Εφετείου Θράκης.-Και Καταδικάζει τις αναιρεσείουσες στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων των αναιρεσιβλήτων, ανερχομένων στο ποσό των χιλίων οκτακοσίων (1.800) ευρώ για καθένα από τους πρώτο και τέταρτο εξ αυτών και των χιλίων εκατό (1.100) ευρώ για το δεύτερο.
934/2013
2013Άρειος ΠάγοςΑστικό ΔίκαιοΔικονομικό Δίκαιο
Σχετικότητα: 95.4%
Εργαζόμενος σε οικοδομικά έργα από το 1990-1991, προσλήφθηκε στις 23.10.2002 με σύμβαση εξαρτημένης εργασίας, αρχικά ως εργάτης οικοδομής και από το 2003 ως τεχνίτης (καλουπατζής). Κατά το 2004, υπεργολάβος σκυροδέματος ανέλαβε την κατασκευή του φέροντος οργανισμού τετραώροφης οικοδομής με υπόγειο και ισόγειο σε οικόπεδο του κυρίου, και επιβλέπων μηχανικός είχε την ευθύνη έκδοσης οικοδομικής άδειας στο όνομα των τέκνων του κυρίου. Στις 21.2.2005 επήλθε θανατηφόρο εργατικό ατύχημα κατά τη σκυροδέτηση, αποδιδόμενο σε μη λήψη των προβλεπομένων μέτρων ασφαλείας από υπεργολάβο και επιβλέποντα μηχανικό. Ο κύριος του οικοπέδου αναφερόταν σε έγγραφα και συμβολαιογραφικές πράξεις ως εργολάβος οικοδομών.
Το άρθρο 922 ΑΚ καθιερώνει ευθύνη του προστήσαντος για πταίσματα του προστηθέντος, όταν υφίσταται σχέση εξάρτησης και δυνατότητα οδηγιών/ελέγχου. Σε συνδυασμό με τα άρθρα 914 και 932 ΑΚ θεμελιώνεται εύλογη χρηματική ικανοποίηση λόγω ψυχικής οδύνης των συγγενών. Τα άρθρα 3 και 5 του ν. 1396/1983 επιβάλλουν σε εργολάβο και υπεργολάβο την υποχρέωση λήψης και τήρησης μέτρων ασφαλείας για το έργο. Τα άρθρα 681, 688-691 και 698 ΑΚ ρυθμίζουν τη σύμβαση έργου και τη θέση εργολάβου έναντι κυρίου. Οι διατάξεις α.ν. 1846/1951 και ν. 551/1914 οριοθετούν την αποζημίωση και την ευθύνη σε ασφαλισμένα εργατικά ατυχήματα. Το δικαστήριο διαπίστωσε ότι ο εργαζόμενος απασχολείτο από 23.10.2002 ως εργάτης/τεχνίτης οικοδομών σε έργο τετραώροφης οικοδομής με υπόγειο και ισόγειο. Υπεργολάβος ανέλαβε τη σκυροδέτηση και επιβλέπων μηχανικός την επίβλεψη, με άδεια στο όνομα των τέκνων του κυρίου. Στις 21.2.2005 επήλθε θανατηφόρο ατύχημα λόγω μη τήρησης μέτρων ασφαλείας. Ο κύριος του οικοπέδου εμφανιζόταν σε έγγραφα ως εργολάβος οικοδομών. Εφαρμόζοντας τις διατάξεις, το δικαστήριο εξέτασε αν υφίσταται ευθύνη προστήσεως του κυρίου/εργολάβου και συνυπευθυνότητα κατά ν. 1396/1983 για παραλείψεις υπεργολάβου/μηχανικού. Διαπίστωσε ότι οι παραδοχές για την ιδιότητα εργολάβου και τον κύριο του έργου ήταν ασαφείς, χωρίς στοιχεία σύμβασης έργου ή διεύθυνσης/επίβλεψης κατά άρθρο 681 ΑΚ, καθιστώντας ανέφικτο τον έλεγχο συνδρομής των προϋποθέσεων εφαρμογής των ουσιαστικών κανόνων.
