Εργατικό ατύχημα από πτώση — μόνιμη αναπηρία (παράλυση): αποζημίωση και χρηματική ικανοποίηση

Δημιουργία έρευνας:

Με βάση το παρεχόμενο υλικό, το ερώτημα απαντάται αρκετά σαφώς ως προς τη χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης, αλλά όχι εξίσου απλά ως προς την αποζημίωση μελλοντικών εισοδημάτων και λοιπής περιουσιακής ζημίας, διότι εκεί είναι κρίσιμο αν ο παθών ήταν ασφαλισμένος στο ΙΚΑ/e-ΕΦΚΑ και αν συντρέχει δόλος ή οι ειδικές προϋποθέσεις του εργατικού δικαίου.

Κύρια νομική θέση

Σε εργατικό ατύχημα από πτώση με μόνιμη παράλυση/αναπηρία, η ευθύνη του εργοδότη θεμελιώνεται κατ’ αρχήν στα άρθρα ΑΚ Άρθρο 914, ΑΚ Άρθρο 922, ΑΚ Άρθρο 929 και ΑΚ Άρθρο 932, όταν το ατύχημα οφείλεται σε παράνομη και υπαίτια παράλειψη λήψης μέτρων ασφαλείας.
Για τη χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης αρκεί, κατά τη νομολογία του Αρείου Πάγου, οποιαδήποτε αμέλεια του εργοδότη ή των προστηθέντων. Αντίθετα, για περιουσιακή ζημία (μελλοντικά εισοδήματα, δαπάνες κ.λπ.) το αποτέλεσμα εξαρτάται αποφασιστικά από την κοινωνικοασφαλιστική κάλυψη και από το αν συντρέχουν οι προϋποθέσεις των ειδικών διατάξεων.

Νομικό πλαίσιο

Νομοθεσία

  • ΑΚ Άρθρο 914

Ορίζει τη γενική βάση της αδικοπρακτικής ευθύνης: όποιος ζημιώσει άλλον παράνομα και υπαίτια υποχρεούται σε αποζημίωση.
Εφαρμόζεται στις αποφάσεις 814/2011, 1577/2014, 211/2022, 703/2013.

  • ΑΚ Άρθρο 922

Θεμελιώνει ευθύνη του προστήσαντος για ζημία που προξένησε ο προστηθείς κατά την υπηρεσία του.
Εφαρμόζεται στις αποφάσεις 814/2011, 1778/2012, 52/2011.

  • ΑΚ Άρθρο 929

Καλύπτει, σε περίπτωση βλάβης σώματος ή υγείας, νοσήλια, ήδη επελθούσα ζημία και ό,τι ο παθών θα στερείται στο μέλλον ή θα δαπανά επιπλέον.
Η διάταξη είναι η βασική νομοθετική βάση για δαπάνες νοσηλείας και μελλοντικές δαπάνες, αλλά η πρακτική δυνατότητα επιδίκασης κατά του εργοδότη περιορίζεται από τη νομολογία όταν υπάρχει ασφαλιστική κάλυψη.

  • ΑΚ Άρθρο 931

Η αναπηρία ή παραμόρφωση λαμβάνεται ιδιαίτερα υπόψη κατά την επιδίκαση αποζημίωσης, αν επιδρά στο μέλλον του παθόντος.
Η νομολογία 1778/2012, 182/2015, 52/2011 διευκρινίζει ότι η αξίωση αυτή είναι περιουσιακού χαρακτήρα και, σε εργατικό ατύχημα ασφαλισμένου στο ΙΚΑ, δεν στρέφεται κατ’ αρχήν κατά του εργοδότη.

  • ΑΚ Άρθρο 932

Παρέχει τη βάση για εύλογη χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης.
Εφαρμόζεται ιδίως στις αποφάσεις 814/2011, 1370/2017, 1577/2014, 1109/2022, 211/2022, 703/2013.

  • ΑΚ Άρθρο 662

Ο εργοδότης οφείλει να διαρρυθμίζει εργασία, χώρο, εγκαταστάσεις, μηχανήματα και εργαλεία ώστε να προστατεύεται η ζωή και η υγεία του εργαζομένου.
Εφαρμόζεται στις αποφάσεις 1577/2014, 11/2012, 211/2022, 1560/2025.

  • ΑΚ Άρθρο 300

Επιτρέπει μείωση της αποζημίωσης/χρηματικής ικανοποίησης λόγω συντρέχοντος πταίσματος του παθόντος.
Εφαρμόζεται στις αποφάσεις 1577/2014, 182/2015, 599/2020, 1109/2022.

  • ΕΚ Άρθρο 546, ΕΚ Άρθρο 557, ΕΚ Άρθρο 559, ΕΚ Άρθρο 560

Ρυθμίζουν το εργατικό ατύχημα, το εκλεκτικό δικαίωμα αποζημίωσης κατά τις γενικές διατάξεις, την ευθύνη εργοδότη σε περίπτωση δόλου και την απαλλαγή εργοδότη σε περίπτωση κοινωνικοασφαλιστικής κάλυψης.
Οι διατάξεις αυτές είναι συναφείς με το ερώτημα, ιδίως για το αν μπορεί να ζητηθεί πλήρης περιουσιακή αποζημίωση από τον εργοδότη.

Νομολογία

Α) Ενισχυτικά επιχειρήματα

1. Άρειος Πάγος 814/2011

  • Σχετικότητα: Εργαζόμενος οικοδόμος έπεσε από ύψος 3,50 μ. λόγω έλλειψης προστατευτικών κιγκλιδωμάτων στα πέρατα εξώστη/οικοδομής και υπέστη πλήρη αισθητικοκινητική παραπληγία.
  • Κρίση: Αναπηρία 80%, μόνιμη ανικανότητα, σύνταξη 800 ευρώ μηνιαίως. Επιδικάστηκε χρηματική ικανοποίηση 500.000 ευρώ κατά ΑΚ Άρθρο 932.
  • Εφαρμογή: Είναι η ισχυρότερη απόφαση για υπόθεση πτώσης με παράλυση λόγω παράβασης μέτρων ασφαλείας. Υποστηρίζει ότι για τη χρηματική ικανοποίηση αρκεί αμέλεια του εργολάβου/επιβλέποντος, με βάση ΑΚ Άρθρο 914, ΑΚ Άρθρο 922, ΑΚ Άρθρο 932.

2. Άρειος Πάγος 1577/2014

  • Σχετικότητα: Εργαζόμενος σε οικοδομή υπέστη ηλεκτροπληξία και πτώση 6-7 μ., με μόνιμη αναπηρία άνω του 80%, λόγω έλλειψης μέτρων ασφαλείας και μη ειδοποίησης της ΔΕΗ.
  • Κρίση: Διαπιστώθηκε συνυπαιτιότητα του παθόντος 30%. Αναγνωρίστηκε ευθύνη εις ολόκληρον των κυρίων του έργου και του επιβλέποντος για ηθική βλάβη.
  • Εφαρμογή: Ενισχύει το επιχείρημα ότι η παράβαση κανονισμών ασφαλείας και η παράλειψη πρόνοιας του εργοδότη/επιβλέποντος αρκούν για ευθύνη από αδικοπραξία, με βάση ΑΚ Άρθρο 914, ΑΚ Άρθρο 932, ΑΚ Άρθρο 662. Χρήσιμη και για αντιμετώπιση ισχυρισμών περί συνυπαιτιότητας.

3. Άρειος Πάγος 1109/2022

  • Σχετικότητα: Σοβαρός τραυματισμός εργαζομένου με μόνιμη αναπηρία 80% λόγω έλλειψης μέτρων ασφαλείας, απουσίας τεχνικού ασφαλείας, έλλειψης ιμάντων πρόσδεσης και χειριστή χωρίς άδεια.
  • Κρίση: Αναπηρία 80%, χρηματική ικανοποίηση 50.000 ευρώ. Αποκλειστική υπαιτιότητα εργοδοτών.
  • Εφαρμογή: Χρήσιμη για να αναδειχθεί ότι η μη τήρηση οργανωτικών και τεχνικών μέτρων ασφαλείας αρκεί για πλήρη θεμελίωση ευθύνης κατά ΑΚ Άρθρο 932, με απόρριψη ένστασης συνυπαιτιότητας.

4. Άρειος Πάγος 211/2022

  • Σχετικότητα: Εργαζόμενος έπεσε από απασφαλισμένη σκάλα και υπέστη κατάγματα πτερνών άμφω, με απώλεια μισθών 27 μηνών και δαπάνες 455 ευρώ.
  • Κρίση: Επιδικάστηκαν 24.300 ευρώ για απώλεια μισθών, 455 ευρώ για ιατρικά μέσα και 40.000 ευρώ για χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης.
  • Εφαρμογή: Η απόφαση είναι ιδιαίτερα χρήσιμη για το σκέλος ΑΚ Άρθρο 929, διότι δείχνει πρακτική επιδίκαση δαπανών και απώλειας εισοδήματος όταν το δικαστήριο δέχεται αδικοπρακτική ευθύνη του εργοδότη. Δεν προκύπτει από το παρεχόμενο απόσπασμα ότι εφαρμόστηκε το καθεστώς ΙΚΑ ως αποκλεισμός, άρα η απόφαση αξιοποιείται κυρίως ως παράδειγμα εφαρμογής των ΑΚ Άρθρο 914, ΑΚ Άρθρο 929, ΑΚ Άρθρο 932.

5. Άρειος Πάγος 1370/2017

  • Σχετικότητα: Εργαζόμενος 29 ετών υπέστη πλήρη τετραπληγία εφ’ όρου ζωής, με ανάγκη συνεχούς νοσηλείας και 100% αναπηρία.
  • Κρίση: Το Εφετείο είχε επιδικάσει 70.000 ευρώ και 50.000 ευρώ, αλλά ο Άρειος Πάγος έκρινε ότι τα ποσά αυτά υπολείπονται καταφανώς των συνήθως επιδικαζόμενων σε παρόμοιες περιπτώσεις.
  • Εφαρμογή: Πολύ ισχυρό επιχείρημα για το ύψος της χρηματικής ικανοποίησης σε περιπτώσεις μόνιμης παράλυσης/τετραπληγίας. Συνδέεται άμεσα με ΑΚ Άρθρο 932 και την αρχή της αναλογικότητας.

Β) Αντιμετώπιση αντιρρήσεων

1. Άρειος Πάγος 1778/2012

  • Στηρίζει ότι η αξίωση του ΑΚ Άρθρο 931 για μελλοντική περιουσιακή ζημία δεν νομιμοποιείται κατά του εργοδότη όταν ο εργαζόμενος υπάγεται στο ΙΚΑ και η περιουσιακή ζημία καλύπτεται από τις παροχές του.
  • Αντίκρουση: Να διαφοροποιηθεί αναλόγως του πραγματικού. Αν δεν υπάρχει ή δεν αποδεικνύεται πλήρης ασφαλιστική κάλυψη, ή αν προβάλλεται κυρίως αξίωση ΑΚ Άρθρο 932 και ειδικές δαπάνες ΑΚ Άρθρο 929, η απόφαση δεν αποκλείει τη χρηματική ικανοποίηση. Επίσης, η ίδια απόφαση αφορά ειδικά το αόριστο κονδύλιο του ΑΚ Άρθρο 931.

2. Άρειος Πάγος 182/2015 / Άρειος Πάγος 52/2011 / Άρειος Πάγος 599/2020

  • Οι αποφάσεις αυτές στηρίζουν ότι, όταν ο παθών είναι ασφαλισμένος στο ΙΚΑ, ο εργοδότης απαλλάσσεται από περιουσιακή αποζημίωση, εκτός αν υπάρχει δόλος, ενώ διατηρείται μόνο η αξίωση του ΑΚ Άρθρο 932.
  • Αντίκρουση: Αν η υπόθεση επιτρέπει επίκληση δόλου ή υπαγωγή στις ειδικές προϋποθέσεις των ΕΚ Άρθρο 557 και ΕΚ Άρθρο 559, πρέπει να αναπτυχθεί ειδικά. Διαφορετικά, η στρατηγική πρέπει να μετατοπιστεί στην ισχυρή θεμελίωση και μεγιστοποίηση της χρηματικής ικανοποίησης λόγω ηθικής βλάβης και στην ακριβή εξειδίκευση τυχόν επιτρεπτών κονδυλίων.

Προτεινόμενη επιχειρηματολογία

1. Θεμελίωση αδικοπραξίας

  • Επίκληση ΑΚ Άρθρο 914 και ΑΚ Άρθρο 662: ο εργοδότης όφειλε να οργανώσει την εργασία και τον χώρο με τρόπο που να προστατεύεται η ζωή και η υγεία του εργαζομένου.
  • Επίκληση ΑΚ Άρθρο 922 αν το ατύχημα οφείλεται και σε παραλείψεις επιβλέποντος, εργοδηγού, τεχνικού ασφαλείας ή άλλου προστηθέντος.
  • Αν υπάρχουν συγκεκριμένες παραβάσεις κανονισμών ασφαλείας, να αναπτυχθούν ως ειδικές εκδηλώσεις της παρανομίας. Το υλικό περιέχει ισχυρή νομολογία για έλλειψη κιγκλιδωμάτων, ασφαλούς σκάλας, εξοπλισμού, επίβλεψης.

2. Χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης

  • Κύρια βάση: ΑΚ Άρθρο 932.
  • Νομολογιακή στήριξη: 814/2011, 1370/2017, 1577/2014, 1109/2022.
  • Να τονιστούν: είδος βλάβης (παράλυση), ποσοστό αναπηρίας, μόνιμη ανικανότητα, ηλικία, ανάγκη διαρκούς φροντίδας, οικονομική και οικογενειακή κατάσταση, βαρύτητα πταίσματος εργοδότη.

3. Δαπάνες νοσηλείας και μελλοντικές δαπάνες

  • Νομοθετική βάση: ΑΚ Άρθρο 929.
  • Νομολογιακή ενίσχυση: 211/2022.
  • Όμως πρέπει να ελεγχθεί αν ο παθών ήταν ασφαλισμένος και ποια κονδύλια καλύφθηκαν από ασφαλιστικό φορέα. Χωρίς αυτή τη διάκριση, υπάρχει κίνδυνος απόρριψης ως μη νόμιμων ή αόριστων, κατά τη λογική των 1778/2012, 182/2015, 599/2020.

4. Μελλοντικά εισοδήματα / αποζημίωση μέλλοντος

  • Νομοθετική βάση: ΑΚ Άρθρο 929, ενδεχομένως ΑΚ Άρθρο 931.
  • Πλην όμως, με βάση 1778/2012, 182/2015, 52/2011, 599/2020, αν ο παθών υπάγεται στο ΙΚΑ/e-ΕΦΚΑ, η αξίωση αυτή κατά του εργοδότη είναι κατ’ αρχήν προβληματική, εκτός αν συντρέχει δόλος ή οι ειδικές προϋποθέσεις των εργατικών διατάξεων.
  • Άρα, αν δεν υπάρχει ασφαλές έρεισμα περί δόλου, να μη στηριχθεί η αγωγή κυρίως στο ΑΚ Άρθρο 931 χωρίς εξαιρετικά συγκεκριμένη εξειδίκευση.

5. Αντιμετώπιση συνυπαιτιότητας

  • Επίκληση ΑΚ Άρθρο 300 μόνο εφόσον προταθεί από τον αντίδικο.
  • Χρήσιμες αποφάσεις: 1577/2014 (30% συνυπαιτιότητα), 182/2015 (20%), 671/2012 (χωρίς ένσταση δεν εξετάζεται).
  • Στρατηγικά, να αναδειχθεί ότι ο εργαζόμενος ενεργούσε στο πλαίσιο της εργασίας, υπό οδηγίες, χωρίς πραγματική δυνατότητα αποτροπής του κινδύνου.

Νομολογιακή ισχύς

Παγία ως προς το ότι:

  • για τη χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης από εργατικό ατύχημα αρκεί οποιαδήποτε αμέλεια του εργοδότη ή των προστηθέντων: 814/2011, 1577/2014, 11/2012, 516/2012, 703/2013, 1109/2022.
  • όταν ο παθών είναι ασφαλισμένος στο ΙΚΑ, η περιουσιακή αποζημίωση κατά του εργοδότη περιορίζεται σημαντικά και κατ’ αρχήν αποκλείεται χωρίς δόλο: 52/2011, 1778/2012, 182/2015, 599/2020.

Πρακτικές συστάσεις

1. Πρώτα να αποσαφηνιστεί το ασφαλιστικό καθεστώς του παθόντος
Αυτό είναι το κρισιμότερο σημείο για το αν μπορούν να ζητηθούν μελλοντικά εισοδήματα και λοιπή περιουσιακή ζημία κατά του εργοδότη.

2. Να στηριχθεί ο πυρήνας της αγωγής στο ΑΚ Άρθρο 932
Για υπόθεση πτώσης με μόνιμη παράλυση, οι αποφάσεις 814/2011 και 1370/2017 είναι οι ισχυρότερες.

3. Να εξειδικευθούν πλήρως οι παραβάσεις ασφαλείας
Έλλειψη κιγκλιδωμάτων, ζωνών, ασφαλούς σκάλας, τεχνικού ασφαλείας, εκπαίδευσης, επίβλεψης, γραπτής εκτίμησης κινδύνου, μέσων προστασίας. Το παρεχόμενο νομοθετικό υλικό των ΕΚ Άρθρο 533, ΕΚ Άρθρο 534, ΑΚ Άρθρο 662 ενισχύει σημαντικά αυτό το σκέλος.

4. Αν ζητηθούν δαπάνες και μελλοντικά εισοδήματα, να γίνει αυστηρή διάκριση

  • τι καλύφθηκε από ασφαλιστικό φορέα,
  • τι δεν καλύφθηκε,
  • ποια δαπάνη είναι ήδη γεννημένη,
  • ποια μελλοντική,
  • ποια είναι η ακριβής αιτιώδης συνάφεια.

