Ελευθέρωση εγγυητή ΑΚ 862-864: πταίσμα δανειστή, παραίτηση από ασφάλειες/ενστάσεις, απαλλαγή από την εγγύηση

Δημιουργία έρευνας:

Κύρια νομική θέση:
Κατά τη νομολογία, η ένσταση ελευθέρωσης του εγγυητή κατά ΑΚ Άρθρο 862 ευδοκιμεί μόνο αν ο εγγυητής επικαλεστεί και αποδείξει συγκεκριμένα: α) πταίσμα του δανειστή, β) ότι εξαιτίας αυτού κατέστη αδύνατη η ικανοποίηση από τον πρωτοφειλέτη, και γ) την αιτιώδη συνάφεια μεταξύ των δύο. Η παραίτηση του εγγυητή από την ένσταση διζήσεως ή ακόμη και από τα ευεργετήματα των άρθρων 862 επ. δεν αποκλείει την απαλλαγή όταν συντρέχει δόλος ή βαριά αμέλεια του δανειστή, ενώ για το ΑΚ Άρθρο 863 απαιτείται παραίτηση από ασφάλεια και ζημία του εγγυητή.

1. Νομικό πλαίσιο

ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ

  • ΑΚ Άρθρο 862

Ο εγγυητής ελευθερώνεται, εφόσον από πταίσμα του δανειστή έγινε αδύνατη η ικανοποίησή του από τον οφειλέτη.
Εφαρμόζεται στις ΑΠ 1073/2015, ΕφΠειρ 123/2018, ΕφΠειρ 258/2021, ΑΠ 1159/2020, ΑΠ 1216/2019, ΕφΠειρ 230/2019, ΑΠ 377/2011, ΑΠ 419/2013, ΑΠ 2115/2025, ΑΠ 999/2013, ΕφΠειρ 211/2023, ΕφΠειρ 715/2020, ΑΠ 1886/2014, ΑΠ 1993/2022.

  • ΑΚ Άρθρο 863

Ο εγγυητής ελευθερώνεται, εφόσον ο δανειστής παραιτήθηκε από ασφάλειες που υπήρχαν αποκλειστικά για την απαίτησή του, για την οποία είχε δοθεί η εγγύηση με αποτέλεσμα να ζημιωθεί ο εγγυητής.
Εφαρμόζεται στις ΑΠ 1073/2015, ΑΠ 1159/2020, ΕφΠειρ 555/2024.

  • ΑΚ Άρθρο 864

Όταν η κύρια οφειλή αποσβεστεί, ο εγγυητής ελευθερώνεται, εκτός αν η απόσβεση επήλθε από δικό του πταίσμα.
Δεν εντοπίζεται ειδική νομολογιακή ανάπτυξη του άρθρου αυτού στο συγκεκριμένο ερώτημα πέρα από την κανονιστική του λειτουργία.

  • ΑΚ Άρθρο 855

Ο εγγυητής έχει δικαίωμα να αρνηθεί την καταβολή της οφειλής, ωσότου ο δανειστής επιχειρήσει αναγκαστική εκτέλεση εναντίον του πρωτοφειλέτη και αυτή αποβεί άκαρπη (ένσταση δίζησης).

  • ΑΚ Άρθρο 857

Ο εγγυητής δεν έχει την ένσταση της δίζησης, ιδίως αν παραιτήθηκε απ’ αυτήν ή εγγυήθηκε ως αυτοφειλέτης.

  • ΑΚ Άρθρο 853

Ο εγγυητής μπορεί να προτείνει εναντίον του δανειστή τις μη προσωποπαγείς ενστάσεις του πρωτοφειλέτη.

  • ΑΚ Άρθρο 330

Ορίζει την έννοια της αμέλειας. Εφαρμόζεται ιδίως στις ΑΠ 1159/2020, ΑΠ 2115/2025, ΑΠ 1993/2022.

  • ΑΚ Άρθρο 332

Άκυρη είναι κάθε εκ των προτέρων συμφωνία με την οποία αποκλείεται ή περιορίζεται η ευθύνη από δόλο ή βαριά αμέλεια.
Εφαρμόζεται στις ΑΠ 1073/2015, ΕφΠειρ 258/2021, ΑΠ 1216/2019, ΕφΠειρ 230/2019, ΑΠ 377/2011, ΑΠ 419/2013, ΑΠ 2115/2025, ΕφΠειρ 211/2023, ΕφΠειρ 715/2020, ΑΠ 1886/2014, ΑΠ 1993/2022.

  • ΑΚ Άρθρο 867 και ΑΚ Άρθρο 868

Ρυθμίζουν ειδικές περιπτώσεις ελευθέρωσης του εγγυητή λόγω μη δικαστικής επιδίωξης της απαίτησης μετά από αξίωση του εγγυητή. Πρόκειται για δικαιώματα ενδοτικού δικαίου και μπορεί να συμφωνηθεί παραίτηση: ΑΠ 2115/2025.

Βάρος απόδειξης

Γενικός κανόνας είναι το ΚΠολΔ Άρθρο 338: κάθε διάδικος οφείλει να αποδείξει τα πραγματικά περιστατικά που θεμελιώνουν τον ισχυρισμό του. Για το συγκεκριμένο ουσιαστικό ζήτημα, το βάρος απόδειξης προσδιορίζεται νομολογιακά: ο εγγυητής φέρει το βάρος επίκλησης και απόδειξης του πταίσματος, της αδυναμίας ικανοποίησης και της αιτιώδους συνάφειας.

2. Νομολογία

Α) Ενισχυτικά επιχειρήματα

  • ΑΠ 419/2013

Σχετικότητα: Η υπόθεση αφορά παρατεταμένη αδράνεια τράπεζας μετά την καταγγελία, ενώ υπήρχαν πλοία που υποβαθμίζονταν και μπορούσαν να αποτελέσουν πηγή ικανοποίησης.
Κρίση: Η οφειλή ανερχόταν σε 20.397.828 δρχ. και τόκους 9.263.304 δρχ. Τα πλοία πωλήθηκαν το 1995 για 60.002.000 δρχ., ενώ η αξία τους είχε εκτιμηθεί περί τα 100.000.000 δρχ.
Εφαρμογή: Υποστηρίζει ισχυρά ότι η παρατεταμένη αδράνεια του δανειστή, όταν οδηγεί σε απομείωση της αξίας των ασφαλειών ή της περιουσίας από την οποία θα μπορούσε να ικανοποιηθεί, μπορεί να συνιστά τουλάχιστον βαριά αμέλεια κατά ΑΚ Άρθρο 862.

  • ΑΠ 377/2011

Σχετικότητα: Η υπόθεση αφορά ενεργητική κακή διαχείριση ποσού που είχε προσφερθεί για εξόφληση του δανείου.
Κρίση: Κατατέθηκαν 4.000.000 δολ. στις 23-4-1977. Η τράπεζα δημιούργησε χρεωστικές διαφορές, με ενδεικτικό παράδειγμα τόκο κατάθεσης 8.883,33 δολ. έναντι τόκων δανείου 149.589,04 δολ.
Εφαρμογή: Θεμελιώνει ότι όχι μόνο η αδράνεια αλλά και θετικές πράξεις κακής διαχείρισης του δανειστή μπορούν να συνιστούν βαριά αμέλεια και να επιφέρουν ελευθέρωση του εγγυητή κατά ΑΚ Άρθρο 862.

  • ΕφΠειρ 258/2021

Σχετικότητα: Η υπόθεση αφορά πολλαπλές υπαίτιες ενέργειες της δανείστριας που συνέβαλαν στην οικονομική κατάρρευση της πρωτοφειλέτιδας.
Κρίση: Η διαταγή πληρωμής αφορούσε 750.941,17 ευρώ κεφάλαιο, τόκους από 21-3-2008 και 23.000 ευρώ έξοδα. Η τράπεζα είχε εισπράξει 933.692 ευρώ από ενεχυρασμένο λογαριασμό, ενώ είχε καταβάλει εγγυητική επιστολή 1.170.004 ευρώ.
Εφαρμογή: Είναι η ισχυρότερη απόφαση υπέρ εγγυητή όταν υπάρχουν συγκεκριμένες υπαίτιες πράξεις του δανειστή με σαφή αιτιώδη σύνδεσμο προς την αφερεγγυότητα του πρωτοφειλέτη. Επιβεβαιώνει επίσης ότι η παραίτηση από το άρθρο 862 δεν καλύπτει δόλο ή βαριά αμέλεια, κατ’ εφαρμογή των ΑΚ Άρθρο 332 και ΑΚ Άρθρο 174.

  • ΕφΠειρ 211/2023

Σχετικότητα: Η υπόθεση αφορά μη έγκαιρη καταγγελία και μη επίσπευση εκτέλεσης επί ενυπόθηκου σκάφους, με αποτέλεσμα απομείωση της αξίας του.
Κρίση: Χορηγηθέν κεφάλαιο 380.000 €. Κατά τη λήξη η οφειλή ήταν 422.523,20 €, ενώ στις 23.10.2017 464.154,25 €, μειωθείσα κατά 2.643,35 €, με υπολειπόμενο 461.510,90 €.
Εφαρμογή: Ενισχύει το επιχείρημα ότι η μεθοδευμένη αδράνεια στην καταγγελία και στην εκτέλεση επί εμπράγματης ασφάλειας, όταν οδηγεί σε απομείωση της αξίας της, μπορεί να θεμελιώσει απαλλαγή κατά ΑΚ Άρθρο 862.

  • ΕφΠειρ 555/2024

Σχετικότητα: Η υπόθεση αφορά ευθέως παραίτηση του δανειστή από εμπράγματες ασφάλειες που υπερκάλυπταν την απαίτηση.
Κρίση: Η διαχειρίστρια αποδέχθηκε καταβολή 850.000 ευρώ και συναίνεσε στην εξάλειψη πολλών προσημειώσεων, μεταξύ αυτών α’ τάξης 4.250.000 ευρώ. Οι εναπομείνασες εξασφαλίσεις ήταν γ’ τάξης επί δύο διαμερισμάτων συνολικής αξίας 277.000 ευρώ, ενώ ακολούθησε κατάσχεση εννέα ιδιοκτησιών εκτίμησης 1.149.000 ευρώ.
Εφαρμογή: Είναι η κρισιμότερη απόφαση για το ΑΚ Άρθρο 863. Υποστηρίζει ότι η παραίτηση από ασφάλειες που υπερκάλυπταν την απαίτηση, με γνώση των συνεπειών, συνιστά δόλο ή τουλάχιστον βαριά αμέλεια και ελευθερώνει τον εγγυητή.

Β) Αντιμετώπιση αντιρρήσεων

  • ΑΠ 1073/2015

Στηρίζει τη θέση ότι η ένσταση απορρίπτεται όταν είναι αόριστη. Στην υπόθεση δεν προσδιορίστηκαν οι αξίες των ακινήτων, τα συγκεκριμένα περιουσιακά στοιχεία της πρωτοφειλέτριας και τα πραγματικά δεδομένα που να θεμελιώνουν γνώση του δανειστή για επερχόμενη αφερεγγυότητα.
Αντίκρουση: Ο ισχυρισμός του εγγυητή πρέπει να εξειδικεύει αξίες, χρόνο, περιουσιακά στοιχεία και αιτιώδη σύνδεσμο. Αν αυτά υπάρχουν, η απόφαση διαφοροποιείται.

  • ΑΠ 1159/2020

Στηρίζει τη θέση ότι η απλή αδράνεια ως προς εμπράγματη ασφάλεια δεν αρκεί για το ΑΚ Άρθρο 863, αφού απαιτείται ρητή πράξη παραίτησης από την ασφάλεια. Επίσης έκρινε ότι δεν υπήρξε πταίσμα κατά ΑΚ Άρθρο 862, επειδή ο πρωτοφειλέτης δεν είχε ακίνητη περιουσία εξαρχής και η ρευστοποίηση του ενεχύρου δεν θα κάλυπτε την απαίτηση.
Αντίκρουση: Αν στην υπόθεσή σας υπάρχει θετική συναίνεση σε εξάλειψη προσημείωσης, άρση υποθήκης ή άλλη σαφής εγκατάλειψη ασφάλειας, τότε η υπόθεση διαφοροποιείται και προσεγγίζει την ΕφΠειρ 555/2024. Αντίστοιχα, αν ο πρωτοφειλέτης διέθετε επαρκή περιουσία σε κρίσιμο χρόνο, διαφοροποιείται και ως προς το ΑΚ Άρθρο 862.

3. Απαντήσεις στα επιμέρους ερωτήματα

α) Ποιο είναι το βάρος απόδειξης;

Με βάση τη νομολογία, το βάρος επίκλησης και απόδειξης το φέρει ο εγγυητής.

Αυτό προκύπτει ρητά από την ΕφΠειρ 123/2018, η οποία δέχεται ότι ο εγγυητής οφείλει να επικαλεστεί και να αποδείξει:

  • την υπαίτια συμπεριφορά του δανειστή,
  • τη συνάφεια αυτής με την αδυναμία ικανοποίησης,
  • και ειδικά ότι η έγκαιρη ικανοποίηση θα ήταν δυνατή επειδή ο πρωτοφειλέτης διέθετε επαρκή περιουσία.

Το ίδιο ενισχύεται από τις ΑΠ 1073/2015 και ΑΠ 1993/2022, όπου απορρίφθηκαν ή αναιρέθηκαν κρίσεις λόγω έλλειψης συγκεκριμένων παραδοχών για:

  • τον χρόνο που ο πρωτοφειλέτης κατέστη αναξιόχρεος,
  • την οικονομική του κατάσταση πριν από αυτό,
  • την αξία των περιουσιακών του στοιχείων,
  • και τον αιτιώδη σύνδεσμο.

Άρα, πρακτικά, ο εγγυητής πρέπει να αποδείξει σωρευτικά:
1. ποια ακριβώς πράξη ή παράλειψη του δανειστή συνιστά πταίσμα,
2. πότε έλαβε χώρα,
3. ποια ήταν τότε η περιουσιακή κατάσταση του πρωτοφειλέτη ή η αξία της ασφάλειας,
4. ότι αν ο δανειστής ενεργούσε έγκαιρα/ορθά, θα μπορούσε να ικανοποιηθεί,
5. ότι σήμερα η ικανοποίηση κατέστη αδύνατη ή ουσιωδώς δυσχερέστερη εξαιτίας αυτής της συμπεριφοράς.

β) Ποιες πράξεις ή παραλείψεις θεμελιώνουν απαλλαγή κατά ΑΚ Άρθρο 862;

Από τις αποφάσεις προκύπτουν οι εξής κατηγορίες:

1. Παρατεταμένη αδράνεια στην καταδίωξη του πρωτοφειλέτη, όταν στο μεταξύ αυτός καθίσταται αφερέγγυος

  • ΑΠ 419/2013
  • ΕφΠειρ 211/2023

2. Μη έγκαιρη καταγγελία ή μη έγκαιρο κλείσιμο λογαριασμού, εφόσον αποδεικνύεται ότι η καθυστέρηση επέτρεψε διόγκωση της οφειλής ή απώλεια δυνατότητας ικανοποίησης

  • ως πιθανή βάση: ΕφΠειρ 123/2018, ΑΠ 1886/2014, ΑΠ 1993/2022
  • αλλά απαιτείται αυστηρή εξειδίκευση· διαφορετικά απορρίπτεται.

3. Μη αξιοποίηση ή κακή διαχείριση διαθέσιμων μέσων ικανοποίησης

  • ΑΠ 377/2011: κακή διαχείριση κατατεθειμένου ποσού που θα οδηγούσε σε εξόφληση.

4. Υπαίτιες ενέργειες του δανειστή που συμβάλλουν στην οικονομική κατάρρευση του πρωτοφειλέτη

  • ΕφΠειρ 258/2021

5. Παράλειψη εκτέλεσης επί εμπράγματης ασφάλειας με αποτέλεσμα απομείωση της αξίας της, όταν συνδέεται αιτιωδώς με την αδυναμία ικανοποίησης

  • ΑΠ 419/2013
  • ΕφΠειρ 211/2023

Αντίθετα, δεν αρκούν:

  • γενικές αιτιάσεις περί αδράνειας χωρίς προσδιορισμό περιουσιακών στοιχείων: ΑΠ 1073/2015, ΕφΠειρ 123/2018
  • απλή αδράνεια χωρίς απόδειξη ότι θα υπήρχε ουσιαστικό αποτέλεσμα: ΑΠ 1159/2020
  • μη λήψη μέτρων για δικαίωμα του πρωτοφειλέτη κατά τρίτου, όταν αυτό κρίνεται εκτός πεδίου του ΑΚ Άρθρο 862: ΑΠ 2115/2025

γ) Τι απαιτείται για απαλλαγή κατά ΑΚ Άρθρο 863;

Για το ΑΚ Άρθρο 863 απαιτούνται:
1. ύπαρξη ασφάλειας αποκλειστικά για την ασφαλιζόμενη απαίτηση,
2. παραίτηση του δανειστή από αυτήν,
3. ζημία του εγγυητή.

Η ΑΠ 1159/2020 δέχεται ότι απλή αδράνεια δεν αρκεί· απαιτείται ρητή πράξη παραίτησης από την ασφάλεια.

Η ΕφΠειρ 555/2024 είναι η πιο ευνοϊκή απόφαση για τον εγγυητή: δέχθηκε απαλλαγή όταν ο δανειστής συναίνεσε σε εξάλειψη προσημειώσεων που υπερκάλυπταν την απαίτηση, αφήνοντας ουσιαστικά ακάλυπτη την απαίτηση και στρεφόμενος μετά αποκλειστικά κατά του εγγυητή.

Η ΑΠ 1073/2015 δείχνει ότι χωρίς προσδιορισμό αξιών και ζημίας, η ένσταση απορρίπτεται ως αόριστη.

δ) Τι σημαίνει το ΑΚ Άρθρο 864 στο πλαίσιο του ερωτήματος;

Το ΑΚ Άρθρο 864 ορίζει ότι όταν η κύρια οφειλή αποσβεστεί, ο εγγυητής ελευθερώνεται, εκτός αν η απόσβεση επήλθε από δικό του πταίσμα.
Δεν εντοπίζεται ειδική νομολογιακή ανάπτυξη για ιδιαίτερο ζήτημα εφαρμογής του άρθρου αυτού στο συγκεκριμένο πραγματικό. Άρα, στο πλαίσιο της παρούσας έρευνας, το άρθρο λειτουργεί ως γενικός κανόνας παρεπόμενου χαρακτήρα της εγγύησης.

