Η νομολογία που παρατίθεται είναι ουσιαστικά σταθερή: σε θανατηφόρο εργατικό ατύχημα από ηλεκτροπληξία, η οικογένεια του θανόντος μπορεί να αξιώσει χρηματική ικανοποίηση λόγω ψυχικής οδύνης με βάση τα άρθρα ΑΚ Άρθρο 914, ΑΚ Άρθρο 922 και ΑΚ Άρθρο 932, εφόσον αποδεικνύεται υπαίτια πράξη ή παράλειψη του εργοδότη ή των προστηθέντων του, χωρίς να απαιτείται αποκλειστικά η ειδική περίπτωση του άρθρου 16 ν. 551/1915. Παράλληλα, κατά ΑΚ Άρθρο 928, μπορούν να ζητηθούν και τα έξοδα κηδείας από εκείνον που κατά νόμο βαρύνεται με αυτά.
Κρίσιμη είναι η απόδειξη της παραβίασης των υποχρεώσεων ασφάλειας του εργοδότη, ιδίως των ΑΚ Άρθρο 662, ΕΚ Άρθρο 533, ΕΚ Άρθρο 534, ΕΚ Άρθρο 522, καθώς και της αιτιώδους συνάφειας μεταξύ της παράλειψης και του θανάτου.
Ενισχυτικές αποφάσεις
- ΑΠ 1638/2023
Θανατηφόρα ηλεκτροπληξία εργαζομένου σε δίκτυο χαμηλής τάσης. Το δικαστήριο δέχθηκε πταίσμα των προστηθέντων της εργοδότριας επειδή δεν παρείχαν καστάνια με πιστοποιημένη μονωτική λαβή, δεν έλεγξαν τον εξοπλισμό, δεν έδωσαν εντολή διακοπής ρεύματος και δεν άσκησαν εποπτεία με φυσική παρουσία.
Κρίση: συνυπαιτιότητα 50% του θανόντος και 50% των προστηθέντων της εργοδότριας· επιδικάστηκαν 90.000 ευρώ στη μητέρα για ψυχική οδύνη.
Εφαρμογή: είναι η πιο κοντινή απόφαση στο ερώτημά σας. Επιβεβαιώνει ότι η ευθύνη θεμελιώνεται στα ΑΚ Άρθρο 914, ΑΚ Άρθρο 922, ΑΚ Άρθρο 932 και ΑΚ Άρθρο 662, ακόμη και όταν υπάρχει συντρέχον πταίσμα του θανόντος.
- ΑΠ 1407/2014
Ηλεκτροπληξία εργαζομένου σε πλημμυρισμένο ημιυπόγειο, με έλλειψη ρελέ διαφυγής, ανοχή επισφαλούς φωτισμού και μη παροχή κατάλληλων μέσων προστασίας.
Κρίση: 75% υπαιτιότητα εργοδότη, 25% εργαζομένου.
Εφαρμογή: ενισχύει το επιχείρημα ότι για ψυχική οδύνη αρκεί οποιαδήποτε αμέλεια του εργοδότη ή των προστηθέντων του κατά ΑΚ Άρθρο 914 και ΑΚ Άρθρο 932.
- ΑΠ 80/2016
Ομοειδές πραγματικό με ηλεκτροπληξία από διαρροή ρεύματος, έλλειψη RCD, μη ασφαλή προβολέα και μη χορήγηση μονωτικών υποδημάτων.
Κρίση: αναγνωρίστηκε αμέλεια εργοδότη/διευθυντή και συνυπαιτιότητα εργαζομένου 25%.
Εφαρμογή: χρήσιμη για να υποστηριχθεί ότι η παράβαση μέτρων ασφαλείας και η μη χορήγηση κατάλληλου εξοπλισμού αρκούν για θεμελίωση ευθύνης.
- ΑΠ 542/2015
Θανατηφόρα ηλεκτροπληξία κατά εκφόρτωση υπό εναέρια καλώδια 20.000V, χωρίς εκτροπή ή διακοπή ρεύματος, χωρίς φράγματα/σήμανση.
Κρίση: δεν αναγνωρίστηκε συνυπαιτιότητα του θύματος· επιδικάστηκαν 80.000 ευρώ στη θυγατέρα.
Εφαρμογή: ισχυρό προηγούμενο για περιπτώσεις μη λήψης οργανωτικών μέτρων ασφαλείας και για την έννοια της «οικογένειας» του ΑΚ Άρθρο 932.
- ΑΠ 255/2016
Ηλεκτροπληξία εργαζομένου της ΔΕΗ κατά ανάρτηση/τάνυση αγωγού χωρίς διακοπή τάσης και χωρίς μονωτικούς σωλήνες.
Εφαρμογή: ιδιαίτερα χρήσιμη όταν το ατύχημα συνδέεται με εργασία πλησίον ηλεκτροφόρων αγωγών και παράβαση ειδικών κανόνων ασφαλείας.
Αντιμετώπιση αντιρρήσεων
- ΑΠ 2097/2014
Η αίτηση απορρίφθηκε επειδή κρίθηκε ότι ο εργοδότης είχε ζητήσει και προγραμματίσει διακοπή ρεύματος και ότι η πρόωρη έναρξη εργασιών ήταν αυτόβουλη ενέργεια του συνεργείου.