Αλλιώς υπάρχει κίνδυνος αοριστίας, όπως στη 1778/2012.

5. Να προβληθεί επικουρικά η σοβαρότητα της αναπηρίας και η αναλογικότητα του ποσού
Με βάση 1370/2017, χαμηλά ποσά σε περιπτώσεις πλήρους και μόνιμης παράλυσης μπορούν να προσβληθούν ως δυσανάλογα.

Συμπέρασμα

Αν το ζητούμενο είναι κυρίως η χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης, το υλικό υποστηρίζει πολύ ισχυρά τη θέση του παθόντος.
Αν ζητείται και αποζημίωση μελλοντικών εισοδημάτων/περιουσιακής ζημίας, απαιτείται πρόσθετη επεξεργασία του ασφαλιστικού καθεστώτος και της τυχόν συνδρομής δόλου ή ειδικών προϋποθέσεων των ΕΚ Άρθρο 557 και ΕΚ Άρθρο 559.

Οι απαντήσεις παράγονται με τεχνητή νοημοσύνη και ενδέχεται να περιέχουν σφάλματα. Επαληθεύστε τις παραπομπές πριν από κάθε χρήση.

ΑΚ Άρθρο 932

Αστικός Κώδικας
Σχετικότητα 95.2%
Κείμενο Άρθρου
ΑΚ Άρθρο 932: Ικανοποίηση της ηθικής βλάβης Σε περίπτωση αδικοπραξίας, ανεξάρτητα από την αποζημίωση για την περιουσιακή ζημία, το δικαστήριο μπορεί να επιδικάσει εύλογη κατά την κρίση του χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης. Αυτό ισχύει ιδίως για εκείνον που έπαθε προσβολή της υγείας, της τιμής ή της αγνείας του ή στερήθηκε την ελευθερία του. Σε περίπτωση θανάτωσης προσώπου η χρηματική αυτή ικανοποίηση μπορεί να επιδικαστεί στην οικογένεια του θύματος λόγω ψυχικής οδύνης.
Κώδικας
Αστικός Κώδικας
Άνοιγμα άρθρου

ΑΚ Άρθρο 929

Αστικός Κώδικας
Σχετικότητα 94.3%
Κείμενο Άρθρου
ΑΚ Άρθρο 929: Σε περίπτωση βλάβης του σώματος ή της υγείας Σε περίπτωση βλάβης του σώματος ή της υγείας προσώπου η αποζημίωση περιλαμβάνει, εκτός από τα νοσήλια και τη ζημία που έχει ήδη επέλθει, οτιδήποτε ο παθών θα στερείται στο μέλλον ή θα ξοδεύει επιπλέον εξαιτίας της αύξησης των δαπανών του. Υποχρέωση αποζημίωσης υπάρχει και προς τον τρίτο, ο οποίος είχε κατά το νόμο δικαίωμα να απαιτήσει την παροχή υπηρεσιών από τον παθόντα και τις στερείται.
Κώδικας
Αστικός Κώδικας
Άνοιγμα άρθρου

ΑΚ Άρθρο 914

Αστικός Κώδικας
Σχετικότητα 91.6%
Κείμενο Άρθρου
ΑΚ Άρθρο 914: Έννοια Όποιος ζημιώσει άλλον παράνομα και υπαίτια έχει υποχρέωση να τον αποζημιώσει.
Κώδικας
Αστικός Κώδικας
Άνοιγμα άρθρου

ΑΚ Άρθρο 922

Αστικός Κώδικας
Σχετικότητα 89.4%
Κείμενο Άρθρου
ΑΚ Άρθρο 922: Ευθύνη του προστήσαντος Ο κύριος ή ο προστήσας κάποιον άλλον σε μια υπηρεσία ευθύνεται για τη ζημία που ο υπηρέτης ή ο προστηθείς προξένησε σε τρίτον παράνομα κατά την υπηρεσία του.
Κώδικας
Αστικός Κώδικας
Άνοιγμα άρθρου

ΑΚ Άρθρο 931

Αστικός Κώδικας
Σχετικότητα 92.5%
Κείμενο Άρθρου
ΑΚ Άρθρο 931: "Η αναπηρία ή η παραμόρφωση που προξενήθηκε στον παθόντα λαμβάνεται ιδιαίτερα υπόψη κατά την επιδίκαση της αποζημίωσης, αν επιδρά στο μέλλον του".
Κώδικας
Αστικός Κώδικας
Άνοιγμα άρθρου

ΕΚ Άρθρο 546

Εργατικός Κώδικας
Σχετικότητα 92.1%
Κείμενο Άρθρου
ΕΚ Άρθρο 546: Δικαίωμα αποζημίωσης Ατύχημα από βίαιο συμβάν που επέρχεται σε εργάτη ή υπάλληλο των εργασιών και επιχειρήσεων του άρθρου 547, κατά την εκτέλεση της εργασίας ή εξ αφορμής αυτής, παρέχει δικαίωμα αποζημίωσης στα πρόσωπα που ορίζονται ως δικαιούχοι, σύμφωνα με τις διατάξεις του παρόντος Μέρους, από τον κύριο της επιχείρησης, εάν η διακοπή της εργασίας που προήλθε από το ατύχημα στον παθόντα διήρκεσε περισσότερο από τέσσερις (4) ημέρες, εξαιρουμένης μόνο της περίπτωσης κατά την οποία αυτός προκάλεσε το ατύχημα με πρόθεση.
Κώδικας
Εργατικός Κώδικας
Άνοιγμα άρθρου

ΕΚ Άρθρο 557

Εργατικός Κώδικας
Σχετικότητα 91.9%
Κείμενο Άρθρου
ΕΚ Άρθρο 557: Αποζημίωση κατά τις γενικές διατάξεις 1. Οι παθόντες από ατύχημα του άρθρου 546, το οποίο μπορεί να αποδοθεί σε δόλο του εργοδότη ή του προστηθέντος από αυτόν προσώπου, όπως και τα πρόσωπα τα οποία είναι δικαιούχοι αντί αυτών, σύμφωνα με το άρθρο 550, έχουν το εκλεκτικό δικαίωμα να ασκούν είτε την αξίωση αποζημίωσης του παρόντος Μέρους, είτε την αξίωση που έχουν κατά το αστικό δίκαιο. Το ίδιο ισχύει και για την περίπτωση κατά την οποία το ατύχημα επήλθε σε εργασία ή επιχείρηση, στην οποία δεν τηρήθηκαν οι ισχύουσες διατάξεις των νόμων, διαταγμάτων ή κανονισμών για τους όρους ασφάλειας και εξαιτίας της μη τήρησης αυτών. Η αποδοχή από τα πρόσωπα αυτά των οφειλόμενων, σύμφωνα με το άρθρο 551, εξόδων μόνο ή η υποβολή αίτησης για αυτά δεν μπορεί ποτέ να ερμηνευθεί ότι δηλώνει επιλογή της αποζημίωσης του παρόντος Μέρους. 2. Σε περίπτωση επιλογής της αποζημίωσης του παρόντος Μέρους, τα ίδια πρόσωπα διατηρούν την κατά το αστικό δίκαιο αξίωση που προσήκει σε αυτούς εναντίον του υπαιτίου για το ατύχημα προσώπου, εφόσον αυτό είναι διαφορετικό από τον υπόχρεο σε αποζημίωση, σύμφωνα με το παρόν Μέρος. 3. Εάν ο υπόχρεος σε αποζημίωση αποδείξει ότι το ατύχημα προήλθε από αμέλεια του παθόντος, ο δικαστής έχει το δικαίωμα να μειώσει, κατά την κρίση του, το ποσό της, κατά το άρθρο 548, οφειλόμενης αποζημίωσης αλλά όχι κάτω από το μισό (1/2) αυτού. Αμέλεια υφίσταται μόνο εάν ο παθών παρέβη αδικαιολόγητα, κατά την κρίση του δικαστή, διατάξεις ισχυόντων νόμων ή διαταγμάτων για τους όρους ασφαλείας ή κανονισμών για αυτούς, που εκδόθηκαν από την αρμόδια δημόσια αρχή ή εκδόθηκαν μεν από τον κύριο της επιχείρησης, επικυρώθηκαν όμως από την αρχή, εφόσον οι κανονισμοί είναι αναρτημένοι κατά τρόπο ευανάγνωστο σε καταφανή μέρη του τόπου της εργασίας. Η μείωση, σύμφωνα με το πρώτο εδάφιο δεν χωρεί εάν συντρέχει κάποια από τις περιπτώσεις που ορίζονται στο πρώτο εδάφιο της παρ. 1.
Κώδικας
Εργατικός Κώδικας
Άνοιγμα άρθρου

ΕΚ Άρθρο 559

Εργατικός Κώδικας
Σχετικότητα 91.1%
Κείμενο Άρθρου
ΕΚ Άρθρο 559: Ευθύνη εργοδότη σε περίπτωση δόλου 1. Αν με δικαστική απόφαση βεβαιώνεται ότι το ατύχημα κατά την εκτέλεση της εργασίας ή με αφορμή αυτή, οφείλεται σε δόλο του εργοδότη ή του προστηθέντος από αυτόν προσώπου, ο εργοδότης, για τους υπαγόμενους στην ασφάλιση του e-Ε.Φ.Κ.Α., υποχρεούται να καταβάλει: α) στον e-Ε.Φ.Κ..Α κάθε δαπάνη του, που προκλήθηκε από τη χορήγηση παροχών λόγω του ατυχήματος και β) στον παθόντα ή, σε περίπτωση θανάτου αυτού, στα πρόσωπα του άρθρου 28 του ν. 1846/1951 (Α’ 179), τη διαφορά μεταξύ του ποσού της αποζημίωσης που ανήκει σε αυτούς, σύμφωνα με τον Α.Κ. και του ολικού ποσού των χορηγητέων σε αυτούς, σύμφωνα με το ν. 1846/1951, παροχών. Με κανονισμό θα καθορισθεί ο τρόπος υπολογισμού των δαπανών της περ. α). 2. Η αληθής έννοια της παρ. 1 είναι ότι ο εργοδότης υποχρεούται να καταβάλλει τη δαπάνη που προβλέπεται στην περ. α) της παρ. 1 και τη διαφορά μεταξύ του ποσού της, κατά τον Αστικό Κώδικα, αποζημίωσης και των χορηγητέων ασφαλιστικών παροχών που προβλέπεται στην περ. β) της παρ. 1, εφόσον, με δικαστική απόφαση, διαπιστώνεται ότι το ατύχημα, κατά την εκτέλεση της εργασίας ή εξ αφορμής αυτής, οφείλεται σε δόλο του εργοδότη ή του προστηθέντος από αυτόν προσώπου, είτε ως προς το αποτέλεσμα του ατυχήματος καθεαυτό, είτε ως προς τη μη τήρηση διατάξεων νόμων, διαταγμάτων ή κανονισμών, που ορίζουν μέτρα προστασίας της ασφά - λειας και της υγείας στην εργασία, εάν το ατύχημα συνδέεται αιτιωδώς με παραβάσεις των διατάξεων αυτών.
Κώδικας
Εργατικός Κώδικας
Άνοιγμα άρθρου

ΑΚ Άρθρο 662

Αστικός Κώδικας
Σχετικότητα 89.2%
Κείμενο Άρθρου
ΑΚ Άρθρο 662: Ασφάλεια και υγιεινή των χώρων εργασίας Ο εργοδότης οφείλει να διαρρυθμίζει τα σχετικά με την εργασία και με το χώρο της καθώς και τα σχετικά με τη διαμονή, τις εγκαταστάσεις και τα μηχανήματα ή εργαλεία, έτσι ώστε να προστατεύεται η ζωή και η υγεία του εργαζομένου.
Κώδικας
Αστικός Κώδικας
Άνοιγμα άρθρου

ΕΚ Άρθρο 534

Εργατικός Κώδικας
Σχετικότητα 88.1%
Κείμενο Άρθρου
ΕΚ Άρθρο 534: Ειδικές υποχρεώσεις εργοδοτών 1. Ο εργοδότης οφείλει: α) Να έχει στη διάθεση του μια γραπτή εκτίμηση των υφισταμένων κατά την εργασία κινδύνων για την ασφά - λεια και την υγεία, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που αφορούν ομάδες εργαζομένων που εκτίθενται σε ιδιαίτερους κινδύνους. Η εκτίμηση αυτή πραγματοποιείται από τους τεχνικό ασφάλειας, ιατρό εργασίας, ΕΣ.Υ.Π.Π. ή ΕΞ.Υ.Π.Π., σύμφωνα με τις κείμενες διατάξεις. Στους ανωτέρω ο εργοδότης οφείλει να παρέχει κάθε βοήθεια σε μέσα και προσωπικό για την εκπλήρωση του σκοπού αυτού. β) Να καθορίζει τα μέτρα προστασίας που πρέπει να ληφθούν και, αν χρειαστεί, το υλικό προστασίας που πρέπει να χρησιμοποιηθεί. 2. Επιπλέον ο εργοδότης οφείλει: α) Να αναγγέλλει στις αρμόδιες υπηρεσίες της Επιθεώρησης Εργασίας, στις πλησιέστερες αστυνομικές αρχές και στις αρμόδιες υπηρεσίες του e-Ε.Φ.Κ.Α., εντός είκοσι τεσσάρων (24) ωρών, όλα τα εργατικά ατυχήματα και εφόσον πρόκειται περί σοβαρού τραυματισμού ή θανάτου, να τηρεί αμετάβλητα όλα τα στοιχεία που δύνανται να χρησιμεύσουν για εξακρίβωση των αιτίων του ατυχήματος. β) Να τηρεί ειδικό βιβλίο ατυχημάτων στο οποίο να αναγράφονται τα αίτια και η περιγραφή του ατυχήματος και να το θέτει στη διάθεση των αρμόδιων αρχών. Τα μέτρα που λαμβάνονται για την αποτροπή επανάληψης παρόμοιων συμβάντων, καταχωρούνται στο ειδικό βιβλίο των άρθρων 504 και 507. γ) Να τηρεί κατάλογο των εργατικών ατυχημάτων που είχαν ως συνέπεια για τον εργαζόμενο ανικανότητα εργασίας μεγαλύτερη των τριών εργάσιμων ημερών. 3. Η εκτίμηση του επαγγελματικού κινδύνου, όπως ορίζεται στην παρ. 1, αποτελεί μια συστηματική εξέταση όλων των πλευρών κάθε διεξαγόμενης εργασίας από την επιχείρηση με σκοπό: α) Να εντοπισθούν οι πηγές του επαγγελματικού κινδύνου, δηλαδή τι θα μπορούσε να προκαλέσει κινδύνους για την ασφάλεια και υγεία των εργαζομένων. β) Να διαπιστωθεί κατά πόσο και με τι μέτρα μπορούν οι πηγές κινδύνων να εξαλειφθούν ή οι κίνδυνοι αυτοί να αποφευχθούν, και αν αυτό δεν είναι δυνατόν. γ) Να καταγραφούν τα μέτρα πρόληψης που ήδη εφαρμόζονται και να προταθούν αυτά που πρέπει συμπληρωματικά να ληφθούν για τον έλεγχο των κινδύνων και την προστασία των εργαζομένων. 4. Η εκτίμηση πρέπει να περιλαμβάνει την αναγνώριση και καταγραφή των κινδύνων που υπάρχουν στην επιχείρηση, καθώς και αυτών που ενδέχεται να εμφανισθούν, όπως κίνδυνος πτώσης, κίνδυνος από μηχανήματα και εξοπλισμό, κίνδυνος πυρκαγιάς, ηλεκτροπληξίας, έκρηξης, κίνδυνος από έκθεση σε βλαπτικούς παράγοντες (φυσικούς, χημικούς, βιολογικούς), κίνδυνος από την οργάνωση της εργασίας. 5. Για την πληρότητα και αποτελεσματικότητα της εκτίμησης του κινδύνου από τον τεχνικό ασφάλειας και τον ιατρό εργασίας γίνεται ποιοτικός και όπου απαιτείται και ποσοτικός προσδιορισμός των βλαπτικών παραγόντων, στους οποίους εκτίθενται οι εργαζόμενοι, σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία. Τα αποτελέσματα του προσδιορισμού αυτού, καθώς και τα βιολογικά αποτελέσματα της έκθεσης μέσω περιοδικών προληπτικών ιατρικών εξετάσεων που θα γίνονται για το σκοπό αυτό, σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία, πρέπει επίσης να λαμβάνονται υπόψη. 6. Η εκτίμηση πρέπει να λαμβάνει υπόψη τις βασικές αρχές πρόληψης της παρ. 7 του άρθρου 533 και να εντοπίζει τη φύση του κινδύνου, το βαθμό σοβαρότητάς του, τη διάρκεια έκθεσης των εργαζομένων σ ’ αυτόν και τη συχνότητα εμφάνισης του. Επίσης κατά την εκτίμηση πρέπει να λαμβάνεται υπόψη η καταγραφή και ανάλυση των εργατικών ατυχημάτων και επαγγελματικών ασθενειών που προβλέπεται στα άρθρα 504 και 507. 7. Η γραπτή εκτίμηση του κινδύνου τίθεται με ευθύνη του εργοδότη στη διάθεση εκπροσώπων των εργαζομένων σε θέματα ασφάλειας και υγείας και αποτελεί θέμα που συζητείται στις κοινές συνεδριάσεις τους με τον εργοδότη, σύμφωνα με το άρθρο 495. 8. Τα βασικά στοιχεία που χρησιμοποιούνται κατά την παραπάνω συστηματική εξέταση, καθώς και τα συμπεράσματα που εξάγονται, καταγράφονται και αποτελούν τη γραπτή εκτίμηση του κινδύνου. Λεπτομέρειες σχετικά με το περιεχόμενο της γραπτής εκτίμησης του κινδύνου, καθώς και άλλες σχετικές οδηγίες που αφορούν τη σύνταξή της, μπορούν να προσδιορίζονται με αποφάσεις του Υπουργού Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης που εκδίδονται ύστερα από γνώμη του Σ.Υ.Α.Ε. και δημοσιεύονται στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως.
Κώδικας
Εργατικός Κώδικας
Άνοιγμα άρθρου