ε) Ισχύει η απαλλαγή αν ο εγγυητής έχει παραιτηθεί από την ένσταση διζήσεως ως αυτοφειλέτης;

Ναι, κατ’ αρχήν η παραίτηση από την ένσταση διζήσεως δεν αποκλείει την επίκληση του ΑΚ Άρθρο 862.

Αυτό προκύπτει από:

  • ΑΠ 999/2013: η εφαρμογή του άρθρου 862 δεν αποκλείεται από παραίτηση του εγγυητή από το δικαίωμα διζήσεως κατά ΑΚ Άρθρο 855
  • ΑΠ 1886/2014: η παραίτηση από διζήση δεν αποκλείει την εφαρμογή του άρθρου 862
  • ΑΠ 377/2011, ΑΠ 419/2013, ΕφΠειρ 258/2021, ΕφΠειρ 211/2023: όλες αφορούν εγγυητές ως αυτοφειλέτες ή με ευρείες παραιτήσεις, χωρίς αυτό να αποκλείει κατ’ αρχήν την ένσταση.

Ωστόσο, πρέπει να γίνει διάκριση:

  • Η παραίτηση από τη διζήση κατά ΑΚ Άρθρο 857 σημαίνει ότι ο δανειστής δεν υποχρεούται να στραφεί πρώτα κατά του πρωτοφειλέτη.
  • Δεν σημαίνει όμως ότι ο δανειστής μπορεί ατιμωρητί, με δόλο ή βαριά αμέλεια, να ματαιώσει την ικανοποίησή του από τον πρωτοφειλέτη.

Επιπλέον, η νομολογία δέχεται ότι ακόμη και παραίτηση από τα ίδια τα δικαιώματα των άρθρων 862 επ. είναι κατ’ αρχήν δυνατή, αλλά μόνο για ελαφρά αμέλεια:

  • ΑΠ 1216/2019
  • ΑΠ 1073/2015
  • ΕφΠειρ 258/2021
  • ΑΠ 2115/2025

Άρα:

  • αν αποδεικνύεται μόνο ελαφρά αμέλεια και υπάρχει έγκυρη παραίτηση από το άρθρο 862, ο εγγυητής ενδέχεται να μη ελευθερώνεται: ΑΠ 1216/2019
  • αν αποδεικνύεται δόλος ή βαριά αμέλεια, η παραίτηση δεν ισχύει λόγω ΑΚ Άρθρο 332 και ΑΚ Άρθρο 174.

4. Προτεινόμενη επιχειρηματολογία

Κύρια επιχειρήματα υπέρ του εγγυητή

1. Αυστηρή σύνδεση πταίσματος - αδυναμίας ικανοποίησης

  • Επικαλεστείτε ΑΚ Άρθρο 862 και τις ΑΠ 419/2013, ΕφΠειρ 258/2021, ΕφΠειρ 211/2023.
  • Δείξτε ότι σε συγκεκριμένο χρόνο ο πρωτοφειλέτης ή η ασφάλεια είχε επαρκή αξία και ότι η αδράνεια/ενέργεια του δανειστή οδήγησε στην απώλειά της.

2. Εξειδίκευση περιουσιακών στοιχείων και χρόνου

  • Για να αποφύγετε την απόρριψη ως αόριστης ένστασης, ακολουθήστε το αρνητικό πρότυπο των ΑΠ 1073/2015, ΕφΠειρ 123/2018, ΑΠ 1993/2022.
  • Αναφέρετε συγκεκριμένα ακίνητα, κινητά, λογαριασμούς, αξίες, ημερομηνίες, στάδιο αφερεγγυότητας.

3. Αν υπάρχει άρση/εξάλειψη ασφάλειας, θεμελιώστε πρωτίστως ΑΚ Άρθρο 863

  • Επικαλεστείτε ΕφΠειρ 555/2024.
  • Τονίστε ότι δεν πρόκειται για απλή αδράνεια αλλά για θετική παραίτηση από ασφάλεια.

4. Αντιμετώπιση συμβατικής παραίτησης

  • Αν ο εγγυητής έχει παραιτηθεί ως αυτοφειλέτης ή από τα άρθρα 862 επ., επικαλεστείτε ΑΚ Άρθρο 332, ΑΚ Άρθρο 174, και τις ΑΠ 1216/2019, ΕφΠειρ 258/2021, ΑΠ 377/2011, ΑΠ 419/2013.
  • Υποστηρίξτε ότι η παραίτηση δεν καλύπτει δόλο ή βαριά αμέλεια.

Διάκριση από αντίθετη νομολογία

  • Από ΑΠ 1159/2020: αν δεν υπάρχει ρητή παραίτηση από ασφάλεια, μην στηρίξετε το επιχείρημα αποκλειστικά στο ΑΚ Άρθρο 863.
  • Από ΑΠ 1216/2019: αν τα περιστατικά δείχνουν μόνο ελαφρά αμέλεια, η ύπαρξη συμβατικής παραίτησης είναι σοβαρό εμπόδιο.
  • Από ΑΠ 1073/2015 και ΕφΠειρ 123/2018: αποφύγετε γενικόλογη επίκληση «η τράπεζα άργησε» χωρίς αποτίμηση της ζημίας.

5. Νομολογιακή ισχύς

Παγία, με μία κρίσιμη διάκριση:

  • Παγίως γίνεται δεκτό ότι το ΑΚ Άρθρο 862 απαιτεί πταίσμα, αδυναμία ικανοποίησης και αιτιώδη συνάφεια.
  • Παγίως γίνεται δεκτό ότι ο εγγυητής φέρει το βάρος ειδικής επίκλησης και απόδειξης.
  • Παγίως γίνεται δεκτό ότι η παραίτηση δεν καλύπτει δόλο ή βαριά αμέλεια.
  • Για το ΑΚ Άρθρο 863, επίσης σταθερά προκύπτει ότι απαιτείται παραίτηση από ασφάλεια και ζημία, με την ΑΠ 1159/2020 να απαιτεί ρητή πράξη παραίτησης και την ΕφΠειρ 555/2024 να δείχνει πότε αυτή θεμελιώνεται.

Η αβεβαιότητα δεν αφορά τον κανόνα, αλλά την απόδειξη των πραγματικών περιστατικών και τον χαρακτηρισμό της συμπεριφοράς ως ελαφράς ή βαριάς αμέλειας.

6. Πρακτικές συστάσεις

1. Δομήστε την ένσταση με χρονολόγιο

  • ημερομηνία υπερημερίας,
  • ημερομηνία που ο δανειστής όφειλε να ενεργήσει,
  • ημερομηνία καταγγελίας/εκτέλεσης,
  • ημερομηνία απώλειας περιουσίας ή απομείωσης ασφάλειας.

2. Αποδείξτε αξίες

  • αξία ακινήτων/πλοίων/οχημάτων/λογαριασμών στον κρίσιμο χρόνο,
  • ύψος απαίτησης τότε,
  • ποιο μέρος θα καλυπτόταν αν ο δανειστής ενεργούσε έγκαιρα.

3. Μην αρκεστείτε σε γενική επίκληση “αδράνειας”

  • Χρησιμοποιήστε το πρότυπο των ΑΠ 1993/2022 και ΕφΠειρ 123/2018 ως checklist για το τι πρέπει να περιληφθεί.

4. Αν υπάρχει εξάλειψη προσημείωσης/υποθήκης, προτάξτε το ΑΚ Άρθρο 863

  • με κύρια παραπομπή στην ΕφΠειρ 555/2024.

5. Αν υπάρχει συμβατική παραίτηση του εγγυητή

  • εξετάστε αν τα περιστατικά αρκούν για χαρακτηρισμό ως βαριά αμέλεια ή δόλο· αλλιώς η ΑΠ 1216/2019 είναι δυσμενής.

6. Πρώτες αποφάσεις που θα επικαλούμουν σε υπόμνημα υπέρ εγγυητή

  • ΑΠ 419/2013
  • ΕφΠειρ 258/2021
  • ΕφΠειρ 555/2024
  • επικουρικά ΑΠ 377/2011 και ΕφΠειρ 211/2023

Οι απαντήσεις παράγονται με τεχνητή νοημοσύνη και ενδέχεται να περιέχουν σφάλματα. Επαληθεύστε τις παραπομπές πριν από κάθε χρήση.

ΑΚ Άρθρο 862

Αστικός Κώδικας (Π.Δ. 456/1984)
Σχετικότητα 95.9%
Κείμενο Άρθρου
ΑΚ Άρθρο 862: Απόσβεση της εγγύησης Ο εγγυητής ελευθερώνεται, εφόσον από πταίσμα του δανειστή έγινε αδύνατη η ικανοποίησή του από τον οφειλέτη.

ΑΚ Άρθρο 863

Αστικός Κώδικας (Π.Δ. 456/1984)
Σχετικότητα 95.7%
Κείμενο Άρθρου
ΑΚ Άρθρο 863: Ο εγγυητής ελευθερώνεται, εφόσον ο δανειστής παραιτήθηκε από ασφάλειες που υπήρχαν αποκλειστικά για την απαίτησή του, για την οποία είχε δοθεί η εγγύηση με αποτέλεσμα να ζημιωθεί ο εγγυητής.

ΑΚ Άρθρο 864

Αστικός Κώδικας (Π.Δ. 456/1984)
Σχετικότητα 94.8%
Κείμενο Άρθρου
ΑΚ Άρθρο 864: Όταν η κύρια οφειλή αποσβεστεί, ο εγγυητής ελευθερώνεται, εκτός αν η απόσβεση επήλθε από δικό του πταίσμα.

ΑΚ Άρθρο 857

Αστικός Κώδικας (Π.Δ. 456/1984)
Σχετικότητα 91.6%
Κείμενο Άρθρου
ΑΚ Άρθρο 857: Ο εγγυητής δεν έχει την ένσταση της δίζησης: 1. Αν παραιτήθηκε απ' αυτήν, και ιδίως αν εγγυήθηκε ως αυτοφειλέτης. 2. Αν η δίωξη του πρωτοφειλέτη έγινε σημαντικά δύσκολη λόγω μεταβολής της κατοικίας ή διαμονής του μετά τη συνομολόγηση της εγγύησης. 3. Αν ο πρωτοφειλέτης κηρύχθηκε σε κατάσταση πτώχευσης και ο δανειστής δεν έχει ενέχυρο σε πράγμα του. 4. Αν είναι φανερό ότι η αναγκαστική εκτέλεση εναντίον του πρωτοφειλέτη θα απέβαινε άκαρπη.

ΑΚ Άρθρο 868

Αστικός Κώδικας (Π.Δ. 456/1984)
Σχετικότητα 91.5%
Κείμενο Άρθρου
ΑΚ Άρθρο 868: Αν στην περίπτωση του προηγούμενου άρθρου απαιτείται καταγγελία του δανειστή για να γίνει απαιτητή η κύρια οφειλή, ο εγγυητής μπορεί, αφού περάσει ένα έτος αφότου εγγυήθηκε, να αξιώσει από το δανειστή να καταγγείλει και να επιδιώξει δικαστικώς την απαίτησή του μέσα σε ένα μήνα, και να συνεχίσει χωρίς υπαίτια καθυστέρηση τη διαδικασία. Αν ο δανειστής δεν συμμορφωθεί με την αξίωση του εγγυητή, ο εγγυητής ελευθερώνεται.

ΑΚ Άρθρο 867

Αστικός Κώδικας (Π.Δ. 456/1984)
Σχετικότητα 90.9%
Κείμενο Άρθρου
ΑΚ Άρθρο 867: Εγγύηση για αόριστο χρόνο Εκείνος που εγγυήθηκε για αόριστο χρόνο μπορεί, όταν γίνει απαιτητή η κύρια οφειλή, να αξιώσει από το δανειστή να επιδιώξει δικαστικώς την απαίτησή του μέσα σε ένα μήνα και να συνεχίσει χωρίς υπαίτια καθυστέρηση τη διαδικασία. Αν ο δανειστής δεν συμμορφωθεί με την αξίωση του εγγυητή, ο εγγυητής ελευθερώνεται.

ΑΚ Άρθρο 853

Αστικός Κώδικας (Π.Δ. 456/1984)
Σχετικότητα 88.3%
Κείμενο Άρθρου
ΑΚ Άρθρο 853: Ενστάσεις του εγγυητή Ο εγγυητής μπορεί να προτείνει εναντίον του δανειστή τις μη προσωποπαγείς ενστάσεις του πρωτοφειλέτη, και αν ακόμη αυτός παραιτηθεί απ' αυτές μετά τη συνομολόγηση της εγγύησης.

ΑΚ Άρθρο 330

Αστικός Κώδικας (Π.Δ. 456/1984)
Σχετικότητα 87.7%
Κείμενο Άρθρου
ΑΚ Άρθρο 330: Ευθύνη λόγω πταίσματος Ο οφειλέτης ενέχεται, αν δεν ορίστηκε κάτι άλλο, για κάθε αθέτηση της υποχρέωσής του από δόλο ή αμέλεια, δική του ή των νόμιμων αντιπροσώπων του. Αμέλεια υπάρχει όταν δεν καταβάλλεται η επιμέλεια που απαιτείται στις συναλλαγές.

ΑΚ Άρθρο 855

Αστικός Κώδικας (Π.Δ. 456/1984)
Σχετικότητα 85.3%
Κείμενο Άρθρου
ΑΚ Άρθρο 855: Ένσταση δίζησης Ο εγγυητής έχει δικαίωμα να αρνηθεί την καταβολή της οφειλής, ωσότου ο δανειστής επιχειρήσει αναγκαστική εκτέλεση εναντίον του πρωτοφειλέτη και αυτή αποβεί άκαρπη (ένσταση δίζησης).

ΑΚ Άρθρο 332

Αστικός Κώδικας (Π.Δ. 456/1984)Τροποποίηση: 21/08/2002
Σχετικότητα 78.9%
Κείμενο Άρθρου
ΑΚ Άρθρο 332: Συμφωνία για μη ευθύνη από πταίσμα "Άκυρη είναι κάθε εκ των προτέρων συμφωνία με την οποία αποκλείεται ή περιορίζεται η ευθύνη από δόλο ή βαριά αμέλεια. Άκυρη είναι επίσης η εκ των προτέρων συμφωνία ότι δεν θα ευθύνεται ο οφειλέτης και για ελαφριά ακόμη αμέλεια, αν ο δανειστής βρίσκεται στην υπηρεσία του οφειλέτη ή η ευθύνη προέρχεται από την άσκηση επιχείρησης για την οποία προηγήθηκε παραχώρηση της αρχής . Το ίδιο ισχύει και αν η απαλλακτική ρήτρα περιέχεται σε όρο της σύμβασης που δεν αποτέλεσε αντικείμενο ατομικής διαπραγμάτευσης ή αν με τη ρήτρα απαλλάσσεται ο οφειλέτης από την ευθύνη για προσβολή αγαθών που απορρέουν από την προσωπικότητα και ιδίως της ζωής, της υγείας, της ελευθερίας ή της τιμής".

ΑΠ 1073/2015

Δικονομικό Δίκαιο · Αστικό Δίκαιο2015Άρειος Πάγος
Σχετικότητα 96.6%
Κρίσιμα Πραγματικά Περιστατικά
Δανειστής παρείχε πίστωση με αλληλόχρεο λογαριασμό σε εταιρεία στις 2-2-1995, για την οποία τρίτος υπέγραψε ως εγγυητής, έχοντας ήδη ενεργήσει ως εγγυητής σε προγενέστερη σύμβαση στις 29-6-1994. Υπεγράφη πρόσθετη πράξη αύξησης της εγγύησης κατά 50.000.000 δρχ., σε τυποποιημένα έντυπα όμοια με την αρχική σύμβαση, την οποία ο εγγυητής γνώριζε. Μετά την αποχώρησή του από την εταιρεία, η συνεργασία συνεχίστηκε και εκδόθηκαν επιταγές από τον εγγυητή, που παραδόθηκαν ως ενέχυρο για την εξασφάλιση της απαίτησης. Ο δανειστής είχε προσημειώσει υποθήκη σε τέσσερα ακίνητα του βασικού μετόχου της εταιρείας και συναίνεσε στην ανάκλησή τους. Παράλληλα, δόθηκε προθεσμία πληρωμής μέχρι τα τέλη του 1997, οπότε η εταιρεία φέρεται ότι κατέστη αφερέγγυα.
Νομική Σκέψη του Δικαστηρίου
Το άρθρο 862 ΑΚ προβλέπει ότι ο εγγυητής ελευθερώνεται αν από πταίσμα του δανειστή καταστεί αδύνατη η ικανοποίησή του από τον οφειλέτη· παραίτηση ισχύει μόνο για ελαφρά αμέλεια, όχι για δόλο ή βαριά αμέλεια (άρθρα 332 και 174 ΑΚ). Το άρθρο 863 ΑΚ ορίζει ότι ο εγγυητής ελευθερώνεται αν ο δανειστής παραιτηθεί από ασφάλειες αποκλειστικά για την απαίτηση και προκληθεί ζημία στον εγγυητή. Το δικαστήριο διαπίστωσε ότι ο εγγυητής είχε ήδη εγγυηθεί προγενέστερες συμβάσεις (29-6-1994, 2-2-1995) και υπέγραψε πρόσθετη αύξηση 50.000.000 δρχ. σε όμοια τυποποιημένα έντυπα, γνωρίζοντας τους όρους. Παρέμειναν συναλλακτικές σχέσεις και παραδόθηκαν επιταγές ως ενέχυρο. Αναφέρθηκαν τέσσερα ακίνητα με προσημείωση υπέρ του δανειστή και ανάκλησή της, χωρίς να προσδιορίζονται οι αξίες ή συγκεκριμένα περιουσιακά στοιχεία της εταιρείας πριν τον 6/1995, ούτε πραγματικά δεδομένα που να τεκμηριώνουν γνώση του δανειστή για επερχόμενη αφερεγγυότητα. Εφαρμόζοντας τα άρθρα 862 και 863 ΑΚ, έκρινε ότι χωρίς συγκεκριμένα στοιχεία για αξίες, περιουσιακή κατάσταση και αιτιώδη συνάφεια, δεν θεμελιώνεται πταίσμα (δόλος/βαριά αμέλεια) ή ζημία από παραίτηση ασφάλειας, άρα δεν συντρέχουν οι προϋποθέσεις ελευθέρωσης του εγγυητή.
Κύριοι Λόγοι Απόφασης
Η αίτηση αναιρέσεως απορρίφθηκε διότι: (α) οι αιτιάσεις περί απάτης προσέβαλαν την αναιρετικώς ανέλεγκτη εκτίμηση πραγματικών περιστατικών (άρθρο 561 παρ. 1 ΚΠολΔ), (β) ο ισχυρισμός περί μη λήψης υπόψη «πράγματος» δεν στοιχειοθετήθηκε (άρθρο 559 αρ. 8 ΚΠολΔ), (γ) οι ενστάσεις ελευθέρωσης του εγγυητή βάσει των άρθρων 862 και 863 ΑΚ κρίθηκαν αόριστες, επειδή δεν προσδιορίστηκαν η αξία των τεσσάρων ακινήτων, συγκεκριμένα περιουσιακά στοιχεία της πρωτοφειλέτριας πριν τον Ιούνιο 1995 και γεγονότα που να θεμελιώνουν γνώση του δανειστή για αδυναμία εκπλήρωσης, και (δ) ο λόγος του άρθρου 559 αρ. 11γ ΚΠολΔ ήταν αβάσιμος, αφού το Εφετείο έλαβε υπόψη και συνεκτίμησε τις ένορκες καταθέσεις μαζί με τα λοιπά αποδεικτικά μέσα.
Τελική Απόφαση
Απορρίπτει την από 20 Νοεμβρίου 2012 αίτηση του Ε. Α. για αναίρεση της 1517/2011 αποφάσεως του Εφετείου Θεσσαλονίκης. Καταδικάζει τον αναιρεσείοντα στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσίβλητης, το ποσόν των οποίων ορίζει σε δύο χιλιάδες επτακόσια (2.700) ευρώ. Διατάσσει την εισαγωγή του παραβόλου στο Δημόσιο Ταμείο.

