Έκτακτη χρησικτησία ΑΚ 1045 | Νομολογία & Νόμοι

ΑΚ Άρθρο 1045

Αστικός Κώδικας

Σχετικότητα 96.5%

Κείμενο Άρθρου

ΑΚ Άρθρο 1045: Έκτακτη χρησικτησία Εκείνος που έχει στη νομή του για μια εικοσαετία πράγμα κινητό ή ακίνητο, γίνεται κύριος (έκτακτη χρησικτησία).

Κώδικας

Αστικός Κώδικας

Άνοιγμα άρθρου

ΑΚ Άρθρο 974

Αστικός Κώδικας

Σχετικότητα 89.5%

Κείμενο Άρθρου

ΑΚ Άρθρο 974: Έννοια νομής και κατοχής Όποιος απέκτησε τη φυσική εξουσία πάνω στο πράγμα (κατοχή) είναι νομέας του, αν ασκεί την εξουσία αυτή με διάνοια κυρίου.

Κώδικας

Αστικός Κώδικας

Άνοιγμα άρθρου

ΑΚ Άρθρο 1051

Αστικός Κώδικας

Σχετικότητα 89.1%

Κείμενο Άρθρου

ΑΚ Άρθρο 1051: Προσαύξηση χρόνου Εκείνος που απέκτησε τη νομή του πράγματος με καθολική ή ειδική διαδοχή μπορεί να συνυπολογίσει το δικό του χρόνο χρησικτησίας στο χρόνο χρησικτησίας του δικαιοπαρόχου.

Κώδικας

Αστικός Κώδικας

Άνοιγμα άρθρου

Ν2664 Άρθρο 6

Ν. 2664/1998 - Εθνικό ΚτηματολόγιοΤροποποίηση: Ν. 5282/2026

Σχετικότητα 90.4%

Κείμενο Άρθρου

Ν2664 Άρθρο 6: Πρώτες εγγραφές - Προθεσμία αμφισβήτησης 1. Πρώτες εγγραφές είναι εκείνες που καταχωρίζονται ως αρχικές εγγραφές στο Κτηματολογικό βιβλίο, κατά μεταφορά από τους κτηματολογικούς πίνακες, σύμφωνα με την παράγραφο 2περίπτωση β` του άρθρου 3. Οι πρώτες εγγραφές, επί των οποίων στηρίζεται κάθε μεταγενέστερη εγγραφή, υπόκεινται στις ρυθμίσεις του παρόντος κεφαλαίου. 2. α) Σε περίπτωση ανακριβούς πρώτης εγγραφής, μπορεί να ζητηθεί, με αγωγή ενώπιον του αρμόδιου καθ’ ύλην και κατά τόπον Πρωτοδικείου, η αναγνώριση του δικαιώματος που προσβάλλεται με την ανακριβή εγγραφή και η διόρθωση, ολικά ή μερικά, της πρώτης εγγραφής. Η α γωγή, αναγνωριστική ή διεκδικητική, ασκείται από όποιον έχει έννομο συμφέρον μέσα σε αποκλειστική προθεσμία που λήγει την 31η Δεκεμβρίου του έτους, εντός του οποίου συμπληρώνονται οκτώ (8) έτη από την έναρξη της προθεσμίας, σύμφωνα με την περ. γ’ της παρούσας. β) Έχει καταργηθεί και αντικαταστάθηκε από την παρ. 2 του άρθρου 102 του Ν. 4623/2019 η οποία στη συνέχεια αντικαταστάθηκε με το άρθρο 36 του Ν. 5160/2024 (ΦΕΚ Α΄195/27.11.2024) και διαμορφώθηκε ως εξής: «Για τις περιοχές που κηρύχθηκαν υπό κτηματογράφηση πριν από την έναρξη ισχύος του ν. 3481/2006 (Α’ 162), η αποκλειστική προθεσμία της περ. α’ της παρ. 2 του άρθρου 6 του ν. 2664/1998, εάν δεν είχε λήξει η ίδια ή οι παρατάσεις της μέχρι τις 30.11.2018, λήγει μετά την πάροδο ενός (1) έτους από τη δημοσίευση πράξης του Διοικητικού Συμβουλίου του Ν.Π.Δ.Δ. «Ελληνικό Κτηματολόγιο» με την οποία διαπιστώνεται η εφαρμογή του συστήματος του Κτηματολογίου σε αντικατάσταση του συστήματος μεταγραφών και υποθηκών στο σύνολο της επικράτειας της χώρας. Η ανωτέρω καταληκτική ημερομηνία ισχύει και για τις περιοχές στις οποίες οι πρώτες εγγραφές καταχωρίσθηκαν από την 1η.1.2013 έως και την 31η.12.2017. Κατ’ εξαίρεση, για τις περιοχές που κηρύχθηκαν υπό κτηματογράφηση πριν από την έναρξη ισχύος του ν. 3481/2006 (Α’ 162), κατά την έναρξη ισχύος του ν. 4623/2019 (Α’ 134) εξακολουθούσαν να τελούν υπό κτηματογράφηση και δεν είχαν εκδοθεί η διαπιστωτική πράξη περαίωσης της κτηματογράφησης και η απόφαση έναρξης ισχύος του Κτηματολογίου, η αποκλειστική προθεσμία της περ. α’ της παρ. 2 του άρθρου 6 του ν. 2664/1998 λήγει την 31η Δεκεμβρίου του έτους εντός του οποίου συμπληρώνονται οκτώ (8) έτη από την ημερομηνία έναρξης ισχύος του Κτηματολογίου.» «2Α. Για τις περιοχές στις οποίες η αποκλειστική προθεσμία της περ. α’ της παρ. 2 του άρθρου 6 του ν. 2664/1998, περί διόρθωσης πρώτων εγγραφών, είχε λήξει μέχρι τις 30.11.2018, η δυνατότητα αμφισβήτησης και διόρθωσης ανακριβούς εγγραφής, σε ακίνητα με την ένδειξη «αγνώστου ιδιοκτήτη», είτε εξωδικαστικά, όταν συντρέχουν οι προϋποθέσεις των υποπερ. αα), αβ), αγ) και αδ) της περ. β) της παρ. 1 του άρθρου 18 του ν. 2664/1998, είτε κατόπιν άσκησης αγωγής σύμφωνα με την παρ. 2 του άρθρου 6 του ίδιου νόμου, είναι δυνατή μέχρι την πάροδο ενός (1) έτους από τη δημοσίευση πράξης του Διοικητικού Συμβουλίου του Ν.Π.Δ.Δ. «Ελληνικό Κτηματολόγιο» με την οποία διαπιστώνεται η εφαρμογή του συστήματος του Κτηματολογίου σε αντικατάσταση του συστήματος μεταγραφών και υποθηκών στο σύνολο της επικράτειας της χώρας, μόνο αν, κατόπιν της λήξης της αποκλειστικής προθεσμίας για κάθε περιοχή, δεν έχουν εγγραφεί μεταγενέστερες πράξεις επί του κτηματολογικού φύλλου του ακινήτου. Εγγραφή της αγωγής της παρ. 2 του άρθρου 7 του ν. 2664/1998 δεν λαμβάνεται υπόψη ως μεταγενέστερη πράξη. Σε κάθε περίπτωση, ο ενάγων δύναται να παραιτηθεί από την αγωγή του προηγούμενου εδαφίου και να ακολουθήσει τις λοιπές διαδικασίες διόρθωσης ή να εμμείνει στην ασκηθείσα αγωγή του. Για τις περιοχές του πρώτου εδαφίου της παρούσας επιτρέπεται, μέχρι την πάροδο ενός (1) έτους από τη δημοσίευση πράξης του Διοικητικού Συμβουλίου του Ν.Π.Δ.Δ. «Ελληνικό Κτηματολόγιο», με την οποία διαπιστώνεται η εφαρμογή του συστήματος του Κτηματολογίου σε αντικατάσταση του συστήματος μεταγραφών και υποθηκών στο σύνολο της επικράτειας της χώρας: α) η διόρθωση ανακριβούς εγγραφής με την ένδειξη «Ελληνικό Δημόσιο», σύμφωνα με τη διαδικασία της παρ. 4 του άρθρου 6 του ν. 2664/1998, όταν ο τίτλος του αιτούντος τη διόρθωση ή των δικαιοπαρόχων του (άμεσων ή απώτερων) είναι παραχωρητήριο του Ελληνικού Δημοσίου και β) η διόρθωση της ανακριβούς εγγραφής με τη διαδικασία της παρ. 4 του άρθρου 6 όταν στα οικεία κτηματολογικά φύλλα κατά την οριστικοποίηση των αρχικών εγγραφών αναγνωρίστηκε ως δικαιούχος του δικαιώματος ο δικαιοπάροχος του αιτούντος τη διόρθωση, ενώ ο τίτλος κτήσης του σχετικού δικαιώματος από τον αιτούντα τη διόρθωσή του είναι μεταγεγραμμένος στα βιβλία μεταγραφών του αντίστοιχου Υποθηκοφυλακείου ή Κτηματολογικού Γραφείου και υπό την προϋπόθεση ότι δεν έχει στο μεταξύ μεσολαβήσει άλλη, ασυμβίβαστη κατά περιεχόμενο, εγγραφή στο κτηματολογικό φύλλο.» γ) Η αποκλειστική προθεσμία για την άσκηση της αγωγής της περ. α΄ αρχίζει από τη δημοσίευση στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως της απόφασης του Δ.Σ. του Φορέα, σύμφωνα με την παρ. 3 του άρθρου 1. Η αγωγή απευθύνεται κατά του αναγραφόμενου ως δικαιούχου του δικαιώματος στο οποίο αφορά η πρώτη εγγραφή ή κατά των καθολικών του διαδόχων. Σε περίπτωση ειδικής διαδοχής στο δικαίωμα στο οποίο αφορά η πρώτη εγγραφή, η αγωγή πρέπει να στραφεί τόσο κατά του φερόμενου με την πρώτη εγγραφή ως δικαιούχου ή των καθολικών του διαδόχων όσο και κατά των ειδικών διαδόχων αυτού. Εάν στην πρώτη εγγραφή έχει σημειωθεί ότι εκκρεμεί η εξέταση αίτησης διόρθωσης από τις Επιτροπές Εξέτασης Υποθέσεων Κτηματογράφησης του άρθρου 7Α του ν. 2308/1995 (Α΄ 114), η αγωγή στρέφεται υποχρεωτικά κατά του εμφανιζόμενου ως δικαιούχου στην πρώτη εγγραφή των τυχόν ειδικών ή καθολικών του διαδόχων και του αιτούντος τη διόρθωση κατά το άρθρο 6Α του ν. 2308/1995. Η άσκηση αγωγής, σύμφωνα με τα ανωτέρω, συνεπάγεται την αυτοδίκαιη λήξη της διαδικασίας ενώπιον των Επιτροπών Εξέτασης Υποθέσεων Κτηματογράφησης του άρθρου 7Α του ν. 2308/1995. Εφόσον η αγωγή δεν απευθύνεται ή δεν επιδόθηκε νόμιμα σε κάποιον από τους νομιμοποιούμενους παθητικά κατά τα προηγούμενα εδάφια, διατάσσεται υποχρεωτικά και αυτεπάγγελτα από το Δικαστήριο η προσεπίκληση των απολιπομένων διαδίκων και κατά τα λοιπά εφαρμόζεται το άρθρο 90 ΚΠολΔ. Κατά παρέκκλιση κάθε άλλης διάταξης, η αγωγή της περ. α) θεωρείται ότι ασκήθηκε νόμιμα, ως προς όλες τις συνέπειές της, με μόνη την κατάθεση και καταχώρισή της στο κτηματολογικό φύλλο κατά τα οριζόμενα στην περ. ιβ) της παρ. 1 και στην παρ. 5 του άρθρου 12, μέσα στην προθεσμία της περ. α), ακόμη και αν διαπιστωθεί ότι ο εναγόμενος έχει ήδη αποβιώσει πριν από την κατάθεση ή την επίδοσή της εντός της προθεσμίας της παρ. 2 του άρθρου 215 ΚΠολΔ. Στην περίπτωση αυτή, ορίζεται δικάσιμος κατά το άρθρο 237 ΚΠολΔ, κατά την οποία η δίκη διακόπτεται με μόνη τη δήλωση του λόγου της διακοπής από τον ενάγοντα προς το δικαστήριο, η οποία καταχωρίζεται στα πρακτικά. Για την επανάληψη της δίκης εφαρμόζονται ανάλογα τα άρθρα 289 έως 292 ΚΠολΔ. Αν έχουν σημειωθεί στο κτηματολογικό φύλλο, σύμφωνα με τα οριζόμενα στην παρ. 2 του άρθρου 3Α του παρόντος, οι διάδοχοι του νομιμοποιούμενου, παθητικά η αγωγή νόμιμα ασκείται κατ’ αυτών. Όταν η αγωγή στρέφεται κατά του Ε