ΕΚ Άρθρο 533

Εργατικός ΚώδικαςΤροποποίηση: Ν. 5239/2025
Σχετικότητα 87.0%
Κείμενο Άρθρου
ΕΚ Άρθρο 533: Γενικές υποχρεώσεις εργοδοτών 1. Ο εργοδότης υποχρεούται να εξασφαλίζει την υγεία και την ασφάλεια των εργαζομένων ως προς όλες τις πτυχές της εργασίας και να λαμβάνει μέτρα που να εξασφαλίζουν την υγεία και ασφάλεια των τρίτων. 2. Αν ο εργοδότης προσφεύγει σε άτομα εκτός της επιχείρησης ή σε ΕΞ.ΥΠ.Π. για την ανάθεση των καθηκόντων τεχνικού ασφάλειας ή/και ιατρού εργασίας, αυτό δεν τον απαλλάσσει από τις υποχρεώσεις του στον τομέα αυτό. 3. Οι υποχρεώσεις του τεχνικού ασφάλειας, του ιατρού εργασίας και των εκπροσώπων των εργαζομένων δεν θίγουν την αρχή της ευθύνης του εργοδότη. 4. Ο εργοδότης επίσης οφείλει να θέτει στη διάθεση των εκπροσώπων των εργαζομένων επαρκή απαλλαγή από την εργασία χωρίς απώλεια αποδοχών, καθώς και τα αναγκαία μέσα προκειμένου να μπορούν να εκπληρώσουν τις υποχρεώσεις που απορρέουν από τις κείμενες διατάξεις και το παρόν Μέρος. Ο χρόνος απαλλαγής από την εργασία, συνολικά για όλους τους εκπροσώπους των εργαζομένων, δεν μπορεί να είναι μικρότερος από το ένα τρίτο (1/3) του ελάχιστου χρόνου απασχόλησης τεχνικού ασφάλειας σύμφωνα με το άρθρο 511. Στο χρόνο αυτό δεν προσμετράται ο χρόνος των συνεδριάσεων της παρ. 2 του άρθρου 495. 5. Στο πλαίσιο των ευθυνών του ο εργοδότης λαμβάνει τα αναγκαία μέτρα για την προστασία της υγείας και της ασφάλειας των εργαζομένων, συμπεριλαμβανομένων των δραστηριοτήτων πρόληψης των επαγγελματικών κινδύνων, ενημέρωσης και κατάρτισης, καθώς και της δημιουργίας της απαραίτητης οργάνωσης και της παροχής των αναγκαίων μέσων. 6. Ο εργοδότης υποχρεούται: α) Να φροντίζει ώστε να προσαρμόζονται τα μέτρα της παρ. 5 ανάλογα με τις μεταβολές των περιστάσεων και να επιδιώκει τη βελτίωση των υφιστάμενων καταστάσεων. β) Να εφαρμόζει τις υποδείξεις των επιθεωρητών υγείας και ασφάλειας και γενικά να διευκολύνει το έργο τους μέσα στην επιχείρηση κατά τους ελέγχους. γ) Να επιβλέπει την ορθή εφαρμογή των μέτρων υγείας και ασφάλειας των εργαζομένων. δ) Να γνωστοποιεί στους εργαζομένους τον επαγγελματικό κίνδυνο από την εργασία τους. ε) Να καταρτίζει πρόγραμμα προληπτικής δράσης και βελτίωσης των συνθηκών εργασίας στην επιχείρηση, λαμβάνοντας υπόψη ιδίως, την οργάνωση της εργασίας, τις κοινωνικές σχέσεις, περιβαλλοντικούς και τεχνολογικούς παράγοντες, τις ανάγκες των εργαζομένων με αναπηρία και χρόνιες παθήσεις, αλλά και ψυχοκοινωνικούς κινδύνους. στ) Να εξασφαλίζει τη συντήρηση και την παρακολούθηση της ασφαλούς λειτουργίας μέσων και εγκαταστάσεων. ζ) Να ενθαρρύνει και διευκολύνει την επιμόρφωση και εκπαίδευση των εργαζομένων και των εκπροσώπων τους, σύμφωνα με τα άρθρα 512 και 538, διασφαλίζοντας την ανεμπόδιστη συμμετοχή των εργαζομένων με αναπηρία και χρόνιες παθήσεις. η) Να λαμβάνει συλλογικά μέτρα προστασίας των εργαζομένων, τα οποία να καλύπτουν και τους εργαζομένους με αναπηρία και χρόνιες παθήσεις. θ) Να αξιολογεί ψυχοκοινωνικούς κινδύνους, μεταξύ άλλων τους κινδύνους της βίας και παρενόχλησης, συμπεριλαμβανομένης της σεξουαλικής παρενόχλησης και να λαμβάνει μέτρα για την πρόληψη, τον έλεγχο και περιορισμό αυτών. ι) Να ενημερώνει τον τεχνικό ασφαλείας και τον ιατρό εργασίας για κάθε προγραμματιζόμενη μεταβολή στην παραγωγική διαδικασία και τον τρόπο οργάνωσης της επιχείρησης σε θέματα υγείας και ασφάλειας της εργασίας, όπως για μεταβολές στην κατάρτιση, στην ειδίκευση, στον τρόπο απασχόλησης των εργαζομένων ή στη χρήση νέου υλικοτεχνικού εξοπλισμού ή στη μεταβολή του τρόπου χρήσης του υπάρχοντος υλικοτεχνικού εξοπλισμού, για τις θέσεις εργασίας νεοπροσληφθέντων εργαζομένων, και να ακολουθεί τις υποδείξεις τους. 7. Ο εργοδότης εφαρμόζει τα μέτρα που προβλέπονται στην παρ. 5, βάσει των ακόλουθων γενικών αρχών πρόληψης: α) Αποφυγή των κινδύνων. β) Εκτίμηση των κινδύνων που δεν μπορούν να αποφευχθούν. γ) Προσαρμογή της εργασίας στον άνθρωπο, ειδικότερα όσον αφορά τη διαμόρφωση των θέσεων εργασίας, καθώς και την επιλογή των εξοπλισμών εργασίας και των μεθόδων εργασίας και παραγωγής, προκειμένου ιδίως να μετριασθεί η μονότονη και ρυθμικά επαναλαμβανόμενη εργασία και να μειωθούν οι επιπτώσεις της στην υγεία. δ) Αντικατάσταση του επικινδύνου από το μη επικίνδυνο ή το λιγότερο επικίνδυνο. ε) Προγραμματισμός της πρόληψης με στόχο ένα συνεκτικό σύνολο που να ενσωματώνει στην πρόληψη την τεχνική, την οργάνωση της εργασίας, τις συνθήκες εργασίας, τις σχέσεις μεταξύ εργοδοτών και εργαζομένων και την επίδραση των παραγόντων του περιβάλλοντος στην εργασία. στ) Καταπολέμηση των κινδύνων στην πηγή τους. ζ) Προτεραιότητα στη λήψη μέτρων ομαδικής προστασίας σε σχέση με τα μέτρα ατομικής προστασίας. η) Προσαρμογή στις τεχνικές εξελίξεις. θ) Παροχή των κατάλληλων οδηγιών με αντιληπτό τρόπο προς τους εργαζόμενους, συμπεριλαμβανομένων των εργαζομένων με αναπηρία. 8. Με την επιφύλαξη των άλλων διατάξεων του παρόντος Μέρους, ο εργοδότης οφείλει, λαμβάνοντας υπόψη τη φύση των δραστηριοτήτων της επιχείρησης: α) Να εκτιμά τους κινδύνους για την ασφάλεια και την υγεία των εργαζομένων, μεταξύ άλλων κατά την επιλογή των εξοπλισμών εργασίας, των χημικών και βιολογικών παραγόντων ή παρασκευασμάτων, κατά τη διαρρύθμιση των χώρων εργασίας, καθώς και τους κινδύνους τους συναφείς με την παραγωγική διαδικασία από τη διαμόρφωση της μεθόδου εργασίας, των ρυθμών εργασίας, του χρόνου εργασίας και την αλληλεπίδρασή τους, καθώς και από ελλιπή ενημέρωση στην εργασία. Η εκτίμηση αυτή είναι γραπτή και συντάσσεται σύμφωνα με την παρ. 1 του άρθρου 534. Μετά την εκτίμηση αυτή, οι δραστηριότητες πρόληψης και οι μέθοδοι εργασίας και παραγωγής που χρησιμοποιούνται από τον εργοδότη πρέπει να εξασφαλίζουν τη βελτίωση του επιπέδου προστασίας της ασφάλειας και της υγείας των εργαζομένων και να ενσωματώνονται στο σύνολο των δραστηριοτήτων της επιχείρησης και σε όλα τα επίπεδα της ιεραρχίας. β) Όταν αναθέτει καθήκοντα σε έναν εργαζόμενο, να λαμβάνει υπόψη τις ικανότητες του εν λόγω εργαζομένου σε θέματα ασφάλειας και υγείας, και σε περίπτωση εργαζόμενου με αναπηρία ή χρόνια πάθηση να παρέχει εύλογες προσαρμογές. γ) Να μεριμνά ώστε ο προγραμματισμός και η εισαγωγή νέων τεχνολογιών να αποτελούν αντικείμενο διαβούλευσης με τους εργαζομένους και τους εκπροσώπους τους, όσον αφορά στις συνέπειες της επιλογής του εξοπλισμού, στις συνθήκες εργασίας, καθώς και στο εργασιακό περιβάλλον για την ασφάλεια και υγεία των εργαζομένων. δ) Να φροντίζει ώστε να έχουν πρόσβαση στις ζώνες σοβαρού και ειδικού κινδύνου μόνο οι εργαζόμενοι που έχουν λάβει τις κατάλληλες οδηγίες. 9. Με την επιφύλαξη των άλλων διατάξεων του παρόντος Μέρους, όταν πολλές επιχειρήσεις μοιράζονται τον ίδιο τόπο εργασίας, οι εργοδότες οφείλουν να συνεργάζονται για την εφαρμογή των διατάξεων σχετικά με την ασφάλεια, την υγεία και την υγιεινή και λαμβάνοντας υπόψη τη φύση των δραστηριοτήτων να συντονίζουν τις δραστηριότητες τους για την προστασία των εργαζομένων και την πρόληψη των επαγγελματικών κινδύνων, να αλληλοενημερώνοντ
Κώδικας
Εργατικός Κώδικας
Άνοιγμα άρθρου

ΕΚ Άρθρο 560

Εργατικός Κώδικας
Σχετικότητα 86.2%
Κείμενο Άρθρου
ΕΚ Άρθρο 560: Απαλλαγή εργοδότη σε περίπτωση κοινωνικοασφαλιστικής κάλυψης Σε περίπτωση ανικανότητας προς εργασία ή θανάτου, που οφείλεται σε ατύχημα από βίαιο συμβάν που επήλθε κατά την εκτέλεση της εργασίας ή εξ αφορμής αυτής, εάν ο παθών περιλαμβάνεται μεταξύ των προσώπων που είναι ασφαλιστέα σύμφωνα με τον ν. 1846/1951 ή, σε περίπτωση θανάτου αυτού, τα αναφερόμενα στην παρ. 6 του άρθρου 28 του ν. 1846/1951 πρόσωπα δικαιούνται των παροχών της ασφάλισης του ν. 1846/1951, ο οικείος εργοδότης απαλλάσσεται από την υποχρέωση για καταβολή της προβλεπόμενης στο Μέρος αυτό αποζημίωσης και εξόδων νοσηλείας και κηδείας.
Κώδικας
Εργατικός Κώδικας
Άνοιγμα άρθρου

ΑΚ Άρθρο 300

Αστικός Κώδικας
Σχετικότητα 85.5%
Κείμενο Άρθρου
ΑΚ Άρθρο 300: Ζημία από οικείο πταίσμα Αν εκείνος που ζημιώθηκε συντέλεσε από δικό του πταίσμα στη ζημία ή την έκτασή της, το δικαστήριο μπορεί να μην επιδικάσει αποζημίωση ή να μειώσει το ποσό της. Το ίδιο ισχύει και όταν εκείνος που ζημιώθηκε παρέλειψε να αποτρέψει ή να περιορίσει τη ζημία ή δεν επέστησε την προσοχή του οφειλέτη στον κίνδυνο ασυνήθιστα μεγάλης ζημίας, τον οποίο ο οφειλέτης ούτε γνώριζε ούτε όφειλε να γνωρίζει. Η διάταξη αυτή εφαρμόζεται και για το πταίσμα των προσώπων για τα οποία ευθύνεται εκείνος που ζημιώθηκε.
Κώδικας
Αστικός Κώδικας
Άνοιγμα άρθρου

ΑΠ 814/2011

Εργατικό Δίκαιο · Δικονομικό Δίκαιο2011Άρειος Πάγος
Σχετικότητα 97.2%
Κρίσιμα Πραγματικά Περιστατικά
Μισθωτός οικοδόμος εργαζόταν στον πρώτο όροφο διώροφης οικοδομής για κατασκευή καλουπιού πρεκιού μπαλκονόπορτας. Στα πέρατα του εξώστη και γενικά στα άκρα της οικοδομής δεν υπήρχαν προστατευτικά κιγκλιδώματα. Ο εργαζόμενος βρέθηκε στο άκρο του εξώστη και έπεσε στον ακάλυπτο χώρο (ύψος 3,50 μ.), υφιστάμενος κάταγμα Θ11–05 και πλήρη αισθητικοκινητική παραπληγία. Η αναπηρία προσδιορίστηκε σε 80% και είναι μόνιμα και ολικά ανίκανος για εργασία, μετακινείται με αναπηρικό αμαξίδιο και λαμβάνει σύνταξη ολικής αναπηρίας 800 ευρώ μηνιαίως από τον ασφαλιστικό φορέα. Η ηλικία του κατά το ατύχημα ήταν 51 ετών. Ο εργολάβος είχε αναλάβει το σύνολο του έργου με δικά του συνεργεία, ενώ ο επιβλέπων μηχανικός είχε τη γενική επίβλεψη. Ο ισχυρισμός περί τοποθέτησης παλέτας τούβλων βάρους 300 kg αντί κιγκλιδωμάτων δεν αποδείχθηκε.
Νομική Σκέψη του Δικαστηρίου
Το άρθρο 16 § 1 Ν. 551/1914 προβλέπει ειδικά μέτρα ασφαλείας σε οικοδομικές εργασίες, ενώ τα άρθρα 914, 922 και 932 ΑΚ θεμελιώνουν ευθύνη για αδικοπραξία και χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης όταν το εργατικό ατύχημα οφείλεται σε αμέλεια του εργοδότη/κυρίου του έργου ή προστηθέντων. Τα άρθρα 17 Π.Δ. 778/1980, 2 § 1α και 12 Π.Δ. 305/1996, καθώς και 3 και 7 Ν. 1396/1983, επιβάλλουν εξασφάλιση περάτων πλακών με ανθεκτικά κιγκλιδώματα και διαρκή επίβλεψη/οδηγίες. Κατά το άρθρο 559 αριθμ. 19 ΚΠολΔ, απαιτείται επαρκής αιτιολογία. Το δικαστήριο δέχθηκε ότι μισθωτός οικοδόμος, 51 ετών, εργαζόταν στον πρώτο όροφο για καλούπι πρεκιού μπαλκονόπορτας και έπεσε από ύψος 3,50 μ. στον ακάλυπτο λόγω έλλειψης κιγκλιδωμάτων στα πέρατα του εξώστη και της οικοδομής. Υπέστη κάταγμα Θ11–05 και πλήρη αισθητικοκινητική παραπληγία, με ποσοστό αναπηρίας 80% και μόνιμη ανικανότητα, λαμβάνοντας σύνταξη 800 ευρώ μηνιαίως. Εφαρμόζοντας τα ανωτέρω, έκρινε ότι ο εργολάβος (εργοδότης) και ο επιβλέπων μηχανικός παρέλειψαν τα προβλεπόμενα μέτρα ασφαλείας και επαρκή επίβλεψη, στοιχειοθετώντας αμέλεια κατά 914 ΑΚ. Οι ισχυρισμοί περί παλετών 300 kg ή μη εργασίας δεν αποδείχθηκαν. Ο προσδιορισμός των 500.000 ευρώ κατά 932 ΑΚ ανήκει στην ανέλεγκτη κρίση του ουσίας και οι αναιρετικές αιτιάσεις είναι αβάσιμες/απαράδεκτες.
Κύριοι Λόγοι Απόφασης
Η αίτηση απορρίφθηκε διότι: (α) η αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση φέρει πλήρεις και σαφείς αιτιολογίες ως προς την υπαιτιότητα εργολάβου και επιβλέποντος, θεμελιωμένη στην έλλειψη προστατευτικών κιγκλιδωμάτων στα πέρατα του εξώστη (πτώση από ύψος 3,50 μ.), (β) οι προβαλλόμενες αιτιάσεις περί ασαφούς αιτιολογίας και συνυπαιτιότητας είναι αβάσιμες, (γ) ο καθορισμός της χρηματικής ικανοποίησης 500.000 ευρώ κατά άρθρο 932 ΑΚ ερείδεται σε κριτήρια κοινής πείρας (βαρύτητα βλάβης, 80% αναπηρία, μόνιμη ανικανότητα, ηλικία) και δεν ελέγχεται αναιρετικά, (δ) οι ισχυρισμοί περί εξόφλησης/συμψηφισμού (5500 ευρώ) δεν προτάθηκαν ως ενστάσεις, και (ε) δεν υφίσταται δικαστική ομολογία ούτε παραμόρφωση εγγράφων, ενώ όλα τα κρίσιμα πράγματα είχαν προταθεί και συνεκτιμηθεί.
Τελική Απόφαση
Απορρίπτει την από 10-12-2009 αίτηση της ετερόρρυθμης εταιρείας, με την επωνυμία "Μ. Γ. - Γ. Σ. και Σία Ε.Ε." και τον διακριτικό τίτλο "a/c ΑRΤ and CONSTRUCTION ΤΕΧΝΙΚΗ ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣΤΙΚΗ" και της Μ.ς Γ. για αναίρεση της υπ' αριθμ. 5428/2009 αποφάσεως του Εφετείου Αθηνών. Και Καταδικάζει τις αναιρεσείουσες στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσίβλητου, τα οποία ορίζει σε χίλια οκτακόσια (1800) ευρώ.
Ακριβές Νομικό Ερώτημα
Αν επί εργατικού ατυχήματος η αξίωση για χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης θεμελιώνεται με οποιαδήποτε αμέλεια του εργολάβου ή του επιβλέποντος ως προς τη λήψη μέτρων ασφαλείας (ιδίως μη τοποθέτηση προστατευτικών κιγκλιδωμάτων στα πέρατα πλακών), χωρίς να απαιτείται ειδική παράβαση του άρθρου 16 § 1 Ν. 551/1914.
Αναφορές σε Νόμους
Άνοιγμα απόφασης