ΕφΠειρ 123/2018

Αστικό Δίκαιο · Τραπεζικό Δίκαιο2018Εφετείο Πειραιώς
Σχετικότητα 96.5%
Κρίσιμα Πραγματικά Περιστατικά
Εκκαλείται η 3956/2015 απόφαση του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Πειραιώς, η οποία, κατά τακτική διαδικασία, δέχθηκε την αγωγή του ενάγοντος και υποχρέωσε τους εναγόμενους, ως πρωτοφειλέτρια εταιρία και εγγυητή, εις ολόκληρον. Οι εναγόμενοι, ως εκκαλούντες, προέβαλαν λόγους εσφαλμένης ερμηνείας νόμου και πλημμελούς εκτίμησης αποδείξεων. Η ένδικη σχέση προέρχεται από σύμβαση πίστωσης με ανοικτό αλληλόχρεο λογαριασμό της 5-2-2007 μέχρι 1.000.000 ευρώ ή ισόποσο σε δολάρια ΗΠΑ, με όρους εκτοκισμού, δυνατότητα καταγγελίας και ανατοκισμού. Ο δεύτερος εναγόμενος εγγυήθηκε ως αυτοφειλέτης, παραιτούμενος από την ένσταση διζήσεως και αποδεχόμενος μεταβολές των όρων. Υπήρξε διαδοχή πιστωτικού ιδρύματος και σύσταση μεταβατικού πιστωτικού ιδρύματος, με καταγγελία άδειας του Ταχυδρομικού Ταμιευτηρίου. Προδικαστικά, από το 2009 έως το 2010 οι πλευρές διαπραγματεύθηκαν αναδιάρθρωση, με προτάσεις περαιτέρω εγγυήσεων και αναλήψεων χρέους από τρίτες εταιρίες, που δεν έγιναν δεκτές. Οι καταβολές σταμάτησαν τον Αύγουστο 2011. Απεστάλη εξώδικη όχληση 27-12-2012. Η σύμβαση καταγγέλθηκε στις 10-7-2013 και οι λογαριασμοί έκλεισαν με υπόλοιπα 437.023,91 ευρώ και 849.783,84 δολ. ΗΠΑ. Εξώδικη πρόσκληση επιδόθηκε στις 31-7-2013. Κατά την κατάθεση αγωγής (20-1-2015) η οφειλή ήταν 437.102,70 ευρώ και 849.783,84 δολ. ΗΠΑ (κατά μετατροπή 624.703,26 ευρώ). Το Πρωτοδικείο επιδίκασε συνολικά 1.061.805,96 ευρώ με τόκο από 1-8-2013.
Νομική Σκέψη του Δικαστηρίου
Κατά το άρθρο 862 ΑΚ ο εγγυητής ελευθερώνεται αν από πταίσμα του δανειστή κατέστη αδύνατη η ικανοποίησή του από τον οφειλέτη· την υπαίτια συμπεριφορά και τη συνάφεια με την αδυναμία ικανοποίησης οφείλει να επικαλεστεί και να αποδείξει ο εγγυητής. Ως πταίσμα μπορεί, κατά τις περιστάσεις, να συνιστά και η επί μακρόν αμέλεια του δανειστή να επιδιώξει είσπραξη, εφόσον ο οφειλέτης στο μεταξύ κατέστη αφερέγγυος. Απαιτείται ειδικός ισχυρισμός ότι η έγκαιρη ικανοποίηση θα ήταν δυνατή, επειδή ο οφειλέτης διέθετε επαρκή περιουσία, ώστε να τελεσφορούσε η εκτέλεση. Κατά το άρθρο 863 ΑΚ ο εγγυητής ελευθερώνεται αν ο δανειστής παραιτήθηκε από ασφάλειες αποκλειστικά για την απαίτηση, με ζημία του εγγυητή. Εξετάστηκε επίσης ένσταση κατ’ άρθρο 288 ΑΚ λόγω μη πληροφόρησης του εγγυητή. Αποδείχθηκε ότι από το 2009 έως και Σεπτέμβριο 2011 τα μέρη βρίσκονταν, με πρωτοβουλία των οφειλετών, σε διαπραγματεύσεις αναδιάρθρωσης· οι καταβολές σταμάτησαν τον Αύγουστο 2011. Η πιστώτρια απέρριψε προτάσεις ανάληψης χρέους/εγγυήσεων (μεταξύ άλλων λόγω όρου άρσης προσωπικών εγγυήσεων και ζημιογόνων οικονομικών στοιχείων της προτεινόμενης εταιρίας). Εξώδικη όχληση απεστάλη στις 27-12-2012 και καταγγελία στις 10-7-2013, με επιδόσεις 7-1-2013 και 31-7-2013. Ο δεύτερος εναγόμενος ήταν μέχρι Αύγουστο 2011 ο μοναδικός μέτοχος και διευθύνων σύμβουλος της πρωτοφειλέτριας και συμμετείχε/γνώριζε τις διαπραγματεύσεις και την εξέλιξη της πίστωσης. Τα υπόλοιπα λογαριασμών και η οφειλή προκύπτουν από τα βιβλία της τράπεζας και δεν αμφισβητήθηκαν ειδικώς. Με βάση τα ανωτέρω, ο λόγος περί ελευθερώσεως του εγγυητή απορρίφθηκε ως μη νόμιμος: ο εγγυητής δεν επικαλέστηκε συγκεκριμένη παύση πληρωμών προ του 2011 ούτε εξήγησε γιατί η δικαστική επιδίωξη σε προγενέστερο χρόνο θα ήταν αποτελεσματική (δεν προσδιόρισε περιουσιακά στοιχεία της πρωτοφειλέτριας). Η επίκληση διαπραγματεύσεων δεν θεμελιώνει πταίσμα του δανειστή. Η ένσταση κατ’ άρθρο 288 ΑΚ απορρίφθηκε ως ουσιαστικά αβάσιμη, διότι ο εγγυητής είχε γνώση της οφειλής και ενημερώθηκε με τις επιδόσεις. Συνεπώς, οι λόγοι έφεσης απορρίφθηκαν και η εκκαλουμένη κρίθηκε ορθή.
Κύριοι Λόγοι Απόφασης
Ο λόγος έφεσης με τον οποίο προσεπικλήθηκε ελευθέρωση του εγγυητή κατά το άρθρο 862 ΑΚ απορρίφθηκε διότι, κατά τα εκτεθέντα, τα μέρη βρίσκονταν έως το 2011 σε διαπραγματεύσεις, δεν προσετέθη ειδικός ισχυρισμός περί παύσης καταβολών πριν τον Αύγουστο 2011 ούτε εξειδικεύθηκε γιατί η προγενέστερη δικαστική επιδίωξη θα τελεσφορούσε (έλλειψη επίκλησης επαρκούς περιουσίας της πρωτοφειλέτριας). Η κρίση του Πρωτοδικείου περί απόρριψης της ένστασης επιβεβαιώθηκε. Ο λόγος έφεσης περί μη πληροφόρησης του εγγυητή (288 ΑΚ) απορρίφθηκε ως ουσιαστικά αβάσιμος, αφού ο εγγυητής, ως μοναδικός μέτοχος και διευθύνων σύμβουλος μέχρι Αύγουστο 2011, γνώριζε την εξέλιξη της πίστωσης και έλαβε τις εξώδικες οχλήσεις (7-1-2013, 31-7-2013). Κατ’ ακολουθία, η έφεση απορρίφθηκε ως ουσιαστικά αβάσιμη, επιβλήθηκαν δικαστικά έξοδα σε βάρος των εκκαλούντων κατά τα άρθρα 176, 183, 191 παρ. 2 ΚΠολΔ, και διατάχθηκε η εισαγωγή στο Δημόσιο Ταμείο του παραβόλου που προκαταβλήθηκε (ποσού 200,00 ευρώ) κατά το άρθρο 495 παρ. 4 εδ. δ ΚΠολΔ.
Τελική Απόφαση
ΔΕΧΕΤΑΙ τυπικά και ΑΠΟΡΡΙΠΤΕΙ αυτήν στην ουσία της . ΔΙΑΤΑΣΣΕΙ την εισαγωγή στο Δημόσιο Ταμείο των παραβόλων με αριθμούς ……../2015 σειράς Α ΤΑΧΔΙΚ και ……../2016 σειράς Α Δημοσίου. ΚΑΤΑΔΙΚΑΖΕΙ τους εκκαλούντες στα δικαστικά έξοδα του εφεσιβλήτου, του παρόντος βαθμού δικαιοδοσίας, ποσού εξακοσίων (600) ευρώ.

ΕφΠειρ 258/2021

Αστικό Δίκαιο · Τραπεζικό Δίκαιο2021Εφετείο Πειραιώς
Σχετικότητα 96.3%
Κρίσιμα Πραγματικά Περιστατικά
Σε δεύτερο βαθμό εκδικάστηκε έφεση της εκκαλούσας (πιστωτικό ίδρυμα υπό ειδική εκκαθάριση) κατά της υπ’ αριθμ. 1647/2019 απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Πειραιώς, η οποία είχε δεχθεί ανακοπή των εφεσιβλήτων και ακυρώσει διαταγή πληρωμής. Η έφεση προσέβαλε την ουσιαστική κρίση και την εκτίμηση αποδείξεων. Οι εφεσίβλητοι (δύο άνδρες) ήταν εγγυητές, εις ολόκληρον, σε σύμβαση πίστωσης με ανοιχτό αλληλόχρεο λογαριασμό της πρωτοφειλέτιδας ανώνυμης εταιρείας. Η διαταγή πληρωμής (2015) αφορούσε 750.941,17 ευρώ κεφάλαιο, τόκους από 21-3-2008 και 23.000 ευρώ έξοδα. Προβλήθηκαν λόγοι: ελευθέρωση εγγυητών κατ’ άρθρο 862 ΑΚ λόγω πταίσματος της δανείστριας και, επικουρικά, καταχρηστικότητα (άρθρο 281 ΑΚ) και ζητήματα τόκων. Προηγήθηκαν: σύμβαση πίστωσης (2005) με αύξηση ορίου (2006) και εγγυήσεις των εφεσιβλήτων. Η εκκαλούσα ενήργησε ως ανάδοχος/σύμβουλος στην απόπειρα εισαγωγής/πώλησης της εταιρείας και ως μεσεγγυούχος μετοχών. Εκδόθηκε υπ’ αριθμ. …./6-8-2007 εγγυητική επιστολή 1.170.004 ευρώ υπέρ τρίτου, η οποία καταβλήθηκε· εισπράχθηκαν 933.692 ευρώ από ενεχυρασμένο λογαριασμό και παρέμεινε υπόλοιπο 236.312 ευρώ. Η αρχική καταγγελία της πίστωσης (Μάρτιος 2008) κρίθηκε άκυρη, επιβλήθηκαν και ακυρώθηκαν κατασχέσεις επί μετοχών παρά όρους μεσεγγύησης. Μετά ματαίωση εξαγοράς και διακοπές υπηρεσιών ΟΤΕ, η πρωτοφειλέτιδα κατέρρευσε και κηρύχθηκε σε πτώχευση (2009). Το 2015 επανακαταγγέλθηκε η σύμβαση και εκδόθηκε η διαταγή πληρωμής.
Νομική Σκέψη του Δικαστηρίου
Κατά το άρθρο 862 ΑΚ ο εγγυητής ελευθερώνεται αν από πταίσμα του δανειστή κατέστη αδύνατη η ικανοποίησή του από τον πρωτοφειλέτη. Πταίσμα μπορεί να συνίσταται σε πράξεις ή παραλείψεις, ακόμη και σε παράλειψη έγκαιρης καταδίωξης. Παραίτηση του εγγυητή από το ευεργέτημα αυτό είναι δυνατή μόνον για περιπτώσεις ελαφράς αμέλειας· είναι άκυρη σε δόλο ή βαριά αμέλεια (άρθρα 332, 174 ΑΚ). Η προβολή της ένστασης απαιτεί ειδική επίκληση των περιστατικών και της οικονομικής κατάστασης του πρωτοφειλέτη πριν γίνει αναξιόχρεος. Η ανακοπή κατά διαταγής πληρωμής δύναται να στηρίζεται σε λόγους κατά της ύπαρξης της απαίτησης (άρθρο 632 ΚΠολΔ). Ενστάσεις απαραδέκτου απορρίπτονται αν δεν πλήττουν τις ανωτέρω προϋποθέσεις. Αποδείχθηκαν: η εκκαλούσα ενήργησε ταυτόχρονα ως δανείστρια, ανάδοχος/σύμβουλος των μετόχων της πρωτοφειλέτιδας και διαμεσολαβητής/σύμβουλος του αντισυμβαλλόμενου επενδυτή, δημιουργώντας σύγκρουση συμφερόντων (αναφερόμενη στην ΠΔΠΕ 2577/2006). Εξέδωσε και κατέβαλε εγγυητική επιστολή 1.170.004 ευρώ προς τρίτο παρά τη γνωστοποιηθείσα δικαστική αμφισβήτηση, εισέπραξε 933.692 ευρώ από ενεχυρασμένο λογαριασμό, επέβαλε κατασχέσεις επί μετοχών κατά παράβαση σύμβασης μεσεγγύησης, προέβη σε άκυρη καταγγελία της πίστωσης παρά προσωρινή διαταγή, δεν απέδωσε τις μετοχές ώστε να καταστεί δυνατή χρηματοδότηση και συνέδραμε σε ενέργειες που οδήγησαν σε ματαίωση εξαγοράς/συγχώνευσης. Ακολούθησε οικονομική κατάρρευση και πτώχευση της πρωτοφειλέτιδας. Το Δικαστήριο αξιολόγησε ότι οι ανωτέρω συμπεριφορές της εκκαλούσας συνιστούν υπαίτιες ενέργειες με αιτιώδη συνάφεια προς την αδυναμία ικανοποίησης από την πρωτοφειλέτιδα. Η ένσταση του άρθρου 862 ΑΚ ήταν ορισμένη και παραδεκτή, ενώ οι ρήτρες παραίτησης δεν κάλυπταν δόλο/βαριά αμέλεια. Οι αντίθετοι ισχυρισμοί περί έλλειψης πταίσματος ή αιτιώδους συνάφειας και περί διαδικαστικού απαραδέκτου απορρίφθηκαν. Ως εκ τούτου, η πρωτόδικη αποδοχή της ένστασης και η ακύρωση της διαταγής πληρωμής ορθώς κρίθηκαν, η έφεση απορρίφθηκε κατ’ ουσία, ενώ δεν συνέτρεξαν οι προϋποθέσεις επιβολής χρηματικής ποινής κατ’ άρθρο 205 ΚΠολΔ.
Κύριοι Λόγοι Απόφασης
Η έφεση απορρίφθηκε κατ’ ουσία διότι οι προβαλλόμενοι λόγοι περί εσφαλμένης ερμηνείας και εφαρμογής του νόμου και κακής εκτίμησης αποδείξεων δεν ευδοκίμησαν: η ένσταση ελευθερώσεως του εγγυητή κατ’ άρθρο 862 ΑΚ ήταν ορισμένη και νόμιμη, οι ρήτρες παραίτησης δεν κάλυπταν δόλο/βαριά αμέλεια, και από τις αποδείξεις προέκυψε υπαίτια συμπεριφορά της δανείστριας με αιτιώδη συνάφεια προς την αδυναμία ικανοποίησης από την πρωτοφειλέτιδα. Η πρωτόδικη κρίση ήταν ορθή. Τα δικαστικά έξοδα του δευτέρου βαθμού συμψηφίσθηκαν, επειδή η ερμηνεία του εφαρμοσθέντος κανόνα δικαίου κρίθηκε ιδιαιτέρως δυσχερής (άρθρα 179, 183 ΚΠολΔ). Δεν συντρέχουν οι προϋποθέσεις του άρθρου 205 ΚΠολΔ για επιβολή χρηματικής ποινής στην εκκαλούσα. Διατάχθηκε η εισαγωγή στο Δημόσιο Ταμείο του κατατεθέντος παραβόλου, κατ’ άρθρο 495 παρ. 3 εδ. ε ΚΠολΔ.
Τελική Απόφαση
Δέχεται τυπικά την έφεση. Απορρίπτει αυτήν κατ΄ουσία. Συμψηφίζει τα δικαστικά έξοδα μεταξύ των διαδίκων. Διατάσσει να εισαχθεί στο δημόσιο ταμείο, το κατατεθέν, από την εκκαλούσα, παράβολο (e-παράβολο με κωδικό αριθμό ……………../2019), ποσού 100 ευρώ.