Κώδικας

Ν. 2664/1998 - Εθνικό Κτηματολόγιο

Άνοιγμα άρθρου

Ν2664 Άρθρο 9

Ν. 2664/1998 - Εθνικό Κτηματολόγιο

Σχετικότητα 90.2%

Κείμενο Άρθρου

Ν2664 Άρθρο 9: Περιεχόμενα στο Δημόσιο ακίνητα με την οριστικοποίηση των πρώτων εγγραφών 1. Ακίνητα που δεν έχουν εγγραφεί ως ανήκοντα σε ορισμένο πρόσωπο και φέρονται στα κτηματολογικά βιβλία και στα λοιπά στοιχεία του Κτηματολογίου ως ακίνητα "άγνωστου ιδιοκτήτη" θεωρείται ότι ανήκουν στην κυριότητα του Ελληνικού Δημοσίου μόλις καταστεί οριστική η πρώτη εγγραφή. Στην περίπτωση αυτή δημιουργείται υπέρ του Δημοσίου το κατά την παράγραφο 1 του άρθρου 7 αμάχητο τεκμήριο και ισχύουν όσα ορίζονται στην παράγραφο 2 του ίδιου άρθρου. 2. Τα αρμόδια Κτηματολογικά Γραφεία μεριμνούν για τη σημείωση στα κτηματολογικά βιβλία της προβλεπόμενης στην προηγούμενη παράγραφο έννομης συνέπειας.

Κώδικας

Ν. 2664/1998 - Εθνικό Κτηματολόγιο

Άνοιγμα άρθρου

Ν2664 Άρθρο 12

Ν. 2664/1998 - Εθνικό Κτηματολόγιο

Σχετικότητα 89.3%

Κείμενο Άρθρου

Ν2664 Άρθρο 12: Καταχωριζόμενες στα Κτηματολογικά φύλλα πράξεις 1. Στα Κτηματολογικά φύλλα καταχωρίζονται : α) Οι αναφερόμενες στην παράγραφο 1 και υπό τον αριθμό 1 του άρθρου 1192 του Αστικού Κώδικα δικαιοπραξίες, με τις οποίες συνιστάται, μετατίθεται ή καταργείται εμπράγματο δικαίωμα σε ακίνητο (εμπράγματες δικαιοπραξίες), στις οποίες συμπεριλαμβάνονται και η αιτία θανάτου δωρεές και οι δικαιοπραξίες με τις οποίες συνιστάται, μετατίθεται ή καταργείται το κατά το άρθρο 65 του ν.δ. 210/1973 (ΦΕΚ 277 Α`) δικαίωμα μεταλλειοκτησίας. β) Οι αναφερόμενες στην παράγραφο 1 και υπό τον αριθμό 2 του άρθρου 1192 του Αστικού Κώδικα : αα) επιδικάσεις, ββ) προσκυρώσεις, όπως ιδίως οι συντελεσμένες αναγκαστικές απαλλοτριώσεις, οι κυρωμένοι αναδασμοί, οι πράξεις εφαρμογής ρυθμιστικών και πολεοδομι κών σχεδίων και μελετών ή μεταφοράς συντελεστή δόμησης, καθώς και οι τυχόν ανακλητικές αυτών διοικητικές πράξεις και γγ) περιλήψεις κατακυρωτικών εκθέσεων των συμβολαιογράφων, που έχουν ως αντικείμενο την κυριότητα ή άλλο εμπράγματο δικαίωμα σε ακίνητο. γ) Οι κάθε είδους παραχωρήσεις του Δημοσίου, με τις οποίες μεταβιβάζεται κυριότητα ή συνιστάται περιορισμένο εμπράγματο δικαίωμα σε ακίνητο, καθώς επίσης η πράξη παραχώρησης από την αρμόδια αρχή της νομής ακινήτων σε δικαιούχους από αναδασμό μετά την περάτωση των εργασιών του αναδασμού και πριν από την κύρωσή του. δ) Οι αναφερόμενες στην παράγραφο 1 και υπό τον αριθμό 3 του άρθρου 1192 του Αστικού Κώδικα εκθέσεις δικαστικής διανομής ακινήτου. ε) Οι αναφερόμενες στην παράγραφο 1 και υπό τον αριθμό 4 του άρθρου 1192 του Αστικού Κώδικα τελεσίδικες δικαστικές αποφάσεις που περιέχουν καταδίκη σε δήλωση βουλήσεως για εμπράγματη δικαιοπραξία σε ακίνητο. στ) Οι αναφερόμενες στην παράγραφο 1 και υπό τον αριθμό 5 του άρθρου 1192 του Αστικού Κώδικα τελεσίδικες δικαστικές αποφάσεις με τις οποίες αναγνωρίζεται κυριότητα ή άλλο εμπράγματο δικαίωμα σε ακίνητο, που έχει αποκτηθεί με έκτακτη χρησικτησία, εφόσον η σχετική αγωγή έχει ασκηθεί από το χρησιδεσπόσαντα και στρέφεται κατά του φερόμενου στα Κτηματολογικά φύλλα ως δικαιούχου. ζ) Η κατά το άρθρο 1193 του Αστικού Κώδικα αποδοχή κληρονομίας ή κληροδοσίας, εφόσον με αυτήν περιέχεται στον κληρονόμο ή τον κληροδόχο η κυριότητα ή άλλο εμπράγματο δικαίωμα σε ακίνητο της κληρονομίας ή εμπράγματο δικαίωμα σε ξένο ακίνητο, καθώς επίσης το αναφερόμενο στο άρθρο 1195 του Αστικού Κώδικα κληρονομητήριο. η) Οι δικαιοπραξίες, καθώς και κάθε άλλου είδους τίτλοι που παρέχουν δικαίωμα εγγραφής υποθήκης και προσημείωσης υποθήκης. θ) Οι κατά το άρθρο 1312 του Αστικού Κώδικα εκχωρήσεις και ενεχυριάσεις της ασφαλισμένης με υποθήκη ή προσημείωση υποθήκης απαίτησης. ι) Οι κατά το άρθρο 992 του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας, όπως τροποποιήθηκε με την παράγραφο 19 του άρθρου 4 του ν. 2298/1995 (ΦΕΚ 62 Α`), τελεσίδικες δικαστικές αποφάσεις διάρρηξης καταδολιευτικών εκποιήσεων ακινήτων, σύμφωνα με τα άρθρα 939 και επόμενα του Αστικού Κώδικα. ια) Οι κατασχέσεις (αναγκαστικές και συντηρητικές), και κάθε άλλη δέσμευση της εξουσίας διάθεσης του κυρίου ακινήτου, την οποία ο νόμος υποβάλλει σε δημοσιότητα στα βιβλία μεταγραφών και υποθηκών. ιβ) Οι κατά το άρθρο 220 του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας αγωγές και ανακοπές, οι αγωγές της παρ. 2 του άρθρου 6 και των παρ. 2 και 3 του άρθρου 13 του παρόντος και οι αγωγές της παρ. 2 του άρθρου 7 του παρόντος, όταν με αυτές ζητείται η αυτούσια απόδοση του πλουτισμού ή η αποκατάσταση της προηγούμενης κατάστασης, καθώς επίσης οι αμετάκλητες αποφάσεις που εκδίδονται επ’ αυτών των αγωγών και ανακοπών. ιγ) Οι κατά τα άρθρα 618 και 1208 του Αστικού Κώδικα μακροχρόνιες μισθώσεις ακινήτων. ιδ) Οι χρονομεριστικές μισθώσεις του άρθρου 1 του ν. 1652/1986. ιε) Οι κατά το ν. 1665/1986 (ΦΕΚ 194 Α`), όπως συμπληρώθηκε με το ν. 2367/1995 (ΦΕΚ 261 Α`), χρηματοδοτικές μισθώσεις ακινήτων και ιστ) Όλες οι δικαιοπραξίες, δικαστικές αποφάσεις και διοικητικές πράξεις, οι οποίες εγγράφονται, με βάση την κείμενη εκάστοτε νομοθεσία, στα βιβλία που τηρούνται στα Υποθηκοφυλακεία. 2. Στο τμήμα του κτηματολογικού φύλλου που αφορά στα βάρη και στις δεσμεύσεις της κυριότητας ή της εξουσίας διάθεσης του κυρίου εγγράφεται και η κήρυξη της αναγκαστικής απαλλοτρίωσης και η απόφαση διενέργειας αναδασμού. Η εγγραφή αυτή εμπεριέχει την πράξη μ ε την οποία κηρύχθηκε η αναγκαστική απαλλοτρίωση ή αποφασίστηκε η διενέργεια αναδασμού και την επίπτωσή τους σε όλο ή σε μέρος του ακινήτου στο οποίο αφορά το κτηματολογικό φύλλο. Αν αρθεί ή ανακληθεί η απαλλοτρίωση ή ο αναδασμός, καταχωρίζεται στα Κτηματολογικά φύλλα η διοικητική πράξη με την οποία βεβαιώνεται η αυτοδίκαιη άρση ή ανακαλείται η αναγκαστική απαλλοτρίωση ή ο αναδασμός. Το ίδιο ισχύει και για τα ρυθμιστικά ή πολεοδομικά σχέδια και μελέτες πριν από την εφαρμογή τους, καθώς και για κάθε άλλη διοικητική πράξη ή διαδικασία που έχει επίπτωση σε εμπράγματα δικαιώματα επί ακινήτων ή επάγεται δέσμευση της εξουσίας διάθεσης αυτών. 3. Χωρίς εγγραφή στα Κτηματολογικά φύλλα στις περιπτώσεις α`, β`, γ`, δ`, ε`, ζ`, η` (εκτός από τις περιπτώσεις των εκχωρήσεων και ενεχυριάσεων της ασφαλισμένης με υποθήκη ή προσημείωση υποθήκης απαίτησης, για τις οποίες ισχύει η παράγραφος 5 αυτού του άρθρου), ια` και ιε` της παραγράφου 1 αυτού του άρθρου δεν επέρχεται το επιδιωκόμενο με την εγγραπτέα πράξη αποτέλεσμα. 4. Το επιδιωκόμενο με την εγγραφή έννομο αποτέλεσμα επέρχεται στην περίπτωση ζ` της παραγράφου 1 αναδρομικά από τον προβλεπόμενο στο άρθρο 1199 του Αστικού Κώδικα χρόνο και στην περίπτωση β` της ίδιας παραγράφου από το χρόνο συντέλεσης της αναγκαστικής απαλλοτρίωσης με την καταβολή ή δημόσια κατάθεση της νόμιμης αποζημίωσης υπέρ του καθ` ου η απαλλοτρίωση. 5. Η παράλειψη της εγγραφής στα Κτηματολογικά φύλλα στις περιπτώσεις ι`, ιβ`, ιγ` και ιδ` της παραγράφου 1, καθώς επίσης στις εμπίπτουσες στην περίπτωση η` της παραγράφου 1 αυτού του άρθρου εκχωρήσεις και ενεχυριάσεις της ασφαλισμένης με υποθήκη ή προσημείω ση υποθήκης απαίτησης, επάγεται τις έννομες συνέπειες που προβλέπουν οι αντίστοιχες διατάξεις του ουσιαστικού ή του δικονομικού δικαίου.