ΑΠ 1370/2017

Αστικό Δίκαιο · Εργατικό Δίκαιο2017Άρειος Πάγος
Σχετικότητα 97.1%
Κρίσιμα Πραγματικά Περιστατικά
Εργαζόμενος, ηλικίας 29 ετών, έγγαμος με τρία ανήλικα τέκνα (γεννημένα το 2000, 2001 και 2006), απασχολούμενος ως βοηθός τεχνίτη οικοδόμου, υπέστη εργατικό ατύχημα στις 29-8-2006 κατά τη διάρκεια εργασιών σκυροδέτησης θεμελίων πολυόροφης οικοδομής. Κατά την έγχυση σκυροδέματος, λόγω απόφραξης του εύκαμπτου σωλήνα της αντλίας από πηγμένο υλικό και αύξησης της πίεσης από τον χειριστή, εκτοξεύθηκε μεγάλη ποσότητα σκυροδέματος, ο σωλήνας ταλαντεύθηκε βίαια και επέπεσε με ορμή στο σώμα του εργαζομένου, προκαλώντας πτώση του στο έδαφος. Υπέστη συντριπτικό κάταγμα του Α5 σπονδύλου με ενδομυελικό οίδημα, υποβλήθηκε σε επείγουσα μικροχειρουργική αποσυμπίεση και σπονδυλοδεσία Α3-Α7. Εμφάνισε πλήρη τετραπληγία (αδυναμία κίνησης κορμού ή άκρων, αδυναμία στήριξης σε καθιστή θέση, αναπνευστική ανεπάρκεια με μηχανική υποστήριξη). Οι νευρολογικές βλάβες κρίθηκαν μη αναστρέψιμες (πλήρης τετραπληγία εφ' όρου ζωής). Χρήζει συνεχών φυσιοθεραπειών επ' αόριστον και πρόσληψης αποκλειστικής νοσοκόμας επί 24ωρο. Κρίθηκε ανάπηρος σε ποσοστό 100% και του χορηγήθηκε σύνταξη βαρειάς αναπηρίας ύψους 556,79 ευρώ. Δεν έχει άλλο εισόδημα, η σύζυγός του δεν εργάζεται, δεν αποδείχθηκε ότι διαθέτει ακίνητη ή άλλη περιουσία. Εργοδότης και αρχιτέκτονας μηχανικός βρίσκονταν σε καλή οικονομική κατάσταση.
Νομική Σκέψη του Δικαστηρίου
Το άρθρο 932 ΑΚ σε συνδυασμό με την αρχή της αναλογικότητας (άρθρα 2 παρ. 1 και 25 παρ. 1 Συντάγματος) επιβάλλει το επιδικαζόμενο ποσό εύλογης χρηματικής ικανοποίησης να τελεί σε ανεκτή σχέση αναλογίας προς τα πραγματικά περιστατικά, λαμβανομένων υπόψη του είδους και της βαρύτητας της ηθικής προσβολής, της περιουσιακής και κοινωνικής κατάστασης των μερών, της βαρύτητας του πταίσματος και των ειδικότερων συνθηκών πρόκλησης της βλάβης. Η κρίση πρέπει να μην υπερβαίνει τα όρια όπως διαγράφονται από τα δεδομένα της κοινής πείρας και την κοινή περί δικαίου συνείδηση, που αποτυπώνονται στη συνήθη δικαστηριακή πρακτική. Το Εφετείο διαπίστωσε ότι ο εργαζόμενος, ηλικίας 29 ετών με τρία ανήλικα τέκνα, υπέστη πλήρη τετραπληγία εφ' όρου ζωής με μη αναστρέψιμες νευρολογικές βλάβες, χρήζει συνεχούς νοσηλείας και φυσιοθεραπειών, έχει μόνο εισόδημα από σύνταξη αναπηρίας 556,79 ευρώ, ενώ οι υπόχρεοι βρίσκονται σε καλή οικονομική κατάσταση. Εφαρμόζοντας τα κριτήρια του άρθρου 932 ΑΚ, το Εφετείο επιδίκασε ποσά 70.000 και 50.000 ευρώ αντίστοιχα. Ωστόσο, υπό τα γενόμενα δεκτά πραγματικά περιστατικά και τη σοβαρότητα της μόνιμης ολικής ανικανότητας, τα επιδικασθέντα ποσά υπολείπονται καταφανώς των συνήθως επιδικαζόμενων σε παρόμοιες περιπτώσεις, παραβιάζοντας την αρχή της αναλογικότητας.
Κύριοι Λόγοι Απόφασης
Η αίτηση αναίρεσης έγινε δεκτή διότι το Εφετείο, επιδικάζοντας ως εύλογη χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης τα ποσά των 70.000 και 50.000 ευρώ αντίστοιχα, παραβίασε την αρχή της αναλογικότητας και υπερέβη τα ακραία όρια της διακριτικής του ευχέρειας. Υπό τα γενόμενα δεκτά πραγματικά περιστατικά (πλήρης τετραπληγία εφ' όρου ζωής σε εργαζόμενο 29 ετών με τρία ανήλικα τέκνα, μη αναστρέψιμες νευρολογικές βλάβες, ανάγκη συνεχούς νοσηλείας επί 24ωρο, μόνο εισόδημα από σύνταξη αναπηρίας 556,79 ευρώ, καλή οικονομική κατάσταση των υπόχρεων), τα επιδικασθέντα ποσά υπολείπονται καταφανώς των συνήθως επιδικαζόμενων σε παρόμοιες περιπτώσεις, κατά την κοινή πείρα, τη δικαστηριακή πρακτική και την περί δικαίου αντίληψη.
Τελική Απόφαση
Αναιρεί την υπ' αριθμ. 141/2013 απόφαση του Εφετείου Δυτικής Μακεδονίας κατά το αναφερόμενο στο σκεπτικό μέρος. Παραπέμπει την υπόθεση, κατά το παραπάνω μέρος, προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, που θα συγκροτηθεί από άλλους δικαστές. Και Συμψηφίζει στο σύνολό τους τα δικαστικά έξοδα μεταξύ των διαδίκων.
Ακριβές Νομικό Ερώτημα
Αν το ύψος της επιδικαζόμενης εύλογης χρηματικής ικανοποίησης λόγω ηθικής βλάβης από εργατικό ατύχημα που προκάλεσε μόνιμη ολική ανικανότητα (τετραπληγία) παραβιάζει την αρχή της αναλογικότητας και υπερβαίνει τα ακραία όρια της διακριτικής ευχέρειας του δικαστηρίου, όταν το επιδικασθέν ποσό υπολείπεται καταφανώς των συνήθως επιδικαζόμενων σε παρόμοιες περιπτώσεις ποσών.
Αναφορές σε Νόμους
Άνοιγμα απόφασης

ΑΠ 1577/2014

Αστικό Δίκαιο · Δικονομικό Δίκαιο2014Άρειος Πάγος
Σχετικότητα 96.8%
Κρίσιμα Πραγματικά Περιστατικά
Εργαζόμενος, ηλικίας 21 ετών, απασχολείτο ως μέλος συνεργείου επιχρισμάτων σε διώροφη οικοδομή. Οι κύριοι του έργου εκτελούσαν την ανέγερση με αυτεπιστασία, προσλαμβάνοντας συνεργεία, και είχαν αναθέσει σε επιβλέποντα μηχανικό τη μελέτη, άδεια και επίβλεψη από το 2000. Για τα επιχρίσματα υπεγράφη προφορική σύμβαση μίσθωσης έργου με υπεργολάβο, αμοιβής 1.500.000 δρχ. Κατά την εργασία στη βεράντα του 2ου ορόφου, κρατώντας αλουμινένια βέργα μήκους 3 μ., ο εργαζόμενος προσέγγισε την άκρη της πλάκας· η βέργα ήρθε σε επαφή με ηλεκτροφόρα καλώδια της ΔΕΗ που διέρχονταν περίπου 1,5 μ. πάνω από τον 2ο όροφο, προκαλώντας ηλεκτροπληξία και πτώση από ύψος 6-7 μ. Υπήρχε ξύλινη κολόνα ΔΕΗ με χαμηλή τάση δίπλα στην οικοδομή. Στο εργοτάξιο είχαν στηθεί εξωτερικά ικριώματα χωρίς προστατευτικές κουπαστές ή διάταξη πτώσης και δεν είχε γίνει έγγραφη ειδοποίηση προς τη ΔΕΗ για μετατόπιση/μέτρα ασφαλείας. Οι κύριοι του έργου και ο επιβλέπων απουσίαζαν κατά την εργασία. Ο εργαζόμενος υπέστη βαριές κρανιοεγκεφαλικές και θωρακικές κακώσεις, νοσηλεύθηκε σε ΜΕΘ περίπου 3 μήνες και κατόπιν σε ίδρυμα αποκατάστασης έως 20-9-2002, με μόνιμη αναπηρία άνω του 80%.
Νομική Σκέψη του Δικαστηρίου
Το άρθρο 16 § 1 του ν. 551/1915, σε συνδυασμό με τα άρθρα 914 και 932 ΑΚ και το άρθρο 662 ΑΚ, καθορίζει ότι η πλήρης αποζημίωση για περιουσιακή ζημία επί εργατικού ατυχήματος απαιτεί δόλο ή παράβαση ειδικών κανόνων ασφαλείας, ενώ η χρηματική ικανοποίηση για ηθική βλάβη θεμελιώνεται σε οποιαδήποτε αμέλεια. Τα ΠΔ 305/1996 (άρθρα 1, 2, 6, 7 και Παράρτημα IV άρθρο 5) και ΠΔ 1073/1981 (άρθρο 79) επιβάλλουν στον κύριο του έργου και στον επιβλέποντα καθήκον λήψης μέτρων και έγγραφης ειδοποίησης της ΔΕΗ όταν διέρχονται πλησίον ηλεκτροφόροι αγωγοί. Το δικαστήριο δέχθηκε ότι στις 14-12-2001, σε διώροφη οικοδομή, ο εργαζόμενος με αλουμινένια βέργα 3 μ. ήλθε σε επαφή με καλώδια ΔΕΗ που διέρχονταν ~1,5 μ. πάνω από τον 2ο όροφο, χωρίς προστατευτικές κουπαστές ή διάταξη πτώσης, και χωρίς προγενέστερη έγγραφη ειδοποίηση στη ΔΕΗ. Επακολούθησε ηλεκτροπληξία και πτώση 6-7 μ., με βαριές κακώσεις και μόνιμη αναπηρία >80%. Οι κύριοι του έργου εκτελούσαν με αυτεπιστασία και ο επιβλέπων είχε γνώση του κινδύνου. Διαπιστώθηκε συνυπαιτιότητα του παθόντος σε ποσοστό 30%. Εφαρμόζοντας τα ανωτέρω, το δικαστήριο έκρινε ότι οι παραλείψεις μέτρων ασφαλείας και μη ειδοποίησης της ΔΕΗ συνιστούν παράνομη και υπαίτια συμπεριφορά σε αιτιώδη συνάφεια με τη ζημία, θεμελιώνοντας ευθύνη εις ολόκληρο των κυρίων του έργου και του επιβλέποντος για ηθική βλάβη, με μείωση λόγω συνυπαιτιότητας κατά 30%.
Κύριοι Λόγοι Απόφασης
Το δικαστήριο έκρινε ότι, βάσει των παραδοχών για μη λήψη προστατευτικών μέτρων (έλλειψη κιγκλιδωμάτων/διάταξης πτώσης), μη έγγραφη ειδοποίηση προς τη ΔΕΗ κατά το άρθρο 79 ΠΔ 1073/1981, και γνώση του κινδύνου από τον επιβλέποντα, οι κύριοι του έργου και ο επιβλέπων υπέπεσαν σε παράνομες και αμελείς παραλείψεις, σε άμεση αιτιώδη συνάφεια με το ατύχημα. Η κρίση του Εφετείου περί ευθύνης εις ολόκληρο, εφαρμογής των άρθρων 914 και 932 ΑΚ και περί συνυπαιτιότητας 30% ήταν νομίμως και επαρκώς αιτιολογημένη, χωρίς παραβίαση ουσιαστικού δικαίου ούτε έλλειψη νόμιμης βάσης (άρθρο 559 ΚΠολΔ). Οι αιτιάσεις για αοριστία, για μη νόμιμη λήψη ενόρκων βεβαιώσεων (άρθρο 270 § 2 ΚΠολΔ), και για επιβολή προσωπικής κράτησης απορρίφθηκαν ως αόριστες ή απαράδεκτες, καθόσον αφορούσαν εκτίμηση πραγματικών περιστατικών ή δεν είχαν προταθεί παραδεκτώς. Συνεπώς, οι λόγοι αναίρεσης κρίθηκαν αβάσιμοι ή απαράδεκτοι.
Τελική Απόφαση
Απορρίπτει την από 12 Δεκεμβρίου 2013 αίτηση των Π. Κ., Β. Κ., Γ. Κ. και Π. Κ. για αναίρεση της υπ'αριθ. 3562/2013 απόφασης του Εφετείου Αθηνών. Καταδικάζει τους αναιρεσείοντες στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσιβλήτου τα οποία ορίζει στο ποσό των δύο χιλιάδων επτακοσίων (2.700) ευρώ. Διατάσσει την εισαγωγή του κατατεθέντος παραβόλου στο Δημόσιο Ταμείο.
Ακριβές Νομικό Ερώτημα
Αν, σε εργατικό ατύχημα, για τη χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης αρκεί οποιαδήποτε αμέλεια του εργοδότη ή του επιβλέποντος κατά τα άρθρα 914 και 932 ΑΚ, και αν ο κύριος του έργου και ο επιβλέπων μηχανικός υπέχουν υποχρέωση λήψης μέτρων ασφαλείας και έγγραφης ειδοποίησης της ΔΕΗ όταν διέρχονται πλησίον του εργοταξίου ηλεκτροφόροι αγωγοί.
Αναφορές σε Νόμους
Άνοιγμα απόφασης