ΑΠ 1159/2020

Δικονομικό Δίκαιο · Αστικό Δίκαιο2020Άρειος Πάγος
Σχετικότητα 96.2%
Κρίσιμα Πραγματικά Περιστατικά
Δανειστής χορήγησε πίστωση μέσω πιστωτικής κάρτας το 2000 για αγορά αυτοκινήτου (NISSAN ALMERA, 1.498 κ.εκ.) τιμήματος 12.765,96 ευρώ, εξόφληση σε 60 δόσεις των 260,57 ευρώ. Συμφωνήθηκε παρακράτηση κυριότητας και ενέχυρο στο αυτοκίνητο υπέρ του δανειστή. Τρεις εγγυητές ευθύνονταν εις ολόκληρον, παραιτημένοι από ευεργέτημα διζήσεως και ενστάσεις (ΑΚ 853, 858, 862, 864, 866-868). Ο πρωτοφειλέτης από τους πρώτους μήνες καθυστέρησε δόσεις. Εστάλησαν επιστολές 26.4.2001 και 13.9.2001 προς πρωτοφειλέτη και εγγυητές. Ένας εγγυητής απεβίωσε 4.3.2002, αφήνοντας κληρονόμους (ποσοστά 8,74%, 33,04%, 24,79%), με οφειλή τότε 1.921,16 ευρώ. Καμία καταβολή 2/2002–1.3.2004· οφειλή 10.448,18 ευρώ. Εξώδικη 15.1.2004 με προθεσμία 3 ημερών και πρόσκληση απόδοσης οχήματος. Καταβολή 4.000 ευρώ στις 5.4.2004· τότε εμπορική αξία οχήματος 8.200 ευρώ, ληξιπρόθεσμη οφειλή 6.638,17 ευρώ· σε καταγγελία το σύνολο θα ανερχόταν σε 11.562,21 ευρώ. Έκτοτε καμία καταβολή. Επιστολή 27.10.2005 προς κληρονόμους (οφειλή 14.728,30 ευρώ). Εξώδικα 19.9.2006 (επίδοση 26.10.2006) και 22.11.2006 (επίδοση 22.2.2007) με καταγγελία· κατάλοιπο 17.951,25 ευρώ· αξία οχήματος 7.000 ευρώ. Ο πρωτοφειλέτης δεν διέθετε ακίνητη περιουσία.
Νομική Σκέψη του Δικαστηρίου
Το άρθρο 862 ΑΚ προβλέπει ότι ο εγγυητής ελευθερώνεται αν από πταίσμα του δανειστή κατέστη αδύνατη η ικανοποίησή του από τον οφειλέτη. Το άρθρο 863 ΑΚ απαιτεί ρητή παραίτηση του δανειστή από ασφάλεια για να απαλλαγεί ο εγγυητής· απλή αδράνεια δεν αρκεί. Κατά τα άρθρα 560 αριθ. 1 και 5 ΚΠολΔ, αναιρετικός έλεγχος χωρεί για εσφαλμένη εφαρμογή ουσιαστικού δικαίου και μη λήψη υπόψη ουσιωδών ισχυρισμών. Το δικαστήριο διαπίστωσε ότι ο πρωτοφειλέτης δεν είχε ακίνητη περιουσία ήδη κατά τη σύμβαση, υπήρχαν τρεις εγγυητές, και ο δανειστής απέστειλε οχλήσεις (26.4.2001, 13.9.2001, 15.1.2004, 27.10.2005, 19.9.2006, 22.11.2006). Στις 5.4.2004 καταβλήθηκαν 4.000 ευρώ· τότε η αξία του ενεχύρου ήταν 8.200 ευρώ, η ληξιπρόθεσμη οφειλή 6.638,17 ευρώ, ενώ σε καταγγελία το σύνολο θα ανερχόταν σε 11.562,21 ευρώ. Το 22.11.2006 το κατάλοιπο ήταν 17.951,25 ευρώ και η αξία του οχήματος 7.000 ευρώ. Εφαρμόζοντας τα ανωτέρω, έκρινε ότι δεν αποδείχθηκε πταίσμα του δανειστή που να κατέστησε αδύνατη την ικανοποίηση από τον πρωτοφειλέτη· οι ενέργειές του ήταν εύλογες και η ρευστοποίηση του ενεχύρου δεν θα κάλυπτε την απαίτηση και τα έξοδα. Δεν υπήρξε ρητή πράξη παραίτησης από το ενέχυρο κατά το άρθρο 863 ΑΚ. Οι ουσιώδεις ισχυρισμοί περί μεταβολής περιουσίας και αξίας του οχήματος ελήφθησαν υπόψη.
Κύριοι Λόγοι Απόφασης
Ο αναιρετικός λόγος κατ’ άρθρο 560 αριθ. 1 ΚΠολΔ απορρίφθηκε διότι, με βάση τις παραδοχές ότι ο πρωτοφειλέτης στερούνταν ακίνητης περιουσίας εξαρχής, ότι ο δανειστής απέστειλε επανειλημμένες οχλήσεις και ότι η ρευστοποίηση του ενεχυρασμένου οχήματος (αξία 8.200 ευρώ το 2004, 7.000 ευρώ το 2006) δεν επαρκούσε για την κάλυψη της συνολικής απαίτησης (6.638,17 ευρώ ληξιπρόθεσμη τότε και 11.562,21 ευρώ σε περίπτωση καταγγελίας· κατάλοιπο 17.951,25 ευρώ το 2006), δεν συνέτρεξε πταίσμα του δανειστή κατά το άρθρο 862 ΑΚ. Ο λόγος από τον αριθ. 5 του άρθρου 560 ΚΠολΔ απορρίφθηκε γιατί οι κρίσιμοι ισχυρισμοί περί αξίας ενεχύρου και περιουσιακής κατάστασης συνεκτιμήθηκαν. Ο λόγος περί άρθρου 863 ΑΚ απορρίφθηκε, διότι δεν υπήρξε θετική πράξη παραίτησης από το ενέχυρο· η απλή αδράνεια δεν αρκεί για απαλλαγή του εγγυητή.
Τελική Απόφαση
Απορρίπτει την από 26-9-2018 αίτηση των Κ. Κ. και λοιπών, για αναίρεση της με αριθμό 599/2018 απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών. Διατάσσει να εισαχθεί στο δημόσιο ταμείο το παράβολο που κατατέθηκε για την άσκηση της αναίρεσης. Καταδικάζει τους αναιρεσείοντες στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσίβλητης, τα οποία ορίζει στο ποσό των δύο χιλιάδων επτακοσίων (2.700) ευρώ.

ΑΠ 1216/2019

Αστικό Δίκαιο · Δικονομικό Δίκαιο2019Άρειος Πάγος
Σχετικότητα 96.0%
Κρίσιμα Πραγματικά Περιστατικά
Πιστωτικός συνεταιρισμός χορήγησε σύμβαση πίστωσης με ανοικτό λογαριασμό ύψους 30.000.000 δρχ. σε πιστούχο που ασχολούνταν με εμπόριο ζωοτροφών και ηλεκτρικών ειδών. Εγγυητής εγγυήθηκε την πλήρη εξόφληση του χρεωστικού υπολοίπου, παραιτούμενος από το δικαίωμα διζήσεως και τις ενστάσεις των άρθρων 862 επ. ΑΚ. Ο λογαριασμός εξασφαλίστηκε με ενεχυρίαση επιταγών πελατείας του πιστούχου, χωρίς προσημείωση υποθήκης λόγω καλής οικονομικής κατάστασης του πιστούχου. Από τέλη Δεκεμβρίου 2001 άρχισαν οικονομικές δυσχέρειες με απλήρωτες επιταγές. Τους μήνες Μάρτιο και Απρίλιο 2002 εκδόθηκαν πολλές διαταγές πληρωμής σε βάρος του πιστούχου. Ο πιστούχος συνέχισε να χρησιμοποιεί την πίστωση μέχρι 15.7.2002, οπότε ο πιστωτικός συνεταιρισμός έκλεισε τον λογαριασμό με χρεωστικό υπόλοιπο 44.896,00 ευρώ. Η ακίνητη περιουσία του πιστούχου είχε προσημειωθεί από Αγροτική Τράπεζα στις 31.5.2000 για 85.000.000 δρχ., η κινητή περιουσία (ΙΧΕ αξίας 10.805,00 ευρώ, εμπορεύματα αξίας 69.442,00 ευρώ, κινητά πράγματα αξίας 5.340,00 ευρώ) κατασχέθηκε από τρίτους δανειστές τον Ιούνιο-Ιούλιο 2002.
Νομική Σκέψη του Δικαστηρίου
Το άρθρο 862 ΑΚ προβλέπει ότι ο εγγυητής ελευθερώνεται εφόσον από πταίσμα του δανειστή έγινε αδύνατη η ικανοποίησή του από τον οφειλέτη. Η διάταξη έχει ενδοτικό χαρακτήρα και ο εγγυητής μπορεί να παραιτηθεί εκ των προτέρων του ευεργετήματος, όχι όμως για δόλο ή βαριά αμέλεια του δανειστή (άρθρο 332 ΑΚ). Πταίσμα εκδηλώνεται με ενέργειες ή παραλείψεις που καθιστούν αδύνατη την ικανοποίηση από τον πρωτοφειλέτη. Το δικαστήριο διαπίστωσε ότι από Δεκέμβριο 2001 άρχισαν οικονομικές δυσχέρειες του πιστούχου, αλλά οι επιταγές πελατείας πληρώνονταν κατά βάση εγκαίρως. Οι διαταγές πληρωμής εκδόθηκαν τέλη Μαΐου και Ιουνίου 2002, με ενδείξεις στον Τειρεσία τον Ιούλιο 2002. Οι κατασχέσεις εμπορευμάτων και κινητής περιουσίας έγιναν την ίδια περίοδο, ενώ η ακίνητη περιουσία είχε προσημειωθεί από το 2000. Εφαρμόζοντας το άρθρο 862 ΑΚ, το δικαστήριο έκρινε ότι η παράλειψη κλεισίματος του λογαριασμού πριν τις 16.7.2002 συνιστά ελαφρά αμέλεια, όχι βαριά. Επομένως, ο εγγυητής που είχε παραιτηθεί εγκύρως της ένστασης του άρθρου 862 ΑΚ δεν ελευθερώνεται από την υποχρέωση καταβολής της οφειλής.
Κύριοι Λόγοι Απόφασης
Η αίτηση αναίρεσης απορρίφθηκε διότι το Εφετείο διέλαβε επαρκείς, σαφείς και όχι αντιφατικές αιτιολογίες ως προς την ύπαρξη ελαφράς αμέλειας του πιστωτικού συνεταιρισμού και όχι βαριάς αμέλειας. Η παραδοχή ότι από Δεκέμβριο 2001 είχαν αρχίσει οικονομικά προβλήματα και ότι μετά επτά μήνες προχώρησε σε μέτρα δεν συνιστά αντίφαση, εφόσον η χρηματοδότηση συνεχιζόταν κανονικά γιατί οι επιταγές πληρώνονταν εγκαίρως και η πληροφόρηση από τον Τειρεσία για τις διαταγές πληρωμής ελήφθη στις 15.7.2002. Η παράλειψη κλεισίματος του λογαριασμού νωρίτερα συνιστά ελαφρά αμέλεια, που δεν ελευθερώνει τον εγγυητή που είχε παραιτηθεί εγκύρως της ένστασης του άρθρου 862 ΑΚ.
Τελική Απόφαση
Απορρίπτει την από 25.5.2017 αίτηση αναίρεσης των Μ. χας Χ. Μ., Σ. Μ., Ι. Μ. και Ε. Μ. κατά της 24/2017 απόφασης του Εφετείου Κρήτης. Διατάσσει την κατάθεση του παραβόλου στο δημόσιο ταμείο. Επιβάλλει σε βάρος των αναιρεσειόντων τα δικαστικά έξοδα του αναιρεσίβλητου που ορίζει σε δύο χιλιάδες επτακόσια (2.700) ευρώ.

ΕφΠειρ 230/2019

Αστικό Δίκαιο · Τραπεζικό Δίκαιο2019Εφετείο Πειραιώς
Σχετικότητα 96.0%
Κρίσιμα Πραγματικά Περιστατικά
Εκκαλείται από τον ενάγοντα-εκκαλούντα η υπ’ αριθ. 383/2018 απόφαση του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Πειραιώς (Ναυτικό Τμήμα), η οποία απέρριψε κατ’ ουσίαν αγωγή του και επιδίκασε έξοδα εις βάρος του. Ο εκκαλών, ως εγγυητής-αυτοφειλέτης, στρέφεται κατά τραπεζικού ιδρύματος (εφεσίβλητη) ζητώντας αναγνώριση ελευθερώσεως από εγγυήσεις ή απαγόρευση ασκήσεως αξιώσεών της ως καταχρηστικών. Στις 21.06.2011 και 21.07.2011 η εφεσίβλητη, με έδρα Λονδίνο και υποκατάστημα Πειραιά, χορήγησε δύο έντοκα δάνεια σε ναυτιλιακές εταιρείες Νήσων Μάρσαλ, ποσών έως 17.000.000 USD (για ναυπήγηση του φ/γ «T.L.») και έως 14.000.000 USD (για αγορά του φ/γ «T.N.»). Λήφθηκαν εμπράγματες και ενοχικές εξασφαλίσεις (πρώτη ναυτική υποθήκη, εκχωρήσεις, εγγυήσεις διαχειρίστριας και προσωπική εγγύηση του εκκαλούντος ως αυτοφειλέτη). Οι δανειολήπτριες ανήκαν σε όμιλο του εκκαλούντος. Τα δάνεια εξυπηρετήθηκαν έως 9/2014 και 7/2015. Λόγω έντονης πτώσης ναυλαγοράς ζητήθηκαν διευκολύνσεις. Συμφωνήθηκε de facto moratorium έως 7/2016 υπό όρους. Τον 1/2016 συμφωνήθηκε πληρωμή τόκων, χωρίς τήρηση. Στις 10.03.2016 συνήφθη πίστωση 750.000 USD μέσω αλληλόχρεου, με πώληση του «T.N.» για διάλυση αντί 2.597.000 USD (15.04.2016) και υποθήκη διαμερίσματος του εκκαλούντος στην Ελβετία, η οποία δεν ολοκληρώθηκε. Συμφωνία συνολικού διακανονισμού δεν υπεγράφη. Με «Notice of Default» 15.06.2016 καταγγέλθηκαν οι συμβάσεις (υπόλοιπα 7.480.783,36 USD και 12.618.444,62 USD). Κατόπιν εντολών αγγλικού δικαστηρίου, το «T.L.» παραδόθηκε και πλειστηριάστηκε στη Ναμίμπια με πλειστηρίασμα 11.000.000 USD.
Νομική Σκέψη του Δικαστηρίου
Κατά το άρθρο 862 Α.Κ. ο εγγυητής ελευθερώνεται αν από πταίσμα του δανειστή καταστεί αδύνατη η ικανοποίησή του από τον οφειλέτη. Η εκ των προτέρων παραίτηση από το ευεργέτημα αυτό δεν ισχύει για δόλο ή βαριά αμέλεια (άρθρα 332 εδ. α΄ και 174 Α.Κ.). Πταίσμα μπορεί να συνίσταται σε ενέργειες ή παραλείψεις του δανειστή (ενδεικτικά καθυστέρηση καταδιώξεως, μη αποδοχή παροχής, παράλειψη αναγγελίας κ.λπ.), την ύπαρξη των οποίων αποδεικνύει ο εγγυητής. Κατά το άρθρο 281 Α.Κ. απαγορεύεται καταχρηστική άσκηση δικαιώματος· ως προς τράπεζες, η σχέση πιστώσεως διέπεται από τις αρχές καλής πίστης και συναλλακτικών ηθών (άρθρα 178, 200, 288 Α.Κ.), με δυνατότητα ανεκτής καθυστέρησης και αποφυγής εσπευσμένης καταγγελίας μόνο κατόπιν στάθμισης βιωσιμότητας, ασφάλειας απαιτήσεων και εντάσεως κρίσης. Έκτακτη καταγγελία ορισμένου χρόνου προϋποθέτει σπουδαίο λόγο, δηλαδή ουσιώδη διακινδύνευση της επιστροφής. Το Δικαστήριο δέχθηκε ότι τα δύο δάνεια χορηγήθηκαν με ισχυρές εξασφαλίσεις (πρώτες υποθήκες, εκχωρήσεις, εγγυήσεις). Η εξυπηρέτηση διεκόπη εντός πτωτικής ναυλαγοράς. Συμφωνήθηκε προσωρινό moratorium, δόθηκε πίστωση 750.000 USD, πωλήθηκε για διάλυση το «T.N.» (2.597.000 USD), αλλά δεν ολοκληρώθηκε υποθήκη ελβετικού ακινήτου του εκκαλούντος ούτε υπεγράφη συνολικός διακανονισμός. Η εφεσίβλητη καταγγέλλει με υπόλοιπα 7.480.783,36 USD και 12.618.444,62 USD. Με εντολές αγγλικού δικαστηρίου το «T.L.» παραδόθηκε και πλειστηριάστηκε στη Ναμίμπια έναντι 11.000.000 USD. Η τράπεζα είχε επιδείξει ανοχή, το moratorium εξαρχής ήταν εύλογης διάρκειας, η διάσωση του «T.L.» δεν ήταν βιώσιμη, και τα τιμήματα ήταν σύμμετρα με την αγορά. Εφαρμόζοντας τα ανωτέρω, το Δικαστήριο αξιολόγησε ότι δεν προέκυψε πταίσμα της τράπεζας που προκάλεσε αδυναμία ικανοποίησης από τις πρωτοφειλέτριες ώστε να ενεργοποιηθεί το άρθρο 862 Α.Κ. Ούτε η καταγγελία και οι ενέργειες ρευστοποίησης υπερέβησαν προφανώς τα όρια καλής πίστης και κοινωνικοοικονομικού σκοπού του δικαιώματος κατά το άρθρο 281 Α.Κ. Η αγωγή ήταν ουσιαστικά αβάσιμη, ορθώς απορρίφθηκε πρωτοδίκως, και η έφεση απορρίπτεται.
Κύριοι Λόγοι Απόφασης
Η έφεση απορρίφθηκε διότι, βάσει των δεκτών πραγματικών περιστατικών, η εφεσίβλητη τράπεζα δεν ενήργησε με δόλο ή αμέλεια ώστε να καταστεί αδύνατη η ικανοποίησή της από τις πρωτοφειλέτριες (άρθρο 862 Α.Κ.), επέδειξε εύλογη ανοχή (προσωρινό moratorium, πίστωση 750.000 USD), οι συνθήκες της ναυλαγοράς δεν καθιστούσαν βιώσιμη τη διάσωση του πλοίου «T.L.», και τα πλειστηριάσματα/τιμήματα ήταν ανάλογα με την κατάσταση και την αγορά· συνεπώς δεν συντρέχει καταχρηστική άσκηση του δικαιώματος καταγγελίας και ρευστοποίησης (άρθρο 281 Α.Κ.). Το πρωτοβάθμιο δικαστήριο ορθώς απέρριψε την αγωγή ως ουσιαστικά αβάσιμη. Το προκαταβληθέν παράβολο της έφεσης διατάχθηκε να εισαχθεί στο δημόσιο ταμείο κατ’ άρθρο 495§3 εδάφ. ε΄ Κ.Πολ.Δ. Τα δικαστικά έξοδα του παρόντος βαθμού επιβλήθηκαν εις βάρος του ηττώμενου εκκαλούντος υπέρ της εφεσίβλητης, σύμφωνα με τα άρθρα 183, 176 εδάφ. α΄, 189§1 και 191§2 Κ.Πολ.Δ., οριζόμενα σε 850,00€.
Τελική Απόφαση
Δέχεται τυπικά και απορρίπτει κατ΄ουσίαν την έφεση κατά της υπ΄ αριθμ. 383/2018 αποφάσεως του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Πειραιώς – Τμήμα Ναυτικών Διαφορών. Καταδικάζει τον εκκαλούντα στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων της εφεσίβλητης ορίζει δε το ποσό αυτών σε οκτακόσια πενήντα ευρώ (850,00€). Και Διατάσσει την εισαγωγή του παραβόλου στο δημόσιο ταμείο.

