Κύρια Νομική Θέση
Με βάση τις διαθέσιμες διατάξεις και τη νομολογία, η πυλωτή αποτελεί κατ’ αρχήν κοινόκτητο και κοινόχρηστο μέρος της οικοδομής και η παραχώρηση αποκλειστικής χρήσης τμήματός της είναι έγκυρη μόνο αν προβλέπεται στη συστατική πράξη/κανονισμό ή σε μεταγενέστερη ομόφωνη συμφωνία όλων των συνιδιοκτητών, με συμβολαιογραφικό έγγραφο και μεταγραφή. Προφορική συμφωνία με πρώην διαχειριστή δεν αρκεί για να θεμελιώσει αποκλειστική χρήση, ιδίως όταν ο κανονισμός ορίζει ρητά την πυλωτή ως κοινόχρηστη χωρίς παραχώρηση.
1. Νομικό Πλαίσιο
ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ
- Ν3741 Άρθρο 2
Ορίζει ότι αδιαίρετη είναι η ιδιοκτησία, μεταξύ άλλων, επί του εδάφους και «παντός άλλου πράγματος χρησιμεύοντος προς κοινήν των ιδιοκτητών χρήσιν». Η πυλωτή, ως χώρος κοινής χρήσης, υπάγεται κατ’ αρχήν στην αναγκαστική συγκυριότητα.
- Ν3741 Άρθρο 4
Επιτρέπει μόνο με ιδιαίτερη συμφωνία όλων των συνιδιοκτητών τη ρύθμιση δικαιωμάτων και υποχρεώσεων της συνιδιοκτησίας. Άρα μεταβολή του καθεστώτος χρήσης κοινόχρηστου χώρου δεν μπορεί να στηριχθεί σε μονομερή ή άτυπη συνεννόηση.
- Ν3741 Άρθρο 5
Κάθε συνιδιοκτήτης δικαιούται απόλυτη χρήση των κοινών πραγμάτων, υπό τον όρο να μη βλάπτει τα δικαιώματα των λοιπών και να μη μεταβάλλει τον συνήθη προορισμό τους. Ο αποκλεισμός τμήματος πυλωτής με κλειδαριά περιορίζει ευθέως τη σύγχρηση των λοιπών.
- ΑΚ Άρθρο 1002
Θέτει τη βάση της οριζόντιας ιδιοκτησίας.
- ΑΚ Άρθρο 1117
Καθιερώνει την αναγκαία συγκυριότητα στα μέρη του ακινήτου που χρησιμεύουν στην κοινή χρήση των λοιπών κυρίων.
Συναφώς, από τις αποφάσεις προκύπτει ότι για έγκυρη παραχώρηση αποκλειστικής χρήσης απαιτείται όχι απλώς συμφωνία, αλλά ομόφωνη, συμβολαιογραφική και μεταγεγραμμένη συμφωνία όλων των συνιδιοκτητών.
ΝΟΜΟΛΟΓΙΑ
Α) Ενισχυτικά επιχειρήματα
1. Άρειος Πάγος 584/2023
- Σχετικότητα: Αφορά ειδικά πυλωτή σε οριζόντια ιδιοκτησία, όπου η πράξη σύστασης προέβλεπε τον χώρο ως κοινόχρηστο για στάθμευση και δεν υπήρχε συμφωνία όλων με συμβολαιογραφικό έγγραφο και μεταγραφή για αποκλειστική χρήση.
- Κρίση: Εξετάστηκε αυθαίρετο περίκλειστο κτίσμα 37,50 τ.μ. στην πυλωτή, κατασκευασμένο από το 1975. Η αναίρεση απορρίφθηκε και επιδικάστηκαν δικαστικά έξοδα 2.700,00 ευρώ.