Κώδικας

Ν. 2664/1998 - Εθνικό Κτηματολόγιο

Άνοιγμα άρθρου

Ν2664 Άρθρο 13

Ν. 2664/1998 - Εθνικό Κτηματολόγιο

Σχετικότητα 88.4%

Κείμενο Άρθρου

Ν2664 Άρθρο 13: Μαχητό τεκμήριο ακρίβειας των κτηματολογικών εγγραφών και δημόσια πίστη 1. Οι εγγραφές στα Κτηματολογικά φύλλα για τις πράξεις του άρθρου 12 τεκμαίρονται ακριβείς. 2. Η ανατροπή του κατά την προηγούμενη παράγραφο μαχητού τεκμηρίου γίνεται με αμετάκλητη δικαστική απόφαση, ύστερα από αγωγή η οποία ασκείται από όποιον έχει έννομο συμφέρον και στρέφεται κατ` εκείνου που φέρεται ανακριβώς στα Κτηματολογικά φύλλα ως δικαιούχος ή των καθολικών διαδόχων του. Σε περίπτωση ειδικών διαδόχων, έναντι των οποίων η απόφαση είναι αντιτάξιμη, σύμφωνα με την παράγραφο 3 εδάφιο β` αυτού του άρθρου, η αγωγή πρέπει να στρέφεται, με ποινή απαραδέκτου, και κατ` αυτών. Έννομο συμφέρον για την άσκηση αγωγής έχει και όποιος απέκτησε κυριότητα ή άλλο εμπράγματο δικαίωμα με χρησικτησία. Η αγωγή καταχωρίζεται στο οικείο κτηματολογικό φύλλο μέσα σε προθεσμία, κατ` ανώτατο όριο, τριάντα (30) ημερών από την κατάθεσή της, αλλιώς είναι απαράδεκτη η συζήτησή της. Η αγωγή αυτή περιέχει αίτημα αναγνώρισης του προσβαλλόμενου με την ανακριβή εγγραφή δικαιώματος του ενάγοντος και διόρθωσης της ανακριβούς εγγραφής. Το ελάττωμα της εγγραφής, η οποία θεωρείται τίτλος κατά την έννοια των άρθρων 1041 και 1043 του Αστικού Κώδικα, θεραπεύεται μόλις συντρέξουν στο πρόσωπο του ανακριβώς αναγραφόμενου δικαιούχου και των διαδόχων του και οι λοιπές τυχόν προϋποθέσεις τακτικής χρησικτησίας. 2.α. Μετά την άσκηση και καταχώριση της αγωγής της παραγράφου 2 επιτρέπεται η μεταβίβαση και η επιβάρυνση του δικαιώματος για το οποίο ζητείται η αναγνώριση και η διόρθωση της ανακριβούς εγγραφής αναλόγως με τα προβλεπόμενα στις διατάξεις της παραγράφου 1, περίπτωση α` και β` του άρθρου 7α. 3. Η κατά την προηγούμενη παράγραφο αμετάκλητη δικαστική απόφαση αντιτάσσεται τόσο εναντίον των καθολικών διαδόχων του ανακριβώς αναγραφόμενου δικαιούχου όσο και εναντίον εκείνων που έγιναν ειδικοί διάδοχοι μετά την εγγραφή της αγωγής στο κτηματολογικό φύλλο. Πριν από την ως άνω εγγραφή της αγωγής τρίτος αποκτά εγκύρως δικαίωμα από τον ανακριβώς αναγραφόμενο δικαιούχο ή τους καθολικούς τους διαδόχους, εκτός αν στηρίζει την κτήση του σε χαριστική αιτία ή τη στηρίζει με σε επαχθή αιτία, είναι κακόπιστος, επειδή γνωρίζει ή από βαρειά του αμέλεια αγνοεί την ανακρίβεια της εγγραφής επί της οποίας στηρίχθηκε. Το βάρος της απόδειξης της κακής πίστης του τρίτου, που απέκτησε από τον ανακριβώς αναγραφόμενο δικαιούχο ή τους καθολικούς του διαδόχους, φέρει εκείνος που αμφισβητεί την ακρίβεια της εγγραφής και το κύρος της κτήσης από τον τρίτο. 4. Σε περίπτωση έγκυρης, σύμφωνα με την προηγούμενη παράγραφο, κτήσης δικαιώματος από καλόπιστο τρίτο, ο αληθινός δικαιούχος έχει κατ` εκείνου που αναγραφόταν ανακριβώς στα Κτηματολογικά φύλλα ως δικαιούχος μόνο αξίωση απόδοσης του πλουτισμού. Αξίωση αποζημίωσης κατά τις διατάξεις των αδικοπραξιών δεν αποκλείεται. 5. Για τη συζήτηση ενώπιον δικαστηρίου αγωγών, σύμφωνα με τα οριζόμενα στην παράγραφο 2,προσκομίζεται, με ποινή απαραδέκτου, αντίγραφο κτηματολογικού φύλλου και απόσπασμα κτηματολογικού διαγράμματος του ακινήτου στο οποίο αφορά η διόρθωση. Σε περίπτωση που το αίτημα της αγωγής αφορά σε αλλαγές και στα κτηματολογικά διαγράμματα, κατά τη συζήτηση της αγωγής και με ποινή απαραδέκτου, αντί του αποσπάσματος του κτηματολογικού διαγράμματος προσκομίζεται τοπογραφικό διάγραμμα γεωμετρικών μεταβολών, στο οποίο αποτυπώνεται η όποια γεωμετρική μεταβολή επέρχεται με την αιτούμενη διόρθωση. Στην τελευταία περίπτωση προσκομίζεται, με ποινή απαραδέκτου, και η εισήγηση του Κτηματολογικού Γραφείου ή, εάν αυτό δεν έχει συσταθεί και το υφιστάμενο Υποθηκοφυλακείο εξακολουθεί να λειτουργεί μεταβατικά ως Κτηματολογικό Γραφείο, της εταιρείας «ΚΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ», όπως αυτή μετονομάζεται, για τη συνδρομή των τεχνικών προϋποθέσεων της απεικόνισης της γεωμετρικής μεταβολής που επέρχεται με την αιτούμενη διόρθωση στα κτηματολογικά διαγράμματα. Οι ίδιες προϋποθέσεις ισχύουν και για τη συζήτηση ενώπιον δικαστηρίου αιτήσεων και προσφυγών που ασκούνται κατά τα άρθρα 18 παράγραφος 2 και 19 παράγραφος 2 για τη διόρθωση πρόδηλων σφαλμάτων και σφαλμάτων που αφορούν σε γεωμετρικά στοιχεία των μεταγενέστερων κτηματολογικών εγγραφών. 5α. Αντί της προσκόμισης του τοπογραφικού διαγράμματος γεωμετρικών μεταβολών και της εισήγησης για τη συνδρομή των τεχνικών προϋποθέσεων της απεικόνισης της γεωμετρικής μεταβολής της παραγράφου 5, προσαρτάται, με ποινή απαραδέκτου, στο δικόγραφο της αγωγής, τη ς αίτησης ή της προσφυγής που ασκείται και κατατίθεται ενώπιον δικαστηρίου, σύμφωνα με τα οριζόμενα στην παράγραφο 2 του άρθρου 13, στην παράγραφο 2 του άρθρου 18 και στην παράγραφο 2 του άρθρου 19, τοπογραφικό διάγραμμα γεωμετρικών μεταβολών, όπου αποτυπώνεται η επερχόμενη με την αιτούμενη διόρθωση γεωμετρική μεταβολή και ο συντάκτης μηχανικός υποχρεούται να βεβαιώνει, εάν η απεικόνιση στο ίδιο διάγραμμα της γεωμετρικής μεταβολής, είναι τεχνικά εφαρμόσιμη και δεκτική εισαγωγής στην τηρούμενη κτηματολογική βάση. Για το τοπογραφικό διάγραμμα γεωμετρικών μεταβολών του προηγούμενου εδαφίου διενεργείται υποχρεωτικά , ηλεκτρονική υποβολή από τον συντάκτη μηχανικό στον ψηφιακό υποδοχέα που λειτουργεί στη βάση δεδομένων του Φορέα "Ελληνικό Κτηματολόγιο", σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 40 του ν. 4409/2016 (Α΄136) και των κανονιστικών πράξεων που έχουν εκδοθεί κατ’ εξουσιοδότηση αυτού. Το εκδιδόμενο από την ηλεκτρονική εφαρμογή αποδεικτικό υποβολής του ίδιου άρθρου, προσαρτάται με ποινή απαραδέκτου, στο οικείο δικόγραφο. Κατά τα λοιπά ισχύουν τα οριζόμενα στην περίπτωση η΄ της παραγράφου 3 του άρθρου 6.

Κώδικας

Ν. 2664/1998 - Εθνικό Κτηματολόγιο

Άνοιγμα άρθρου

ΑΠ 1744/2012

Δικονομικό Δίκαιο · Αστικό Δίκαιο2012Άρειος Πάγος

Σχετικότητα 96.9%

Κρίσιμα Πραγματικά Περιστατικά

Επίδικο αγροτεμάχιο εμβαδού 8.102,87 τ.μ. στη θέση «Κουρουτζίκ» ή «Τσιλάκ Βουνό» στην κτηματική περιοχή Λητής Θεσσαλονίκης. Όρια: βορειοδυτικά με γειτονικά αγροτεμάχια σε τοξοειδή πλευρά 123,93 γ.μ., βορειοανατολικά αγροτικός δρόμος σε τεθλασμένη πλευρά 110,59 γ.μ., νότια με δύο γειτονικά αγροτεμάχια σε πλευρές 59,94 γ.μ. και 73,86 γ.μ. Ο κληρονομούμενος κατείχε και νεμόταν το ακίνητο με καλλιέργεια δημητριακών από το 1920 έως το 1970. Με το θάνατο του, η νομή και ιδανικά μερίδια περιήλθαν σε πέντε κληρονόμους, 1/5 (12/60) έκαστος, οι οποίοι στη συνέχεια μεταβίβασαν σε περαιτέρω κληρονόμους με διαμορφωθέντα ποσοστά 4/60, 3/60, 9/60, 6/60 και 12/60. Οι γείτονες αμφισβήτησαν την κυριότητα. Δεν προσδιορίστηκαν συγκεκριμένες υλικές πράξεις νομής από τους μεταγενέστερους νομέας/διαδόχους.

Νομική Σκέψη του Δικαστηρίου

Το άρθρο 1045 ΑΚ απαιτεί για έκτακτη χρησικτησία συνεχή νομή επί εικοσαετία με διάνοια κυρίου· το άρθρο 1051 ΑΚ επιτρέπει τον συνυπολογισμό του χρόνου νομής του δικαιοπαρόχου· το άρθρο 974 ΑΚ ορίζει τη νομή ως φυσική εξουσία με πρόθεση κυρίου. Κατά το άρθρο 983 ΑΚ η νομή περιέρχεται στους κληρονόμους με τον θάνατο. Το άρθρο 216 § 1 β ΚΠολΔ απαιτεί σαφή έκθεση των περιστατικών, συμπεριλαμβανομένων συγκεκριμένων υλικών πράξεων νομής. Το δικαστήριο διαπίστωσε ότι το επίδικο είναι αγροτεμάχιο 8.102,87 τ.μ. στη θέση «Κουρουτζίκ/Τσιλάκ Βουνό», με πλευρές 123,93 γ.μ., 110,59 γ.μ., 59,94 γ.μ. και 73,86 γ.μ. Ο κληρονομούμενος το νέμονταν από το 1920 έως το 1970, καλλιεργώντας δημητριακά. Η νομή και ποσοστά 12/60 έκαστος περιήλθαν σε πέντε κληρονόμους και περαιτέρω σε διαδόχους (4/60, 3/60, 9/60, 6/60, 12/60). Ωστόσο δεν εκτέθηκαν συγκεκριμένες υλικές πράξεις νομής των διαδόχων για τον δικό τους χρόνο. Εφαρμόζοντας τα άρθρα 1045, 1051 και 216 § 1 β, έκρινε ότι χωρίς επίκληση πράξεων ελέγχου του ακινήτου από τους διαδόχους δεν τεκμηριώνεται συνεχής νομή με διάνοια κυρίου για την απαιτούμενη εικοσαετία ούτε επαρκεί ο συνυπολογισμός του χρόνου του δικαιοπαρόχου. Η ιστορική βάση είναι ανεπαρκής και δεν πληρούνται οι προϋποθέσεις έκτακτης χρησικτησίας.