Η προσβαλλόμενη απόφαση στερείται νόμιμης βάσης (άρθρο 559 εδ. 19 ΚΠολΔ), διότι περιέχει ασαφείς και αντιφατικές αιτιολογίες ως προς την ιδιότητα του κυρίου/εργολάβου και δεν παραθέτει τα αναγκαία στοιχεία της σύμβασης έργου (άρθρο 681 ΑΚ), καταλήγοντας αυθαίρετα σε αντικειμενική ευθύνη εργολάβου. Αντιθέτως, ο λόγος από το άρθρο 559 αρ. 1 ΚΠολΔ απορρίφθηκε, επειδή η προσεπίκληση/παρεμπίπτουσα αγωγή ήταν μη νόμιμη: ο προσεπικαλών προέβαλε αποκλειστική υπαιτιότητα των τρίτων, αίροντας τη βάση του άρθρου 88 ΚΠολΔ και του δικαιώματος αναγωγής κατά άρθρο 927 ΑΚ. Ως εκ τούτου, έγινε μερικώς δεκτή η αναίρεση και η υπόθεση παραπέμφθηκε, ενώ απορρίφθηκε ως προς τους υπεργολάβο και επιβλέποντα μηχανικό.
Απορρίπτει την από 18-4-2012 αίτηση του Α. Δ. για αναίρεση της 5504/2011 αποφάσεως του Εφετείου Αθηνών, ως προς τους έκτο και έβδομο εκ των αναιρεσιβλήτων Ε. Δ. και Δ. Ι.. Αναιρεί την υπ' αριθμ. 5504/2011 απόφαση του Εφετείου Αθηνών κατά την αναφερόμενη στο αιτιολογικό έκταση. Παραπέμπει την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο δικαστήριο, συγκροτούμενο από άλλους δικαστές. Και Καταδικάζει τους πέντε πρώτους αναιρεσιβλήτους στη δικαστική δαπάνη του αναιρεσείοντος, την οποία ορίζει στο ποσό των δύο χιλιάδων τριακοσίων (2300) ευρώ.
518/2021
2021Άρειος ΠάγοςΔικονομικό ΔίκαιοΕργατικό Δίκαιο
Σχετικότητα: 95.3%
Κύριος έργου του δημόσιου έργου σιδηροδρομικής σύνδεσης ανέθεσε σε ανάδοχο την εκτέλεση και αυτή σε υπεργολάβους τμήματα εργασιών, διατηρώντας διεύθυνση και επίβλεψη. Εργαζόμενος, προσληφθείς το 1998 από υπεργολάβο ως εργάτης οικοδομικών εργασιών με ημερομίσθιο 60 ευρώ, συμμετείχε την 2-4-2002 σε σκυροδέτηση εντός στρατοπέδου με αντλία σκυροδέματος. Ο αδειούχος χειριστής αποχώρησε στις 09:00 και καθήκοντα εγκατάστασης/χειρισμού ανέλαβε βοηθός χειριστή. Η αντλία (SCHWING BPL 800 KVM20/17-100, έτος 1972), επί φορτηγού Mercedes 1722 (1988), διέθετε άδεια και πιστοποιητικό καταλληλότητας ισχύον έως 27-04-2002. Περί 13:30 άρχισε η έκχυση. Ο εργαζόμενος καθοδηγούσε τον ελαστικό τελικό σωλήνα κάτω από τη μπούμα, ενώ συνεργάτης του βρισκόταν σε απόσταση 1,7 μ. Περί 15:00 θραύστηκε αιφνιδίως το «ψαλίδι» της μπούμας και τα βελονιά κατέπεσαν, επιφέροντας θανατηφόρο τραυματισμό. Η μη ασφαλής εγκατάσταση/επίβλεψη και έλλειψη οδηγιών ασφαλείας συνέτρεξαν· η θραύση οφειλόταν σε κόπωση υλικού. Συνυπαιτιότητα του εργαζομένου 30%, λοιποί 70%.