- Εφαρμογή: Ενισχύει άμεσα τη θέση σας ότι, όταν η πυλωτή είναι κοινόχρηστη κατά τη σύσταση, η αποκλειστική χρήση ή περίκλειση μέρους της απαιτεί τη συναίνεση όλων με τον νόμιμο τύπο. Η επίκληση μακρόχρονης χρήσης δεν αρκεί. Εφαρμόζεται σε συνδυασμό με Ν3741 Άρθρο 4, Ν3741 Άρθρο 5, ΑΚ Άρθρο 1117.
2. Άρειος Πάγος 645/2012
- Σχετικότητα: Αφορά χρήση κοινοχρήστων μερών, μεταξύ αυτών και πυλωτής, με επεμβάσεις που εμπόδιζαν ή δυσχέραιναν τη σύγχρηση των λοιπών συνιδιοκτητών.
- Κρίση: Το Εφετείο είχε δεχθεί ότι κοινόχρηστη πυλωτή 44,05 τ.μ. χρησιμοποιήθηκε κατά τρόπο που αλλοίωνε τον προορισμό της και προσέβαλλε τη σύγχρηση. Η αναίρεση απορρίφθηκε και επιδικάστηκαν δικαστικά έξοδα 2.700 ευρώ.
- Εφαρμογή: Υποστηρίζει ότι ακόμη και χωρίς πλήρη αφαίρεση του χώρου, κάθε χρήση που δυσχεραίνει υπερμέτρως τη σύγχρηση ή μεταβάλλει τον συνήθη προορισμό είναι μη ανεκτή. Ο αποκλεισμός 28 τ.μ. με κλειδαριά είναι ισχυρότερη προσβολή από τις εκεί κριθείσες επεμβάσεις. Εφαρμόζεται με βάση Ν3741 Άρθρο 5 και ΑΚ Άρθρο 1117.
3. Άρειος Πάγος 1576/2024
- Σχετικότητα: Αφορά κοινόχρηστο ακάλυπτο χώρο που εξυπηρετούσε όλες τις ιδιοκτησίες και κρίθηκε ότι δεν μπορεί να παραχωρηθεί αποκλειστική χρήση χωρίς ομόφωνη και μεταγεγραμμένη συμφωνία.
- Κρίση: Απορρίφθηκε η αίτηση αναίρεσης και επιδικάστηκαν δικαστικά έξοδα 2.700,00€.
- Εφαρμογή: Αν και αφορά ακάλυπτο και όχι πυλωτή, η νομική αρχή είναι απολύτως συναφής: κοινόχρηστος χώρος που εξυπηρετεί λειτουργικά όλες τις ιδιοκτησίες δεν μπορεί να αποσπασθεί σε αποκλειστική χρήση με δικαστική ή άτυπη ρύθμιση. Αναλογικά ενισχύει ότι η προφορική συμφωνία με διαχειριστή είναι νομικά ανεπαρκής.
4. Άρειος Πάγος 1740/2011
- Σχετικότητα: Αφορά πρασιά, ακάλυπτο και δώμα, τα οποία κρίθηκαν κοινόχρηστα ελλείψει ρητής έγκυρης συμφωνίας αποκλειστικής χρήσης.
- Κρίση: Απορρίφθηκε η αναίρεση· επιδικάστηκαν δικαστικά έξοδα 2.700 ευρώ.
- Εφαρμογή: Ενισχύει το επιχείρημα ότι η μακρόχρονη χρήση ή ανοχή δεν μεταβάλλει τον κοινόχρηστο χαρακτήρα. Άρα, ακόμη και αν ο ιδιοκτήτης ισογείου χρησιμοποιεί τον χώρο από το 2019, αυτό δεν θεμελιώνει δικαίωμα.
5. Άρειος Πάγος 2228/2013
- Σχετικότητα: Αφορά αποκλειστική χρήση και παρακώλυση πρόσβασης σε κοινόχρηστο δώμα με αλλαγή κλειδαριάς και αποκλεισμό των λοιπών συνιδιοκτητών.