Κύριοι Λόγοι Απόφασης

Η αναίρεση έγινε δεκτή διότι η αγωγή δεν ανέφερε συγκεκριμένες υλικές πράξεις νομής των ενάγοντων και των άμεσων δικαιοπαρόχων τους, με αποτέλεσμα να είναι αόριστη. Η κρίση του Εφετείου περί ορισμένου προσέκρουσε στα άρθρα 559 αριθ. 8α και 14 ΚΠολΔ. Κατόπιν αυτού, κρίθηκε ότι δεν απαιτείται περαιτέρω εκδίκαση και η αγωγή απορρίφθηκε ως απαράδεκτη λόγω αοριστίας.

Τελική Απόφαση

Αναιρεί την 1867/2011 απόφαση του Εφετείου Θεσσαλονίκης. Εξαφανίζει την 13461/2008 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης. Απορρίπτει την από 11-5-2007 και με αριθμό κατάθεσης 22202/2007 ένδικη αγωγή των αναιρεσιβλήτων. Καταδικάζει τους αναιρεσιβλήτους στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσειόντων όλων των βαθμών δικαιοδοσίας, τα οποία ορίζει στο ποσό των έξι χιλιάδων (6.000) ευρώ.

Ακριβές Νομικό Ερώτημα

Αν για την κτήση κυριότητας ακινήτου με έκτακτη χρησικτησία απαιτείται συνεχής νομή επί εικοσαετία με διάνοια κυρίου και επίκληση συγκεκριμένων υλικών πράξεων νομής, με δυνατότητα συνυπολογισμού του χρόνου νομής του δικαιοπαρόχου.

Αναφορές σε Νόμους

Άνοιγμα απόφασης

ΑΠ 503/2014

Αστικό Δίκαιο · Δικονομικό Δίκαιο2014Άρειος Πάγος

Σχετικότητα 96.8%

Κρίσιμα Πραγματικά Περιστατικά

Ο πατέρας των διαδίκων ήταν κύριος αγροκτήματος 6,5 στρεμμάτων στη θέση της κτηματικής περιφέρειας …. Κατά τις αρχές της δεκαετίας 1970-1972 έγινε άτυπη παραχώρηση λόγω προίκας σε νομέα, ο οποίος περιέφραξε το ακίνητο με συρμάτινη περίφραξη και ξύλινους πασσάλους σε τσιμεντένιο σενάζ, καλλιεργούσε σιτηρά, βρώμη και κηπευτικά, άλλοτε ο ίδιος και άλλοτε εκμισθώνοντας σε τρίτους, μετέτρεψε τον αγρό από ξερικό σε ποτιστικό με αρτεσιανό φρέαρ και κατασκεύασε αποθήκη με σκεπή από λαμαρίνα. Στις 29-3-1988 συντάχθηκε συμβόλαιο γονικής παροχής με το οποίο τρίτος απέκτησε παράγωγα κυριότητα, αλλά επί εννέα έτη δεν άσκησε πράξεις νομής, περιοριζόμενος σε κοινοποίηση του συμβολαίου και πρόσκληση για απόδοση. Η νομή του ακινήτου από τον νομέα συνεχίστηκε αδιαλείπτως για πάνω από 20 έτη, έως τον Ιούνιο 1997.

Νομική Σκέψη του Δικαστηρίου

Το άρθρο 1045 ΑΚ καθιερώνει την έκτακτη χρησικτησία με εικοσαετή νομή. Το άρθρο 559 αριθ. 8 και 19 ΚΠολΔ προβλέπουν λόγους αναίρεσης για μη λήψη ή λήψη μη προταθέντων «πραγμάτων» και για έλλειψη νόμιμης βάσης, ενώ το άρθρο 559 αριθ. 1 εδ. β’ ΚΠολΔ θεμελιώνει λόγο μόνο όταν τα διδάγματα της κοινής πείρας αφορούν ερμηνεία ή υπαγωγή κανόνων, όχι εκτίμηση αποδείξεων. Το δικαστήριο διαπίστωσε ότι το ακίνητο (6,5 στρέμματα) παραχωρήθηκε άτυπα λόγω προίκας περί το 1970-1972. Ο νομέας το περιέφραξε, καλλιέργησε (σιτηρά, βρώμη, κηπευτικά), το εκμίσθωσε, κατασκεύασε αρτεσιανό φρέαρ και αποθήκη. Με συμβόλαιο 29-3-1988 επήλθε γονική παροχή σε τρίτο, ο οποίος για 9 έτη δεν άσκησε πράξεις νομής, ενώ ο νομέας συνέχισε αδιάλειπτα τη νομή επί πλέον των 20 ετών έως τον Ιούνιο 1997. Εφαρμόζοντας το άρθρο 1045 ΑΚ, έκρινε ότι οι ως άνω πράξεις νομέα θεμελιώνουν κυριότητα με έκτακτη χρησικτησία. Η ένσταση ιδίας κυριότητας είχε νομίμως προταθεί, αποκλείοντας τον λόγο 559(8) ΚΠολΔ, και η απόφαση έφερε επαρκείς, μη αντιφατικές αιτιολογίες, αποκλείοντας τον 559(19). Ο ισχυρισμός περί παραβίασης κοινής πείρας ήταν απαράδεκτος, διότι αφορούσε εκτίμηση αποδείξεων.

Κύριοι Λόγοι Απόφασης

Η αίτηση απορρίφθηκε διότι: (α) αποδείχθηκε αδιάλειπτη νομή άνω της εικοσαετίας με συγκεκριμένες πράξεις (περίφραξη, καλλιέργειες, αρτεσιανό φρέαρ, αποθήκη), η οποία κατέστησε τον νομέα κύριο κατά το άρθρο 1045 ΑΚ και κατέλυσε τη μεταγενέστερη παράγωγη κυριότητα από γονική παροχή, (β) η ένσταση ιδίας κυριότητας είχε προταθεί νομίμως ήδη στην πρώτη συζήτηση, άρα δεν υφίσταται παράβαση του άρθρου 559 αριθ. 8 ΚΠολΔ, (γ) η προσβαλλόμενη απόφαση περιείχε επαρκείς και μη αντιφατικές αιτιολογίες που στηρίζουν το αποδεικτικό πόρισμα, αποκλείοντας λόγο από τον αριθ. 19 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, και (δ) ο προβληθείς λόγος από το άρθρο 559 αριθ. 1 εδ. β’ ΚΠολΔ ήταν απαράδεκτος, αφού τα επικαλούμενα διδάγματα κοινής πείρας χρησιμοποιήθηκαν μόνο για την εκτίμηση των αποδείξεων.

Τελική Απόφαση

Απορρίπτει την από 10-6-2010 αίτηση του Α. Σ. για αναίρεση της υπ'αριθμ.106/2010 αποφάσεως του Εφετείου Πατρών. Καταδικάζει τον αναιρεσείοντα στη δικαστική δαπάνη της αναιρεσίβλητης, την οποία ορίζει στο ποσό των δύο χιλιάδων επτακοσίων (2700) ευρώ.

Ακριβές Νομικό Ερώτημα

Αν η συμπλήρωση εικοσαετούς αδιάλειπτης νομής σε ακίνητο, αποδεικνυόμενη με πράξεις περίφραξης, καλλιέργειας και κατασκευών, θεμελιώνει κυριότητα με έκτακτη χρησικτησία έναντι μεταγενέστερου κυρίου που απέκτησε με γονική παροχή.

Αναφορές σε Νόμους

Άνοιγμα απόφασης

ΑΠ 581/2016

Αστικό Δίκαιο · Δικονομικό Δίκαιο2016Άρειος Πάγος

Σχετικότητα 96.8%

Κρίσιμα Πραγματικά Περιστατικά

Στα κτηματολογικά βιβλία καταχωρήθηκε αγροτεμάχιο εμβαδού 2.017 τ.μ. με συγκεκριμένο ΚΑΕΚ και αιτία κτήσης πώληση από το 1972, αποτελούμενο από δύο τμήματα περίπου 1.000 τ.μ. έκαστο. Άλλο ακίνητο, εμβαδού 601 τ.μ., καταχωρήθηκε με διαφορετικό ΚΑΕΚ, με αιτία κτήσης γονική παροχή του 1984, που περιλαμβάνει αγρό 1.539 τ.μ. με πλευρές μήκους 39,50 μ., 32,85 μ., 42,20 μ. και 30,75 μ. Τα τοπογραφικά ευρήματα απεικονίζουν τμήμα 1.262,67 τ.μ. (στοιχεία Α-Β-Γ-Δ-Ε-Α) και άλλο τμήμα 1.325,58 τ.μ. (στοιχεία Ε-Η-Θ-Ι-Κ-Λ-Μ-Ν-Ξ-Ε). Αεροφωτογραφίες 1980 και 1998 έδειξαν φυτοφράκτη στο όριο μεταξύ ΚΑΕΚ διαφορετικών ακινήτων, ενώ το 2007 υπήρχαν ίχνη περίφραξης. Αναφέρθηκαν πράξεις νομή όπως καλλιέργεια με σιτάρι, πρόχειρη περίφραξη και εποπτεία. Η νομή του δικαιοπαρόχου ανάγεται τουλάχιστον από το 1957, του δικαιοδόχου από το 1984.

Νομική Σκέψη του Δικαστηρίου

Το άρθρο 1045 ΑΚ απαιτεί για έκτακτη χρησικτησία επί ακινήτου συνεχή εικοσαετή νομή με διάνοια κυρίου. Τα άρθρα 1051 και 974 ΑΚ επιτρέπουν συνυπολογισμό του χρόνου νομής δικαιοπαρόχου στον νομέα, αρκεί διαδοχή στη νομή μέσω άτυπης παράδοσης του πράγματος. Η νομολογία (ΟλΑΠ 1594/1979) δεν απαιτεί ειδική διαδοχή στην κυριότητα, αλλά σαφείς πράξεις νομή. Κατά ΚΠολΔ 559 αριθ. 19, η απόφαση πρέπει να περιέχει επαρκείς αιτιολογίες ως προς τα πραγματικά περιστατικά των εφαρμοστέων ουσιαστικών διατάξεων. Το δικαστήριο δέχθηκε ότι το τμήμα 601 τ.μ. με συγκεκριμένο ΚΑΕΚ εμπίπτει στον τίτλο του δικαιοδόχου της γονικής παροχής (1984). Τοπογραφικά στοιχεία (1.262,67 τ.μ. και 1.325,58 τ.μ.) και αεροφωτογραφίες (1980, 1998) τεκμηριώνουν όρια με φυτοφράκτη, ενώ το 2007 υπήρχαν ίχνη περίφραξης. Αναφέρθηκαν πράξεις όπως καλλιέργεια σιταριού και πρόχειρη περίφραξη, καθώς και χρονικά σημεία νομής δικαιοπαρόχου από το 1957 και δικαιοδόχου από το 1984. Εφαρμόζοντας τις διατάξεις της χρησικτησίας, το δικαστήριο εξέτασε αν οι πράξεις νομή είναι ειδικά προσδιορισμένες επί του επίδικου τμήματος της δεύτερης αγωγής (661,71/666,71 τ.μ.) και αν η προσμέτρηση νομής συμπληρώνει εικοσαετία. Διαπίστωσε ότι οι αναφερόμενες πράξεις αφορούν το τμήμα 601 τ.μ., όχι το επίδικο της δεύτερης αγωγής, με συνέπεια έλλειψη αιτιολογίας για τη χρησικτησία.

