Με βάση το παρεχόμενο υλικό, το ερώτημα απαντάται αρκετά σαφώς: σε τροχαίο με πεζό που διέσχιζε οδό εκτός διάβασης, η παράβαση του πεζού δεν αποκλείει αυτομάτως την αποζημίωση. Εφαρμόζεται το ΑΚ Άρθρο 300, δηλαδή το δικαστήριο εξετάζει αν και σε ποιο βαθμό ο πεζός συνέβαλε αιτιωδώς στη ζημία, και μειώνει αναλόγως την αποζημίωση. Παράλληλα, η υπέρβαση του ορίου ταχύτητας από τον οδηγό θεμελιώνει ισχυρό επιχείρημα υπαιτιότητας κατά το ΑΚ Άρθρο 914, σε συνδυασμό με τις υποχρεώσεις προσοχής του ΚΟΚ.
Στο δικό σας σενάριο, ο ισχυρισμός της ασφαλιστικής για 60% συντρέχον πταίσμα του πεζού δεν προκύπτει ως «πάγιος κανόνας». Η διαθέσιμη νομολογία δείχνει ότι ο επιμερισμός εξαρτάται έντονα από τις ειδικές συνθήκες: ύπαρξη ή μη διάβασης κοντά στο σημείο, νύχτα ή ημέρα, ορατότητα, αν ο πεζός ακινητοποιήθηκε στο οδόστρωμα, αν ο οδηγός είχε χρόνο αντίδρασης, αν υπήρχε υπέρβαση ταχύτητας ή άλλη σοβαρή παράβαση.
Κρίσιμες διατάξεις:
- ΑΚ Άρθρο 300: αν ο ζημιωθείς συντέλεσε από δικό του πταίσμα στη ζημία ή την έκτασή της, το δικαστήριο μπορεί να μειώσει την αποζημίωση.
- ΑΚ Άρθρο 914: όποιος ζημιώσει άλλον παράνομα και υπαίτια έχει υποχρέωση να τον αποζημιώσει.
- ΑΚ Άρθρο 932: σε περίπτωση αδικοπραξίας μπορεί να επιδικαστεί χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης.
- ΚΟΚ Άρθρο 42: οι πεζοί, αν δεν υπάρχουν διαβάσεις, δεν κατέρχονται στο οδόστρωμα αν δεν βεβαιωθούν ότι δεν θα παρεμποδίσουν την κυκλοφορία.
- ΚΟΚ Άρθρο 43: οι οδηγοί οφείλουν να αποφεύγουν συμπεριφορά που θέτει σε κίνδυνο πεζούς.
- ΚΟΚ Άρθρο 23: ο οδηγός πρέπει να έχει πλήρη έλεγχο του οχήματος και να ρυθμίζει την ταχύτητα ώστε να μπορεί να διακόψει την πορεία του μπροστά σε προβλέψιμο εμπόδιο.
- ΚΟΚ Άρθρο 24 και ΚΟΚ Άρθρο 114: στο παρεχόμενο υλικό, εντός κατοικημένων περιοχών διατηρείται μέχρι 1.1.2026 το γενικό όριο των 50 χλμ/ώρα.
- ΠΔ237 Άρθρο 10: ο ζημιωθείς έχει ιδία αξίωση κατά του ασφαλιστή.
- ΠΔ237 Άρθρο 6: η ασφαλιστική κάλυψη περιλαμβάνει και χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης.
Ενισχυτικά υπέρ του πεζού:
- ΑΠ 1303/2017: πεζός εκτός διάβασης, νύχτα, με διαθέσιμη διάβαση σε απόσταση 30 μ., και παραμονή στο μέσο του οδοστρώματος. Παρά ταύτα, το δικαστήριο έκρινε 70% υπαιτιότητα οδηγού και 30% συνυπαιτιότητα πεζού, επειδή ο οδηγός κινούνταν με 80 χλμ/ώρα αντί 50. Αυτό είναι πολύ χρήσιμο για εσάς, διότι και εδώ υπάρχει υπέρβαση ταχύτητας.