- Κρίση: Αναγνωρίστηκε δαπάνη 280 ευρώ για αντικαταστάσεις κλειδαριών και ηθική βλάβη, με υποχρέωση ανοχής ελεύθερης πρόσβασης.
- Εφαρμογή: Παρότι αφορά δώμα, είναι ιδιαίτερα χρήσιμη για το πραγματικό σας: ο αποκλεισμός κοινόχρηστου χώρου με κλειδαριά συνιστά παράνομη παρακώλυση της κοινής χρήσης και μπορεί να θεμελιώσει και αξίωση αποζημίωσης κατά ΑΚ Άρθρο 914.
Β) Αντιμετώπιση αντιρρήσεων
1. Άρειος Πάγος 158/2012
- Στηρίζει ότι, κατ’ εξαίρεση, αξίωση άρσης/καθαίρεσης επεμβάσεων σε κοινόχρηστα μπορεί να αποκρουστεί ως καταχρηστική κατά ΑΚ Άρθρο 281, όταν υπάρχει άτυπη συμφωνία και μακρόχρονη ανοχή.
- Αντίκρουση: Η απόφαση αυτή αφορά ειδικά περιστατικά με άτυπη συμφωνία από το 2000 και μακρόχρονη ανοχή των συνιδιοκτητών. Στη δική σας υπόθεση, από τα δεδομένα που δίνετε προκύπτει ρητός κανονισμός του 1978 που ορίζει την πυλωτή κοινόχρηστη χωρίς παραχώρηση, ενώ ο επικαλούμενος τίτλος είναι απλή προφορική συμφωνία με πρώην διαχειριστή. Αυτό απέχει ουσιωδώς από άτυπη διαρκή συμφωνία όλων των συνιδιοκτητών.
2. Άρειος Πάγος 1330/2013
- Στηρίζει ότι άκυρη συμφωνία μπορεί, υπό προϋποθέσεις, να μετατραπεί σε έγκυρη συμφωνία αποκλειστικής χρήσης, εφόσον συντρέχει ο απαιτούμενος συμβολαιογραφικός τύπος και μεταγραφή.
- Αντίκρουση: Δεν βοηθά τον αντίδικο, διότι εδώ δεν υπάρχει ούτε συμβολαιογραφικός τύπος ούτε μεταγραφή. Άρα λείπουν ακριβώς τα στοιχεία που στην απόφαση εκείνη επέτρεψαν τη μετατροπή.
2. Προτεινόμενη Επιχειρηματολογία
1. Η πυλωτή είναι κοινόχρηστη εκ του κανονισμού και του νόμου.
Επικαλείστε πρώτα τον κανονισμό του 1978 και συμπληρωματικά Ν3741 Άρθρο 2, Ν3741 Άρθρο 4, Ν3741 Άρθρο 5, ΑΚ Άρθρο 1002, ΑΚ Άρθρο 1117.
Κύρια νομολογία: Άρειος Πάγος 584/2023, Άρειος Πάγος 645/2012.
2. Η αποκλειστική χρήση δεν μπορεί να θεμελιωθεί σε προφορική συμφωνία με διαχειριστή.
Ο διαχειριστής δεν μπορεί με άτυπη δήλωση να τροποποιήσει κανονισμό ή να αφαιρέσει κοινόχρηστο χώρο από τη σύγχρηση των λοιπών.
Κύρια νομολογία: Άρειος Πάγος 584/2023, Άρειος Πάγος 1576/2024, Άρειος Πάγος 1740/2011.
3. Ο αποκλεισμός με κλειδαριά συνιστά παράνομη παρακώλυση της κοινής χρήσης.
Η πράξη υπερβαίνει το δικαίωμα χρήσης κοινοχρήστου και μεταβάλλει τον συνήθη προορισμό του χώρου, κατά Ν3741 Άρθρο 5.