Κύριοι Λόγοι Απόφασης

Η αναίρεση έγινε δεκτή εν μέρει διότι η προσβαλλόμενη απόφαση στερείται νόμιμης βάσης ως προς την αναγνώριση κυριότητας με έκτακτη χρησικτησία για το επίδικο τμήμα της δεύτερης αγωγής: δεν εκτέθηκαν συγκεκριμένες πράξεις νομής του δικαιοδόχου από το 1984 και της δικαιοπαρόχου από το 1957 επί του επίδικου ακινήτου ώστε να κριθεί η συμπλήρωση της εικοσαετίας. Οι μνημονευόμενες πράξεις (καλλιέργεια, περίφραξη, εποπτεία) αφορούσαν το άλλο ακίνητο εμβαδού 601 τ.μ. Αντιθέτως, ως προς το ζήτημα των τίτλων για το τμήμα 601 τ.μ., οι αιτιολογίες κρίθηκαν επαρκείς, καθώς το δικαστήριο υιοθέτησε ουσιαστικά τις διαπιστώσεις της πραγματογνωμοσύνης περί ένταξής του στον τίτλο του δικαιοδόχου.

Τελική Απόφαση

ΑΝΑΙΡΕΙ την 182/2014 απόφαση του [Μονομελούς] Εφετείου Θεσσαλονίκης κατά το αναφερόμενο στο σκεπτικό μέρος της. ΠΑΡΑΠΕΜΠΕΙ την υπόθεση, κατά το αναιρούμενο μέρος της, στο ίδιο Δικαστήριο, του οποίου η συγκρότηση από άλλο Δικαστή είναι εφικτή. ΔΙΑΤΑΣΣΕΙ την επιστροφή στην αναιρεσείουσα του παραβόλου, που κατατέθηκε. Και ΚΑΤΑΔΙΚΑΖΕΙ τον αναιρεσίβλητο στην πληρωμή της δικαστικής δαπάνης της αναιρεσείουσας, την οποία ορίζει στο ποσό των τριών χιλιάδων [3.000] ευρώ.

Ακριβές Νομικό Ερώτημα

Αν η συνεχής νομή επί εικοσαετία με διάνοια κυρίου, σε συνδυασμό με συνυπολογισμό της νομής δικαιοπαρόχου μέσω άτυπης διαδοχής, αρκεί για κτήση κυριότητας ακινήτου με έκτακτη χρησικτησία και ποιες συγκεκριμένες πράξεις νομή απαιτούνται για τη θεμελίωσή της.

Άνοιγμα απόφασης

ΑΠ 560/2012

Δικονομικό Δίκαιο · Αστικό Δίκαιο2012Άρειος Πάγος

Σχετικότητα 96.6%

Κρίσιμα Πραγματικά Περιστατικά

Αγροτεμάχιο εμβαδού 4.049,24 τ.μ. στη θέση «Καμίνια»/«Ποταμάκια» της κτηματικής περιφέρειας Σκάλας, οριοθετημένο το 1957 (πέτρες και ασκινοκάρες), με γειτνιάσεις σε νεραύλακα, αγροτικό δρόμο και όμορες ιδιοκτησίες. Έως το 1950 καλλιεργούνταν (αμπέλι, δημητριακά). Το 1968 παραχωρήθηκε άτυπα σε συγγενή, ο οποίος νέμεται (επισκέψεις, επίβλεψη ορίων, απαγόρευση επεμβάσεων, άδειες βοσκής) έως 23-12-1973. Από την επαγωγή κληρονομίας, οι κληρονόμοι νέμονται συνεχώς έως Δεκέμβριο 1998 και έως 2-6-1999. Φωτογραφίες 1979 δεν δείχνουν περίφραξη στο νότιο τμήμα. Τέλη Δεκεμβρίου 1998 όμοροι περιέφραξαν την πλευρά προς τον δρόμο, φύτεψαν ελαιόδενδρα και κλήματα και καλλιεργούν δημητριακά. Υφίστανται δύο τμήματα 3.457,54 τ.μ. και 511,68 τ.μ., αναφέρονται πωλητήρια 13-4-1996 και 8-6-1999 και αποδοχή κληρονομίας 3-11-2005.

Νομική Σκέψη του Δικαστηρίου

Το άρθρο 1045 ΑΚ προβλέπει κτήση κυριότητας με συνεχή και αδιάλειπτη νομή επί 20 έτη, ενώ το 1051 ΑΚ επιτρέπει συνένωση χρόνου νομής. Τα 1033, 1192 αριθ. 1, 1194, 1198 ΑΚ απαιτούν έγκυρο τίτλο και μεταγραφή για παράγωγη κτήση. Το 559 αριθ. 19 ΚΠολΔ αφορά έλλειψη νόμιμης βάσης, και το 561 § 1 ΚΠολΔ αποκλείει αναιρετικό έλεγχο εκτίμησης αποδείξεων. Το δικαστήριο διαπίστωσε ότι αγροτεμάχιο 4.049,24 τ.μ. στη θέση «Καμίνια/Ποταμάκια» οριοθετήθηκε το 1957 και καλλιεργήθηκε (αμπέλι, δημητριακά) έως το 1950. Από το 1968 νέμεται έως 23-12-1973, και οι κληρονόμοι έως Δεκέμβριο 1998 και 2-6-1999, με επίβλεψη ορίων, άδειες βοσκής και αποτροπή επεμβάσεων. Φωτογραφίες 1979 έδειξαν έλλειψη νότιας περίφραξης. Αντίδικοι περίφραξαν τέλη Δεκεμβρίου 1998, φύτεψαν ελαιόδενδρα/κλήματα και επικαλέστηκαν πωλήσεις 13-4-1996, 8-6-1999 και χρησικτησία σε τμήματα 3.457,54 τ.μ. και 511,68 τ.μ. Εφαρμόζοντας τα άρθρα 1045 και 1051 ΑΚ, κρίθηκε ότι η νομή από το 1957 έως το 1998 υπερέβη την 20ετία και θεμελίωσε συγκυριότητα 3/4 και 1/4 με έκτακτη χρησικτησία. Τα στοιχεία δεν απέδειξαν νομή των αντιδίκων ούτε παράγωγη κτήση κατά τα άρθρα 1033 και 1192 ΑΚ. Κατά το άρθρο 559 αριθ. 19 ΚΠολΔ, οι αιτιολογίες του Εφετείου ήταν επαρκείς, ενώ οι λοιπές αιτιάσεις είναι απαράδεκτες βάσει του άρθρου 561 § 1 ΚΠολΔ.

Κύριοι Λόγοι Απόφασης

Η αναίρεση απορρίφθηκε διότι το Εφετείο διέλαβε πλήρεις, σαφείς και μη αντιφατικές αιτιολογίες: διαπιστώθηκε συνεχής νομή του επίδικου από το 1957 έως τον Δεκέμβριο 1998 (άνω της 20ετίας), με πράξεις επίβλεψης ορίων, άδειες βοσκής και αποτροπή επεμβάσεων, θεμελιώνοντας συγκυριότητα 3/4 και 1/4 με έκτακτη χρησικτησία (ΑΚ 1045, 1051). Δεν αποδείχθηκαν πράξεις νομής των αντιδίκων ούτε παράγωγη κτήση επί των τμημάτων 3.457,54 τ.μ. και 511,68 τ.μ., ενώ φωτογραφίες 1979 αναιρούσαν περίφραξη. Επομένως, ο λόγος του άρθρου 559 αριθ. 19 ΚΠολΔ ήταν αβάσιμος και οι λοιπές αιτιάσεις απαράδεκτες κατά το άρθρο 561 § 1 ΚΠολΔ. Ως προς την τρίτη αναιρεσείουσα, η δίκη κηρύχθηκε καταργημένη λόγω νομότυπης παραίτησης πριν τη συζήτηση (ΚΠολΔ 294, 295 § 1, 297, 299, 573 § 1).

Τελική Απόφαση

Αποφαίνεται καταργημένη τη δίκη ως προς την τρίτη αναιρεσείουσα (Α. Σ. του Ι., χήρα Α. Λ.). Απορρίπτει την από 28-6-2010 αίτηση των 1) Γ. Σ. του Ι. και 2) Β. συζ. Γ. Σ., για αναίρεση της 303/2010 απόφασης του Εφετείου Πατρών. Καταδικάζει τους ως άνω αναιρεσείοντες στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσιβλήτων, τα οποία ορίζει σε δύο χιλιάδες επτακόσια (2.700) ευρώ.

Ακριβές Νομικό Ερώτημα

Αν η συνεχής και αδιάλειπτη άσκηση πράξεων νομής επί αγροτεμαχίου για χρονικό διάστημα άνω των είκοσι ετών, με συνένωση του χρόνου νομής δικαιοπαρόχων και κληρονόμων, θεμελιώνει κτήση συγκυριότητας με έκτακτη χρησικτησία έναντι αντιθέτων αξιώσεων παραγώγου κτήσης ή χρησικτησίας των αντιδίκων.

Αναφορές σε Νόμους

Άνοιγμα απόφασης

ΑΠ 368/2020

Αστικό Δίκαιο · Δικονομικό Δίκαιο2020Άρειος Πάγος

Σχετικότητα 96.6%

Κρίσιμα Πραγματικά Περιστατικά

Δικαιοπάροχος του ενάγοντος κατείχε από το 1950 ελαιώνα και βοσκότοπο, ασκώντας νομή κυρίως μέσω συγγενών-αντιπροσώπων που καλλιεργούσαν, συνέλεγαν ελαιόκαρπο και απέστελλαν ελαιόλαδο/χρήματα. Μετά τον θάνατό του (5-10-1987), ο ενάγων συνέχισε αδιαλείπτως τη νομή έως το 2011, αυτοπροσώπως και μέσω αντιπροσώπων. Το πρώτο ακίνητο: ΚΑΕΚ ..., θέση «...», εμβαδόν 6.158,45 τ.μ., παλαιότερα αγρός (ελαιώνας), σήμερα οικόπεδο. Το δεύτερο: ΚΑΕΚ ..., θέση «...», εμβαδόν 37.841,41 τ.μ., παλαιότερα βοσκότοπος, σήμερα οικόπεδο, με συγκυριότητα 1/2 εξ αδιαιρέτου. Πράξεις νομής: μίσθωση του βοσκότοπου σε κτηνοτρόφους με απόδοση μισθωμάτων, περίφραξη τμήματος (1988), αναφύτευση ελαιόδεντρων (1997), οδηγίες και επίβλεψη καλλιεργειών, φορολογικές δηλώσεις ιδιοκτησίας. Επιστολή (8-9-1986) περιέγραψε ακριβώς τα όρια. Ο πατέρας του αντιδίκου προέβη σε γονική παροχή (29-6-1990) χωρίς να έχει κτηθεί κυριότητα. Ιδιωτικό συμφωνητικό (19-2-1999) αναγνώρισε νομή μέρους στον ενάγοντα. Ο αντίδικος ζει στο εξωτερικό από το 1965. Το Κτηματολόγιο τέθηκε σε ισχύ στις 12-3-2008, με ανακριβή αρχική εγγραφή του πρώτου ακινήτου.