Το άρθρο 914 ΑΚ, σε συνδυασμό με το άρθρο 932 ΑΚ και το άρθρο 16 § 1 ν. 551/1915, θεμελιώνει ευθύνη για χρηματική ικανοποίηση από ηθική βλάβη/ψυχική οδύνη επί εργατικού ατυχήματος όταν συντρέχει πταίσμα του εργοδότη ή των προστηθέντων. Η παράλειψη τήρησης μέτρων ασφαλείας μπορεί να προκύπτει και από γενικούς κανόνες (άρθρο 662 ΑΚ) και από ειδικά Π.Δ. (1073/1981, 17/1996, 395/1994, 31/1990). Ο αναιρετικός έλεγχος κατά το άρθρο 559 αριθ. 1 και 19 ΚΠολΔ αφορά την ορθή εφαρμογή των κανόνων και την επάρκεια αιτιολογιών. Το δικαστήριο δέχθηκε ότι στις 2-4-2002, μετά την αποχώρηση του αδειούχου χειριστή (09:00), ο βοηθός χειριστή εγκατέστησε/χειρίστηκε την αντλία. Η έκχυση άρχισε 13:30 και στις 15:00 θραύστηκε αιφνιδίως το «ψαλίδι» της μπούμας, καταπίπτοντας επί του εργαζομένου. Η αντλία (έτους 1972) είχε πιστοποιητικό έως 27-04-2002 και δεν υπήρχαν ενδείξεις κακής συντήρησης· η θραύση αποδόθηκε σε κόπωση υλικού. Δεν είχαν δοθεί οδηγίες ασφαλείας ούτε υπήρχε επίβλεψη· ο εργαζόμενος βρισκόταν κάτω από τη μπούμα. Συνυπαιτιότητα εργοδοτικών οργάνων 70% και εργαζομένου 30%. Εφαρμόζοντας τα ανωτέρω, έκρινε ότι συνέτρεξε αμέλεια εργοδότη/προστηθέντων (μη τήρηση μέτρων ασφαλείας, απουσία επιβλέποντος, ανάθεση χειρισμού χωρίς άδεια), επαρκώς αιτιολογημένη και νομίμως υπαχθείσα στις διατάξεις 914, 922 και 662 ΑΚ. Οι αιτιάσεις περί εσφαλμένης ερμηνείας και ανεπαρκών/αντιφατικών αιτιολογιών απορρίφθηκαν.
Η αναίρεση απορρίφθηκε διότι το Εφετείο εφάρμοσε ορθά τα άρθρα 914, 922 και 662 ΑΚ και τα ειδικά μέτρα ασφαλείας (Π.Δ. 1073/1981, 17/1996 κ.λπ.), αιτιολογώντας επαρκώς την αμελή συμπεριφορά εργοδότη/προστηθέντων (έλλειψη αδειούχου χειριστή, ελλιπής εγκατάσταση/επίβλεψη, μη παροχή οδηγιών) και την αιτιώδη συνάφεια με το ατύχημα. Η κρίση περί θραύσης του «ψαλιδιού» λόγω κόπωσης υλικού δεν αναιρεί την υπαιτιότητα ως προς τα μέτρα ασφαλείας ούτε δημιουργεί αντίφαση. Η συνυπαιτιότητα του παθόντος 30% και των λοιπών 70% αιτιολογήθηκε ειδικά. Οι λόγοι από τους αριθ. 1 και 19 του άρθρου 559 ΚΠολΔ κρίθηκαν αβάσιμοι, ενώ ο πρόσθετος λόγος αφορούσε τον δεύτερο αναιρεσείοντα, για τον οποίο η συζήτηση κηρύχθηκε απαράδεκτη.
ΔΙΑΤΑΣΣΕΙ το χωρισμό της υπόθεσης ως προς τον δεύτερο αναιρεσείοντα. ΚΗΡΥΣΣΕΙ απαράδεκτη τη συζήτηση της από 17-01-2020 αιτήσεως αναιρέσεως κατά της υπ' αριθ. 5960/2019 αποφάσεως του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών ως προς τον δεύτερο αναιρεσείοντα. ΑΠΟΡΡΙΠΤΕΙ κατά τα λοιπά την αναίρεση. Και ΚΑΤΑΔΙΚΑΖΕΙ την πρώτη αναιρεσείουσα να πληρώσει στους αναιρεσίβλητους, για τα δικαστικά τους έξοδα, το ποσό των χιλίων οκτακοσίων (1.800) ευρώ.