ΑΠ 1778/2012

Εργατικό Δίκαιο · Δικονομικό Δίκαιο2012Άρειος Πάγος
Σχετικότητα 96.7%
Κρίσιμα Πραγματικά Περιστατικά
Εργαζόμενος, υπαγόμενος στην ασφάλιση του ΙΚΑ, υπέστη εργατικό ατύχημα κατά την εκτέλεση της εργασίας, με συνέπεια αναπηρία. Εργαζόταν ως ηλεκτρολόγος εγκαταστάτης και προέβαλε ότι η αναπηρία αποτελεί εμπόδιο στη δραστηριοποίηση ως ελεύθερος επαγγελματίας με ιδιόκτητο συνεργείο, με προσδοκώμενα εισοδήματα τουλάχιστον τριπλάσια από τον μισθό μισθωτού. Επικαλέστηκε περιουσιακή ζημία συνολικού ύψους 400.000 ευρώ λόγω της μη επαγγελματικής, οικονομικής και κοινωνικής εξέλιξης που αποδίδει στην αναπηρία.
Νομική Σκέψη του Δικαστηρίου
Το άρθρο 931 ΑΚ, σε συνδυασμό με τα άρθρα 298, 299, 914, 929 και 932 ΑΚ, θεμελιώνει αυτοτελή αξίωση αποζημίωσης για μελλοντική περιουσιακή ζημία όταν η αναπηρία ή παραμόρφωση επιδρά στο μέλλον του παθόντος, διακριτή από τη χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης του άρθρου 932 ΑΚ. Περαιτέρω, κατά τα άρθρα 34 § 2 και 60 § 3 α.ν. 1846/1951 και 16 § 1 ν. 551/1915, όταν ο εργαζόμενος υπάγεται στο ΙΚΑ, ο εργοδότης απαλλάσσεται από την ευθύνη για περιουσιακή ζημία, εκτός από τη διαφορά σε περίπτωση δόλου. Το δικαστήριο διαπίστωσε ότι ο εργαζόμενος ήταν ασφαλισμένος στο ΙΚΑ, υπέστη αναπηρία από εργατικό ατύχημα και επικαλέστηκε ότι η αναπηρία εμπόδισε την μετάβασή του σε ελεύθερο επάγγελμα (ηλεκτρολόγος-εγκαταστάτης) με εισοδήματα τριπλάσια του μισθού, ζητώντας αποζημίωση 400.000 ευρώ. Ωστόσο, δεν εξειδίκευσε τον τρόπο με τον οποίο η αναπηρία αποκλείει συγκεκριμένα την επαγγελματική/οικονομική εξέλιξη ούτε ποιο είναι το μέρος της ζημίας που δεν καλύπτεται από τις παροχές του ΙΚΑ. Εφαρμόζοντας τα ανωτέρω, το δικαστήριο έκρινε ότι η αξίωση του άρθρου 931 ΑΚ για περιουσιακή ζημία δεν νομιμοποιείται έναντι εργοδότη όταν το ΙΚΑ καλύπτει την περιουσιακή ζημία, και επιπλέον το επίδικο κονδύλιο ήταν αόριστο και ανεπίδεκτο δικαστικής εκτίμησης, ελλείψει συγκεκριμένου προσδιορισμού αιτιώδους συνάφειας και μη καλυπτόμενης ζημίας.
Κύριοι Λόγοι Απόφασης
Η επίδικη αξίωση του άρθρου 931 ΑΚ κρίθηκε μη νόμιμη έναντι εργοδότη, διότι ο εργαζόμενος υπαγόταν στο ΙΚΑ που καλύπτει την περιουσιακή ζημία από εργατικό ατύχημα, ενώ η χρηματική ικανοποίηση για ηθική βλάβη κρίνεται κατά το κοινό δίκαιο. Περαιτέρω, το κονδύλιο ήταν αόριστο και ανεπίδεκτο δικαστικής εκτίμησης, αφού δεν προσδιορίστηκε ειδικά πώς η αναπηρία αποκλείει την επαγγελματική/οικονομική εξέλιξη ούτε ποιο και πόσο μέρος της ζημίας δεν καλύπτεται από τις παροχές του ΙΚΑ. Ο λόγος αναιρέσεως του άρθρου 559 αριθμ. 8 ΚΠολΔ απορρίφθηκε ως απαράδεκτος, επειδή η απόφαση στηριζόταν σε επάλληλη, αυτοτελώς στηρίζουσα το διατακτικό, αιτιολογία περί μη νομιμότητας της αξίωσης, η οποία δεν προσβλήθηκε αποτελεσματικά.
Τελική Απόφαση
Απορρίπτει την από 22-12-2011 αίτηση του Δ. Κ. για αναίρεση της 1/2010 του Εφετείου Κρήτης. Και Καταδικάζει τον αναιρεσείοντα στη δικαστική δαπάνη των αναιρεσιβλήτων, την οποία ορίζει στο ποσό των χιλίων οκτακοσίων (1.800) ευρώ.
Ακριβές Νομικό Ερώτημα
Αν ο εργαζόμενος που υπάγεται στην ασφάλιση του ΙΚΑ μπορεί να θεμελιώσει αυτοτελή αξίωση αποζημίωσης κατά το άρθρο 931 ΑΚ για μελλοντική περιουσιακή ζημία από εργατικό ατύχημα έναντι του εργοδότη, πέραν των παροχών του ΙΚΑ, και ποια η σχέση της αξίωσης αυτής με τη χρηματική ικανοποίηση του άρθρου 932 ΑΚ.
Αναφορές σε Νόμους
Άνοιγμα απόφασης

ΑΠ 1560/2025

Εργατικό Δίκαιο · Δικονομικό Δίκαιο2025Άρειος Πάγος
Σχετικότητα 96.5%
Κρίσιμα Πραγματικά Περιστατικά
Εργαζόμενος προσλήφθηκε ως πωλητής σε κατάστημα με ισόγειο ~600 τ.μ., υπόγειο ~200 τ.μ. και πατάρι ~300 τ.μ., χωρίς ανελκυστήρα. Στα καθήκοντα περιλαμβάνονταν χειρονακτική μεταφορά κιβωτίων 2 φορές εβδομαδιαίως προς υπόγειο/πατάρι, αλλαγές διακόσμησης και περιστασιακοί καθαρισμοί. Δεν υπήρχε μηχανικός εξοπλισμός (καρότσια/ανυψωτικά) ούτε κατάλληλα καθίσματα, αντίθετα με ΠΔ 397/1994 άρθρο 3 και ΠΔ 16/1996 άρθρο 10 Παρ. Ι 18.8. Στις 25-10-2001, κατά άρση βάρους, εκδηλώθηκε κήλη Ο4-Ο5· ακολούθησαν νοσηλείες και δισκεκτομή/πεταλεκτομή (7/2002). Επανήλθε τον 4/2003, αρχικά 4ωρα, μετά 8ωρα, συνεχίζοντας χειρονακτική μεταφορά· ζήτησε προφορικά απαλλαγή από βαρέα καθήκοντα. Τον 10/2005 έλαβε διοικητικά καθήκοντα αλλά συνέχισε μεταφορές. Παραιτήθηκε 4-10-2008 λόγω επιβάρυνσης· εργάστηκε αλλού 6-10-2008 έως 5/2009 και παραιτήθηκε λόγω οξύτατων συμπτωμάτων. Υποβλήθηκε σε αυχενικές/οσφυϊκές επεμβάσεις (12/2009, 2/2012). Αναπηρία συνολικά 86% (67% κινητική, 35% ψυχιατρική). Ομαδική ασφάλιση εξαιρούσε ΟΜΣΣ από 1-9-2002.
Νομική Σκέψη του Δικαστηρίου
Το άρθρο 580 § 3 ΚΠολΔ προβλέπει ότι μετά από δεύτερη αναίρεση ο Άρειος Πάγος δικάζει την ουσία, με νέα κλήση και εντός των ορίων της αναιρετικής απόφασης. Ως προς την ουσία, τα άρθρα 1-3 ν. 551/1915 και το άρθρο 662 ΑΚ ορίζουν ότι εργατικό ατύχημα υφίσταται όταν, κατά ή εξ αφορμής της εργασίας, επέρχεται βίαιη βλάβη και ο εργοδότης παραβιάζει την υποχρέωση πρόνοιας. Το άρθρο 932 ΑΚ καθορίζει κριτήρια εύλογης χρηματικής ικανοποίησης, υπό την αρχή της αναλογικότητας (άρθρα 2 §1 και 25 Σ). Το δικαστήριο διαπίστωσε ότι ο χώρος ήταν 600/200/300 τ.μ. χωρίς ανελκυστήρα, με χειρονακτική μεταφορά κιβωτίων 2 φορές εβδομαδιαίως, χωρίς μηχανικό εξοπλισμό ή καθίσματα (παραβάσεις ΠΔ 397/1994 και ΠΔ 16/1996). Η αρχική κήλη εκδηλώθηκε στις 25-10-2001 κατά άρση βάρους. Μετά νοσηλείες και επέμβαση (7/2002) ο εργαζόμενος επέστρεψε 4/2003, συνέχισε τα ίδια καθήκοντα, παραιτήθηκε 10/2008, και υπέστη περαιτέρω επεμβάσεις (12/2009, 2/2012), με συνολική αναπηρία 86%. Εφαρμόζοντας τα ανωτέρω, το δικαστήριο έκρινε ότι ο εργοδότης, γνωρίζοντας το ιατρικό ιστορικό (αναρρωτικές άδειες, ασφαλιστική εξαίρεση ΟΜΣΣ), δεν μετέβαλε τις συνθήκες, καθιστώντας την απασχόληση εξαιρετικά δυσμενή· η επιδείνωση συνιστά εργατικό ατύχημα. Η ένσταση συνυπαιτιότητας και η παραγραφή (άρθρο 937 ΑΚ) απορρίφθηκαν. Καθορίστηκε χρηματική ικανοποίηση 25.000 ευρώ, κατά αναλογικότητα.
Κύριοι Λόγοι Απόφασης
Η επιδείνωση της υγείας προήλθε από τη συνέχιση της χειρονακτικής μεταφοράς και τις δυσμενείς συνθήκες, μετά την γνωστή στον εργοδότη εκδήλωση της νόσου, χωρίς προσαρμογή καθηκόντων ή μέτρων πρόνοιας (παραβίαση άρθρου 662 ΑΚ και κανόνων ασφάλειας ΠΔ 397/1994, ΠΔ 16/1996). Οι ένορκες βεβαιώσεις της αντιδίκου με συμπλεκτική κλήτευση ήταν ανύπαρκτες ως αποδεικτικά μέσα (άρθρο 270 §2 εδ. γ’ ΚΠολΔ). Δεν αποδείχθηκε συντρέχον πταίσμα του εργαζομένου, ούτε ότι η ζημία ήταν εξυπαρχής προβλεπτή· η αξίωση δεν είχε παραγραφεί, καθώς αφορά επιδείνωση στο διάστημα 4/2003–4/10/2008. Με βάση το είδος και τη βαρύτητα της προσβολής, τις επεμβάσεις, τη μόνιμη ανικανότητα και την οικονομική κατάσταση, το εύλογο ποσό χρηματικής ικανοποίησης ορίστηκε στα 25.000 ευρώ, σύμφωνα με το άρθρο 932 ΑΚ και την αρχή της αναλογικότητας.
Τελική Απόφαση
Δικάζει αντιμωλία των διαδίκων. Δέχεται τυπικά και κατ'ουσίαν την από 4.11.2013 με αριθμ. κατάθ. 102/2013 έφεση. Εξαφανίζει την υπ' αριθμ. 148/2013 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Τρικάλων. Κρατεί και δικάζει την από 23.1.2013 αγωγή. Δέχεται εν μέρει αυτή. Υποχρεώνει την εναγομένη να καταβάλει στην ενάγουσα το ποσό των είκοσι πέντε χιλιάδων (25.000) ευρώ, με το νόμιμο τόκο από την επομένη της επίδοσης της αγωγής και μέχρι την πλήρη εξόφληση. Επιβάλλει σε βάρος της εναγομένης ανώνυμης εταιρείας τα δικαστικά έξοδα της ενάγουσας αμφότερων των βαθμών δικαιοδοσίας, τα οποία ορίζει στο ποσό των δύο χιλιάδων (2.000) ευρώ.
Ακριβές Νομικό Ερώτημα
Αν η συνέχιση της απασχόλησης ασθενούς εργαζομένου υπό τις ίδιες συνθήκες, ενώ ο εργοδότης γνωρίζει την κατάσταση της υγείας, μετατρέπει τις συνθήκες σε εξαιρετικά δυσμενείς ώστε να συνιστά βίαιο συμβάν (εργατικό ατύχημα) και θεμελιώνει ευθύνη για χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης.
Αναφορές σε Νόμους
Άνοιγμα απόφασης

ΑΠ 182/2015

Δικονομικό Δίκαιο · Εργατικό Δίκαιο2015Άρειος Πάγος
Σχετικότητα 96.5%
Κρίσιμα Πραγματικά Περιστατικά
Εργαζόμενος, ασφαλισμένος στον κύριο κοινωνικής ασφάλισης, προσλήφθηκε για εργασίες καθαρισμού και συντήρησης συγκροτήματος τριών πολυτελών κατοικιών. Εργάστηκε 6-8.6.2009 με ημερομίσθιο 40 ευρώ. Κατά τον καθαρισμό σε κεραμοσκεπή, κινήθηκε σε διάδρομο συλλογής υδάτων με πλάτος 36 εκ. (ωφέλιμο 26 εκ. λόγω προεξοχής 10 εκ.) και απόσταση 63 εκ. από την απόληξη της στέγης, χωρίς μέτρα προστασίας (ικριώματα, κιγκλιδώματα, ζώνες ασφαλείας). Έπεσε από ύψος περίπου 7 μ. σε ακάλυπτο χώρο, υπέστη πολλαπλές κακώσεις (οσφυϊκό σπόνδυλο, θώρακα, αορτή, πυέλο, άκρα) και αναπηρία 80% για την περίοδο 26-2-2010 έως 30-11-2013. Ήταν 41 ετών, έγγαμος με δύο ανήλικα τέκνα, και έλαβε σύνταξη αναπηρίας. Το ατύχημα συνδέθηκε με ελλείψεις στα μέτρα ασφαλείας του εργοδότη, ενώ του καταλογίστηκε συνυπαιτιότητα 20% λόγω κίνησης σε στενό διάδρομο.
Νομική Σκέψη του Δικαστηρίου
Το άρθρο 931 ΑΚ προβλέπει αυτοτελή αποζημίωση όταν η αναπηρία ή παραμόρφωση επιδρά στο οικονομικό μέλλον του παθόντος. Όμως τα άρθρα 34 §2 και 60 §3 α.ν. 1846/1951, σε συνδυασμό με το άρθρο 16 §1 ν. 551/1915, απαλλάσσουν τον εργοδότη από περιουσιακή αποζημίωση σε εργατικό ατύχημα ασφαλισμένου στο ΙΚΑ, διατηρώντας μόνο την αξίωση του άρθρου 932 ΑΚ για χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης. Παράλληλα, το άρθρο 300 ΑΚ επιτρέπει μείωση λόγω συντρέχοντος πταίσματος. Το δικαστήριο διαπίστωσε ότι ο εργαζόμενος, ασφαλισμένος στο ΙΚΑ, προσλήφθηκε για καθαρισμούς στις 6-8.6.2009 με ημερομίσθιο 40 ευρώ. Κατά τον καθαρισμό σε διάδρομο πλάτους 36 εκ. (ωφέλιμο 26 εκ.) χωρίς επαρκή μέτρα ασφαλείας (ικριώματα, κιγκλιδώματα, ζώνες), έπεσε από ύψος περίπου 7 μ., υπέστη βαριές κακώσεις και αναπηρία 80% (26-2-2010 έως 30-11-2013), όντας 41 ετών, έγγαμος με δύο τέκνα. Εφαρμόζοντας τον ανωτέρω κανόνα, έκρινε μη νόμιμη την αυτοτελή αποζημίωση του άρθρου 931 ΑΚ λόγω κάλυψης της περιουσιακής ζημίας από το ΙΚΑ, αναγνώρισε ευθύνη για χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης με συνεκτίμηση συνυπαιτιότητας 20% (άρθρο 300 ΑΚ) και παραλείψεων στα μέτρα ασφαλείας (ΠΔ 155/2004, 778/1980, 305/1996, 1073/1981), επιδικάζοντας 80.000 ευρώ.
Κύριοι Λόγοι Απόφασης
Απορρίφθηκαν οι λόγοι των εργοδοτών διότι το εφετείο ορθά έκρινε ότι η αξίωση για χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης από εργατικό ατύχημα υπάγεται στην ειδική εργατική διαδικασία και στην καθ’ ύλην αρμοδιότητα του Μονομελούς Πρωτοδικείου (άρθρα 16 §2, 663 §1, 664 επ. ΚΠολΔ), νομίμως κράτησε και δίκασε την υπόθεση μετά την εξαφάνιση (άρθρο 535 §1 ΚΠολΔ), έλαβε υπόψη τα προσκομισθέντα αποδεικτικά μέσα (άρθρο 559 αρ. 11 γ’ ΚΠολΔ) και οι λοιπές αιτιάσεις αφορούσαν αναιρετικώς ανέλεγκτη εκτίμηση αποδείξεων (άρθρο 561 §1 ΚΠολΔ). Απορρίφθηκε ο πρώτος λόγος του εργαζομένου διότι, ως ασφαλισμένος στο ΙΚΑ, δεν νομιμοποιείται σε αυτοτελή αποζημίωση του άρθρου 931 ΑΚ (άρθρα 34 §2, 60 §3 α.ν. 1846/1951, 16 §1 ν. 551/1915), ενώ διατηρεί μόνο την αξίωση του άρθρου 932 ΑΚ. Απορρίφθηκε ο δεύτερος (πρώτο σκέλος) ως αβάσιμος, επειδή η ένσταση συντρέχοντος πταίσματος είχε προταθεί με συγκεκριμένα περιστατικά, και τα λοιπά σκέλη διότι το εφετείο ορθά εφάρμοσε το άρθρο 300 ΑΚ και αιτιολόγησε επαρκώς τη συνυπαιτιότητα 20% και το ποσό των 80.000 ευρώ. Η εξέταση του τρίτου λόγου περί αναλογικότητας ανεστάλη κατ’ άρθρο 249 ΚΠολΔ ενόψει παραπομπής του ζητήματος στην Τακτική Ολομέλεια (1942/2013).
Τελική Απόφαση
Α). Συνεκδικάζει, α) την από 11-3-2014 αίτηση αναίρεσης και τους από 1-4-2014 πρόσθετους λόγους αυτής της ομόρρυθμης εταιρείας <<Γ. Δ. ΟΕ>> κ.λ.π. και β) την από 22-4-2014 αίτηση αναίρεσης και τους από 11-9-2014 πρόσθετους λόγους αυτής του Σ. Α., για αναίρεση της υπ` αριθμ. 7834/2013 απόφασης του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών . Β) Απορρίπτει στο σύνολό της την πρώτη από 11-3-2014 αίτηση αναίρεσης και τους από 1-4-2014 πρόσθετους λόγους αυτής Γ) Απορρίπτει τους πρώτο λόγο, όπως αυτός συμπληρώνεται με τον πρώτο λόγο των προσθέτων λόγων, δεύτερο, κατά το πρώτο σκέλος του, λόγο και δεύτερο, κατά το δεύτερο και τρίτο σκέλη του, λόγο της δεύτερης από 22-4-2014 αίτηση αναίρεσης και τους από 11-9-2014 πρόσθετους λόγους αυτής. Δ) Συμψηφίζει μεταξύ των διαδίκων τα δικαστικά έξοδα της παρούσας αναιρετικής δίκης. Και Ε) Αναβάλλει την έκδοση αποφάσεως επί του τρίτου λόγου της δεύτερης από 22-4-2014 αίτησης αναίρεσης, μέχρι να εκδοθεί απόφαση από την Τακτική Ολομέλεια του Αρείου Πάγου, για το άνω ζήτημα που έχει παραπεμφθεί σ` αυτή, με την 1942/2013 απόφαση του Α2 Τμήματος του Αρείου Πάγου
Ακριβές Νομικό Ερώτημα
Αν, σε εργατικό ατύχημα εργαζομένου ασφαλισμένου στο ΙΚΑ, υφίσταται αυτοτελής αξίωση αποζημίωσης του άρθρου 931 ΑΚ κατά του εργοδότη για αναπηρία ή αν περιορίζεται στη χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης του άρθρου 932 ΑΚ.
Αναφορές σε Νόμους
Άνοιγμα απόφασης