Νομική Σκέψη του Δικαστηρίου

Το άρθρο 216 § 1 ΚΠολΔ απαιτεί σαφή έκθεση πραγματικών περιστατικών, ακριβή περιγραφή του αντικειμένου και ορισμένο αίτημα. Για κτήση κυριότητας με έκτακτη χρησικτησία, τα άρθρα 1045, 974, 980 § 1 και 1051 ΑΚ απαιτούν άσκηση νομής επί 20ετία, αυτοπροσώπως ή μέσω αντιπροσώπου, με δυνατότητα συνυπολογισμού νομής δικαιοπαρόχου. Τα άρθρα 559 αρ. 8, 14 και 19 ΚΠολΔ ρυθμίζουν αντίστοιχα τη λήψη μη προταθέντων, την ποσοτική αοριστία και την έλλειψη νόμιμης βάσης. Το δικαστήριο διαπίστωσε ότι ο δικαιοπάροχος νέμεται από το 1950 τον ελαιώνα και 1/2 του βοσκότοπου, κυρίως μέσω συγγενών-αντιπροσώπων που καλλιεργούσαν, συνέλεγαν καρπούς, μίσθωναν τον βοσκότοπο και απέδιδαν προϊόντα/μισθώματα. Μετά το 1987 ο ενάγων συνέχισε αδιαλείπτως έως 4-2-2011. Υπήρξαν περίφραξη (1988), αναφύτευση (1997) και ιδιωτικό συμφωνητικό (19-2-1999). Το πρώτο ακίνητο έχει ΚΑΕΚ … και 6.158,45 τ.μ., το δεύτερο ΚΑΕΚ … και 37.841,41 τ.μ. (1/2 εξ αδιαιρέτου). Εφαρμόζοντας τα κριτήρια, έκρινε ότι η αγωγή ήταν ορισμένη με επαρκή επίκληση πράξεων νομής και 20ετίας, και ότι η διευκρίνιση εναλλακτικών τοπωνυμίων δεν μεταβάλλει τη βάση. Οι αιτιάσεις περί αντιφατικών/ανεπαρκών αιτιολογιών και λήψης μη προταθέντων αποδείχθηκαν αβάσιμες ή αλυσιτελείς.

Κύριοι Λόγοι Απόφασης

Η αναγνωριστική αγωγή θεμελιώθηκε επαρκώς σε έκτακτη χρησικτησία, με συγκεκριμένες πράξεις νομής (καλλιέργεια, συγκομιδή, μίσθωση βοσκότοπου, περίφραξη 1988, αναφύτευση 1997) και αδιάλειπτη διάρκεια άνω της 20ετίας (1950–1987 από δικαιοπάροχο και 1987–2011 από τον ενάγοντα), περιλαμβανομένης νομής μέσω αντιπροσώπων. Η κρίση του Εφετείου αφορούσε αποκλειστικά χρησικτησία και όχι κληρονομική διαδοχή. Η διευκρίνιση στις προτάσεις για την εναλλακτική ονομασία της θέσης του ακινήτου δεν συνιστά μεταβολή της βάσης της αγωγής. Οι προβαλλόμενες αντιφάσεις ή ελλείψεις αιτιολογίας δεν αφορούσαν ουσιώδη ζητήματα ή ήταν εσφαλμένα διατυπωμένες, ενώ οι ισχυρισμοί περί λήψης μη προταθέντων πραγματικών γεγονότων ήταν αβάσιμοι. Κατ’ αποτέλεσμα, οι λόγοι αναίρεσης απορρίφθηκαν στο σύνολό τους και επιβλήθηκαν δικαστικά έξοδα στον αναιρεσείοντα.

Τελική Απόφαση

Απορρίπτει την από 15-1-2019 αίτηση του Δ. Ι. Τ., για αναίρεση της 75/2017 απόφασης του Τριμελούς Εφετείου Κρήτης. Διατάσσει την εισαγωγή του παραβόλου που κατέθεσε ο αναιρεσείων, στο Δημόσιο Ταμείο. Και Καταδικάζει τον αναιρεσείοντα στη δικαστική δαπάνη των αναιρεσιβλήτων, που ορίζει σε δύο χιλιάδες επτακόσια (2.700) ευρώ.

Ακριβές Νομικό Ερώτημα

Αν, σε αγωγή αναγνωριστική κυριότητας από έκτακτη χρησικτησία, αρκεί η επίκληση συνεχών εμφανών πράξεων νομής επί 20ετία (και ο συνυπολογισμός της νομής δικαιοπαρόχου ή αντιπροσώπων) και αν η διευκρίνιση εναλλακτικών τοπωνυμίων της θέσης του ακινήτου στις προτάσεις συνιστά ανεπίτρεπτη μεταβολή της βάσης της αγωγής.

Αναφορές σε Νόμους

Άνοιγμα απόφασης

ΑΠ 615/2013

Δικονομικό Δίκαιο · Αστικό Δίκαιο2013Άρειος Πάγος

Σχετικότητα 96.6%

Κρίσιμα Πραγματικά Περιστατικά

Ακίνητο αρχικά ενιαίο στην περιοχή «Άγιος Χαράλαμπος» Μεγάρων, με αγροικία και ελαιόδενδρα. Μετά από οικογενειακή διανομή (1953) δικαιοδόχος εγκαταστάθηκε στη νομή τμήματος 4.561 τ.μ., ασκώντας επί δεκαετίες πράξεις νομής: καλλιέργεια ελαιόδενδρων, συλλογή καρπού, όργωμα και σπορά δημητριακών, χρήση αγροικίας. Μετά τον θάνατο του νομέα (1967), οι κληρονόμοι συνέχισαν τη νομή, ενώ από το 1993 υπήρξε εκμίσθωση σε καλλιεργητή κηπευτικών. Το 1996 το ακίνητο εντάχθηκε στο σχέδιο πόλεως και ρυμοτομήθηκε σε τρία επίδικα: 1.857,89 τ.μ. (ΟΤ 19, ιδιοκτησία Ο1), 930,56 τ.μ. (ΟΤ 24, ιδιοκτησία 04) και 826,23 τ.μ. (ΟΤ 8, ιδιοκτησία 10Ν), με συγκεκριμένα μήκη πλευρών και οδούς πλάτους 3,00-8,50 μ. Οι αντίδικοι δεν άσκησαν διακατοχικές πράξεις νομής στο επίδικο χρονικό διάστημα.

Νομική Σκέψη του Δικαστηρίου

Το άρθρο 1045 ΑΚ προβλέπει κτήση κυριότητας με έκτακτη χρησικτησία μετά από εικοσαετή νομή. Το άρθρο 974 ΑΚ ορίζει τη νομή ως φυσική εξουσίαση με διάνοια κυρίου, ενώ το άρθρο 1051 ΑΚ επιτρέπει συνυπολογισμό του χρόνου νομής του δικαιοπαρόχου στον χρόνο του διαδόχου. Το δικαστήριο διαπίστωσε ότι από το 1953 ο δικαιοδόχος εγκαταστάθηκε στη νομή τμήματος 4.561 τ.μ., καλλιεργούσε ελαιόδενδρα, συνέλεγε καρπό, όργωνε και διέμενε στην αγροικία. Μετά το 1967 οι κληρονόμοι συνέχισαν τις ίδιες πράξεις, ενώ από το 1993 υπήρξε εκμίσθωση και συνεχής καλλιέργεια. Το ακίνητο εντάχθηκε στο σχέδιο πόλεως (1996) και ρυμοτομήθηκε σε 1.857,89 τ.μ., 930,56 τ.μ. και 826,23 τ.μ. Οι αντίδικοι δεν απέδειξαν πράξεις νομής. Εφαρμόζοντας τα άρθρα 1045, 974 και 1051 ΑΚ, το δικαστήριο εφάρμοσε τον συνδυασμένο χρόνο νομής δικαιοπαρόχου και κληρονόμων, ο οποίος υπερέβη την εικοσαετία, με εμφανείς πράξεις και διάνοια κυρίου, και έκρινε ότι επήλθε κτήση κυριότητας με έκτακτη χρησικτησία στα τρία επίδικα τμήματα, απορρίπτοντας τους αντίθετους ισχυρισμούς ως αναπόδεικτους.

Κύριοι Λόγοι Απόφασης

Η αναίρεση απορρίφθηκε διότι: (α) ήταν απαράδεκτη καθ’ όσον στρεφόταν αυτοτελώς κατά της πρωτόδικης απόφασης (άρθρα 522, 552, 553, 566 §2 ΚΠολΔ), (β) ο λόγος περί αοριστίας της αγωγής (559 αρ. 14 ΚΠολΔ) ήταν αόριστος, αφού δεν προτάθηκε παραδεκτά στο εφετείο (562 §2 ΚΠολΔ), (γ) δεν παραβιάστηκαν οι ουσιαστικοί κανόνες των άρθρων 974, 1045, 1051 ΑΚ ούτε στερήθηκε νόμιμης βάσης η απόφαση (559 αρ. 1, 19 ΚΠολΔ), (δ) ο λόγος περί διδαγμάτων κοινής πείρας ήταν απαράδεκτος (559 αρ. 1 εδ. β’ ΚΠολΔ), (ε) δεν ελήφθησαν υπόψη μη νομίμως επικληθέντα έγγραφα (559 αρ. 11β ΚΠολΔ), (στ) δεν έγινε δεκτή η αγωγή χωρίς απόδειξη (559 αρ. 10 ΚΠολΔ), (ζ) δεν υπήρξε παραμόρφωση εγγράφων (559 αρ. 20 ΚΠολΔ), (η) δεν υπήρξε «αίτηση» αδίκαστη (559 αρ. 9γ ΚΠολΔ), και (θ) δεν παραβιάστηκε το αντικειμενικό βάρος απόδειξης (338 §1 ΚΠολΔ).

Τελική Απόφαση

Απορρίπτει την με αριθμό κατάθεσης 908/15-9-2010 αίτηση των αναιρεσειουσών Σ. συζ. Β. Π. κ.λ.π. για αναίρεση της 4980/2009 αποφάσεως του Εφετείου Αθηνών. Καταδικάζει τις αναιρεσείουσες στα δικαστικά έξοδα του δεύτερου αναιρεσίβλητου Λ. Π., τα οποία ορίζει στο ποσό των δύο χιλιάδων επτακοσίων (2.700) ευρώ.

Ακριβές Νομικό Ερώτημα

Αν η συνεχής και αδιάλειπτη νομή επί εικοσαετία, με εμφανείς πράξεις φυσικής εξουσίασης και διάνοια κυρίου, συνδυαζόμενη με συνυπολογισμό του χρόνου νομής των δικαιοπαρόχων, οδηγεί σε κτήση κυριότητας επί ακινήτου με έκτακτη χρησικτησία.

Αναφορές σε Νόμους

Άνοιγμα απόφασης

ΑΠ 395/2018

Αστικό Δίκαιο · Δικονομικό Δίκαιο2018Άρειος Πάγος

Σχετικότητα 96.4%

Κρίσιμα Πραγματικά Περιστατικά

Επίδικο ακίνητο (αγροτεμάχιο) εκτός σχεδίου, μη άρτιο και μη οικοδομήσιμο, εκτάσεως 2011,40 τ.μ., στη θέση "..." της κτηματικής περιφέρειας. Μητέρα εναγόντων έλαβε το ακίνητο ως προίκα από τον πατέρα της το έτος 1946 ενόψει επικείμενου γάμου. Από το 1946 έως το 2008 η ίδια και ο σύζυγός της για λογαριασμό της ασκούσαν συνεχώς και αδιαλείπτως εμφανείς διακατοχικές πράξεις φυσικής εξουσίασης με διάνοια κυρίας: επισκέπτονταν το ακίνητο, καλλιεργούσαν διάφορα δημητριακά (βίκο) για τροφή ποιμνίου, συνέλεγαν ελαιοκαρπό από ελαιόδενδρα, επόπτευαν και προστάτευαν τα σύνορά του. Ιδιοκτήτες όμορων ακινήτων αναγνώριζαν τον σύζυγο ως κύριο του επιδίκου. Το 2008 η μητέρα μεταβίβασε το ακίνητο στα τέκνα της με συμβόλαιο γονικής παροχής. Τρίτοι ισχυρίστηκαν ότι το ακίνητο ανήκε σε άλλη γυναίκα που απεβίωσε το 1998, χωρίς όμως να αποδειχθεί ότι αυτή ή οι κληρονόμοι της άσκησαν οποιαδήποτε διακατοχική πράξη. Οι κληρονόμοι πώλησαν το ακίνητο σε εταιρεία το 2005 αντί τιμήματος 350.000 ευρώ. Η εταιρεία είχε αγοράσει από το 1991 εκτάσεις 32 στρεμμάτων πέριξ του επιδίκου.