Κύρια νομολογία: Άρειος Πάγος 2228/2013, αναλογικά και Άρειος Πάγος 645/2012.
4. Η μακρόχρονη χρήση από το 2019 δεν αρκεί.
Η νομολογία δέχεται ότι μακρόχρονη ανοχή ή χρήση δεν μεταβάλλει τον κοινόχρηστο χαρακτήρα, όταν λείπει η νόμιμη συμφωνία.
Κύρια νομολογία: Άρειος Πάγος 1740/2011, Άρειος Πάγος 584/2023.
5. Επικουρικά, αδικοπρακτική ευθύνη.
Αν υπάρχουν δαπάνες, παρεμπόδιση πρόσβασης, ή άλλη συγκεκριμένη ζημία, μπορεί να προβληθεί και βάση από ΑΚ Άρθρο 914, κατά το πρότυπο της Άρειος Πάγος 2228/2013.
3. Νομολογιακή Ισχύς
Παγία.
Υπάρχουν περισσότερες από τρεις αποφάσεις του Αρείου Πάγου που συγκλίνουν ότι:
- οι κοινόχρηστοι χώροι παραμένουν κοινόχρηστοι χωρίς έγκυρη αντίθετη ρύθμιση,
- η αποκλειστική χρήση απαιτεί ομόφωνη, συμβολαιογραφική και μεταγεγραμμένη συμφωνία,
- η μακρόχρονη χρήση ή ανοχή δεν αρκεί κατ’ αρχήν για μεταβολή του καθεστώτος.
Κρίσιμες αποφάσεις: Άρειος Πάγος 584/2023, Άρειος Πάγος 645/2012, Άρειος Πάγος 1740/2011, Άρειος Πάγος 1576/2024, Άρειος Πάγος 2228/2013.
4. Πρακτικές Συστάσεις
1. Επικαλεστείτε πρώτα τον κανονισμό του 1978 ως ειδική συμβατική βάση και αμέσως μετά τις διατάξεις Ν3741 Άρθρο 4, Ν3741 Άρθρο 5, ΑΚ Άρθρο 1117.
2. Κεντρική απόφαση να είναι η Άρειος Πάγος 584/2023, επειδή αφορά ειδικά πυλωτή και έλλειψη ομόφωνης συμβολαιογραφικής και μεταγεγραμμένης συμφωνίας.
3. Συμπληρωματικά να χρησιμοποιήσετε την Άρειος Πάγος 645/2012 για την προσβολή της σύγχρησης και τη μεταβολή του προορισμού κοινοχρήστου χώρου.
4. Για το στοιχείο της κλειδαριάς, να προτάξετε την Άρειος Πάγος 2228/2013 αναλογικά, ώστε να αναδείξετε ότι ο φυσικός αποκλεισμός κοινόχρηστου χώρου είναι αυτοτελώς παράνομος.
5. Αν ο αντίδικος προβάλλει ανοχή ή προφορική συμφωνία, να αντιτάξετε:
- ότι ο κανονισμός αποκλείει τέτοια ερμηνεία,
- ότι απαιτείται ο νόμιμος τύπος,
- ότι η χρήση από το 2019 δεν συνιστά τη μακρόχρονη και ειδική κατάσταση της Άρειος Πάγος 158/2012.
6. Αποδεικτικά, να εστιάσετε σε:
- κανονισμό 1978,
- φωτογραφίες/αυτοψία του αποκλεισμένου τμήματος 28 τ.μ.,
- αποδείξεις ότι η πρόσβαση εμποδίζεται με κλειδαριά από το 2019,
- τυχόν εξώδικες διαμαρτυρίες ή πρακτικά γενικής συνέλευσης.
Αν θέλετε, μπορώ να σας δώσω αμέσως και έτοιμο σχέδιο νομικής επιχειρηματολογίας για αγωγή ή ασφαλιστικά μέτρα αποκλειστικά με βάση τις παραπάνω πηγές.