ΑΠ 377/2011

Δικονομικό Δίκαιο · Αστικό Δίκαιο2011Άρειος Πάγος
Σχετικότητα 95.8%
Κρίσιμα Πραγματικά Περιστατικά
Δανείστρια τράπεζα χορήγησε στις 9-4-1976 δάνειο ύψους 4.000.000 δολ. ΗΠΑ σε ναυτιλιακή εταιρεία, με εξόφληση σε δέκα εξαμηνιαίες δόσεις των 400.000 δολ. (πρώτη 30-9-1977, τελευταία 31-3-1982) και τόκους καταβαλλόμενους ανά εξαμηνία. Παρεσχέθησαν εμπράγματες ασφάλειες: υποθήκες επί των πλοίων «Δ.», «Δ(2)» και «Χ. Σ.» νηολογίου Πειραιώς. Εγγυητής ανέλαβε ως αυτοφειλέτης, με παραίτηση από ένσταση διζήσεως και από άρθρα 862, 863 ΑΚ. Τον Απρίλιο 1977 η οφειλέτρια προσέφερε προεξόφληση και κατέθεσε στις 23-4-1977 4.000.000 δολ. στο κατάστημα Λονδίνου, με εντολή για δεσμευμένο λογαριασμό ώστε να καλύπτονται οι δόσεις ή να γίνει προπληρωμή. Η τράπεζα διέσπασε το ποσό σε δέκα προθεσμιακές καταθέσεις, αποτρέποντας την προπληρωμή και δημιουργώντας χρεωστικές διαφορές τόκων (π.χ. πρώτη κατάθεση τόκοι 8.883,33 δολ. με επιτόκιο 5 9/16%, ενώ τόκοι δανείου εξαμηνίας 149.589,04 δολ. με 7,5%).
Νομική Σκέψη του Δικαστηρίου
Το άρθρο 862 ΑΚ προβλέπει ότι ο εγγυητής ελευθερώνεται όταν από πταίσμα του δανειστή καθίσταται αδύνατη η ικανοποίησή του από τον οφειλέτη· η παραίτηση από ευεργετήματα δεν ισχύει έναντι δόλου ή βαριάς αμέλειας (άρθρο 332 εδ. 1 και 174 ΑΚ). Παράλληλα, το άρθρο 559 παρ. 1 και 19 ΚΠολΔ καθορίζει τα όρια αναιρετικού ελέγχου ως προς παραβίαση ουσιαστικού δικαίου και έλλειψη νόμιμης βάσης, ενώ το άρθρο 559 αριθ. 8 ΚΠολΔ απαιτεί προβολή «πράγματος» για σχετικό λόγο. Το δικαστήριο διαπίστωσε ότι κατατέθηκαν 4.000.000 δολ. στις 23-4-1977 με εντολή για δεσμευμένο λογαριασμό ώστε να καλύπτονται δόσεις ή προπληρωμή. Η τράπεζα, αντί ενιαίας κυλιόμενης εξαμηνιαίας κατάθεσης, διέσπασε το ποσό σε δέκα προθεσμιακές, με λήξεις 30-9-1977 έως 31-3-1982, αποτρέποντας προπληρωμή και προκαλώντας χρεωστικές διαφορές (π.χ. τόκος 8.883,33 δολ. έναντι τόκων δανείου 149.589,04 δολ.). Με ενιαία κατάθεση, λόγω ανόδου επιτοκίων, το δάνειο θα εξοφλείτο πλήρως με τους τόκους. Εφαρμόζοντας το άρθρο 862 ΑΚ, έκρινε ότι η επιλογή της τράπεζας συνιστά βαριά αμέλεια που καθιστά αδύνατη την ικανοποίηση από τον οφειλέτη, επιφέροντας ελευθέρωση του εγγυητή. Δεν απαιτούνταν προσφυγή στα άρθρα 173 και 200 ΑΚ, ούτε εφαρμογή των άρθρων 455 επ. ΑΚ, και οι αναιρετικοί λόγοι περί παραβίασης ουσιαστικού δικαίου και νόμιμης βάσης είναι αβάσιμοι.
Κύριοι Λόγοι Απόφασης
Το δικαστήριο θεμελίωσε την κρίση του στο ότι ο συμφωνημένος τρόπος ενιαίας, κυλιόμενης εξαμηνιαίας κατάθεσης των 4.000.000 δολ. θα οδηγούσε σε πλήρη, εμπρόθεσμη εξόφληση του δανείου με τους τόκους. Η τράπεζα, διαιρώντας το ποσό σε δέκα προθεσμιακές καταθέσεις, απέκλεισε την προπληρωμή και δημιούργησε χρεωστικές διαφορές (π.χ. 8.883,33 δολ. έναντι 149.589,04 δολ.), πράξη που συνιστά βαριά αμέλεια. Κατ’ αποτέλεσμα, ο εγγυητής ελευθερώθηκε κατά το άρθρο 862 ΑΚ, η ερμηνεία και εφαρμογή του ουσιαστικού δικαίου από το Εφετείο ήταν ορθή, δεν συνέτρεχε έλλειψη νόμιμης βάσης, και οι αναιρετικοί λόγοι απορρίπτονται.
Τελική Απόφαση
Απορρίπτει την από 19-11-2009 αίτηση της ανώνυμης τραπεζικής εταιρίας με την επωνυμία "ΕΘΝΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Α.Ε.", περί αναιρέσεως της υπ'αριθμό 257/2007 αποφάσεως του Εφετείου Πειραιώς. Καταδικάζει την αναιρεσείουσα στη δικαστική δαπάνη των αναιρεσιβλήτων, την οποία καθορίζει στο ποσό των δύο χιλιάδων επτακοσίων (2.700) ευρώ.

ΑΠ 419/2013

Αστικό Δίκαιο · Δικονομικό Δίκαιο2013Άρειος Πάγος
Σχετικότητα 95.6%
Κρίσιμα Πραγματικά Περιστατικά
Δανείστρια τράπεζα χορήγησε το 1988 δάνειο 19.600.000 δρχ. σε εταιρεία για μετασκευή δύο ξύλινων παραδοσιακών πλοίων, με προϋπολογιζόμενο κόστος 80.000.000 δρχ. Εγγυητής συμβλήθηκε ως αυτοφειλέτης, με συμβατική παραίτηση από δικαιώματα εγγυητή. Προβλέφθηκαν δικαιώματα λήψης κατοχής και εκποίησης των πλοίων. Η πρώτη δόση (1-7-1989) δεν καταβλήθηκε, ενώ οι μετασκευές ολοκληρώθηκαν τον Μάιο και Νοέμβριο 1989. Στις 16-5-1990 ζητήθηκε εξόφληση και στις 29-11-1990 καταγγέλθηκε η σύμβαση με υπόλοιπο 20.397.828 δρχ. και τόκους 9.263.304 δρχ. Από το 1991 έως τα μέσα του 1994 τα πλοία έμειναν ουσιαστικά εκτός λειτουργίας στη μαρίνα, με επιδεινούμενες φθορές, ενώ είχε επιτραπεί περιορισμένη κίνηση εντός λιμένος. Η αξία τους εκτιμήθηκε αρχικά σε 50.000.000 δρχ. ανά πλοίο και κατόπιν σε 80.000.000 δρχ., αλλά τελικά πωλήθηκαν το 1995 για 60.002.000 δρχ., με κατάταξη της δανείστριας στο προϊόν για 37.468.209 δρχ.
Νομική Σκέψη του Δικαστηρίου
Το άρθρο 862 ΑΚ ορίζει ότι ο εγγυητής ελευθερώνεται αν από πταίσμα του δανειστή καταστεί αδύνατη η ικανοποίηση από τον οφειλέτη· παραίτηση από το ευεργέτημα ισχύει μόνο για ελαφρά αμέλεια, ενώ σε δόλο ή βαριά αμέλεια προσκρούει στα άρθρα 332 και 174 ΑΚ. Επιπλέον, το άρθρο 933 § 4 ΚΠολΔ απαιτεί «αμέσως» απόδειξη των αποσβεστικών ισχυρισμών, συμπεριλαμβανομένου του ισχυρισμού ελευθερώσεως του εγγυητή. Το δικαστήριο διαπίστωσε ότι δόθηκε δάνειο 19.600.000 δρχ. για μετασκευές δύο πλοίων (κόστος 80.000.000 δρχ.), με τον εγγυητή ως αυτοφειλέτη. Η πρωτοφειλέτιδα δεν κατέβαλε δόσεις από 1-7-1989, η σύμβαση καταγγέλθηκε στις 29-11-1990 (υπόλοιπο 20.397.828 δρχ., τόκοι 9.263.304 δρχ.). Από 1991 έως μέσα 1994 η τράπεζα αδράνησε ενώ τα πλοία έμειναν ουσιαστικά εκτός λειτουργίας και υπέστησαν φθορές. Το 1995 πωλήθηκαν για 60.002.000 δρχ., μολονότι η αξία τους, μετά τις μετασκευές, προσέγγιζε τουλάχιστον 100.000.000 δρχ. Εφαρμόζοντας τα άρθρα 862, 332 και 174 ΑΚ, έκρινε ότι η παρατεταμένη αδράνεια της δανείστριας συνιστά τουλάχιστον βαριά αμέλεια που κατέστησε την πλήρη ικανοποίηση ανέφικτη, απελευθερώνοντας τον εγγυητή. Εφαρμόζοντας το άρθρο 933 § 4 ΚΠολΔ, έλαβε υπόψη νόμιμα έγγραφα που παρείχαν άμεση απόδειξη του ισχυρισμού και απέρριψε τους αναιρετικούς λόγους περί εσφαλμένης εφαρμογής και μη επιτρεπτών αποδεικτικών μέσων.
Κύριοι Λόγοι Απόφασης
Η αδράνεια της δανείστριας από το 1991 έως τα μέσα του 1994, παρά τη γνωστή αδυναμία πληρωμής της πρωτοφειλέτιδας και την προβλέψιμη απομείωση της αξίας των πλοίων λόγω ακινησίας, συνιστά τουλάχιστον βαριά αμέλεια που επέφερε μειωμένο τίμημα (60.002.000 δρχ.) έναντι της προσδοκώμενης αξίας (περί τα 100.000.000 δρχ.), καθιστώντας ανέφικτη την πλήρη ικανοποίηση και απελευθερώνοντας τον εγγυητή κατά το άρθρο 862 ΑΚ. Το Εφετείο ορθά εφάρμοσε τις ουσιαστικές διατάξεις και θεμελίωσε την κρίση του σε έγγραφα που παρέχουν «αμέσως» απόδειξη κατά το άρθρο 933 § 4 ΚΠολΔ. Συνεπώς, οι λόγοι αναιρέσεως από το άρθρο 559 ΚΠολΔ (αριθ. 1, 11α, 14) κρίθηκαν αβάσιμοι.
Τελική Απόφαση
Απορρίπτει την από 6-3-2009 αίτηση της εταιρίας "Τράπεζα Πειραιώς ΑΕ." για αναίρεση της 877/2008 απόφασης του Εφετείου Αθηνών. Καταδικάζει την αναιρεσείουσα στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσίβλητου τα οποία ορίζει στο ποσό των χιλίων οκτακοσίων (1.800) ευρώ.