- ΑΠ 437/2017: πεζός εκτός διάβασης και ακινητοποιημένος στη μέση της οδού, αλλά ο οδηγός ήταν υπό την επήρεια μέθης και παραβίασε κανόνες προσπέρασης. Επιμερισμός 70% οδηγός, 30% πεζός. Δείχνει ότι ακόμη και σοβαρή παράβαση του πεζού δεν οδηγεί αναγκαστικά σε 60% συνυπαιτιότητα.
- ΑΠ 71/2019: απορρίφθηκε ένσταση συνυπαιτιότητας πεζού, παρότι διέσχιζε εκτός διάβασης, επειδή ο οδηγός έτρεχε τουλάχιστον με 70 αντί 50, δεν πέδησε και δεν ακινητοποίησε το όχημα, ενώ ο πεζός είχε ελέγξει την κυκλοφορία. Είναι η ισχυρότερη απόφαση αν μπορείτε αποδεικτικά να στηρίξετε ότι ο πεζός είχε ελέγξει πριν κατέλθει.
- ΑΠ 1034/2015: δέχεται συντρέχουσα υπαιτιότητα και των δύο όταν ο πεζός διασχίζει χωρίς διάβαση και ο οδηγός κινείται με υπερβολική ταχύτητα. Χρήσιμη ως γενική βάση ότι η υπέρβαση ταχύτητας έχει αιτιώδη βαρύτητα.
- ΑΠ 1178/2023: σε διάβαση πεζών, αλλά χρήσιμη αναλογικά για τη μεθοδολογία. Το δικαστήριο ελέγχει συγκεκριμένα αν ο οδηγός είχε πλήρη έλεγχο και αν μείωσε ταχύτητα όταν αντιλήφθηκε πεζό. Επιμερισμός 40% οδηγός, 60% πεζή.
Αποφάσεις που πιθανόν θα επικαλεστεί η ασφαλιστική:
- ΑΠ 1853/2024: πεζή βάδιζε στο οδόστρωμα ενώ υπήρχε πεζοδρόμιο, νύχτα, χωρίς φωτισμό. Επιμερισμός 30% οδηγός, 70% πεζή. Αντικρούεται επειδή αφορά κίνηση κατά μήκος του οδοστρώματος με διαθέσιμο πεζοδρόμιο και όχι απλή κάθετη διάσχιση εκτός διάβασης.
- ΑΠ 677/2011: πεζός διέσχιζε εκτός διάβασης, υπερπηδώντας προστατευτικά κιγκλιδώματα, και κρίθηκε 60% πεζός, 40% οδηγός. Αντικρούεται επειδή εκεί υπήρχε ιδιαίτερα επικίνδυνη συμπεριφορά του πεζού.
- ΑΠ 1458/2012: επιμερισμός 80% πεζός, 20% οδηγός, αλλά τα πραγματικά περιστατικά ήταν δυσμενέστερα για τον πεζό και η απόφαση δεν αναφέρει υπέρβαση ταχύτητας του οδηγού όπως στο δικό σας σενάριο.
- ΑΠ 334/2024: 60% πεζός, 40% οδηγός, αλλά ο πεζός διέσχιζε νύχτα οδό ταχείας κυκλοφορίας, με σκούρα ρούχα, υπερπηδώντας στηθαίο, ενώ υπήρχε πεζογέφυρα.
Συμπέρασμα για τον επιμερισμό:
Η διαθέσιμη νομολογία δεν στηρίζει ως ασφαλή βάση τον ισχυρισμό της ασφαλιστικής για 60% συντρέχον πταίσμα μόνο και μόνο επειδή ο πεζός διέσχιζε εκτός διάβασης. Αντιθέτως:
- όταν ο οδηγός υπερβαίνει το όριο ταχύτητας, η νομολογία συχνά αποδίδει σε αυτόν το κύριο βάρος της υπαιτιότητας, ιδίως σε ΑΠ 1303/2017 και ΑΠ 71/2019,
- ποσοστά 60%-70% σε βάρος του πεζού εμφανίζονται κυρίως όταν συντρέχουν επιβαρυντικά στοιχεία, όπως νύχτα, έλλειψη φωτισμού, υπερπήδηση στηθαίων/κιγκλιδωμάτων, κίνηση στο οδόστρωμα ενώ υπάρχει πεζοδρόμιο, ή ιδιαίτερα απρόσεκτη εμφάνιση μεταξύ σταθμευμένων οχημάτων.