Νομική Σκέψη του Δικαστηρίου

Το άρθρο 1041, 1042 και 1044 ΑΚ προβλέπουν ότι για την απόκτηση κυριότητας με τακτική χρησικτησία απαιτούνται φυσική εξουσίαση του πράγματος με διάνοια κυρίου (νομή), καλή πίστη κατά τον χρόνο απόκτησης της νομής, νόμιμος τίτλος, πράγμα δεκτικό χρησικτησίας και παρέλευση δεκαετίας. Για την έκτακτη χρησικτησία (άρθρο 1045 ΑΚ) απαιτείται χρησιδεσποσία για είκοσι έτη. Το Εφετείο διαπίστωσε ότι η μητέρα των εναγόντων και ο σύζυγός της για λογαριασμό της ασκούσαν συνεχώς από το 1946 έως το 2008 εμφανείς διακατοχικές πράξεις νομής: καλλιεργούσαν δημητριακά, συνέλεγαν ελαιοκαρπό, επόπτευαν το ακίνητο. Αντίθετα, οι δικαιοπάροχοι της εναγομένης εταιρείας δεν άσκησαν οποιαδήποτε διακατοχική πράξη επί του επιδίκου. Εφαρμόζοντας τις διατάξεις περί χρησικτησίας, το Εφετείο έκρινε ότι η μητέρα των εναγόντων απέκτησε την κυριότητα με έκτακτη χρησικτησία λόγω της πολύ μεγαλύτερης της 20ετίας νομής, και συνεπώς οι ενάγοντες έγιναν συγκύριοι με παράγωγο τρόπο μέσω της γονικής παροχής.

Κύριοι Λόγοι Απόφασης

Η αίτηση αναίρεσης απορρίφθηκε διότι το Εφετείο ορθώς έκρινε ότι οι δικαιοπάροχοι της αναιρεσείουσας ουδέποτε άσκησαν οποιαδήποτε διακατοχική πράξη επιδηλωτική νομής επί του επιδίκου ακινήτου και συνεπώς δεν κατέστησαν κύριοι τούτου πρωτοτύπως με τακτική χρησικτησία. Αντίθετα, η μητέρα των αναιρεσιβλήτων χρησιδέσποσε το ακίνητο συνεχώς από το 1946 έως το 2008, για χρονικό διάστημα πολύ μεγαλύτερο της 20ετίας, και απέκτησε την κυριότητα με έκτακτη χρησικτησία. Συνακόλουθα, η αναιρεσείουσα δεν απέκτησε παραγώγως την κυριότητα με το πωλητήριο συμβόλαιο του 2005, καθώς οι πωλητές δεν ήταν κύριοι του ακινήτου κατά τον κρίσιμο χρόνο της μεταβίβασης.

Τελική Απόφαση

Απορρίπτει την από 9-10-2015 αίτηση της εταιρίας με την επωνυμία "... ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ" για αναίρεση της υπ' αριθ. 3346/2014 απόφασης του Εφετείου Αθηνών. Διατάσσει την εισαγωγή του κατατεθέντος παραβόλου στο δημόσιο ταμείο. Καταδικάζει την αναιρεσείουσα στη δικαστική δαπάνη των παρισταμένων δυο πρώτων αναιρεσιβλήτων, την οποία ορίζει στο ποσό των δυο χιλιάδων επτακοσίων (2.700) ευρώ.

Ακριβές Νομικό Ερώτημα

Αν για την απόκτηση κυριότητας ακινήτου με έκτακτη χρησικτησία απαιτείται η άσκηση συνεχών και αδιάλειπτων εμφανών διακατοχικών πράξεων φυσικής εξουσίασης με διάνοια κυρίου για χρονικό διάστημα είκοσι ετών, και αν η μεταβίβαση από μη κύριο δεν μεταφέρει την κυριότητα στον αποκτώντα.

Αναφορές σε Νόμους

Άνοιγμα απόφασης

ΑΠ 583/2016

Αστικό Δίκαιο · Δικονομικό Δίκαιο2016Άρειος Πάγος

Σχετικότητα 96.2%

Κρίσιμα Πραγματικά Περιστατικά

Ακίνητο εμβαδού 2.965 τ.μ., στην κτηματική περιφέρεια πρώην κοινότητας ... (Δ.Δ. ...), θέση «...», με ΚΑΕΚ .... Συνορεύει με ιδιοκτησίες με ΚΑΕΚ ... (βόρεια, δυτικά, νότια, ανατολικά). Καλλιεργήθηκε από τα μέσα του 19ου αιώνα, με σπορές στα καλλιεργήσιμα τμήματα, συλλογή καρπών ελιάς και χαρουπιάς, εκμίσθωση για βόσκηση, κατασκευή πεζουλών, τραφών και δετάδων. Υπήρξαν δωρεές: πράξη 1918 προς θυγατέρες και πράξη 1953 προς διάδοχο, καθώς και άτυπη παραχώρηση το 1972 σε επόμενο νομέα. Αεροφωτογραφίες 1945 δείχνουν καλλιέργεια, του 1984 ίχνη καλλιέργειας (ξερολιθιές, λιθοσωροί, διάσπαρτες ελιές/χαρουπιές), με μεταγενέστερη ανάπτυξη θαμνώδους βλάστησης λόγω εγκατάλειψης. Στα κτηματολογικά βιβλία αρχικά εμφανιζόταν ως «αγνώστου ιδιοκτήτη». Υπήρχε βεβαίωση Κτηματικής Υπηρεσίας (4-3-2011) ότι δεν είναι καταγεγραμμένο ως δημόσιο κτήμα ούτε ως κοινόχρηστη εποικιστική έκταση.

Νομική Σκέψη του Δικαστηρίου

Το άρθρο 6 § 1-3 του ν. 2664/1998 προβλέπει ότι η διόρθωση πρώτης εγγραφής «αγνώστου ιδιοκτήτη» διενεργείται στην εκούσια δικαιοδοσία εφόσον ο αιτών αποδεικνύει εγγραπτέο δικαίωμα, το οποίο ελέγχεται παρεμπιπτόντως χωρίς δεδικασμένο. Το άρθρο 1045 ΑΚ και τα άρθρα 974, 976-979 ΑΚ ορίζουν κτήση κυριότητας με έκτακτη χρησικτησία μέσω εμφανών υλικών πράξεων νομής επί 20ετία. Ειδικά για την Κρήτη, τα άρθρα 293, 295, 1356-1357, 298-299 και 362 του Κρητικού ΑΚ ρυθμίζουν την προσμέτρηση χρόνου νομής και την ιστορική δυνατότητα χρησικτησίας επί δημοσίων κτημάτων μέχρι 11.5.1915. Το δικαστήριο διαπίστωσε ότι το ακίνητο 2.965 τ.μ. με ΚΑΕΚ ..., στη θέση «...», νεμόταν συνεχώς από τα μέσα του 19ου αιώνα με καλλιέργειες, συλλογή καρπών, εκμίσθωση για βόσκηση και κατασκευή πεζουλών/τραφών/δετάδων. Υπήρξαν δωρεές (1918, 1953) και άτυπη παραχώρηση (1972). Αεροφωτογραφίες 1945 και 1984 επιβεβαίωσαν την καλλιέργεια και τα ίχνη αυτής. Βεβαιώθηκε ότι δεν είναι καταγεγραμμένο ως δημόσιο κτήμα. Εφαρμόζοντας το πλαίσιο του ν. 2664/1998 και του ΑΚ, έλεγξε παρεμπιπτόντως την ύπαρξη κυριότητας από έκτακτη χρησικτησία και έκρινε ότι οι συγκεκριμένες πράξεις νομής και ο σωρευτικός χρόνος (άνω της 20ετίας με προσμέτρηση δικαιοπαρόχων) θεμελιώνουν εγγραπτέο δικαίωμα. Η εγγραφή «αγνώστου ιδιοκτήτη» είναι ανακριβής και επιδέχεται διόρθωση, ενώ ο ισχυρισμός περί δημόσιας δασικής έκτασης δεν τεκμηριώθηκε.

Κύριοι Λόγοι Απόφασης

Η αίτηση αναίρεσης απορρίφθηκε διότι: (1) η αίτηση διόρθωσης ήταν επαρκώς ορισμένη, αφού με προτάσεις της 20-9-2011 προσδιορίστηκαν οι υλικές πράξεις νομής (συλλογή καρπών, εκμίσθωση χορτονομής, επίβλεψη ορίων, πεζούλες/τραφοί/δετάδες) και ο απαιτούμενος χρόνος· συνεπώς δεν συνέτρεχε απαράδεκτο λόγω αοριστίας (ΚΠολΔ 224, 236, 559 αρ.14). (2) Κατ’ ουσίαν, από τις αεροφωτογραφίες 1945 και 1984, τις δωρεές 1918 και 1953, την άτυπη παραχώρηση 1972 και τη βεβαίωση Κτηματικής Υπηρεσίας (4-3-2011) ότι δεν είναι δημόσιο κτήμα, προέκυψε συνεχής νομή επί του ακινήτου 2.965 τ.μ., που θεμελιώνει κυριότητα με έκτακτη χρησικτησία· άρα η πρώτη εγγραφή «αγνώστου ιδιοκτήτη» είναι ανακριβής. (3) Οι λοιποί λόγοι, επιδιώκοντας αναψηλάφηση της ουσιαστικής εκτίμησης, είναι απαράδεκτοι (ΚΠολΔ 561 §1, 559 αρ.1 και 19).

Τελική Απόφαση

ΑΠΟΡΡΙΠΤΕΙ την από 4-11-2014 αίτηση για αναίρεση της 79/2014 απόφασης του Εφετείου Ανατολικής Κρήτης. Και ΚΑΤΑΔΙΚΑΖΕΙ το αναιρεσείον στην πληρωμή της δικαστικής δαπάνης του αναιρεσιβλήτου, την οποία ορίζει στο ποσό των τριακοσίων [300] ευρώ.

Ακριβές Νομικό Ερώτημα

Αν η διόρθωση της πρώτης εγγραφής «αγνώστου ιδιοκτήτη» στο Κτηματολόγιο χωρεί όταν ο αιτών αποδεικνύει κυριότητα με έκτακτη χρησικτησία μέσω συγκεκριμένων πράξεων νομής και προσμέτρησης χρόνου νομής δικαιοπαρόχων, χωρίς να απαιτείται αναγνώριση του δικαιώματος με ισχύ δεδικασμένου.

Αναφορές σε Νόμους

Άνοιγμα απόφασης

ΑΠ 251/2025

Αστικό Δίκαιο · Δικονομικό Δίκαιο2025Άρειος Πάγος

Σχετικότητα 96.2%

Κρίσιμα Πραγματικά Περιστατικά

Αποβιώσας κατείχε αγρό έκτασης 11.067 τ.μ. στη θέση «...» Τυρνάβου, με ΚΑΕΚ ..., τον οποίο απέκτησε το έτος 1984 από τη μητέρα του με άτυπη γονική παροχή. Ασκούσε πράξεις νομής επί του ακινήτου με διάνοια κυρίου από το 1984 μέχρι το θάνατό του στις 23-12-2017, καλλιεργώντας το με σιτάρι και ενεργώντας όλες τις απαιτούμενες ενέργειες. Κατά την έναρξη του Κτηματολογίου στον Τύρναβο στις 13-4-2005, το ακίνητο καταχωρίστηκε ως αγνώστου ιδιοκτήτη. Ο αποβιώσας διέθεσε το ακίνητο με διαθήκη στη σύζυγό του και την ανιψιά του, οι οποίες αποδέχθηκαν την κληρονομιά.

