Κύρια Νομική Θέση
Με βάση το διαθέσιμο υλικό, η ακύρωση ή μεταρρύθμιση πειθαρχικής απόφασης μπορεί να στηριχθεί ισχυρά ιδίως σε δύο άξονες: α) στην έλλειψη ειδικής αιτιολογίας ως προς τα πραγματικά περιστατικά και την απάντηση στους ουσιώδεις ισχυρισμούς του διωκομένου, και β) στην παραβίαση της αρχής της αναλογικότητας κατά την επιμέτρηση της ποινής.
Στην περίπτωσή σας, το κρίσιμο επιχείρημα είναι ότι η απόφαση για «πλημμελή εκτέλεση καθηκόντων» χωρίς αναφορά σε συγκεκριμένη πράξη, χρόνο και τόπο προσκρούει στις απαιτήσεις του ΥΚ Άρθρο 140, ενώ η επιβολή 6μηνης προσωρινής παύσης παρά 18ετή υπηρεσία, άψογο μητρώο και ηπιότερη μεταχείριση συναδέλφων ενισχύει σοβαρά λόγο δυσανάλογης κύρωσης κατά το ΥΚ Άρθρο 109.
1. Νομικό Πλαίσιο
ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ
ΥΚ Άρθρο 140
Ορίζει ότι η πειθαρχική απόφαση πρέπει να είναι έγγραφη και να μνημονεύει, μεταξύ άλλων:
- τα πραγματικά περιστατικά και στοιχεία που συνιστούν την αντικειμενική και υποκειμενική υπόσταση του παραπτώματος, προσδιορισμένα κατά τόπο και χρόνο,
- την αιτιολογία της απόφασης, η οποία επιβάλλεται να είναι ειδική και να απαντά σε όλους τους ουσιώδεις ισχυρισμούς του πειθαρχικώς διωκομένου.
Εφαρμόζεται στην ΣτΕ Α2495/2021.
ΥΚ Άρθρο 109
Προσδιορίζει τις πειθαρχικές ποινές και, στην παρ. 2, επιβάλλει για την επιμέτρηση της ποινής να συνεκτιμώνται:
- οι ιδιαίτερες συνθήκες τέλεσης του παραπτώματος,
- η εν γένει προσωπικότητα του υπαλλήλου,
- η υπηρεσιακή του εικόνα όπως προκύπτει από το προσωπικό του μητρώο,
- και να τηρείται η αρχή της αναλογικότητας.
Εφαρμόζεται στις ΣτΕ Α2495/2021, ΣτΕ Α1932/2021, ΣτΕ Α1651/2016, ΣτΕ Α2062/2020, ΣτΕ Α2333/2022, ΣτΕ Α1650/2016, ΣτΕ Α1649/2016.
ΥΚ Άρθρο 107
Απαριθμεί τα πειθαρχικά παραπτώματα. Από το υλικό προκύπτει ότι για ζητήματα «πλημμελούς εκτέλεσης καθηκόντων» η νομολογία συνδέει ιδίως:
- την παράβαση υπαλληλικού καθήκοντος,
- την αδικαιολόγητη αποχή,
- τη μη τήρηση ωραρίου,
- την αμέλεια ή ατελή εκπλήρωση του υπηρεσιακού καθήκοντος.
Εφαρμόζεται στη ΣτΕ Α1932/2021.
ΥΚ Άρθρο 124
Απαιτεί το παραπεμπτήριο έγγραφο να προσδιορίζει επακριβώς κατά τόπο και χρόνο τα πραγματικά περιστατικά που συνιστούν το πειθαρχικό παράπτωμα.
Εφαρμόζεται στην ΣτΕ Α2495/2021.
ΥΚ Άρθρο 127
Η πειθαρχική ανάκριση είναι κατ’ αρχήν υποχρεωτική ενώπιον πειθαρχικού συμβουλίου, εκτός ειδικών εξαιρέσεων. Από τη νομολογία προκύπτει ότι η παράλειψή της είναι ανεκτή μόνο όταν τα πραγματικά περιστατικά προκύπτουν αναμφισβήτητα από τον φάκελο ή συντρέχει άλλη νόμιμη εξαίρεση.
Εφαρμόζεται στις ΣτΕ Α1651/2016, ΣτΕ Α3746/2014.
ΥΚ Άρθρο 141
Προβλέπει ένσταση κατά αποφάσεων πειθαρχικώς προϊσταμένων και ορίζει ότι όταν το πειθαρχικό συμβούλιο κρίνει μετά από ένσταση του υπαλλήλου ή υπέρ αυτού, δεν μπορεί να χειροτερεύει τη θέση του.
Χρήσιμο για τη στρατηγική επιλογή ενδικοφανούς προσβολής.
ΥΚ Άρθρο 142
Ρυθμίζει την προσφυγή ενώπιον του διοικητικού εφετείου ή του Συμβουλίου της Επικρατείας, ανάλογα με την ποινή και το όργανο που έκρινε.