Άρα, με τα δικά σας δεδομένα όπως δίνονται μόνο:
- πεζός εκτός διάβασης,
- οδηγός με 68 αντί 50 χλμ/ώρα,
- σοβαρός τραυματισμός με 18ήμερη νοσηλεία και ανικανότητα εργασίας άνω των 6 μηνών,
η πιο ισχυρή γραμμή είναι ότι ναι μεν υπάρχει βάση για ένσταση συντρέχοντος πταίσματος του πεζού κατά ΑΚ Άρθρο 300 και ΚΟΚ Άρθρο 42, αλλά το 60% υπέρ της ασφαλιστικής είναι μάλλον επιθετικός ισχυρισμός και όχι το πιθανότερο αποτέλεσμα με βάση τις αποφάσεις ΑΠ 1303/2017, ΑΠ 437/2017, ΑΠ 71/2019 και ΑΠ 1034/2015.
Προτεινόμενη επιχειρηματολογία:
1. Πρώτα θεμελιώστε την κύρια υπαιτιότητα του οδηγού:
- υπέρβαση ορίου ταχύτητας 68/50,
- παραβίαση υποχρέωσης πλήρους ελέγχου και προσαρμογής ταχύτητας κατά ΚΟΚ Άρθρο 23 και ΚΟΚ Άρθρο 43,
- αιτιώδης σύνδεσμος μεταξύ υπερβολικής ταχύτητας και αδυναμίας αποφυγής σύγκρουσης, κατά ΑΠ 1303/2017 και ΑΠ 71/2019.
2. Δεχθείτε επικουρικά περιορισμένη συνυπαιτιότητα του πεζού, όχι όμως 60%:
- η εκτός διάβασης διάσχιση δεν αρκεί μόνη της για τόσο υψηλό ποσοστό,
- απαιτούνται πρόσθετα επιβαρυντικά στοιχεία, που στις δυσμενείς αποφάσεις υπήρχαν.
3. Ζητήστε πλήρη αποζημίωση για σωματική βλάβη και απώλεια εισοδήματος με βάση ΑΚ Άρθρο 929, μειωμένη μόνο κατά το ποσοστό που τυχόν θα δεχθεί το δικαστήριο λόγω ΑΚ Άρθρο 300.
4. Ζητήστε και χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης κατά ΑΚ Άρθρο 932, επίσης μειούμενη μόνο κατά το τυχόν ποσοστό συνυπαιτιότητας.
Νομολογιακή ισχύς:
Παγία ως προς την αρχή: εφαρμόζεται το ΑΚ Άρθρο 300 σε πεζό που παραβιάζει κανόνες διάσχισης.
Περιορισμένη ως προς το ακριβές ποσοστό: τα ποσοστά μεταβάλλονται σημαντικά ανάλογα με τα πραγματικά περιστατικά.
Πρακτικά:
- Επικαλεστείτε πρώτα ΑΠ 1303/2017 και ΑΠ 71/2019.
- Επικουρικά ΑΠ 437/2017 και ΑΠ 1034/2015.
- Διακρίνετε ρητά τις δυσμενείς αποφάσεις ΑΠ 1853/2024, ΑΠ 677/2011, ΑΠ 1458/2012, ΑΠ 334/2024 λόγω βαρύτερης αμέλειας των πεζών εκεί.
- Αποδεικτικά, είναι κρίσιμο να τεκμηριωθούν: απόσταση ορατότητας, φωτισμός, αν ο πεζός είχε σχεδόν ολοκληρώσει τη διάσχιση, αν ο οδηγός φρέναρε, ίχνη τροχοπέδησης, και αν υπήρχε κοντινή διάβαση.
Αν θέλετε, μπορώ να σας δώσω αμέσως και έτοιμο σχέδιο νομικής επιχειρηματολογίας για αγωγή ή προτάσεις, με δομή «κύρια υπαιτιότητα οδηγού – επικουρική περιορισμένη συνυπαιτιότητα πεζού – κονδύλια αποζημίωσης».