1396/2024
2024Άρειος ΠάγοςΔικονομικό ΔίκαιοΑστικό Δίκαιο
Σχετικότητα: 95.3%
Εργαζόμενος 38 ετών απεβίωσε στις 16-04-2019 κατά την εκτέλεση εργασιών στον χώρο υγειονομικής ταφής απορριμμάτων στην Κεφαλονιά. Η αιτία συνδέθηκε με συγκλίνουσα αμέλεια του εργολάβου και του εργοδότη, λόγω παράλειψης λήψης κατάλληλων μέτρων ασφαλείας. Ο θανών ήταν σε καλή υγεία και εργατικός. Η οικογένεια περιλάμβανε σύζυγο, τρία ανήλικα τέκνα, αδέλφια και γονείς, με στενούς συναισθηματικούς δεσμούς. Η εργοδότρια σχετιζόταν με δημοτική ανώνυμη εταιρεία Ο.Τ.Α., ενώ το έργο εκτελούνταν από εργολάβο. Το περιστατικό προκάλεσε έντονη ψυχική οδύνη στους οικείους.
Το άρθρο 932 ΑΚ προβλέπει χρηματική ικανοποίηση για ηθική βλάβη ή ψυχική οδύνη βάσει «ευλόγου», το οποίο προσδιορίζεται αντικειμενικά. Η αρχή της αναλογικότητας (άρθρα 2 §1 και 25 Συντ.) και το άρθρο 1 ΠΠΠ ΕΣΔΑ επιβάλλουν δίκαιη ισορροπία στην εκτίμηση του ποσού. Ο αναιρετικός έλεγχος ως προς παραβίαση ουσιαστικού δικαίου και ανεπαρκείς αιτιολογίες χωρεί κατά τα άρθρα 559 αριθ. 1 και 19 ΚΠολΔ, με βάση τις παραδοχές της απόφασης (άρθρο 561 ΚΠολΔ). Το δικαστήριο δέχθηκε ότι ο θάνατος προήλθε στις 16-04-2019 σε ΧΥΤΑ Κεφαλονιάς, από συγκλίνουσα αμέλεια εργολάβου και εργοδότη λόγω μη λήψης μέτρων ασφαλείας. Ο θανών ήταν 38 ετών, εργατικός, με σύζυγο, τρία ανήλικα τέκνα, αδέλφια και γονείς, οι οποίοι υπέστησαν σοβαρή ψυχική οδύνη. Το Εφετείο καθόρισε χρηματικές ικανοποιήσεις 20.000 ευρώ για τέσσερις συγγενείς και 35.000 ευρώ για δύο γονείς. Εφαρμόζοντας τα ανωτέρω, ο Άρειος Πάγος εξέτασε αν ο προβληθείς λόγος για παραβίαση της αναλογικότητας ήταν ορισμένος. Διαπίστωσε ότι δεν εξειδικεύθηκαν στο αναιρετήριο οι κρίσιμες παραδοχές για τις συνθήκες του ατυχήματος και τον βαθμό πταίσματος, όπως απαιτείται για έλεγχο κατά τα άρθρα 559 αριθ. 1 και 19 ΚΠολΔ. Η έλλειψη δεν θεραπεύεται με προτάσεις. Ο λόγος απορρίφθηκε ως αόριστος.
Ο μοναδικός λόγος αναίρεσης, θεμελιωμένος στα άρθρα 559 αριθ. 1 και 19 ΚΠολΔ για παραβίαση της αρχής της αναλογικότητας, ήταν αόριστος, διότι στο αναιρετήριο δεν παρατέθηκαν, έστω συνοπτικά, οι ουσιώδεις παραδοχές της προσβαλλόμενης απόφασης σχετικά με τις συγκεκριμένες συνθήκες του ατυχήματος και τον βαθμό πταίσματος των υπαιτίων. Η αοριστία δεν θεραπεύεται με προτάσεις πριν τη συζήτηση. Κατά συνέπεια, η αίτηση αναίρεσης απορρίφθηκε και επιβλήθηκαν δικαστικά έξοδα στους αναιρεσείοντες.
Απορρίπτει την από 29-12-2022 αίτηση για αναίρεση της με αρ. 456/21-10-2022 απόφασης του Μονομελούς Εφετείου Πατρών. Καταδικάζει τους αναιρεσείοντες να καταβάλουν στην αναιρεσίβλητη για τη δικαστική της δαπάνη το ποσό των χιλίων οχτακοσίων (1.800) ευρώ.

Αναζητήστε για τη δική σας υπόθεση

76.000+ αποφάσεις · 8.000+ άρθρα νομοθεσίας

ή κλείστε demo 15 λεπτών →