ΑΠ 11/2012

Εργατικό Δίκαιο · Δικονομικό Δίκαιο2012Άρειος Πάγος
Σχετικότητα 96.5%
Κρίσιμα Πραγματικά Περιστατικά
Μισθωτός με σύμβαση εξαρτημένης εργασίας αορίστου χρόνου από το 1989 απασχολούνταν ως εργάτης πρέσσας σε βιοτεχνία υποδημάτων. Στις 18-2-2003, περί ώρα 15:30, μετά τη λήξη του ωραρίου, κινήθηκε στον αύλιο χώρο προς στεγασμένο χώρο στάθμευσης που εξυπηρετούσε περίπου έξι εργαζομένους. Στην άκρη υπήρχε παλαιό κτίσμα και, επί διετία και πλέον, σωρεύονταν «μπάζα» από γκρέμισμα ορνιθώνα, εν μέρει καλυμμένα με χώμα και φύλλα. Μετά από χιονόπτωση και λιώσιμο χιονιού, ο χώρος ήταν λασπώδης και ολισθηρός. Ο μισθωτός, σπεύδοντας να ελευθερώσει δεμένο σκυλί σε απόσταση περίπου 5 μ. από το πέρας του στεγασμένου χώρου, εισήλθε απρόσεκτα στον επικίνδυνο χώρο, γλίστρησε και έπεσε με την πλάτη, προσκρούοντας σε σκληρά υπολείμματα (μπάζα). Υπέστη συντριπτικό κάταγμα Θ5-Θ6, αισθητικοκινητική παραπληγία, χειρουργήθηκε (αποσυμπίεση και σπονδυλοδεσία Θ3-Θ8), έμεινε παραπληγικός με ποσοστό αναπηρίας 80%, χωρίς έλεγχο σφιγκτήρων, με μόνιμο καθετήρα, και έλαβε σύνταξη βαρείας αναπηρίας και επίδομα παραπληγίας από 20-2-2003 έως 31-7-2010. Συνυπαιτιότητα προσδιορίστηκε σε 60% για τον μισθωτό και 40% για τον εργοδότη λόγω μη καθαρισμού και μη λήψης μέτρων ασφαλείας.
Νομική Σκέψη του Δικαστηρίου
Το άρθρο 16 § 1 του Ν. 551/1915 επιτρέπει αξίωση πλήρους αποζημίωσης για εργατικό ατύχημα σε περιπτώσεις δόλου ή παραβάσεων κανόνων ασφαλείας, ενώ η χρηματική ικανοποίηση ηθικής βλάβης στηρίζεται στις γενικές διατάξεις (άρθρα 914, 932 ΑΚ). Σε συνδυασμό με το άρθρο 662 ΑΚ και το ΠΔ 16/1996 (άρθρα 2, 4, 7§3, 10 και 22 παραρτ. ΙΙ), ο εργοδότης οφείλει καθαρισμό και ασφαλή διευθέτηση χώρων εργασίας, περιλαμβανομένων των αύλιων χώρων πρόσβασης. Το δικαστήριο δέχθηκε ότι στον αύλιο χώρο υπήρχαν σωρευμένα μπάζα επί διετία, καλυμμένα με χώμα και φύλλα, και μετά από λιώσιμο χιονιού δημιουργήθηκε λάσπη και ολισθηρότητα. Ο μισθωτός, ενεργώντας βιαστικά, εισήλθε στον χώρο, γλίστρησε και προσέκρουσε στα μπάζα, υφιστάμενος κάταγμα Θ5-Θ6 και παραπληγία 80%. Τεκμηριώθηκαν οι συνθήκες με έγγραφα και καταθέσεις. Εφαρμόζοντας τις διατάξεις, το δικαστήριο εξέτασε την αιτιώδη συνάφεια και διαπίστωσε αμέλεια του εργοδότη (μη καθαρισμός, μη μέτρα ασφαλείας) και συνυπαιτιότητα του μισθωτού. Επιπλέον, οι αναιρετικοί λόγοι περί εσφαλμένης εφαρμογής κανόνων, παραμόρφωσης εγγράφων και έλλειψης αιτιολογίας απορρίφθηκαν ως αβάσιμοι ή απαράδεκτοι, διότι αφορούσαν εκτίμηση πραγματικών περιστατικών και νομίμως συνεκτιμηθέντα αποδεικτικά μέσα.
Κύριοι Λόγοι Απόφασης
Απορρίφθηκαν οι λόγοι αναίρεσης διότι το Εφετείο ορθά ερμήνευσε και εφάρμοσε τις ουσιαστικές διατάξεις (Ν. 551/1915, άρθρα 914, 932 και 662 ΑΚ, ΠΔ 16/1996) και διέλαβε πλήρεις, σαφείς και μη αντιφατικές αιτιολογίες. Οι αιτιάσεις για τον χαρακτηρισμό του αύλιου χώρου ως «χώρου εργασίας» είναι απαράδεκτες (άρθρο 561 § 1 ΚΠολΔ) ως προσβολή της αναιρετικώς ανέλεγκτης εκτίμησης των πραγματικών περιστατικών. Ο ισχυρισμός περί λήψης μη επιτρεπτών αποδεικτικών μέσων απορρίπτεται, αφού τα νέα έγγραφα προσκομίστηκαν νομίμως στην κατ’ έφεση δίκη (άρθρα 529 § 1, 529 § 2 ΚΠολΔ) και η σχετική κρίση είναι περί πράγματα. Ο ισχυρισμός περί παραμόρφωσης εγγράφου (άρθρο 559 αριθ. 20 ΚΠολΔ) δεν αφορά διαγνωστικό λάθος αλλά αποδεικτική αξιολόγηση. Ο λόγος περί αποδοχής γεγονότων χωρίς απόδειξη (άρθρο 559 αριθ. 10 ΚΠολΔ) είναι αβάσιμος, καθώς η κρίση στηρίζεται σε μνημονευόμενα αποδεικτικά μέσα, ενώ η επίκληση παραβίασης διδαγμάτων κοινής πείρας (άρθρο 559 αριθ. 1 εδ. β’ ΚΠολΔ) αφορά εκτίμηση αποδείξεων και είναι απαράδεκτη.
Τελική Απόφαση
Απορρίπτει την από 24-12-2009 αίτηση (αρ. καταθ. 392/28-12-2009) και το από 12-4-2010 δικόγραφο προσθέτων λόγων (αρ. κατ. 89/12-4-2010) για αναίρεση της 787/2009 αποφάσεως του Εφετείου Θεσσαλονίκης. Και Καταδικάζει τις αναιρεσείουσες στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσιβλήτου τα οποία ορίζει σε χίλια οκτακόσια (1.800) ευρώ.
Ακριβές Νομικό Ερώτημα
Αν για τη χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης από εργατικό ατύχημα αρκεί οποιαδήποτε αμέλεια του εργοδότη ή των προστηθέντων κατά το άρθρο 914 ΑΚ, και αν ο αύλιος χώρος της επιχείρησης συνιστά «χώρο εργασίας» υπό το ΠΔ 16/1996 ώστε να ισχύουν οι υποχρεώσεις καθαρισμού και ασφαλούς κυκλοφορίας.
Αναφορές σε Νόμους
Άνοιγμα απόφασης

ΑΠ 1109/2022

Εργατικό Δίκαιο · Αστικό Δίκαιο2022Άρειος Πάγος
Σχετικότητα 96.4%
Κρίσιμα Πραγματικά Περιστατικά
Εργαζόμενος, ηλικίας 50 ετών, ηλεκτροσυγκολλητής, απασχολούμενος με σύμβαση εξαρτημένης εργασίας αορίστου χρόνου από 1-7-1990 σε ομόρρυθμη εταιρεία. Στις 22-9-2007, κατά την εκτέλεση εργασίας μετατροπής μεταλλικής δεξαμενής νερού (διαστάσεων 1,5 μέτρα ύψος, 70 εκατοστά διάμετρο, 200 κιλά βάρος) που έπρεπε να τοποθετηθεί σε μπετονιέρα σε ύψος 2,5 μέτρων από το έδαφος, η δεξαμενή γλίστρησε από τα πιρούνια του κλαρκ και έπεσε επάνω του. Η δεξαμενή είχε φορτωθεί στο κλαρκ χωρίς πρόσδεση, καθώς δεν υπήρχαν ιμάντες. Το κλαρκ χειριζόταν συνάδελφος χωρίς άδεια ικανότητας οδηγού. Δεν υπήρχε τεχνικός ασφαλείας. Εργαζόμενος υπέστη κάταγμα κάτω τριτημορίου κνήμης-περόνης δεξιά, ανοικτό 2ου βαθμού με σύνθλιψη μαλακών μορίων, ισχαιμικό αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο με δεξιά ημιπληγία, δυσφασία. Νοσηλεύθηκε σε πολλαπλά νοσοκομεία συνολικά για μήνες. Αναγνωρίστηκε ποσοστό αναπηρίας 80% και του χορηγήθηκε σύνταξη βαριάς αναπηρίας από εργατικό ατύχημα. Ασφαλιστική εταιρεία είχε καταβάλει ποσό 29.347,02 ευρώ.
Νομική Σκέψη του Δικαστηρίου
Το άρθρο 932 ΑΚ προβλέπει ότι σε περίπτωση αδικοπραξίας, ανεξάρτητα από την αποζημίωση για την περιουσιακή ζημία, το δικαστήριο μπορεί να επιδικάσει εύλογη χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης. Το άρθρο 300 ΑΚ ρυθμίζει τη συνυπαιτιότητα του ζημιωθέντος. Το άρθρο 3 παρ. 2 του ΠΔ 395/1994 επιβάλλει στον εργοδότη να λαμβάνει τα αναγκαία μέτρα ώστε ο εξοπλισμός εργασίας να είναι κατάλληλος και να διασφαλίζεται η υγεία των εργαζομένων. Το Εφετείο διαπίστωσε ότι οι εργοδότες δεν έλαβαν τα προσήκοντα μέτρα ασφαλείας, δεν υπήρχε τεχνικός ασφαλείας, δεν υπήρχαν ιμάντες πρόσδεσης της δεξαμενής, ο χειριστής του κλαρκ δεν είχε άδεια, και ο εργαζόμενος υπέστη σοβαρό τραυματισμό με κάταγμα, ημιπληγία, αναπηρία 80%, με αιτιώδη σύνδεσμο μεταξύ ατυχήματος και βλαβών. Εφαρμόζοντας το άρθρο 932 ΑΚ και την αρχή της αναλογικότητας, το Εφετείο έκρινε ότι το ποσό των 50.000 ευρώ είναι εύλογο, λαμβάνοντας υπόψη τις συνθήκες νοσηλείας, τη μόνιμη αναπηρία, την ηλικία (50 ετών), την κοινωνική θέση και οικονομική κατάσταση των διαδίκων, χωρίς να υπερβαίνει τα ακραία όρια της διακριτικής ευχέρειας.
Κύριοι Λόγοι Απόφασης
Η αίτηση αναίρεσης απορρίφθηκε διότι το Εφετείο δέχθηκε ορθά την αποκλειστική υπαιτιότητα των εργοδοτών για το ατύχημα, καθώς δεν έλαβαν τα απαιτούμενα μέτρα ασφαλείας (απουσία τεχνικού ασφαλείας, ιμάντων πρόσδεσης, άδειας χειριστή κλαρκ), και απέρριψε βάσιμα την ένσταση συνυπαιτιότητας του εργαζομένου. Το επιδικασθέν ποσό των 50.000 ευρώ ως χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης κρίθηκε εύλογο και σύμφωνο με την αρχή της αναλογικότητας, ενόψει της σοβαρότητας του τραυματισμού (ημιπληγία, αναπηρία 80%, μόνιμη ανικανότητα), της ηλικίας του παθόντος (50 ετών), και της δικαστηριακής πρακτικής σε παρόμοιες υποθέσεις, χωρίς να υπερβαίνει τα ακραία όρια της διακριτικής ευχέρειας του δικαστηρίου.
Τελική Απόφαση
Απορρίπτει την από 22-9-2017 αίτηση για αναίρεση της υπ' αριθμ. 52/2017 αποφάσεως του Μονομελούς Εφετείου Καλαμάτας. Και Καταδικάζει τον αναιρεσείοντα να πληρώσει στον αναιρεσίβλητο για τα δικαστικά του έξοδα, το ποσό των χιλίων οκτακοσίων (1.800) ευρώ.
Ακριβές Νομικό Ερώτημα
Αν η έλλειψη λήψης μέτρων ασφαλείας από τον εργοδότη κατά την εκτέλεση επικίνδυνης εργασίας συνιστά αποκλειστική υπαιτιότητα για εργατικό ατύχημα και αν το ύψος της χρηματικής ικανοποίησης λόγω ηθικής βλάβης που επιδικάζεται σε εργαζόμενο που υπέστη σοβαρό τραυματισμό με μόνιμη αναπηρία παραβιάζει την αρχή της αναλογικότητας.
Αναφορές σε Νόμους
Άνοιγμα απόφασης

ΑΠ 211/2022

Εργατικό Δίκαιο · Αστικό Δίκαιο2022Άρειος Πάγος
Σχετικότητα 96.3%
Κρίσιμα Πραγματικά Περιστατικά
Εργαζόμενος, γεννηθείς το 1960, πολίτης τρίτης χώρας με νόμιμη άδεια παραμονής και εργασίας στην Ελλάδα, προσλήφθηκε την 1.9.2008 με σύμβαση εξαρτημένης εργασίας αορίστου χρόνου από εταιρεία ως εργάτης γενικών καθηκόντων (καμαρώτος, καθαριστής, βαφέας) σε σκάφος αναψυχής, αντί μηνιαίων αποδοχών 900 ευρώ. Στις 3.4.2009, περί ώρα 07.30 π.μ., ενώ το πλοίο βρισκόταν σε ναυπηγείο για επισκευή, υπερυψωμένο σε ειδικούς τετράποδους πασσάλους, ο εργαζόμενος επιχείρησε να κατέλθει από την πρυμναία σκάλα του σκάφους, η οποία ήταν απασφαλισμένη χωρίς να το γνωρίζει, με αποτέλεσμα να υποχωρήσει και να πέσει από αρκετό ύψος στο τσιμεντένιο δάπεδο, υποστάς κατάγματα πτερνών άμφω. Ο εργαζόμενος ήταν έγγαμος με ένα τέκνο φοιτητή, ηλικίας 49 ετών κατά το ατύχημα. Έλαβε συνεχόμενες αναρρωτικές άδειες από 3.4.2009 έως 2.6.2009, από 2.6.2009 έως 16.7.2009, από 16.7.2009 έως 26.8.2009, από 27.8.2009 έως 10.10.2009. Η εργοδότρια κατέβαλε μισθούς έως τον Ιούλιο 2009, αλλά στις 15.10.2009 ανήγγειλε στον ΟΑΕΔ την "οικειοθελή" αποχώρηση του εργαζομένου. Η ανικανότητα για εργασία συνεχίστηκε έως τουλάχιστον τον Οκτώβριο 2011. Απώλεσε μισθούς 27 μηνών (Αύγουστος 2009 - Οκτώβριος 2011) συνολικού ποσού 24.300 ευρώ. Δαπάνησε 200 ευρώ για μίσθωση αναπηρικού αμαξιδίου, 25 ευρώ για αγορά βακτηρίας, 170 ευρώ για ειδικά παπούτσια και 60 ευρώ για ιατρική εξέταση. Ούτε η εργοδότρια ούτε ο εργαζόμενος ανήγγειλαν εμπροθέσμως το ατύχημα στο ΙΚΑ ως εργατικό.
Νομική Σκέψη του Δικαστηρίου
Το άρθρο 914 ΑΚ προβλέπει ότι όποιος ζημιώσει άλλον παράνομα και υπαίτια έχει υποχρέωση να τον αποζημιώσει, απαιτώντας ζημιογόνο συμπεριφορά, παράνομο χαρακτήρα, υπαιτιότητα, ζημία και πρόσφορο αιτιώδη σύνδεσμο. Η παράβαση από τον εργοδότη της γενικής υποχρέωσης πρόνοιας για τις συνθήκες ασφαλούς παροχής εργασίας (άρθρο 662 ΑΚ) συνιστά αδικοπραξία. Το άρθρο 932 ΑΚ επιτρέπει χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης, με το ύψος να καθορίζεται από το δικαστήριο λαμβάνοντας υπόψη το είδος της προσβολής, την έκταση της βλάβης, τη βαρύτητα του πταίσματος και την οικονομική κατάσταση των μερών. Το δικαστήριο διαπίστωσε ότι η εργοδότρια παρέλειψε να λάβει τα αναγκαία μέτρα ασφαλείας, δεν μερίμνησε ώστε η σκάλα να είναι ασφαλισμένη ούτε επέστησε την προσοχή στον εργαζόμενο, ο οποίος υπέστη κατάγματα πτερνών άμφω, απώλεσε μισθούς 27 μηνών ύψους 24.300 ευρώ και δαπάνησε 455 ευρώ για ιατρικά μέσα. Δεν αποδείχθηκε αμέλεια του εργαζομένου καθώς δεν γνώριζε ότι η σκάλα ήταν απασφαλισμένη. Εφαρμόζοντας τις διατάξεις των άρθρων 914 και 932 ΑΚ, το δικαστήριο έκρινε ότι η επιδίκαση 40.000 ευρώ για χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης δεν υπερβαίνει τα ακραία όρια της διακριτικής ευχέρειας ούτε παραβιάζει την αρχή της αναλογικότητας, ενόψει της αποκλειστικής υπαιτιότητας της εργοδότριας, της ηλικίας του εργαζομένου (49 ετών), της οικογενειακής του κατάστασης και της οικονομικής ευρωστίας της εργοδότριας.
Κύριοι Λόγοι Απόφασης
Η αίτηση αναίρεσης απορρίφθηκε διότι το Εφετείο ορθώς έκρινε την αγωγή ως ορισμένη, περιέχουσα όλα τα απαιτούμενα στοιχεία της αδικοπραξίας (ζημιογόνο συμπεριφορά, παρανομία, υπαιτιότητα, ζημία και αιτιώδη σύνδεσμο). Ορθώς δέχθηκε την αποκλειστική υπαιτιότητα της εργοδότριας για την παράλειψη λήψης μέτρων ασφαλείας και απέρριψε την ένσταση συνυπαιτιότητας του εργαζομένου. Το επιδικασθέν ποσό 40.000 ευρώ για χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης δεν υπερβαίνει τα ακραία όρια της διακριτικής ευχέρειας του δικαστηρίου ούτε παραβιάζει την αρχή της αναλογικότητας, καθώς κατά την κοινή πείρα, τη δικαστηριακή πρακτική και την περί δικαίου συνείδηση δεν υπολείπεται του συνήθως επιδικαζομένου σε παρόμοιες περιπτώσεις, ενόψει της αποκλειστικής υπαιτιότητας της εργοδότριας, του είδους και της έκτασης της σωματικής βλάβης, της απώλειας εισοδήματος 27 μηνών και της οικονομικής κατάστασης των μερών.
Τελική Απόφαση
Απορρίπτει την από 21-6-2020 αίτηση για αναίρεση της υπ' αριθμ. 360/2020 απόφασης του Μονομελούς Εφετείου Πειραιώς. Διατάσσει την εισαγωγή στο Δημόσιο Ταμείο του κατατεθέντος, για την άσκηση της ένδικης αίτησης αναίρεσης παραβόλου. Καταδικάζει τους αναιρεσείοντες στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσίβλητου, που ορίζει στο ποσό των δύο χιλιάδων επτακοσίων (2.700) ευρώ.
Ακριβές Νομικό Ερώτημα
Αν η παράλειψη του εργοδότη να λάβει τα αναγκαία μέτρα ασφαλείας κατά την εκτέλεση της εργασίας, που είχε ως συνέπεια τραυματισμό του εργαζομένου, συνιστά αδικοπραξία που δημιουργεί υποχρέωση αποζημίωσης για περιουσιακή ζημία και χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης, και αν η κρίση του δικαστηρίου ως προς το ύψος της χρηματικής ικανοποίησης υπόκειται σε αναιρετικό έλεγχο για παραβίαση της αρχής της αναλογικότητας και υπέρβαση των ακραίων ορίων της διακριτικής ευχέρειας.
Αναφορές σε Νόμους
Άνοιγμα απόφασης