ΑΠ 2115/2025

Αστικό Δίκαιο · Δικονομικό Δίκαιο · Προστασία Καταναλωτή2025Άρειος Πάγος
Σχετικότητα 95.5%
Κρίσιμα Πραγματικά Περιστατικά
- Εκκρεμεί αναίρεση κατά τελεσίδικης απόφασης που επικύρωσε διαταγή πληρωμής βάσει σύμβασης πίστωσης με ανοικτό αλληλόχρεο λογαριασμό και εγγυήσεις. - Δανειακή σχέση: το πιστωτικό ίδρυμα χορήγησε σε ο πρωτοφειλέτη (υιό του αναιρεσείοντος) πίστωση με σύμβαση του ...-2008, με συνεγγυήτρια τη σύζυγο του πρωτοφειλέτη και μεταγενέστερα, με σύμβαση 3-6-2009, ο αναιρεσείων εγγυήθηκε ως αυτοφειλέτης, παραιτούμενος από τις ενστάσεις των άρθρων 853, 855, 862, 863, 864, 866, 867, 868 ΑΚ. - Χρονικά γεγονότα: στις 30-5-2011 ο αναιρεσείων κοινοποίησε εξώδικη γνωστοποίηση για έγγαμη διάσταση του πρωτοφειλέτη, επικείμενη εκποίηση του μοναδικού ακινήτου της συνεγγυήτριας και αξίωση του πρωτοφειλέτη κατά αυτής (ΑΚ 1400), ζητώντας άμεσες ενέργειες. Είχε εκδοθεί προσωρινή διαταγή απαγόρευσης διάθεσης του ακινήτου έως 23-9-2011. Στις 21-7-2011 η τράπεζα κατήγγειλε τη σύμβαση και έκλεισε τους λογαριασμούς με χρεωστικά υπόλοιπα 23.516 ευρώ και 83.004 ευρώ. Στις 4-8-2011 η συνεγγυήτρια πώλησε το ακίνητο με τίμημα 125.000 ευρώ, που πιστώθηκε έως 28-9-2011. - Ο αναιρεσείων προέβαλε: (α) ελευθέρωση κατά ΑΚ 862 λόγω βαρείας αμέλειας της τράπεζας και επικουρικά κατά ΑΚ 867-868, (β) ακυρότητα προδιατυπωμένων όρων παραίτησης κατ’ άρθρο 2 παρ. 6-7 ν. 2251/1994, (γ) καταχρηστική άσκηση δικαιώματος (ΑΚ 281, 288), επικαλούμενος ότι είναι 76 ετών, συνταξιούχος, με αναπηρία >80%, και ότι έχει προσημειωθεί το μοναδικό ακίνητό του, όπου κατοικεί. - Η απαίτηση κατά της διαταγής πληρωμής ανερχόταν σε 106.520,19 ευρώ, πλέον τόκων και εξόδων.
Νομική Σκέψη του Δικαστηρίου
Το άρθρο 862 ΑΚ ορίζει ότι ο εγγυητής ελευθερώνεται αν από πταίσμα του δανειστή κατέστη αδύνατη η ικανοποίησή του από τον οφειλέτη· η εκ των προτέρων παραίτηση ισχύει μόνο για ελαφρά αμέλεια, ενώ για δόλο ή βαρεία αμέλεια προσκρούει στα άρθρα 332 εδ. α’ και 174 ΑΚ. Η έννοια της αμέλειας προσδιορίζεται στο άρθρο 330 εδ. β’ ΑΚ, ενώ ο βαθμός της υπόκειται σε αναιρετικό έλεγχο. Τα άρθρα 867-868 ΑΚ, για εγγύηση αορίστου χρόνου, θεσπίζουν ελευθέρωση αν ο δανειστής, κατόπιν αξίωσης του εγγυητή, δεν επιδιώξει δικαστικώς εντός μηνός την απαίτηση· τα δικαιώματα αυτά είναι ενδοτικού δικαίου και μπορεί να συμφωνηθεί παραίτηση. Τα άρθρα 851, 855 και 857 ΑΚ ρυθμίζουν την έκταση της ευθύνης και την ένσταση διζήσεως, της οποίας η παραίτηση είναι έγκυρη ιδίως όταν ο εγγυητής εγγυάται ως αυτοφειλέτης. Κατά το άρθρο 2 παρ. 6-7 ν. 2251/1994, καταχρηστικοί ΓΟΣ είναι άκυροι, όμως όρος που απηχεί ενδοτικού δικαίου διάταξη (όπως η ΑΚ 857) εξαιρείται από τον έλεγχο. Κατά το άρθρο 559 ΚΠολΔ, λόγοι για μη νόμιμη βάση (αρ. 19), ευθεία παραβίαση (αρ. 1), μη λήψη «πράγματος» (αρ. 8), αίτηση αδίκαστη (αρ. 9), μη λήψη αποδεικτικών μέσων (αρ. 11 γ’) και παραμόρφωση εγγράφου (αρ. 20) είναι παραδεκτοί υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις· αντιφατικοί λόγοι απορρίπτονται (άρθρα 118 αρ. 4, 566 §1, 577 §3 ΚΠολΔ), ενώ κατά το άρθρο 562 §2 ΚΠολΔ είναι απαράδεκτοι λόγοι που στηρίζονται σε μη νομίμως προταθέντες ισχυρισμούς. Τα άρθρα 281 και 288 ΑΚ απαγορεύουν καταχρηστική άσκηση δικαιώματος. Το Μονομελές Εφετείο Ανατολικής Κρήτης είχε δεχθεί ότι χορηγήθηκε πίστωση (…-2008) με συνεγγύηση της συζύγου και ότι ο αναιρεσείων εγγυήθηκε (3-6-2009) ως αυτοφειλέτης, παραιτούμενος από τις ενστάσεις των άρθρων 853, 855, 862-868 ΑΚ. Στις 30-5-2011 ο αναιρεσείων γνωστοποίησε διάσταση, επικείμενη εκποίηση του μοναδικού ακινήτου της συνεγγυήτριας και την αξίωση ΑΚ 1400, ενώ υπήρξε προσωρινή διαταγή έως 23-9-2011. Η τράπεζα κατήγγειλε τη σύμβαση και έκλεισε τους λογαριασμούς στις 21-7-2011 (υπόλοιπα 23.516 και 83.004 ευρώ). Παρά την προσωρινή απαγόρευση, το ακίνητο εκποιήθηκε στις 4-8-2011 έναντι 125.000 ευρώ. Έκρινε ότι: δεν αποδείχθηκε πταίσμα της τράπεζας κατά την είσπραξη από τον πρωτοφειλέτη, ούτε βραδύτητα καταγγελίας· η επίκληση αμελείας αφορούσε διασφάλιση απαίτησης του πρωτοφειλέτη κατά τρίτου, εκτός πεδίου ΑΚ 862· ο πρωτοφειλέτης διατηρεί απαίτηση ΑΚ 1400· ο όρος 4 ισχύει και αποκλείει τα δικαιώματα ΑΚ 867-868· ο ισχυρισμός καταχρηστικότητας (ΑΚ 281, 288) ήταν μη νόμιμος. Εφαρμόζοντας τα ανωτέρω, ο Άρειος Πάγος εξέτασε τους λόγους αναιρέσεως και διαπίστωσε ότι όσοι στηρίζονταν στον αρ. 19 ΚΠολΔ προέβαλαν ουσιαστικά παράπονα κατ’ εκτίμησης αποδείξεων, οι υπό αρ. 8 και 9 ήταν απαράδεκτοι ή αλυσιτελείς, οι υπό αρ. 11 γ’ και 20 προβάλλονταν αντιφατικώς ή δεν πληρούσαν τις προϋποθέσεις, ενώ η επίκληση δικαστικής ομολογίας δεν είχε νομίμως προβληθεί (άρθρο 562 §2 ΚΠολΔ). Ο ισχυρισμός περί καταχρηστικότητας απορρίφθηκε ως μη νόμιμος, άρα ο αρ. 19 δεν χωρεί. Ο προδιατυπωμένος όρος παραίτησης από τη διζήση απηχεί το άρθρο 857 ΑΚ και εξαιρείται από τον έλεγχο του ν. 2251/1994 (Οδηγία 93/13, άρθρο 1 §2), οπότε ο σχετικός λόγος είναι απαράδεκτος. Κατά συνέπεια, δεν διαπιστώθηκε παραβίαση των άρθρων 862, 867, 868 ΑΚ ούτε έλλειψη νόμιμης βάσης στις παραδοχές του Εφετείου.
Κύριοι Λόγοι Απόφασης
Το Δικαστήριο έκρινε ότι οι λόγοι αναιρέσεως που επικαλέστηκαν εκ πλαγίου παραβίαση (άρθρο 559 αριθ. 19 ΚΠολΔ) πλήττουν την αναιρετικώς ανέλεγκτη εκτίμηση των αποδείξεων και ότι η προσβαλλόμενη απόφαση περιέχει επαρκείς και σαφείς αιτιολογίες για την απουσία πταίσματος της τράπεζας κατά την ΑΚ 862, τη μη βραδύτητα καταγγελίας και το ισχύον δικαίωμα του πρωτοφειλέτη κατά ΑΚ 1400. Οι αιτιάσεις περί εφαρμογής των άρθρων 867-868 ΑΚ απορρίφθηκαν, διότι ο εγγυητής είχε παραιτηθεί εγκύρως από τα σχετικά δικαιώματα με τον όρο 4 της σύμβασης εγγυήσεως. Ο ισχυρισμός περί ακυρότητας προδιατυπωμένων όρων κατ’ άρθρο 2 παρ. 6-7 ν. 2251/1994 κρίθηκε απαράδεκτος, επειδή ο όρος παραίτησης από τη διζήση απηχεί το άρθρο 857 ΑΚ και εξαιρείται από τον έλεγχο (Οδηγία 93/13, άρθρο 1 παρ. 2). Οι λόγοι από τους αριθμούς 8, 9, 11 περ. γ’ και 20 του άρθρου 559 ΚΠολΔ απορρίφθηκαν ως απαράδεκτοι (λόγω μη λήψεως «πράγματος» ή αίτησης αδίκαστης που δεν συνέτρεχε, ή λόγω αντιφατικής σωρεύσεως, ή μη νομίμου προβολής κατά το άρθρο 562 παρ. 2 ΚΠολΔ) ή ως αβάσιμοι. Η ένσταση καταχρηστικής άσκησης (ΑΚ 281, 288) και ο συναφής πρόσθετος λόγος ανακοπής απορρίφθηκαν ως μη νόμιμοι, άρα ο αρ. 19 ΚΠολΔ δεν ιδρύεται. Κατόπιν αυτών, η αίτηση αναιρέσεως απορρίφθηκε στο σύνολό της. Διατάχθηκε η εισαγωγή του παραβόλου στο Δημόσιο Ταμείο (άρθρο 495 παρ. 3 ΚΠολΔ). Ο αναιρεσείων καταδικάστηκε στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσίβλητης, ορισθέντα σε 2.700 ευρώ (άρθρα 106, 176, 183, 191 παρ. 2 ΚΠολΔ).
Τελική Απόφαση
Απορρίπτει την από 06.05.2021 αίτηση του Ε. Χ. του Γ. για αναίρεση της υπ' αριθμόν 97/2020 τελεσίδικης αποφάσεως του Μονομελούς Εφετείου Ανατολικής Κρήτης. Διατάσσει την εισαγωγή του παραβόλου, το οποίο κατατέθηκε από τον αναιρεσείοντα για την άσκηση της αιτήσεως αναιρέσεως, στο δημόσιο ταμείο. Καταδικάζει τον αναιρεσείοντα στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων της αναιρεσίβλητης, τα οποία ορίζει στο ποσό των δύο χιλιάδων επτακοσίων (2.700) ευρώ.

ΕφΠειρ 555/2024

Αναγκαστική Εκτέλεση · Αστικό Δίκαιο2024Εφετείο Πειραιώς
Σχετικότητα 95.4%
Κρίσιμα Πραγματικά Περιστατικά
- Δευτεροβάθμιο στάδιο: η εκκαλούμενη 4116/2023 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Πειραιώς απέρριψε ανακοπή κατ’ άρθρο 933 ΚΠολΔ. Ο ανακόπτων άσκησε έφεση, σωρεύοντας αίτηση αναστολής εκτέλεσης κατ’ άρθρο 938 παρ. 2 ΚΠολΔ, κατά της εφεσίβλητης (διαχειρίστριας απαιτήσεων εταιρείας ειδικού σκοπού). - Δικονομικοί ρόλοι: εκκαλών (άνδρας) κατά εφεσίβλητης ανώνυμης εταιρείας, ως διαχειρίστριας απαιτήσεων της ειδικής διαδόχου (SPV) τραπεζικής απαίτησης μετά από τιτλοποίηση. - Νομική σχέση: σύμβαση πίστωσης με ανοιχτό αλληλόχρεο λογαριασμό προς ομόρρυθμη εταιρεία. Ο εκκαλών συμβλήθηκε ως εγγυητής (αυτοφειλέτης). Η απαίτηση μεταβιβάστηκε στην εταιρεία ειδικού σκοπού με την από 29.11.2018 σύμβαση πώλησης και την από 27.12.2018 σύμβαση μεταβίβασης, νομίμως καταχωρημένες στο Ενεχυροφυλακείο Αθηνών· διαχειρίστρια απαιτήσεων η εφεσίβλητη. - Χρονολόγιο: 1.7.2005 πίστωση 500.000 ευρώ· 8.11.2006 επαύξηση σε 1.400.000 ευρώ με νέα δήλωση εγγύησης· 11.2.2008 επαύξηση σε 2.940.000 ευρώ με νέα εγγύηση· 22.9.2008 επαύξηση σε 6.000.000 ευρώ (ο εκκαλών είχε ήδη αποχωρήσει από την πιστούχο)· 17.10.2012 καταγγελία, κλείσιμο λογαριασμού· διαταγή πληρωμής 2014. 25.11.2014 επίδοση απογράφου με επιταγή. 27.4.2021 κατάσχεση επί δύο διαμερισμάτων Ε-1 και Ε-2, πλειστηριασμοί 8.12.2021 και 5.5.2022 ματαιώθηκαν μετά από καταβολές 10.000 ευρώ. 15.10.2021 η διαχειρίστρια συμφώνησε με την πρωτοφειλέτιδα και λοιπούς εγγυητές (όχι τον εκκαλούντα) καταβολή 850.000 ευρώ και συναίνεση εξάλειψης πολλών προσημειώσεων, μεταξύ αυτών και α’ τάξης 4.250.000 ευρώ επί οικοπέδου της πρωτοφειλέτιδας. Ακολούθησε προσύμφωνο και συμβόλαιο πώλησης των ιδιοκτησιών, με καταβολή του ποσού. - Εκτέλεση: 29.5.2023 νέα επιταγή και 19.6.2023 κατάσχεση σε εννέα οριζόντιες ιδιοκτησίες του εκκαλούντος (εκτίμηση 1.149.000 ευρώ), με πλειστηριασμό 31.1.2024. Η εκτιμηθείσα αξία των δύο παλαιότερα κατασχεθέντων διαμερισμάτων (γ’ τάξη υποθήκη) ανήλθε σε 131.000 και 146.000 ευρώ (σύνολο 277.000 ευρώ). Η διαταγή πληρωμής επιδίκασε 1.780.080 ευρώ (κεφάλαιο) και 30.261 ευρώ (δαπάνη).
Νομική Σκέψη του Δικαστηρίου
Κανόνες: Για την εγγύηση σε πίστωση με ανοιχτό αλληλόχρεο λογαριασμό, ο εγγυητής ευθύνεται παρεπομένως για το κατάλοιπο μέχρι του ποσού της εγγύησης και μόνον για πρόσθετες πράξεις που αποδέχθηκε. Ο εγγυητής ελευθερώνεται αν από πταίσμα του δανειστή κατέστη αδύνατη η ικανοποίηση από τον οφειλέτη (ΑΚ 862), ενώ κάθε εκ των προτέρων παραίτηση από ευθύνη λόγω δόλου ή βαριάς αμέλειας είναι άκυρη (ΑΚ 332, 174). Κατά ΑΚ 863 ο εγγυητής απαλλάσσεται όταν ο δανειστής παραιτείται από ασφάλειες και ζημιώνεται ο εγγυητής· η παραίτηση μπορεί να είναι ρητή ή να προκύπτει από παράλειψη επιδίωξης ασφαλίσματος. Η συμβατική παραίτηση του εγγυητή από τα άρθρα 862-864 είναι κατ’ αρχήν έγκυρη, όχι όμως όταν συντρέχει δόλος ή βαριά αμέλεια του δανειστή. Ως προς την αναστολή εκτέλεσης (άρθρο 938 ΚΠολΔ), μετά το Ν. 4842/2021 παρέχεται μόνο με το ένδικο μέσο και εφόσον πιθανολογείται ευδοκίμηση και ανεπανόρθωτη βλάβη· ειδική προθεσμία ισχύει μόνο για πλειστηριασμούς. Αν η έφεση ευδοκιμήσει και η υπόθεση κρατηθεί, το Εφετείο αναδικάζει (άρθρο 535 παρ. 1 ΚΠολΔ). Διαπιστώσεις: Ο εκκαλών εγγυήθηκε τις αυξήσεις της πίστωσης με δηλώσεις που περιείχαν παραίτηση από ΑΚ 862-864 υπό τον όρο μη συνδρομής δόλου/βαριάς αμέλειας. Υπήρχαν εκτεταμένες εμπράγματες ασφάλειες, συμπεριλαμβανομένης προσημείωσης 4.250.000 ευρώ επί οικοπέδου της πρωτοφειλέτιδας. Η εφεσίβλητη, ως διαχειρίστρια απαιτήσεων της ειδικής διαδόχου, αποδέχθηκε καταβολή 850.000 ευρώ και συναίνεσε στην εξάλειψη πολλών προσημειώσεων υπέρ της απαίτησης, χωρίς συμμετοχή του εκκαλούντος, οδηγώντας σε εκτέλεση αποκλειστικά κατά της περιουσίας του. Μετά την παραίτηση από ασφάλειες, οι μόνες εναπομείνασες εξασφαλίσεις ήταν γ’ τάξης επί δύο διαμερισμάτων του εκκαλούντος (συνολικής αξίας 277.000 ευρώ) και ακολούθησε κατάσχεση εννέα ιδιοκτησιών του (εκτίμηση 1.149.000 ευρώ). Ο Άρειος Πάγος 899/2024 είχε αναιρέσει κατά το μέρος της μη ελευθέρωσης, αφήνοντας ανοικτό το ζήτημα. Εφαρμογή: Το Δικαστήριο αξιολόγησε ότι η εκτεταμένη παραίτηση της εφεσίβλητης από ασφάλειες που υπερκάλυπταν την απαίτηση, με γνώση των συνεπειών και χωρίς διασφάλιση επαρκούς κάλυψης, συνιστά δόλο, τουλάχιστον δε βαριά αμέλεια. Κατά συνέπεια, η συμβατική παραίτηση του εκκαλούντος από τα ευεργετήματα δεν ισχύει στην περίπτωση αυτή και ο εγγυητής ελευθερώνεται (ΑΚ 863). Η έφεση ευδοκίμησε, η πρωτόδικη απορριπτική κρίση αναιρέθηκε και, κρατώντας την υπόθεση, το Δικαστήριο ακύρωσε την επιταγή και την κατάσχεση. Η αίτηση αναστολής απορρίφθηκε ως άνευ αντικειμένου λόγω ήδη χορηγηθείσας προσωρινής διαταγής μέχρι την έκδοση της απόφασης.
Κύριοι Λόγοι Απόφασης
Στάδιο 1 – Παραδοχή έφεσης: Το Πρωτοδικείο απέρριψε την ένσταση ελευθερώσεως του εγγυητή εκ του άρθρου 863 ΑΚ ως νόμω αβάσιμη. Το Εφετείο έκρινε ότι η εφεσίβλητη παραιτήθηκε, με δόλο ή τουλάχιστον βαριά αμέλεια, από εμπράγματες ασφάλειες που υπερκάλυπταν την απαίτηση, κατόπιν καταβολής 850.000 ευρώ και πώλησης του μοναδικού περιουσιακού στοιχείου της πρωτοφειλέτιδας, αφήνοντας ουσιωδώς ακάλυπτη την απαίτηση και στρέφοντας την εκτέλεση αποκλειστικά κατά του εκκαλούντος. Λόγω της συνδρομής δόλου/βαριάς αμέλειας, η συμβατική παραίτηση του εκκαλούντος από το δικαίωμα του άρθρου 863 ΑΚ δεν ισχύει. Ως εκ τούτου, η έφεση έγινε δεκτή κατ’ ουσίαν και η 4116/2023 απόφαση εξαφανίσθηκε (άρθρο 535 παρ. 1 ΚΠολΔ). Στάδιο 2 – Αναδίκαση: Κρατώντας την υπόθεση, το Εφετείο δέχθηκε τον πρώτο λόγο της ανακοπής και ακύρωσε τις πράξεις εκτέλεσης σε βάρος του εκκαλούντος, ήτοι την από 29.5.2023 επιταγή προς πληρωμή κάτω από το αντίγραφο απογράφου της διαταγής πληρωμής του 2014 και την υπ’ αριθμ…./19.6.2023 έκθεση αναγκαστικής κατάσχεσης, καθώς και το απόσπασμά της. Η αίτηση αναστολής εκτέλεσης απορρίφθηκε ως άνευ αντικειμένου λόγω ήδη χορηγηθείσας προσωρινής διαταγής. Διατάχθηκε η επιστροφή του παραβόλου της έφεσης (άρθρο 495 παρ. 3 εδ. ε΄ ΚΠολΔ) και επιβλήθηκαν τα δικαστικά έξοδα σε βάρος της εφεσίβλητης για αμφότερους τους βαθμούς (άρθρα 176, 183, 191 παρ. 2 ΚΠολΔ).
Τελική Απόφαση
Δέχεται την έφεση, μετά της αιτήσεως αναστολής, τυπικά. Δέχεται την έφεση κατ’ ουσίαν. Απορρίπτει την αίτηση αναστολής εκτέλεσης. Διατάσσει την επιστροφή του κατατεθέντος, κατά την άσκηση της έφεσης, παραβόλου στον εκκαλούντα. Εξαφανίζει την εκκαλουμένη υπ’ αριθμ.4116/2023 οριστική απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Πειραιώς Κρατεί και δικάζει την από 12.7.2023 ανακοπή. Δέχεται την ανακοπή. Ακυρώνει την από 29.5.2023 σε βάρος του ανακόπτοντος-εκκαλούντος επιταγή προς πληρωμή κάτω από αντίγραφο του πρώτου εκτελεστού απογράφου της υπ’ αριθμ……/2014 διαταγής πληρωμής του Δικαστή του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών και την υπ’αριθμ…./19.6.2023 έκθεση αναγκαστικής κατάσχεσης της ακίνητης περιουσίας του, καθώς και το υπ’αριθμ…../29.6.2023 απόσπασμα αυτής, της δικαστικής επιμελήτριας της περιφέρειας του Εφετείου Πειραιώς, με έδρα το Πρωτοδικείο Πειραιώς, …………….. Επιβάλλει στην καθ’ης η ανακοπή – εφεσίβλητη τα δικαστικά έξοδα του ανακόπτοντος – εκκαλούντος και για τους δύο βαθμούς δικαιοδοσίας, τα οποία ορίζει στο ποσό των χιλίων πεντακοσίων ευρώ (1.500 €).