Αντίκρουση: η απόφαση αυτή βοηθά τον αντίδικο μόνο αν αποδείξει ότι είχε λάβει το μόνο πρόσφορο μέτρο ασφαλείας και ότι η παράβαση ήταν αποκλειστικά αυτόβουλη ενέργεια του θανόντος ή του συνεργείου. Αντίθετα, όπου λείπουν εξοπλισμός, επίβλεψη, διακοπή ρεύματος ή οργάνωση εργασίας, η υπόθεση διαφοροποιείται υπέρ του ενάγοντος.
- ΑΠ 936/2011
Δεν αφορά άρνηση της ουσιαστικής ευθύνης, αλλά δικονομική ανεπάρκεια της αγωγής ως προς τη θεμελίωση σχέσης προστήσεως.
Αντίκρουση: στην αγωγή πρέπει να εκτεθούν συγκεκριμένα περιστατικά που θεμελιώνουν την προστήση και το δικαίωμα διεύθυνσης/εποπτείας, αν στραφείτε και κατά κυρίου έργου ή άλλου προσώπου πέραν του άμεσου εργοδότη.
Προτεινόμενη επιχειρηματολογία
1. Να στηριχθείτε πρωτίστως στα ΑΚ Άρθρο 914, ΑΚ Άρθρο 922, ΑΚ Άρθρο 932 και ΑΚ Άρθρο 662.
2. Να συνδέσετε τις πραγματικές παραλείψεις με συγκεκριμένες υποχρεώσεις του εργοδότη από ΕΚ Άρθρο 533, ΕΚ Άρθρο 534, ΕΚ Άρθρο 522 και, αναλόγως των περιστατικών, ΕΚ Άρθρο 505, ΕΚ Άρθρο 508, ΕΚ Άρθρο 499.
3. Να προβάλετε ότι, κατά τις ΑΠ 1638/2023, ΑΠ 1407/2014, ΑΠ 80/2016, ΑΠ 542/2015, για την ψυχική οδύνη δεν απαιτείται να αποδειχθεί μόνο η ειδική περίπτωση του ν. 551/1915, αλλά αρκεί οποιαδήποτε υπαίτια παράνομη συμπεριφορά.
4. Να ζητηθούν χωριστά:
- χρηματική ικανοποίηση λόγω ψυχικής οδύνης της οικογένειας κατά ΑΚ Άρθρο 932,
- έξοδα κηδείας κατά ΑΚ Άρθρο 928, από εκείνον που τα κατέβαλε ή βαρύνεται νόμιμα με αυτά.
5. Να προετοιμαστεί αντιμετώπιση ένστασης συνυπαιτιότητας με βάση ΑΚ Άρθρο 300: ακόμη και αν αποδειχθεί πταίσμα του θανόντος, αυτό δεν αποκλείει κατ’ ανάγκη την ευθύνη του εργοδότη, αλλά μπορεί μόνο να μειώσει το ποσό, όπως στις ΑΠ 1638/2023, ΑΠ 1407/2014, ΑΠ 80/2016, ΑΠ 561/2015.
Νομολογιακή ισχύς: Παγία. Υπάρχουν περισσότερες από τρεις αποφάσεις του Αρείου Πάγου που συγκλίνουν ότι:
- η αξίωση ψυχικής οδύνης στηρίζεται στα ΑΚ Άρθρο 914 και ΑΚ Άρθρο 932,
- ο εργοδότης ευθύνεται και για πταίσμα προστηθέντων κατά ΑΚ Άρθρο 922,
- η παράβαση μέτρων ασφαλείας και η έλλειψη εποπτείας θεμελιώνουν υπαιτιότητα,
- η συνυπαιτιότητα του θανόντος δεν αποκλείει αυτομάτως την αξίωση.
Πρακτικές συστάσεις
- Επικαλεστείτε πρώτα την ΑΠ 1638/2023 ως πιο συναφή.
- Συμπληρωματικά, χρησιμοποιήστε ΑΠ 1407/2014 και ΑΠ 80/2016 για το δόγμα «αρκεί οποιαδήποτε αμέλεια».
- Αν υπάρχουν εναέρια καλώδια ή εργασία υπό τάση, προσθέστε ΑΠ 542/2015 και ΑΠ 255/2016.
- Στην αγωγή εξειδικεύστε:
- ποια μέτρα ασφαλείας έλειπαν,
- ποιος είχε καθήκον εποπτείας,
- ποια μέσα ατομικής προστασίας δεν χορηγήθηκαν ή δεν ελέγχθηκαν,
- πώς ακριβώς η παράλειψη συνδέεται αιτιωδώς με την ηλεκτροπληξία,
- ποιοι συγγενείς ζητούν ψυχική οδύνη και ποια είναι η σχέση τους με το θύμα.
Αν θέλετε, μπορώ αμέσως να σας δώσω και έτοιμο σχέδιο αγωγικού ισχυρισμού / νομικής βάσης μόνο με παραπομπές από το παραπάνω υλικό.