ΑΠ 516/2012

Εργατικό Δίκαιο · Δικονομικό Δίκαιο2012Άρειος Πάγος
Σχετικότητα 96.1%
Κρίσιμα Πραγματικά Περιστατικά
Εργαζόμενη προσλήφθηκε στις 5-2-2001 ως πωλήτρια-ταμίας σε κατάστημα λιανικής, με έγγραφη σύμβαση αορίστου. Στις 1-12-2001 μετατράπηκε σε πλήρη απασχόληση με μικτές μηνιαίες αποδοχές 201.222 δρχ. Στις 26-1-2005 της ανατέθηκε να μετακινήσει κυλιόμενο φορητό ψυγείο (THERMOTAINER) σε διαδρόμους του καταστήματος. Κατά τη μετακίνηση παραπάτησε και παγιδεύτηκε το αριστερό πόδι μεταξύ καροτσιού και δαπέδου, με αποτέλεσμα κάκωση αχιλλείου τένοντα και μετατραυματική πάρεση περονιαίου και κνημιαίου νεύρου. Ακολούθησε επιδείνωση με χωλότητα, πόνο, χρήση βακτηριών, αισθητικές διαταραχές και καταθλιπτική συμπτωματολογία. Η αναπηρία κρίθηκε σε ποσοστό 67% και η αδυναμία για εργασία μόνιμη. Στο χώρο δεν υπήρχε ράμπα για παλετοφόρα, το δάπεδο παρουσίαζε κινδύνους ολισθήματος, δεν παρασχέθηκε εξοπλισμός ασφαλείας (γάντια, περικάρπια, προστατευτικά υποδήματα) και δεν δόθηκε εκπαίδευση για τον ορθό χειρισμό του ψυγείου.
Νομική Σκέψη του Δικαστηρίου
Το άρθρο 16 § 1 του Ν. 551/1915, σε συνδυασμό με τα άρθρα 914 και 932 ΑΚ, θεμελιώνει αξίωση χρηματικής ικανοποίησης λόγω ηθικής βλάβης όταν το εργατικό ατύχημα οφείλεται σε πταίσμα του εργοδότη ή των προστηθέντων. Το άρθρο 216 § 1 ΚΠολΔ απαιτεί σαφή έκθεση παραλείψεων, παρανομίας, υπαιτιότητας και αιτιώδους συνάφειας, ενώ το άρθρο 559 αριθ. 19 ΚΠολΔ ελέγχει την επάρκεια αιτιολογιών. Το δικαστήριο διαπίστωσε ότι η εργαζόμενη εκτελούσε την 26-1-2005 μεταφορά THERMOTAINER εκτός ειδικότητας, χωρίς εκπαίδευση και εξοπλισμό ασφαλείας, σε χώρο με ολισθηρό δάπεδο και χωρίς ράμπα. Υπέστη κάκωση και μετατραυματική πάρεση περονιαίου/κνημιαίου νεύρου, με μόνιμη αναπηρία 67% και αδυναμία για εργασία. Ιατρικές γνωματεύσεις και εξετάσεις (ηλεκτρομυογράφημα, μαγνητική) τεκμηρίωσαν την αιτιώδη συνάφεια. Εφαρμόζοντας τα ανωτέρω, έκρινε ότι αρκεί οποιαδήποτε αμέλεια των οργάνων του εργοδότη για θεμελίωση της αδικοπραξίας και της χρηματικής ικανοποίησης. Το δικόγραφο περιέγραψε συγκεκριμένες παραλείψεις (έλλειψη εκπαίδευσης, εξοπλισμού, ασφάλειας χώρου) και την αιτιώδη συνάφεια με τον τραυματισμό, ενώ οι αιτιολογίες του Εφετείου ήταν πλήρεις και μη αντιφατικές.
Κύριοι Λόγοι Απόφασης
Οι λόγοι περί απαραδέκτου λόγω αοριστίας απορρίφθηκαν διότι η αγωγή περιείχε σαφή και συγκεκριμένα περιστατικά παραλείψεων, το παράνομο και την αιτιώδη συνάφεια κατά το άρθρο 216 § 1 ΚΠολΔ. Ο ουσιαστικός λόγος απορρίφθηκε διότι αποδείχθηκε αποκλειστική υπαιτιότητα των οργάνων του εργοδότη: ανάθεση εργασίας εκτός ειδικότητας, χωρίς εκπαίδευση και χωρίς εξοπλισμό ασφαλείας, σε χώρο με κινδύνους (ολισθηρό δάπεδο, απουσία ράμπας), στοιχειοθετώντας αμέλεια κατά το άρθρο 914 ΑΚ. Ο λόγος περί έλλειψης νόμιμης βάσης (559 αριθ. 19) απορρίφθηκε διότι η απόφαση περιείχε επαρκείς, σαφείς και μη αντιφατικές αιτιολογίες για τον τραυματισμό, την μόνιμη αναπηρία 67% και την αιτιώδη συνάφεια, τεκμηριωμένες από τις ιατρικές γνωματεύσεις.
Ακριβές Νομικό Ερώτημα
Αν για την επιδίκαση χρηματικής ικανοποίησης λόγω ηθικής βλάβης από εργατικό ατύχημα αρκεί οποιαδήποτε αμέλεια του εργοδότη ή των προστηθέντων και αν το δικόγραφο της αγωγής πρέπει να εκθέτει συγκεκριμένες παραλείψεις, το παράνομο και την αιτιώδη συνάφεια κατά το άρθρο 216 ΚΠολΔ.
Αναφορές σε Νόμους
Άνοιγμα απόφασης

ΑΠ 599/2020

Δικονομικό Δίκαιο · Εργατικό Δίκαιο2020Άρειος Πάγος
Σχετικότητα 95.8%
Κρίσιμα Πραγματικά Περιστατικά
Εργαζόμενος προσλήφθηκε περί τα τέλη Ιουλίου 2004 με σύμβαση εξαρτημένης εργασίας αορίστου χρόνου για εγκατάσταση και συντήρηση συστημάτων ασφαλείας. Στις 10-3-2006 μετέβη σε εγκαταστάσεις πελάτη για επισκευή κάμερας στην εξωτερική οροφή αποθήκης. Κατά την ανάβαση στη στέγη από πλεξιγκλάς, αυτή υποχώρησε από το βάρος του, προκλήθηκε πτώση στο δάπεδο και σωματικός τραυματισμός. Δεν του είχαν παρασχεθεί μέσα ατομικής προστασίας (ζώνη πρόσδεσης, κράνος). Λόγω τραυματισμού κατέστη ανίκανος για εργασία από 10-3-2006 έως 15-6-2009. Έλαβε παροχές από το ΙΚΑ ποσού 7.648,33 ευρώ. Επιδίωξε αποκατάσταση διαφυγόντων εισοδημάτων 17.376,41 ευρώ (μετά την αφαίρεση των παροχών ΙΚΑ) και 2.880 ευρώ για βελτιωμένη διατροφή, καθώς και χρηματική ικανοποίηση για ηθική βλάβη.
Νομική Σκέψη του Δικαστηρίου
Το άρθρο 16 § 1 ν. 551/1915 ρυθμίζει την πλήρη αποζημίωση για εργατικό ατύχημα ως προς την περιουσιακή ζημία, ενώ για ηθική βλάβη εφαρμόζονται τα άρθρα 914 και 932 ΑΚ. Τα άρθρα 34 § 2 και 60 § 3 α.ν. 1846/1951 απαλλάσσουν τον εργοδότη από περιουσιακή αποζημίωση όταν ο παθών υπάγεται στην ασφάλιση ΙΚΑ, εκτός αν συντρέχει δόλος. Το άρθρο 300 ΑΚ επιτρέπει μείωση της χρηματικής ικανοποίησης λόγω συντρέχοντος πταίσματος. Διαδικαστικά, τα άρθρα 118 § 4, 566 § 1, 577 § 3, 578 και 559 ΚΠολΔ απαιτούν πλήρη παράθεση κρίσιμων παραδοχών στο αναιρετήριο, ενώ το άρθρο 559 αριθ. 11 περ. γ’ ΚΠολΔ θεμελιώνει λόγο όταν παραλείπεται συνεκτίμηση αποδεικτικών μέσων. Το δικαστήριο διαπίστωσε ότι εργαζόμενος, προσληφθείς περί τα τέλη Ιουλίου 2004, στις 10-3-2006 έπεσε από στέγη αποθήκης από πλεξιγκλάς, χωρίς να του έχουν παρασχεθεί ΜΑΠ, με αποτέλεσμα τραυματισμό και ανικανότητα προς εργασία έως 15-6-2009. Έλαβε παροχές ΙΚΑ 7.648,33 ευρώ και ζήτησε 17.376,41 ευρώ για διαφυγόντα εισοδήματα (μετά την αφαίρεση) και 2.880 ευρώ για βελτιωμένη διατροφή, καθώς και χρηματική ικανοποίηση. Δεν επικαλέσθηκε δόλο εργοδότη/προστηθέντων. Εφαρμόζοντας τα ανωτέρω, έκρινε ότι, ελλείψει επίκλησης δόλου και με παροχές ΙΚΑ, τα κονδύλια περιουσιακής αποζημίωσης είναι μη νόμιμα, ενώ η αξίωση χρηματικής ικανοποίησης κρίνεται κατά τα άρθρα 914 και 932 ΑΚ και μπορεί να μειωθεί λόγω συντρέχοντος πταίσματος (άρθρο 300 ΑΚ). Οι αναιρετικοί λόγοι περί εσφαλμένης εφαρμογής ουσιαστικού δικαίου ήταν απαράδεκτοι λόγω έλλειψης κρίσιμων παραδοχών, και ο λόγος περί μη συνεκτίμησης έγγραφου ήταν αβάσιμος, αφού προέκυπτε συνεκτίμηση όλων των πρακτικών της ποινικής δίκης.
Κύριοι Λόγοι Απόφασης
Απορρίφθηκαν ως απαράδεκτοι οι πρώτος και τέταρτος λόγοι, διότι το αναιρετήριο δεν παρέθεσε τις κρίσιμες παραδοχές της προσβαλλόμενης απόφασης (υπαιτιότητα εναγομένων, συντρέχον πταίσμα παθόντος, αιτιώδη συνάφεια, και περιστάσεις για τον προσδιορισμό του «εύλογου» της 932 ΑΚ). Ο δεύτερος λόγος απορρίφθηκε ως αβάσιμος, επειδή από τη γενική μνεία της απόφασης προέκυψε ότι συνεκτιμήθηκαν όλα τα αποδεικτικά μέσα, συμπεριλαμβανομένων των πρακτικών της 413/2010 ποινικής απόφασης. Ο τρίτος λόγος, κατά το πρώτο σκέλος του (559 αριθ. 1 ΚΠολΔ), κρίθηκε αβάσιμος: χωρίς επίκληση δόλου εργοδότη/προστηθέντων και με παροχές ΙΚΑ 7.648,33 ευρώ, τα κονδύλια 17.376,41 ευρώ (διαφυγόντα) και 2.880 ευρώ (βελτιωμένη διατροφή) ήταν μη νόμιμα. Κατά το δεύτερο σκέλος του (559 αριθ. 19 ΚΠολΔ) ήταν απαράδεκτος, αφού δεν υπήρξε ουσιαστική έρευνα του κεφαλαίου αυτού. Ο πέμπτος λόγος ήταν απαράδεκτος, ως ερειδόμενος σε αναληθή προϋπόθεση, καθόσον δεν υπήρχε αίτημα αποζημίωσης βάσει άρθρου 931 ΑΚ.
Τελική Απόφαση
Απορρίπτει την από 29-11-2017 και με αριθμό κατάθεσης 321/28-12-2017 αίτηση για αναίρεση της 2398/2017 απόφασης του Μονομελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης. Καταδικάζει τον αναιρεσείοντα στην πληρωμή χιλίων οκτακοσίων (1.800) ευρώ, για τα δικαστικά έξοδα των αναιρεσιβλήτων.
Ακριβές Νομικό Ερώτημα
Αν, σε εργατικό ατύχημα καλυπτόμενο από την ασφάλιση ΙΚΑ, αποκλείεται η περιουσιακή αποζημίωση χωρίς επίκληση και απόδειξη δόλου του εργοδότη/προστηθέντων, ενώ παραμένει η ευθύνη για χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης κατά τα άρθρα 914 και 932 ΑΚ, η οποία μπορεί να μειωθεί λόγω συντρέχοντος πταίσματος κατά το άρθρο 300 ΑΚ.
Αναφορές σε Νόμους
Άνοιγμα απόφασης