ΑΠ 999/2013

Δικονομικό Δίκαιο · Αστικό Δίκαιο2013Άρειος Πάγος
Σχετικότητα 95.3%
Κρίσιμα Πραγματικά Περιστατικά
Πιστωτής (τράπεζα) παρείχε στον οφειλέτη ετήσιες πιστώσεις (σιτοδάνεια) μετά τον θάνατο εγγυητή στις 23-9-1978, έως και το έτος 1993, με μηδενισμό των προηγούμενων οφειλών σε κάθε νέα ετήσια χορήγηση. Μέχρι τον Ιούνιο του 1993 οι πιστώσεις εξοφλούνταν εμπρόθεσμα και ο οφειλέτης ήταν συνεπής. Το 1994 προέκυψε αιφνίδια κατάσταση «αναξιόχρεου» του οφειλέτη, η οποία δεν ήταν δυνατό να προβλεφθεί βάσει της προηγούμενης συνεπούς συμπεριφοράς. Υπήρχε αλληλόχρεος λογαριασμός και ζήτημα περί καταγγελίας για οριστικό κλείσιμό του.
Νομική Σκέψη του Δικαστηρίου
Το άρθρο 862 ΑΚ προβλέπει ότι ο εγγυητής ελευθερώνεται αν από πταίσμα του δανειστή έγινε αδύνατη η ικανοποίησή του από τον οφειλέτη, και το πταίσμα μπορεί να συνίσταται σε δόλο, βαριά ή ελαφρά αμέλεια, μέσω ενεργειών ή παραλείψεων. Η εφαρμογή δεν αποκλείεται από παραίτηση του εγγυητή από τη διζήση κατά το άρθρο 855 ΑΚ. Το δικαστήριο διαπίστωσε ότι οι πιστώσεις εξοφλούνταν εμπρόθεσμα μέχρι τον Ιούνιο 1993, ότι ο οφειλέτης ήταν συνεπής, ότι χορηγούνταν ετήσια σιτοδάνεια από το 1978 έως το 1993 με μηδενισμό προηγούμενων οφειλών, και ότι το 1994 αναφάνηκε αιφνίδια αναξιόχρεο του οφειλέτη, το οποίο δεν ήταν δυνατό να προβλεφθεί από τον πιστωτή. Εφαρμόζοντας το άρθρο 862 ΑΚ, το δικαστήριο εξέτασε αν υφίσταται πταίσμα του δανειστή που να έχει καταστήσει αδύνατη την ικανοποίηση από τον πρωτοφειλέτη. Έκρινε ότι, λόγω της μέχρι 6/1993 συνεπούς εξόφλησης και της απροσδόκητης μεταβολής το 1994, δεν στοιχειοθετείται αμέλεια του δανειστή και, συνεπώς, δεν συντρέχουν οι προϋποθέσεις ελευθέρωσης του εγγυητή.
Κύριοι Λόγοι Απόφασης
Ο λόγος αναιρέσεως περί μη καταγγελίας για οριστικό κλείσιμο του αλληλόχρεου λογαριασμού ήταν απαράδεκτος, διότι προτάθηκε για πρώτη φορά σε αναιρετικό επίπεδο, κατά παράβαση του άρθρου 585 § 2 εδ. β’ ΚΠολΔ. Ο λόγος περί ελευθέρωσης εγγυητή απορρίφθηκε ως αβάσιμος, επειδή οι πιστώσεις εξοφλούνταν μέχρι τον 6/1993, η μεταγενέστερη αναξιοχρέωση το 1994 δεν ήταν προβλέψιμη και δεν αποδείχθηκε πταίσμα του δανειστή που να καθιστά αδύνατη την ικανοποίηση από τον πρωτοφειλέτη, οπότε το άρθρο 862 ΑΚ εφαρμόστηκε ορθά.
Τελική Απόφαση
Απορρίπτει την από 11 Απριλίου 2011 αίτησης για αναίρεση της υπ' αριθ. 17/2011 αποφάσεως του Εφετείου Θράκης. Καταδικάζει την αναιρεσείουσα στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσίβλητης, τα οποία ορίζει σε δύο χιλιάδες επτακόσια (2.700) ευρώ.

ΕφΠειρ 211/2023

Αστικό Δίκαιο · Τραπεζικό Δίκαιο2023Εφετείο Πειραιώς
Σχετικότητα 95.3%
Κρίσιμα Πραγματικά Περιστατικά
- Διαδικασία: Έφεση των εναγομένων κατά της υπ’ αριθμ. 2273/2020 αποφάσεως του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Πειραιώς, η οποία είχε γίνει εν μέρει δεκτή, επιδικάζοντας απαίτηση τραπεζικού ιδρύματος και διαρρηγνύοντας ως καταδολιευτική μεταβίβαση ακινήτου. Η έφεση επιδιώκει εξαφάνιση και αναδίκαση. - Διάδικοι/Ρόλοι: Πρώτος εναγόμενος – εκκαλών (δανειολήπτης), δεύτερη εναγομένη – εκκαλούσα (εγγυήτρια και σύζυγος του δανειολήπτη), τρίτος εναγόμενος – εκκαλών (υιός, λήπτης γονικής παροχής). Εφεσίβλητη είναι ανώνυμη τραπεζική εταιρεία. - Νομική σχέση: Σύμβαση δανείου 30.5.2008 με τραπεζικό ίδρυμα για αγορά νεότευκτου σκάφους αναψυχής· εγγραφή πρώτης απλής ναυτικής υποθήκης επί του σκάφους· η δεύτερη εναγομένη εγγυήτρια ως αυτοφειλέτιδα με παραίτηση από ενστάσεις. Τροποποιήσεις 2010 και 2011 με αναγνώριση οφειλής και αναδιάρθρωση αποπληρωμής. - Προϊστορία: Από τέλος 2013 δημιουργήθηκαν ληξιπρόθεσμες δόσεις. Απόφαση ασφαλιστικών 3946/2014 απέρριψε εγγραφή προσημείωσης σε ακίνητα της εγγυήτριας. Η δεύτερη εναγομένη με γονική παροχή 21.5.2014 μετέβιβασε την ψιλή κυριότητα διαμερίσματος στον τρίτο εναγόμενο. Το δάνειο έληξε 6.6.2016. Η τράπεζα απέστειλε πρόσκληση 23.10.2017. - Ποσά: Χορηγηθέν κεφάλαιο 380.000 €. Κατά τη λήξη: 422.523,20 €. Στις 23.10.2017: 464.154,25 €, μειωθέν κατά 2.643,35 € λόγω υπολογισμού τόκων σε έτος 360 ημερών· υπολειπόμενο 461.510,90 €. Η αξία ψιλής κυριότητας διαμερίσματος: 100.000 € (μεταβίβαση), 80.000 € (άσκηση αγωγής).
Νομική Σκέψη του Δικαστηρίου
Κανόνες: Το άρθρο 178 ΑΚ προβλέπει ακυρότητα δικαιοπραξίας αντίθετης στα χρηστά ήθη, ενώ το άρθρο 179 ΑΚ απαιτεί αθροιστικά προφανή δυσαναλογία παροχής-αντιπαροχής, κατάσταση ανάγκης/κουφότητας/απειρίας και εκμετάλλευσή της. Το άρθρο 281 ΑΚ αποκλείει καταχρηστική άσκηση δικαιώματος, με συνεκτίμηση καλής πίστης και συναλλακτικών ηθών (άρθρα 200, 288 ΑΚ). Κατά το άρθρο 862 ΑΚ ο εγγυητής ελευθερώνεται αν από πταίσμα του δανειστή καταστεί αδύνατη η ικανοποίηση από τον πρωτοφειλέτη· παραίτηση καταλαμβάνει μόνον ελαφρά αμέλεια, όχι δόλο/βαριά αμέλεια (άρθρο 332 ΑΚ). Ως προς την απόδειξη, ένορκες βεβαιώσεις και αποσπάσματα λογιστικών βιβλίων λαμβάνονται υπόψη (άρθρα 422, 13.2 συμβάσεως), ενώ η ρήτρα υπολογισμού τόκων σε έτος 360 ημερών αντίκειται στην αρχή της διαφάνειας. Πραγματικά: Συνήφθη δάνειο 30.5.2008 ποσού 380.000 € για αγορά σκάφους, με ναυτική υποθήκη και εγγύηση της δεύτερης εναγομένης ως αυτοφειλέτιδας. Ακολούθησαν δύο τροποποιήσεις (2010, 2011) με αναγνώριση οφειλής και νέο πλάνο δόσεων. Από το τέλος 2013 ο δανειολήπτης κατέστη σε διαρκή υπερημερία. Αίτηση προσημείωσης επί ακινήτων της εγγυήτριας απορρίφθηκε (3946/2014). Η δεύτερη εναγομένη μετέβιβασε 21.5.2014 την ψιλή κυριότητα διαμερίσματος στον υιό της λόγω γονικής παροχής. Η τράπεζα δεν κατήγγειλε εγκαίρως ούτε επέσπευσε εκτέλεση επί του ενυπόθηκου σκάφους, παρά την υποβάθμιση της αξίας του με την πάροδο ετών. Κατά τη λήξη (6.6.2016) η οφειλή ήταν 422.523,20 €· στις 23.10.2017 464.154,25 €, μείωση 2.643,35 € λόγω έτους 360 ημερών· υπολειπόμενο 461.510,90 €. Εφαρμογή: Το Δικαστήριο αξιολόγησε ότι η εγγύηση δεν συνήφθη με εκμετάλλευση απειρίας ούτε συντρέχει προφανής δυσαναλογία, άρα δεν υφίσταται ακυρότητα κατά τα άρθρα 178-179 ΑΚ. Αντιθέτως, διαπίστωσε πταίσμα της δανείστριας (δόλο ή τουλάχιστον βαριά αμέλεια) από τη μεθοδευμένη αδράνεια καταγγελίας/εκτέλεσης, που οδήγησε σε απομείωση της αξίας του υποθηκευμένου πλοίου και καθιστά αδύνατη την πλήρη ικανοποίηση από τον πρωτοφειλέτη· επομένως η εγγυήτρια ελευθερώνεται κατά το άρθρο 862 ΑΚ, μη δεσμευόμενη από προγενέστερη παραίτηση. Για τη γονική παροχή κρίθηκε ότι δεν αποδείχθηκε πρόθεση βλάβης της τράπεζας, άρα δεν συντρέχουν προϋποθέσεις διάρρηξης. Η απαίτηση κατά του πρωτοφειλέτη υφίσταται κατά το υπολειπόμενο ποσό με τόκους υπερημερίας από 24.10.2017.
Κύριοι Λόγοι Απόφασης
Στάδιο 1 (παραδοχή έφεσης): Η εκκαλουμένη εξαφανίζεται διότι: (α) ο ισχυρισμός ακυρότητας της εγγύησης λόγω αντίθεσης στα χρηστά ήθη απορρίπτεται, αφού δεν αποδείχθηκαν εκμετάλλευση απειρίας ούτε προφανής δυσαναλογία κατά τα άρθρα 178-179 ΑΚ, αλλά (β) η ένσταση ελευθερώσεως της εγγυήτριας κατ’ άρθρο 862 ΑΚ είναι βάσιμη, επειδή από δόλο ή, σε κάθε περίπτωση, βαριά αμέλεια της δανείστριας, η οποία παρέλειψε επί μακρόν να καταγγείλει και να επιδιώξει αναγκαστική εκτέλεση επί του ενυπόθηκου σκάφους, κατέστη αδύνατη η ικανοποίηση από τον πρωτοφειλέτη· η προγενέστερη παραίτηση της εγγυήτριας δεν καλύπτει δόλο/βαριά αμέλεια (άρθρο 332 ΑΚ). Επιπλέον, το αίτημα διάρρηξης της γονικής παροχής απορρίπτεται ως ουσία αβάσιμο, λόγω έλλειψης πρόθεσης βλάβης. Στάδιο 2 (αναδίκαση): Η αγωγή απορρίπτεται κατά της δεύτερης και του τρίτου εναγομένου και ως προς το αίτημα διάρρηξης. Γίνεται εν μέρει δεκτή κατά του πρώτου εναγομένου, ο οποίος οφείλει το υπολειπόμενο ποσό με συμβατικούς τόκους υπερημερίας από 24.10.2017 (υπολογισμός χωρίς την επιβάρυνση λόγω έτους 360 ημερών). Τα δικαστικά έξοδα κατανέμονται αναλόγως μερικής νίκης/ήττας (άρθρο 178 § 1 ΚΠολΔ) και επιβάλλεται μέρος των εξόδων της εφεσίβλητης σε βάρος του πρώτου εναγομένου (άρθρα 183, 189 παρ. 1, 191 § 2 ΚΠολΔ). Διατάσσεται η επιστροφή του παραβόλου της έφεσης στους εκκαλούντες (άρθρο 495 παρ. 3 εδ. ε’ ΚΠολΔ).
Τελική Απόφαση
Δέχεται την έφεση τυπικά. Δέχεται την έφεση κατ’ουσίαν. Διατάσσει την επιστροφή του κατατεθέντος κατά την άσκηση της έφεσης παραβόλου στους εκκαλούντες. Εξαφανίζει την εκκαλουμένη υπ’ αριθμ.2273/2020 οριστική απόφαση του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Πειραιώς. Κρατεί και δικάζει την από 16.5.2019 αγωγή. Απορρίπτει αυτήν, ως προς την δεύτερη και τον τρίτο των εναγομένων – εκκαλούντων. Δέχεται αυτήν εν μέρει, ως προς τον πρώτο εναγόμενο -εκκαλούντα. Υποχρεώνει τον πρώτο εναγόμενο – εκκαλούντα να καταβάλει στην ενάγουσα – εφεσίβλητη το ποσό των τετρακοσίων εξήντα μίας χιλιάδων πεντακοσίων δέκα ευρώ και ενενήντα λεπτών (461.510,90), με τους συμβατικούς τόκους υπερημερίας από την 24.10.2017 μέχρι την εξόφληση. Επιβάλλει στον πρώτο εναγόμενο – εκκαλούντα μέρος των δικαστικών εξόδων της ενάγουσας – εφεσίβλητης και για τους δύο βαθμούς δικαιοδοσίας, το οποίο ορίζει στο ποσό των τεσσάρων χιλιάδων οκτακοσίων ευρώ (4.800 €).