Νομική Σκέψη του Δικαστηρίου

Το άρθρο 1045 ΑΚ προβλέπει ότι για την κτήση κυριότητας ακινήτου με έκτακτη χρησικτησία απαιτείται άσκηση νομής επί συνεχή εικοσαετία με διάνοια κυρίου. Για το ορισμένο της αγωγής διόρθωσης κτηματολογικής εγγραφής με επικαλούμενη αιτία την έκτακτη χρησικτησία, αρκεί να αναφέρεται ότι ο ενάγων επί εικοσαετία μέχρι την έναρξη λειτουργίας του Εθνικού Κτηματολογίου ασκεί φυσική εξουσίαση με διάνοια κυρίου. Το δικαστήριο διαπίστωσε ότι ο δικαιοπάροχος των εναγουσών ασκούσε νομή επί του επιδίκου αγρού έκτασης 11.067 τ.μ. από το 1984 μέχρι το θάνατό του το 2017, καλλιεργώντας το με σιτάρι, για χρονικό διάστημα μείζον της εικοσαετίας πριν την έναρξη του κτηματολογίου το 2005. Το εναγόμενο Δημόσιο δεν απέδειξε ότι το ακίνητο αποτελούσε δημόσια γαία. Εφαρμόζοντας τους κανόνες περί βάρους απόδειξης, το δικαστήριο έκρινε ότι ο ισχυρισμός του Δημοσίου περί ιδίας κυριότητας συνιστά ένσταση ως διακωλυτικό γεγονός, την οποία όφειλε να αποδείξει το ενιστάμενο Δημόσιο και όχι οι ενάγουσες.

Κύριοι Λόγοι Απόφασης

Η αίτηση αναίρεσης απορρίφθηκε διότι το Εφετείο ορθά έκρινε ότι η αγωγή ήταν πλήρως ορισμένη, περιέχοντας όλα τα αναγκαία στοιχεία για τη θεμελίωση κτήσης κυριότητας με έκτακτη χρησικτησία, χωρίς να απαιτείται να εκτίθεται αν το ακίνητο ήταν δεκτικό χρησικτησίας έναντι του Δημοσίου. Ο ισχυρισμός του Δημοσίου ότι το επίδικο αποτελούσε δημόσιο κτήμα συνιστά ένσταση ως διακωλυτικό γεγονός, την οποία όφειλε να προτείνει και αποδείξει το ενιστάμενο Δημόσιο. Εφόσον το Δημόσιο δεν απέδειξε την κυριότητά του επί του ακινήτου, το Εφετείο ορθά έκρινε τη βασιμότητα της αγωγής, αφού αποδείχθηκε η άσκηση νομής από τον δικαιοπάροχο των εναγουσών επί εικοσαετία με διάνοια κυρίου.

Τελική Απόφαση

ΑΠΟΡΡΙΠΤΕΙ την από 7-5-2021 αίτηση του Ελληνικού Δημοσίου, για αναίρεση της υπ' αριθ. ... τελεσίδικης απόφασης του Μονομελούς Εφετείου Λάρισας. Και ΚΑΤΑΔΙΚΑΖΕΙ το αναιρεσείον στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσιβλήτων, τα οποία ορίζει στο ποσό των τριακοσίων (300) ευρώ.

Ακριβές Νομικό Ερώτημα

Αν σε αγωγή αναγνώρισης κυριότητας και διόρθωσης κτηματολογικής εγγραφής με επικαλούμενη αιτία κτήσης την έκτακτη χρησικτησία, ο ενάγων οφείλει να επικαλεστεί και αποδείξει ότι το ακίνητο είναι δεκτικό χρησικτησίας έναντι του Ελληνικού Δημοσίου ή αν ο ισχυρισμός του Δημοσίου ότι το ακίνητο αποτελεί δημόσιο κτήμα που εξαιρείται της χρησικτησίας συνιστά ένσταση που πρέπει να προταθεί και αποδειχθεί από αυτό.

Αναφορές σε Νόμους

Άνοιγμα απόφασης

ΑΠ 2234/2014

Δικονομικό Δίκαιο · Αστικό Δίκαιο2014Άρειος Πάγος

Σχετικότητα 96.1%

Κρίσιμα Πραγματικά Περιστατικά

Αγροτεμάχιο σε επικοισθείσα περιοχή, εμβαδού 2.310 τ.μ., συνορεύον με αγροτεμάχια 67, 65, 56 και 72α, παραχωρηθέν ως αγροτικός κλήρος σε προγενέστερο δικαιοπάροχο. Έλαβε χώρα άτυπη παραχώρηση περί το 1955 προς άλλον δικαιοπάροχο, ο οποίος συνένωσε το επίδικο με συνεχόμενο αγρό δημιουργώντας ενιαίο αγρό ~18 στρεμμάτων. Ασκήθηκαν πράξεις νομής: οριοθέτηση, επίβλεψη, καλλιέργεια κηπευτικών, άντληση νερού από πηγάδι, διάθεση προϊόντων. Με δημόσια διαθήκη (1969) ορίστηκαν κληρονόμοι, οι οποίοι αποδέχθηκαν την κληρονομία (14-9-1984) και συνέχισαν τη νομή έως το 1994. Αντίθετος δικαιοπάροχος προέβαλε τίτλο από πράξη αποδοχής κληρονομιάς (31-12-1987) και γονική παροχή την ίδια ημερομηνία, πλην υπήρχαν και άλλοι κληρονόμοι. Δεν αποδείχθηκαν πράξεις νομής από την πλευρά αυτή.

Νομική Σκέψη του Δικαστηρίου

Το άρθρο 1045 ΑΚ προβλέπει ότι για κτήση κυριότητας με έκτακτη χρησικτησία απαιτείται νομή με διάνοια κυρίου επί εικοσαετία. Το άρθρο 1051 ΑΚ επιτρέπει προσμέτρηση του χρόνου νομής του δικαιοπαρόχου, εφόσον υφίσταται νόμιμη διαδοχή. Κατά το άρθρο 974 ΑΚ νομέας είναι όποιος ασκεί φυσική εξουσία με διάνοια κυρίου. Ειδικά για αγροτικούς κλήρους, πριν τον ΑΝ 431/1968 δεν αναγνωριζόταν νομή τρίτου, ενώ το άρθρο 208 Αγροτικού Κώδικα απαγόρευε τυπική μεταβίβαση. Το δικαστήριο δέχθηκε ότι το επίδικο αγροτεμάχιο εμβαδού 2.310 τ.μ. αποτέλεσε μέρος ενιαίου αγρού περίπου 18 στρ. Μετά από άτυπη παραχώρηση (1955) και από το 1968 ασκήθηκαν συνεχείς πράξεις νομής (οριοθέτηση, επίβλεψη, καλλιέργεια, άντληση από πηγάδι) από δικαιοπαρόχο και διαδόχους. Υπήρξε δημόσια διαθήκη (1969) και αποδοχή κληρονομίας (1984), ενώ η νομή συνεχίστηκε έως το 1994. Ο αντίδικος δεν απέδειξε πράξεις νομής. Εφαρμόζοντας τα άρθρα 1045, 1051 και 974 ΑΚ και λαμβάνοντας υπόψη τον περιορισμό προ του ΑΝ 431/1968, το δικαστήριο προσμέτρησε τον χρόνο νομής από το 1968, διαπίστωσε συνεχή νομή άνω της 20ετίας από διαδόχους και έκρινε κτήση κυριότητας με έκτακτη χρησικτησία, ενώ οι αντίθετοι ισχυρισμοί περί παραγώγου τίτλου δεν θεμελιώθηκαν.

Κύριοι Λόγοι Απόφασης

Απορρίφθηκε ο λόγος του αρ. 19 διότι η εφετειακή απόφαση περιέχει πλήρεις, σαφείς και μη αντιφατικές αιτιολογίες για πράξεις νομής και συνδρομή των όρων της έκτακτης χρησικτησίας (χρόνος 1968–1995, εμβαδόν 2.310 τ.μ., ενιαίος αγρός ~18 στρ.). Ο λόγος του αρ. 8 κρίθηκε αβάσιμος: οι ουσιώδεις ισχυρισμοί (μίσθωση 1962–1979, προσδιορισμός έτους 1955/1956) εξετάστηκαν, ο πρώτος αποδείχθηκε ανυπόστατος και ο δεύτερος δεν συνιστά «πράγμα». Ο λόγος του αρ. 20 απορρίφθηκε ως αόριστος επειδή δεν παρατέθηκε το αληθινό περιεχόμενο της διαθήκης (1969) προς σύγκριση. Τέλος, ο λόγος του αρ. 11α απορρίφθηκε, διότι οι αποφάσεις ασφαλιστικών μέτρων και η κατάθεση ελήφθησαν παραδεκτώς ως τεκμήρια κατά το άρθρο 339 ΚΠολΔ.

Τελική Απόφαση

Απορρίπτει την από 6.11.2013 αίτηση των Α. Κ. κλπ για αναίρεση της 5579/2010 απόφασης του Εφετείου Αθηνών. Καταδικάζει τις αναιρεσείουσες στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσιβλήτων, τα οποία ορίζει στο ποσό των δύο χιλιάδων επτακοσίων (2.700) Ευρώ.

Ακριβές Νομικό Ερώτημα

Αν είναι δυνατή η κτήση κυριότητας επί αγροτικού κλήρου με έκτακτη χρησικτησία όταν υφίστανται συνεχείς πράξεις νομής με διάνοια κυρίου επί εικοσαετία, με προσμέτρηση της νομής δικαιοπαρόχου, και αν ο χρόνος πριν από τον ΑΝ 431/1968 δεν προσμετράται λόγω μη αναγνώρισης νομής τρίτου.

Αναφορές σε Νόμους

Άνοιγμα απόφασης

Έκτακτη χρησικτησία ΑΚ 1045 — αδιάλειπτη νομή 20 ετών χωρίς τίτλο / αναγνώριση κυριότητας

1. Νομικό Πλαίσιο

ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ

2. Νομολογία

Α) Ενισχυτικά επιχειρήματα

Β) Αντιμετώπιση αντιρρήσεων

3. Προτεινόμενη Επιχειρηματολογία

4. Νομολογιακή Ισχύς

5. Πρακτικές Συστάσεις

ΑΚ Άρθρο 1045

ΑΚ Άρθρο 974

ΑΚ Άρθρο 1051

Ν2664 Άρθρο 6

Ν2664 Άρθρο 9

Ν2664 Άρθρο 12

Ν2664 Άρθρο 13

ΑΠ 1744/2012

ΑΠ 503/2014

ΑΠ 581/2016

ΑΠ 560/2012

ΑΠ 368/2020

ΑΠ 615/2013

ΑΠ 395/2018

ΑΠ 583/2016

ΑΠ 251/2025

ΑΠ 2234/2014

Αναζητήστε για τη δική σας υπόθεση

Σύνδεση

Έκτακτη χρησικτησία ΑΚ 1045 — αδιάλειπτη νομή 20 ετών χωρίς τίτλο / αναγνώριση κυριότητας

1. Νομικό Πλαίσιο

ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ

2. Νομολογία

Α) Ενισχυτικά επιχειρήματα

Β) Αντιμετώπιση αντιρρήσεων

3. Προτεινόμενη Επιχειρηματολογία

4. Νομολογιακή Ισχύς

5. Πρακτικές Συστάσεις

ΑΚ Άρθρο 1045

ΑΚ Άρθρο 974

ΑΚ Άρθρο 1051

Ν2664 Άρθρο 6

Ν2664 Άρθρο 9

Ν2664 Άρθρο 12

Ν2664 Άρθρο 13

ΑΠ 1744/2012

ΑΠ 503/2014

ΑΠ 581/2016

ΑΠ 560/2012

ΑΠ 368/2020

ΑΠ 615/2013

ΑΠ 395/2018

ΑΠ 583/2016

ΑΠ 251/2025

ΑΠ 2234/2014

Αναζητήστε για τη δική σας υπόθεση