ΑΠ 671/2012

Εργατικό Δίκαιο · Αστικό Δίκαιο2012Άρειος Πάγος
Σχετικότητα 95.7%
Κρίσιμα Πραγματικά Περιστατικά
Εργοδότης εκμεταλλευόταν ξενοδοχειακή μονάδα και απασχολούσε εργαζόμενο σε λάντζα από 9/9/2005 με μηνιαίο μισθό 902,69 ευρώ. Η εργασία περιλάμβανε πλύσιμο, μεταφορά σκευών και καθαριότητα, με χρήση καροτσιού από τον μπουφέ προς την κουζίνα μέσω διαδρόμου. Μεταξύ των δαπέδων υπήρχε υψομετρική διαφορά περίπου 30 εκ., η πόρτα παρέμενε ανοικτή και το καρότσι τοποθετούνταν κοντά στην είσοδο της λάντσας. Στις 5/7/2006, μεταφέροντας δύο πιατέλες με τα χέρια και χωρίς ορατότητα της υψομετρικής διαφοράς, ο εργαζόμενος έχασε την ισορροπία, έπεσε στον διάδρομο και υπέστη σοβαρά κατάγματα και στα δύο πόδια. Δεν είχε κατασκευασθεί ράμπα με κατάλληλη κλίση μπροστά από την πόρτα. Το κτίριο είχε χαρακτηρισθεί διατηρητέο, αλλά η κατασκευή ράμπας ήταν εφικτή και δεν θα επηρέαζε τη διέλευση ή την εικόνα του κτιρίου.
Νομική Σκέψη του Δικαστηρίου
Το άρθρο 914 ΑΚ επιβάλλει ευθύνη για αδικοπραξία όταν, με πταίσμα, προκληθεί ζημία· σε συνδυασμό με τα άρθρα 299 και 932 ΑΚ και τα άρθρα 1, 2 και 16 § 1 ν. 551/1915, ο παθών από εργατικό ατύχημα δικαιούται χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης εφόσον υφίσταται οποιαδήποτε αμέλεια του εργοδότη ή των προστηθέντων. Το π.δ. 16/1996 (άρθρο 10 Παράρτημα I παρ. 10.3.1γ και παρ. 12.5) επιβάλλει δάπεδα χωρίς κινδύνους ολισθήματος και ομαλά εκατέρωθεν των θυρών. Κατά το άρθρο 300 ΑΚ, με συνδρομή πταίσματος του παθόντος, απαιτείται προβολή ενστάσεως συνυπαιτιότητας· χωρίς αυτήν, το δικαστήριο δεν την εξετάζει. Το δικαστήριο δέχθηκε ότι εργαζόμενος σε ξενοδοχειακή μονάδα, προσληφθείς στις 9/9/2005 για εργασία λάντζας με μισθό 902,69 ευρώ, μετέφερε σκεύη από τον μπουφέ στην κουζίνα μέσω διαδρόμου όπου υπήρχε υψομετρική διαφορά περίπου 30 εκ. μεταξύ δαπέδων. Στις 5/7/2006, ενώ κρατούσε δύο πιατέλες, εξήλθε από πόρτα που μένει μόνιμα ανοικτή, δεν είχε ορατότητα της υψομετρικής διαφοράς και έπεσε στον διάδρομο, υφιστάμενος σοβαρά κατάγματα και στα δύο πόδια. Ο διάδρομος ήταν ιδιαίτερα φαρδύς, με τοποθετημένα αντικείμενα, και δεν υπήρχε ράμπα με κατάλληλη κλίση. Εφαρμόζοντας τις ανωτέρω διατάξεις, το δικαστήριο εξέτασε αν η παράλειψη των νόμιμων εκπροσώπων να τοποθετήσουν ράμπα, παρά τη γνωστή υψομετρική διαφορά, παραβιάζει τις υποχρεώσεις ασφάλειας του π.δ. 16/1996, και αν τυχόν συνυπαιτιότητα του εργαζομένου είχε προταθεί. Διαπίστωσε ότι η κατασκευή ράμπας ήταν εφικτή και συμβατή με το καθεστώς διατηρητέου (ν. 1469/1950), ότι το ατύχημα δεν οφείλεται σε ολίσθημα αλλά σε πτώση λόγω διαφοράς επιπέδων, και ότι δεν προβλήθηκε ένσταση συνυπαιτιότητας, οπότε εφαρμόστηκε πλήρως το πλαίσιο ευθύνης του άρθρου 914 ΑΚ.
Κύριοι Λόγοι Απόφασης
Η προσβαλλόμενη απόφαση περιέχει πλήρεις, σαφείς και μη αντιφατικές αιτιολογίες: θεμελίωσε αμέλεια των νόμιμων εκπροσώπων μέσω της παράλειψης τοποθέτησης ράμπας παρά την υψομετρική διαφορά 30 εκ., σε παραβίαση των προδιαγραφών ασφάλειας του π.δ. 16/1996· διευκρίνισε ότι ο τραυματισμός δεν προήλθε από ολίσθημα αλλά από πτώση λόγω της διαφοράς επιπέδων· απέκρουσε τον ισχυρισμό περί απαγόρευσης κατασκευής λόγω διατηρητέου, κρίνοντας την ράμπα εφικτή και συμβατή· και επισήμανε ότι δεν προβλήθηκε ένσταση συνυπαιτιότητας, άρα τα άρθρα 300 και 330 ΑΚ δεν είχαν εφαρμογή. Ως εκ τούτου, δεν συντρέχει παραβίαση των άρθρων 1, 2, 16 ν. 551/1915, 299, 914, 932 ΑΚ, π.δ. 16/1996 ούτε των άρθρων 559 αριθ. 1 και 19 ΚΠολΔ, και οι λόγοι αναιρέσεως είναι αβάσιμοι.
Τελική Απόφαση
Απορρίπτει την από 18/4/2011 αίτηση για αναίρεση της 96/2011 αποφάσεως του Εφετείου Θεσσαλονίκης. Καταδικάζει την αναιρεσείουσα στη δικαστική δαπάνη της αναιρεσίβλητης την οποία ορίζει σε χίλια οκτακόσια (1.800) ευρώ.
Ακριβές Νομικό Ερώτημα
Αν για την επιδίκαση χρηματικής ικανοποίησης λόγω ηθικής βλάβης από εργατικό ατύχημα αρκεί οποιαδήποτε αμέλεια του εργοδότη κατά το άρθρο 914 ΑΚ και αν η συνυπαιτιότητα του παθόντος μπορεί να ληφθεί υπόψη χωρίς σχετική ένσταση του εναγομένου.
Αναφορές σε Νόμους
Άνοιγμα απόφασης

ΑΠ 52/2011

Εργατικό Δίκαιο · Δικονομικό Δίκαιο2011Άρειος Πάγος
Σχετικότητα 95.5%
Κρίσιμα Πραγματικά Περιστατικά
Εργαζόμενος απασχολείτο από το 1999 ως ανειδίκευτος εργάτης με σύμβαση αορίστου χρόνου σε επιχείρηση αντιπροσωπείας και συνεργείου αυτοκινήτων. Τον Μάιο 2001 συμφωνήθηκε να βάψει εξοχική κατοικία του εργοδότη. Στις 19.5.2001, βάφοντας εξωτερικό τοίχο με πρόχειρη μεταλλική σκαλωσιά με ρόδες, έπεσε από ύψος περίπου 6 μέτρων και υπέστη πολλαπλά κατάγματα κρανίου, κάταγμα Le Fort, ωτόρροια και ρινορραγία. Νοσηλεύθηκε στη Μονάδα Εντατικής Θεραπείας και υποβλήθηκε σε χειρουργικές επεμβάσεις, παραμένοντας σε ιατρική παρακολούθηση και φαρμακευτική αγωγή. Έλαβε από το ΙΚΑ σύνταξη ως ανάπηρος από εργατικό ατύχημα, με ποσοστό αναπηρίας 80%, για το διάστημα 1.8.2006 έως 31.7.2007, και στη συνέχεια κύρια σύνταξη λόγω βαριάς αναπηρίας 80%. Το ατύχημα αποδόθηκε στη μη τήρηση μέτρων ασφαλείας και στην μη κατασκευή σταθερής σκαλωσιάς κατά τις διατάξεις των Π.Δ. 778/1980 και 1073/1981.
Νομική Σκέψη του Δικαστηρίου
Το άρθρο 34 § 2 ΑΝ 1846/1951, σε συνδυασμό με το άρθρο 16 §§ 1 και 3 Ν. 551/1914 και το άρθρο 1 Ν. 551/1915, ορίζει ότι όταν ο παθών υπάγεται στην ασφάλιση του ΙΚΑ ο εργοδότης απαλλάσσεται από κάθε αποζημίωση περιουσιακού χαρακτήρα, εκτός αν υπάρχει δόλος. Η αξίωση χρηματικής ικανοποίησης λόγω ηθικής βλάβης παραμένει (άρθρα 914, 922, 932 ΑΚ). Για οικοδομικές εργασίες επιβάλλονται μέτρα ασφαλείας (Π.Δ. 778/1980, Π.Δ. 1073/1981, Ν. 1396/1983). Το δικαστήριο διαπίστωσε ότι ο μισθωτός εργαζόταν από το 1999, στις 19.5.2001 έπεσε από περίπου 6 μ. χρησιμοποιώντας πρόχειρη σκαλωσιά με ρόδες, υπέστη σοβαρές βλάβες και έλαβε παροχές/σύνταξη ΙΚΑ με ποσοστό αναπηρίας 80% (1.8.2006–31.7.2007 και κύρια σύνταξη). Το ατύχημα οφείλεται σε μη τήρηση προβλεπόμενων μέτρων ασφαλείας. Δόλος του εργοδότη δεν αποδείχθηκε. Εφαρμόζοντας τα ανωτέρω, έκρινε ότι, λόγω ασφάλισης στο ΙΚΑ και έλλειψης δόλου, αποκλείονται οι αξιώσεις για θετική ζημία, διαφυγόντα κέρδη και η αποζημίωση του άρθρου 931 ΑΚ, ενώ παραμένει η αξίωση χρηματικής ικανοποίησης λόγω ηθικής βλάβης βάσει πταίσματος και παραβάσεων των κανόνων ασφαλείας. Οι αιτιάσεις περί εσφαλμένης εφαρμογής και ανεπαρκούς αιτιολογίας απορρίφθηκαν (άρθρο 559 ΚΠολΔ).
Κύριοι Λόγοι Απόφασης
Δεν διαπιστώθηκε παραβίαση ουσιαστικών διατάξεων: το Εφετείο ορθά εφάρμοσε το πλαίσιο Ν. 551/1915 και ΑΝ 1846/1951, κρίνοντας ότι, εφόσον ο παθών ήταν ασφαλισμένος στο ΙΚΑ και δεν υπήρξε δόλος, ο εργοδότης απαλλάσσεται από αξιώσεις περιουσιακού χαρακτήρα (συμπεριλαμβανομένης της αποζημίωσης του άρθρου 931 ΑΚ) και παραμένει μόνο η χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης. Η απόφαση φέρει πλήρεις, σαφείς και μη αντιφατικές αιτιολογίες ως προς την έλλειψη δόλου και την εφαρμογή των διατάξεων, καθιστώντας εφικτό τον αναιρετικό έλεγχο. Επομένως, οι λόγοι του άρθρου 559 αρ. 1 ΚΠολΔ είναι αβάσιμοι. Οι λόγοι του άρθρου 559 αρ. 19 ΚΠολΔ είναι επίσης αβάσιμοι, ενώ οι επικλήσεις πλημμελειών από τους αρ. 8 και 9 ΚΠολΔ είναι απαράδεκτες λόγω μη συγκεκριμένου προσδιορισμού. Ο τέταρτος λόγος του άρθρου 559 αρ. 9 ΚΠολΔ περί αδίκαστης αίτησης απορρίπτεται, καθώς το Εφετείο απάντησε στον σχετικό ισχυρισμό. Με βάση αυτά, η αίτηση αναιρέσεως απορρίφθηκε.
Τελική Απόφαση
Απορρίπτει την από 29-12-2009 αίτηση του αναιρεσείοντος, για αναίρεση της με αριθμό 3976/2009 αποφάσεως του Εφετείου Αθηνών. Καταδικάζει τον αναιρεσείοντα στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσίβλητου, τα οποία ορίζει σε χίλια οκτακόσια (1800) ευρώ.
Ακριβές Νομικό Ερώτημα
Αν, σε εργατικό ατύχημα μισθωτού ασφαλισμένου στο ΙΚΑ, ο εργοδότης απαλλάσσεται από κάθε αξίωση περιουσιακού χαρακτήρα (συμπεριλαμβανομένης της αποζημίωσης του άρθρου 931 ΑΚ) ακόμη και σε περίπτωση ειδικής αμέλειας, και διατηρείται μόνο η αξίωση χρηματικής ικανοποίησης λόγω ηθικής βλάβης όταν υπάρχει πταίσμα.
Αναφορές σε Νόμους
Άνοιγμα απόφασης

ΑΠ 703/2013

Αστικό Δίκαιο · Δικονομικό Δίκαιο2013Άρειος Πάγος
Σχετικότητα 95.4%
Κρίσιμα Πραγματικά Περιστατικά
Εργαζόμενος οικοδόμος με σύμβαση αορίστου χρόνου, εκπαιδευμένος σε θέματα ασφαλείας, παραχωρήθηκε προσωρινά σε τεχνική εταιρεία για άντληση υδάτων σε μεγάλο εργοτάξιο. Κατόπιν εντολής εργοδηγού, ο εργαζόμενος με άλλους δύο ανέβηκε στον κάδο μηχανήματος εκσκαφής (JCB) για μεταφορά εντός του εργοταξίου, ενώ η μεταφορά προσώπων σε κάδο απαγορεύεται από το ΠΔ 395/1994 (άρθρο 2 § 4). Ο χειριστής, τελών υπό τις εντολές του εργοδηγού, ενεργοποίησε τον μοχλό κίνησης του κάδου εν κινήσει, προκαλώντας συμπίεση του αριστερού ποδιού και ακρωτηριασμό στη λισφραγγείου άρθρωση. Το ατύχημα συνέβη στις 7.3.2003, περί ώρα 09:30. Ακολούθησε χειρουργική επανασυγκόλληση, αλλά εμφανίστηκε θρόμβωση του κολοβώματος την 6η ημέρα. Ο παθών κρίθηκε ανάπηρος σε ποσοστό 67% και έλαβε σύνταξη αναπηρίας μέχρι 31.10.2005. Δεν υπήρχε διαθέσιμο άλλο μέσο μεταφοράς στο εργοτάξιο. Ο παθών είναι εργάτης-οικοδόμος, έγγαμος με τρία ανήλικα τέκνα.
Νομική Σκέψη του Δικαστηρίου
Το άρθρο 16 § 1 Ν. 551/1915 αφορά πλήρη αποζημίωση για περιουσιακή ζημία υπό προϋποθέσεις (δόλος ή παραβίαση κανόνων ασφαλείας), ενώ για χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης εφαρμόζονται οι γενικές διατάξεις του άρθρου 914 ΑΚ (πταίσμα) και ο προσδιορισμός του «εύλογου» ποσού κατά το άρθρο 932 ΑΚ. Η μεταφορά προσώπων σε κάδο εκσκαφέα απαγορεύεται από το άρθρο 2 § 4 ΠΔ 395/1994 (ως τροποπ. με ΠΔ 89/1999). Η αρχή της αναλογικότητας (άρθρο 25 § 1 Συντ.) δεν εφαρμόζεται αυτοτελώς, διότι ενσωματώνεται στον κανόνα του άρθρου 932 ΑΚ. Το δικαστήριο διαπίστωσε ότι ο εργοδηγός διέταξε μεταφορά εργαζομένων εντός κάδου JCB στις 7.3.2003, 09:30, χωρίς άλλο μέσο μετακίνησης διαθέσιμο. Ο χειριστής ενεργοποίησε τον μοχλό του κάδου εν κινήσει, προκαλώντας ακρωτηριασμό στη λισφραγγείου άρθρωση. Ο παθών υπέστη αναπηρία 67% και οικογενειακές-επαγγελματικές επιπτώσεις. Ο παθών ενήργησε κατ’ εντολή και δεν είχε εναλλακτική επιλογή. Εφαρμόζοντας τα ανωτέρω, το δικαστήριο έκρινε πταίσμα των προστηθέντων (παραβίαση ΠΔ 395/1994 και κακός χειρισμός) και απουσία συντρέχοντος πταίσματος του παθόντος. Ο καθορισμός του ύψους της χρηματικής ικανοποίησης κατ’ άρθρο 932 ΑΚ ερείδεται σε διακριτική ευχέρεια και δεν υπόκειται σε αναιρετικό έλεγχο· η επίκληση της αναλογικότητας δεν μεταβάλλει το αποτέλεσμα. Τα προσκομισθέντα έγγραφα συνεκτιμήθηκαν, έστω και χωρίς ειδική μνεία.
Κύριοι Λόγοι Απόφασης
Απορρίφθηκε ο λόγος αναιρέσεως από τον αρ. 19 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, διότι η απόφαση περιέχει πλήρεις και σαφείς αιτιολογίες για τις συνθήκες του ατυχήματος, τη παραβίαση του άρθρου 2 § 4 ΠΔ 395/1994, το πταίσμα του εργοδηγού/χειριστή και την έλλειψη συντρέχοντος πταίσματος του παθόντος. Ο λόγος περί παραβίασης του άρθρου 932 ΑΚ και της αρχής της αναλογικότητας απορρίφθηκε ως απαράδεκτος, επειδή ο προσδιορισμός του «εύλογου» ποσού είναι αναιρετικώς ανέλεγκτος και η αναλογικότητα δεν εφαρμόζεται αυτοτελώς αλλά ενσωματώνεται στην κρίση του άρθρου 932 ΑΚ. Τέλος, ο λόγος από τον αρ. 11 περ. γ’ του άρθρου 559 ΚΠολΔ απορρίφθηκε, αφού το δικαστήριο έλαβε υπόψη όλα τα νόμιμα αποδεικτικά μέσα, περιλαμβανομένης της υπ’ αριθμ. 16558/2008 ποινικής απόφασης, ανεξαρτήτως ειδικής μνείας.
Τελική Απόφαση
Απορρίπτει την από 21-6-2012 αίτηση της Ανώνυμης Εταιρίας με την επωνυμία "ΜΟΧΛΟΣ Α.Ε" για αναίρεση της 1001/2012 αποφάσεως του Εφετείου Αθηνών. Και Καταδικάζει την αναιρεσείουσα στη δικαστική δαπάνη του αναιρεσιβλήτου, την οποία ορίζει στο ποσό των χιλίων οκτακοσίων (1.800) ευρώ.
Ακριβές Νομικό Ερώτημα
Αν η χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης από εργατικό ατύχημα θεμελιώνεται με πταίσμα του εργοδότη ή των προστηθέντων βάσει του άρθρου 914 ΑΚ, ανεξάρτητα από τις προϋποθέσεις του Ν. 551/1915 για περιουσιακή ζημία, και αν η αρχή της αναλογικότητας εφαρμόζεται αυτοτελώς ή ενσωματώνεται στην κρίση του άρθρου 932 ΑΚ για το «εύλογο» ποσό.
Αναφορές σε Νόμους
Άνοιγμα απόφασης

Μας εμπιστεύονται

ΔΣ Ξάνθης

Δικηγορικός Σύλλογος

Ξάνθη

Ν. Καραγιαννακίδης

Δικηγόρος

Θεσσαλονίκη

Α. Τράμπα

Δικηγόρος

Θεσσαλονίκη

Μ. Σαουλίδου

Δικηγόρος

Θεσσαλονίκη

Π. Μαλλίνη

Δικηγόρος

Θεσσαλονίκη

Δήμος Πύδνας-Κολινδρού

ΟΤΑ

Πιερία

Αναζητήστε για τη δική σας υπόθεση

124.000+ αποφάσεις · 24.000+ άρθρα νομοθεσίας

ή κλείστε demo 15 λεπτών →

€199,00 + ΦΠΑ/έτος Κλείστε Demo