ΕφΠειρ 715/2020

Προστασία Καταναλωτή · Αστικό Δίκαιο2020Εφετείο Πειραιώς
Σχετικότητα 95.1%
Κρίσιμα Πραγματικά Περιστατικά
Το Πολυμελές Πρωτοδικείο Πειραιά απέρριψε ως απαράδεκτα λόγω αοριστίας τα κύρια αιτήματα αγωγής του ενάγοντος και δέχθηκε εν μέρει το επικουρικό αίτημά του, κηρύσσοντας άκυρο όρο (άρθρο 7) τριών πρόσθετων πράξεων ρύθμισης κατά το μέρος που προέβλεπε παραίτηση του εγγυητή από δικαιώματα των άρθρων 862-863 και 866-868 ΑΚ για δόλο ή βαριά αμέλεια του δανειστή. Η εναγομένη τραπεζική εταιρία άσκησε έφεση κατά του δεκτού μέρους του επικουρικού αιτήματος. Ο ενάγων, ως εγγυητής, υπέγραψε στις 22-12-2010 τρεις πρόσθετες πράξεις ρύθμισης οφειλών δανείων του πατέρα του, τα οποία είχαν αρχικώς χορηγηθεί από την εναγομένη (2005: 45.000 ευρώ για εξόφληση άλλου δανείου, 2005: 55.000 ευρώ για βελτίωση-επισκευή κατοικίας, 2007: 50.000 ευρώ για βελτίωση-επισκευή κατοικίας). Οι οφειλές ρυθμίστηκαν αναγνωριζόμενες σε 42.525,39 ευρώ, 51.785,25 ευρώ και 49.180,44 ευρώ αντίστοιχα. Επί του ίδιου ακινήτου είχαν εγγραφεί προσημειώσεις 54.000, 66.000 και 60.000 ευρώ. Το άρθρο 7 των πρόσθετων πράξεων προέβλεπε ευθύνη του εγγυητή ως πρωτοφειλέτη, παραίτηση από την ένσταση διζήσεως και από μη προσωποπαγείς ενστάσεις του πρωτοφειλέτη. Με καταγγελία 3-4-2014 η τράπεζα καθόρισε τις οφειλές ληξιπρόθεσμες και εξέδωσε τρεις διαταγές πληρωμής στις 14-7-2014 (47.659,60 ευρώ, 54.226,46 ευρώ, 57.261,52 ευρώ), οι οποίες επιδόθηκαν χωρίς να ασκηθούν ανακοπές. Ο πρωτοφειλέτης είχε αιτηθεί υπαγωγή στον ν. 3869/2010 (άρθρο 4 παρ.1), που απορρίφθηκε με οριστική απόφαση, και έλαβε αργότερα προσωρινή διαταγή επί νέας αίτησης. Το Εφετείο διαπίστωσε ότι η τράπεζα ενήργησε εντός ευλόγου χρόνου και προσήκοντα για την είσπραξη.
Νομική Σκέψη του Δικαστηρίου
Κατά το ν. 2251/1994, άρθρο 2 παρ. 5-7, οι γενικοί όροι συναλλαγών ερμηνεύονται υπέρ του καταναλωτή, είναι άκυροι όταν προκαλούν ουσιώδη διατάραξη της συμβατικής ισορροπίας και ελέγχονται ως προς τη διαφάνεια. Η Οδηγία 93/13/ΕΟΚ (άρθρο 3 παρ. 1, άρθρο 8) θεμελιώνει τον έλεγχο για «σημαντική ανισορροπία», ενώ η εθνική ρύθμιση, ερμηνευόμενη σύμφωνά της, απαιτεί ουσιώδη διατάραξη. ΓΟΣ που αποκλίνουν από καθοδηγητικού χαρακτήρα ενδοτικού δικαίου ή περιορίζουν θεμελιώδη δικαιώματα ελέγχονται για καταχρηστικότητα. Κατά τον ΑΚ 862, ο εγγυητής ελευθερώνεται αν από πταίσμα του δανειστή κατέστη αδύνατη η ικανοποίησή του από τον οφειλέτη· είναι δυνατή παραίτηση από το ευεργέτημα, όχι όμως για δόλο ή βαριά αμέλεια (ΑΚ 332 εδ. α’, 174). Το βάρος επίκλησης και απόδειξης του πταίσματος φέρει ο εγγυητής. Από τα έγγραφα και τις ένορκες βεβαιώσεις αποδείχθηκαν τρεις δανειακές συμβάσεις του πρωτοφειλέτη (2005, 2005, 2007), τρεις πρόσθετες πράξεις ρύθμισης στις 22-12-2010 με συμμετοχή του ενάγοντος ως εγγυητή και αναγνώριση των αντίστοιχων οφειλών (42.525,39 ευρώ, 51.785,25 ευρώ, 49.180,44 ευρώ), καθώς και προσημειώσεις επί του ίδιου ακινήτου. Το άρθρο 7 των πρόσθετων πράξεων προέβλεπε παραίτηση από την ένσταση διζήσεως και από μη προσωποπαγείς ενστάσεις. Η τράπεζα κατήγγειλε τις συμβάσεις στις 3-4-2014 και πέτυχε έκδοση και επίδοση διαταγών πληρωμής στις 14-7-2014, χωρίς άσκηση ανακοπών. Ο πρωτοφειλέτης αιτήθηκε υπαγωγή στον ν. 3869/2010, με απόρριψη της πρώτης αιτήσεως και προσωρινή διαταγή επί μεταγενέστερης. Το Δικαστήριο αξιολόγησε ότι ο επίμαχος ΓΟΣ είναι διατυπωμένος ευανάγνωστα και κατανοητά και καθιστά σαφείς τις υποχρεώσεις του εγγυητή, χωρίς παραβίαση της αρχής διαφάνειας ή πρόκληση ουσιώδους διατάραξης σε βάρος του. Περαιτέρω, από τις ενέργειες της τράπεζας προκύπτει ότι επιδίωξε την ικανοποίηση κατά του πρωτοφειλέτη εντός ευλόγου χρόνου και με προσήκοντα μέτρα, οπότε δεν αποδείχθηκε πταίσμα, ιδίως δόλος ή βαριά αμέλεια, ικανό να θεμελιώσει ελευθέρωση του εγγυητή κατά ΑΚ 862. Συνεπώς, το πρωτοβάθμιο που κήρυξε άκυρο τον όρο 7 κατά το μέρος παραίτησης για δόλο ή βαριά αμέλεια και δέχθηκε εν μέρει το επικουρικό αίτημα, εσφαλμένα εφάρμοσε το νόμο και εκτίμησε τις αποδείξεις.
Κύριοι Λόγοι Απόφασης
Η έφεση έγινε δεκτή διότι το άρθρο 7 των πρόσθετων πράξεων ρύθμισης είναι σαφές και διαφανές και η τράπεζα δεν παραβίασε την αρχή διαφάνειας του ν. 2251/1994, ούτε αποδείχθηκε ότι από δόλο ή βαριά αμέλεια της κατέστη αδύνατη η ικανοποίηση από τον πρωτοφειλέτη, ώστε να συντρέξει ελευθέρωση του εγγυητή κατά ΑΚ 862. Επομένως, το Πρωτοδικείο εσφαλμένα έκρινε άκυρο τον όρο 7 κατά το μέρος παραίτησης για δόλο ή βαριά αμέλεια και έπρεπε να εξαφανιστεί η απόφαση κατά το κεφάλαιο αυτό, με παραπομπή σε εκ νέου κρίση από το Εφετείο (άρθρο 535 παρ. 1 ΚΠολΔ). Επί της ουσίας, το Εφετείο, κρατώντας την υπόθεση, απέρριψε το επικουρικό αίτημα της αγωγής περί ακυρότητας του ΓΟΣ και ελευθέρωσης του εγγυητή, διότι δεν διαπιστώθηκε καταχρηστικότητα ή παραβίαση διαφάνειας, ούτε πταίσμα της τράπεζας κατά την επιδίωξη της απαίτησης. Ο ενάγων-εφεσίβλητος καταδικάστηκε στα δικαστικά έξοδα της εναγομένης-εκκαλούσας και για τους δύο βαθμούς (άρθρα 178 παρ. 1, 183, 191 ΚΠολΔ) ποσού 600 ευρώ, ενώ διατάχθηκε η επιστροφή του παραβόλου έφεσης ποσού 150 ευρώ στην εκκαλούσα (άρθρο 495 παρ. 3 ΚΠολΔ).
Τελική Απόφαση
Δέχεται τυπικά και κατ΄ ουσίαν την έφεση. Εξαφανίζει την εκκαλούμενη 197/2019 απόφαση του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Πειραιά, κατά το μέρος που δέχθηκε σκέλος του επικουρικού αιτήματος της από 8.3.2018 (με αριθμ. καταθ. …./2018) αγωγής και αναγνώρισε ως άκυρο το άρθρο 7 των ενδίκων προσθέτων πράξεων ρύθμισης οφειλών κατά το μέρος που προβλέπει παραίτηση του εγγυητή-ενάγοντα από τα δικαιώματα που θεμελιώνονται επί των άρθρων 862, 863 και 866-868 ΑΚ για δόλο ή βαριά αμέλεια του δανειστή. Κρατεί και δικάζει την από 8.3.2018 αγωγή, ως προς το ίδιο επικουρικό αίτημα Απορρίπτει το ανωτέρω επικουρικό αίτημα της αγωγής Καταδικάζει τον ενάγοντα- εφεσίβλητο στα δικαστικά έξοδα της εναγομένης-εκκαλούσας και των δύο βαθμών δικαιοδοσίας, τα οποία ορίζει στο ποσό των εξακοσίων (600) ευρώ. Και Διατάσσει την επιστροφή στην εκκαλούσα του παραβόλου έφεσης ( με κωδικό ……../2019) ποσού 150 ευρώ.

ΑΠ 1886/2014

Δικονομικό Δίκαιο · Αστικό Δίκαιο2014Άρειος Πάγος
Σχετικότητα 95.0%
Κρίσιμα Πραγματικά Περιστατικά
Πιστούχος έλαβε πίστωση με ανοιχτό λογαριασμό αρχικού ορίου 10.000.000 δρχ., αυξημένου σε 30.000.000 δρχ., με όρους: κάλυψη της πίστωσης με επιταγές τρίτων, περιοδικό κλείσιμο και τριμηνιαίο ανατοκισμό, επιτόκιο 16,75%, αποδεικτική δύναμη αποσπασμάτων βιβλίων και δικαίωμα της τράπεζας για καταγγελία και άμεση απαιτητότητα. Εγγυητής ανέλαβε ως αυτοφειλέτης, παραιτήθηκε από διζήση και αναγνώρισε τα αποσπάσματα βιβλίων ως πλήρη απόδειξη. Ο λογαριασμός εξασφαλίστηκε με ενεχυρίαση επιταγών πελατείας. Τον Δεκέμβριο 2001 οκτώ επιταγές του πιστούχου δεν πληρώθηκαν λόγω έλλειψης κεφαλαίων· τους μήνες Μάρτιο-Απρίλιο 2002 πολλές επιταγές επίσης δεν πληρώθηκαν. Παρά τις δυσχέρειες, ο πιστούχος συνέχισε να χρησιμοποιεί την πίστωση μέχρι 15-7-2002, οπότε ο λογαριασμός έκλεισε με χρεωστικό υπόλοιπο 44.896 ευρώ.
Νομική Σκέψη του Δικαστηρίου
Το άρθρο 559 § 19 ΚΠολΔ προβλέπει λόγο αναιρέσεως όταν η απόφαση στερείται νόμιμης βάσης λόγω ανύπαρκτων, αντιφατικών ή ανεπαρκών αιτιολογιών σε ζητήματα ουσιώδη. Κατά το άρθρο 862 ΑΚ, ο εγγυητής ελευθερώνεται αν από πταίσμα του δανειστή κατέστη αδύνατη η ικανοποίηση από τον οφειλέτη· η παραίτηση από διζήση δεν αποκλείει την εφαρμογή της διάταξης, ιδίως έναντι δόλου ή βαρείας αμέλειας (άρθρο 332 εδ. 1 ΑΚ). Το δικαστήριο διαπίστωσε ότι συμφωνήθηκαν τριμηνιαίος ανατοκισμός και επιτόκιο 16,75%, αποδεικτική δύναμη βιβλίων, κάλυψη με επιταγές, καθώς και παραίτηση του εγγυητή από διζήση. Ο πιστούχος είχε αρχικά φερεγγυότητα, αλλά από 12/2001 οκτώ επιταγές δεν πληρώθηκαν, ενώ κατά 3/2002-4/2002 μεγάλος αριθμός επιταγών επίσης δεν πληρώθηκε. Ο πιστούχος συνέχισε να χρησιμοποιεί την πίστωση μέχρι 15-7-2002 και το υπόλοιπο ανήλθε σε 44.896 ευρώ. Εφαρμόζοντας τα παραπάνω, το δικαστήριο εξέτασε αν η ουσιαστική κρίση περί μη πταίσματος της τράπεζας ήταν επαρκώς αιτιολογημένη. Διαπίστωσε ελλείψεις: δεν αιτιολογήθηκε αν υφίσταται ελαφρά αμέλεια και δεν εξηγήθηκε επαρκώς η συνέχιση της πίστωσης μετά τις επανειλημμένες απλήρωτες επιταγές, στοιχείο κρίσιμο για τον έλεγχο του άρθρου 862 ΑΚ.
Κύριοι Λόγοι Απόφασης
Η προσβαλλόμενη απόφαση στερείται νόμιμης βάσης (άρθρο 559 αριθ. 19 ΚΠολΔ) διότι με ανεπαρκείς και ενδοιαστικές αιτιολογίες απέρριψε τον ισχυρισμό ελευθέρωσης του εγγυητή κατά το άρθρο 862 ΑΚ: α) δεν αιτιολόγησε ειδικά αν συντρέχει ελαφρά αμέλεια της πιστώτριας, παρά τη μη παραδοχή παραίτησης από την ένσταση ελευθέρωσης, και β) δεν αιτιολόγησε επαρκώς τη συνέχιση χορήγησης πίστωσης ενώ είχαν εμφανιστεί από 12/2001 και κατά 3-4/2002 επανειλημμένες απλήρωτες επιταγές, μέχρι το κλείσιμο τον 7/2002. Ως εκ τούτου, ο λόγος αναιρέσεως από το άρθρο 559 αριθ. 19 ΚΠολΔ κρίθηκε βάσιμος.
Τελική Απόφαση
Δέχεται την αίτηση. Αναιρεί μερικώς την υπ' αριθ.603/2007 απόφαση του Εφετείου Κρήτης, κατά τα αναφερόμενα στο σκεπτικό. Παραπέμπει την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, που θα συγκροτηθεί από άλλους δικαστές. Επιβάλλει στον αναιρεσίβλητο τα δικαστικά έξοδα του αναιρεσείοντος, τα οποία ορίζει στο ποσό των δύο χιλιάδων επτακοσίων (2.700) ευρώ.

ΑΠ 1993/2022

Αστικό Δίκαιο · Δικονομικό Δίκαιο2022Άρειος Πάγος
Σχετικότητα 94.0%
Κρίσιμα Πραγματικά Περιστατικά
Δανείστρια τράπεζα χορήγησε σε ανώνυμη εταιρεία πίστωση με ανοιχτό αλληλόχρεο λογαριασμό αρχικού ύψους 115.000 ευρώ, η οποία αυξήθηκε σταδιακά σε 400.000 ευρώ, 500.000 ευρώ και τελικά 700.000 ευρώ κατά τα έτη 2006 και 2007. Εγγυήτρια υπέγραψε μόνο την πρώτη πρόσθετη πράξη για το ποσό των 400.000 ευρώ. Η πιστούχος εταιρεία διέθετε άδεια πρακτορείου τύπου με καθαρό ποσοστό κέρδους 18,5% επί της αξίας των διακινούμενων εντύπων. Η εταιρεία είχε αναλάβει δανειακές υποχρεώσεις από άλλες τράπεζες (Εμπορική Τράπεζα 914.000 ευρώ, Εθνική Τράπεζα 300.000 ευρώ) και οφειλές προς άλλη εταιρεία ύψους 3.310.120,11 ευρώ. Τα κέρδη της εταιρείας παρουσίαζαν αισθητή μείωση από το 2002 έως το 2007, με μείωση μεγαλύτερη του 60% κατά τα έτη 2006-2007. Το έτος 2008 η πιστούχος ανέλαβε επιπλέον δανεισμό από ΑΤΕΒΑΝΚ (50.000 ευρώ), Παγκρήτια Συνεταιριστική Τράπεζα (100.000 ευρώ) και Συνεταιριστική Τράπεζα Χανίων (240.000 ευρώ). Η εγγυήτρια ήταν φαρμακοποιός, διέμενε μόνιμα στην Αθήνα και είχε τυπική συμμετοχή στο διοικητικό συμβούλιο της πιστούχου χωρίς αρμοδιότητα διαχείρισης.
Νομική Σκέψη του Δικαστηρίου
Το άρθρο 862 ΑΚ προβλέπει την ελευθέρωση του εγγυητή εάν από πταίσμα του δανειστή κατέστη αδύνατη η ικανοποίησή του από τον οφειλέτη. Οι προϋποθέσεις είναι: α) αδυναμία ικανοποίησης από τον πρωτοφειλέτη, β) πταίσμα του δανειστή (δόλος ή οποιοσδήποτε βαθμός αμέλειας), γ) αιτιώδης συνάφεια μεταξύ του πταίσματος και της αδυναμίας ικανοποίησης. Η αιτιώδης συνάφεια έχει χρονική διάσταση και δεν υπάρχει αν ο πρωτοφειλέτης στερείτο ανέκαθεν περιουσιακών στοιχείων. Το Εφετείο διαπίστωσε ότι η τράπεζα αύξησε την πίστωση κατά 300.000 ευρώ τα έτη 2006-2007, ενώ τα κέρδη της εταιρείας είχαν μειωθεί άνω του 60%, και ότι η τράπεζα γνώριζε ή μπορούσε να γνωρίζει από τη βάση δεδομένων Τειρεσίας ότι η πιστούχος είχε οφειλές άνω των 7.000.000 ευρώ. Δέχθηκε ότι η τράπεζα αμέλησε επί μακρόν να καταδιώξει την πρωτοφειλέτρια και δεν επιδίωξε εγκαίρως την είσπραξη. Εφαρμόζοντας το άρθρο 862 ΑΚ, το Εφετείο έκρινε ότι υπήρχε βαριά αμέλεια της τράπεζας, αλλά δεν προσδιόρισε το ακριβές χρονικό διάστημα λειτουργίας της σύμβασης, τον χρόνο που έκλεισε ο λογαριασμός, πότε ακριβώς η πρωτοφειλέτρια κατέστη αναξιόχρεη, και ποια ήταν η αξία των περιουσιακών της στοιχείων πριν την αναξιοχρεία, στοιχεία αναγκαία για την κρίση του αιτιώδους συνδέσμου.
Κύριοι Λόγοι Απόφασης
Η αίτηση αναίρεσης έγινε δεκτή διότι η προσβαλλόμενη απόφαση στερείται νόμιμης βάσης λόγω ανεπαρκών αιτιολογιών ως προς κρίσιμα ζητήματα. Συγκεκριμένα, το Εφετείο δεν διέλαβε παραδοχές σχετικά με: α) το ακριβές χρονικό διάστημα λειτουργίας της σύμβασης πίστωσης, τον χρόνο κλεισίματος του λογαριασμού, τον χρόνο δικαστικής επιδίωξης είσπραξης από την πρωτοφειλέτρια, και τον χρόνο που όφειλε η τράπεζα να κλείσει τον λογαριασμό, β) την οικονομική κατάσταση της πρωτοφειλέτριας πριν καταστεί αναξιόχρεη, τον ακριβή χρόνο που κατέστη αναξιόχρεη, και την αξία των περιουσιακών στοιχείων (εντύπων, αυτοκινήτων, χρημάτων) που διέθετε πριν τη διόγκωση του χρέους. Οι ελλείψεις αυτές καθιστούν ανέφικτο τον έλεγχο του αιτιώδους συνδέσμου μεταξύ του πταίσματος της τράπεζας και της αδυναμίας ικανοποίησής της, προϋπόθεση αναγκαία για την εφαρμογή του άρθρου 862 ΑΚ.
Τελική Απόφαση
Αναιρεί την υπ' αριθ. 47/2019 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Κρήτης. Παραπέμπει την υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, το οποίο θα συγκροτηθεί, όμως, από άλλο δικαστή, εκτός εκείνου που εξέδωσε την αναιρούμενη απόφαση. Διατάσσει την απόδοση στην αναιρεσείουσα του καταβληθέντος από αυτήν παραβόλου. Επιβάλλει στην αναιρεσίβλητη τα δικαστικά έξοδα της αναιρεσείουσας, τα οποία ορίζει σε δύο χιλιάδες (2.000) ευρώ.

Αναζητήστε για τη δική σας υπόθεση

124.000+ αποφάσεις · 24.000+ άρθρα νομοθεσίας

ή κλείστε demo 15 λεπτών →