Εφαρμόζεται στην ΣτΕ Α2495/2021 ως προς την καθ’ ύλην αρμοδιότητα.
ΝΟΜΟΛΟΓΙΑ
Α) Ενισχυτικά επιχειρήματα
ΣτΕ Α1932/2021
- Σχετικότητα: Αφορά πειθαρχική κύρωση για παραβάσεις σχετικές με υπηρεσιακή παρουσία, απουσίες και πλημμελή εκτέλεση καθηκόντων, όπου το Δικαστήριο στάθμισε ρητά τη μακρά υπηρεσία, το λευκό πειθαρχικό μητρώο και σοβαρές προσωπικές περιστάσεις.
- Κρίση: Αντί της οριστικής παύσης, επιβλήθηκε προσωρινή παύση έξι (6) μηνών με πλήρη στέρηση αποδοχών.
- Εφαρμογή: Ενισχύει άμεσα τον ισχυρισμό ότι, κατά το ΥΚ Άρθρο 109, η ποινή δεν μπορεί να επιμετράται αφηρημένα, αλλά απαιτεί συγκεκριμένη συνεκτίμηση της υπηρεσιακής εικόνας και των προσωπικών δεδομένων. Εφόσον στη δική σας υπόθεση υπάρχει 18ετής υπηρεσία και άψογο μητρώο, η απόφαση αυτή στηρίζει ότι τα στοιχεία αυτά έπρεπε να αξιολογηθούν ρητά και ουσιαστικά.
ΣτΕ Α2495/2021
- Σχετικότητα: Αφορά έλεγχο νομιμότητας πειθαρχικής διαδικασίας και ειδικότερα την επάρκεια του παραπεμπτηρίου και της πειθαρχικής απόφασης ως προς τον προσδιορισμό των πραγματικών περιστατικών κατά χρόνο και τόπο.
- Κρίση: Το Δικαστήριο έκρινε νόμιμο το παραπεμπτήριο και την κλήση σε απολογία επειδή περιείχαν συγκεκριμένα περιστατικά με αναφορά σε επιμέρους ημερομηνίες, τόπους και πράξεις.
- Εφαρμογή: Λειτουργεί υπέρ σας εξ αντιδιαστολής. Αν στη δική σας υπόθεση η απόφαση μιλά γενικά για «πλημμελή εκτέλεση καθηκόντων» χωρίς συγκεκριμένη πράξη, χρόνο και τόπο, τότε δεν πληρούται το πρότυπο ειδικότητας που το ίδιο το Δικαστήριο έκρινε αναγκαίο με βάση το ΥΚ Άρθρο 140 και το ΥΚ Άρθρο 124.
ΣτΕ Α1494/2020
- Σχετικότητα: Αφορά ακύρωση πειθαρχικής απόφασης λόγω πλημμελούς αιτιολογίας ως προς τη στοιχειοθέτηση του παραπτώματος.
- Κρίση: Ακυρώθηκε η πειθαρχική απόφαση, διότι η αιτιολογία δεν αρκούσε για να στηρίξει το αποδιδόμενο παράπτωμα.
- Εφαρμογή: Ενισχύει τον λόγο ακύρωσης περί ελλιπούς αιτιολογίας. Αν η απόφαση δεν εξειδικεύει ποια ακριβώς υπηρεσιακή πράξη ή παράλειψη συνιστά την «πλημμελή εκτέλεση καθηκόντων», υπάρχει σοβαρό έρεισμα να προβληθεί ότι η αιτιολογία είναι ανεπαρκής κατά το ΥΚ Άρθρο 140.
ΣτΕ Α2067/2020
- Σχετικότητα: Αφορά επιμέτρηση ποινής με συνεκτίμηση της πολύ καλής υπηρεσιακής εικόνας και της έλλειψης άλλων επιβαρυντικών στοιχείων.
- Κρίση: Μεταρρυθμίστηκε η οριστική παύση και επιβλήθηκε προσωρινή παύση έξι (6) μηνών με πλήρη στέρηση αποδοχών.
- Εφαρμογή: Υποστηρίζει ότι η υπηρεσιακή εικόνα και η συνολική διαδρομή του υπαλλήλου αποτελούν κρίσιμο παράγοντα επιμέτρησης κατά το ΥΚ Άρθρο 109. Άρα, αν η προσβαλλόμενη απόφαση δεν εξηγεί γιατί παρά το άψογο μητρώο επιλέχθηκε τόσο βαριά ποινή, η αιτιολογία της είναι ελλιπής και ως προς την αναλογικότητα.
ΣτΕ Α1650/2016
- Σχετικότητα: Αφορά την αρχή ότι η επίκληση ελαφρυντικών δεν δεσμεύει αυτομάτως το πειθαρχικό όργανο, αλλά πρέπει να συνεκτιμάται στο πλαίσιο της αναλογικότητας.
- Κρίση: Απορρίφθηκε η προσφυγή και διατηρήθηκε η οριστική παύση λόγω εξαιρετικής βαρύτητας των πράξεων.
- Εφαρμογή: Σας βοηθά αναλογικά, διότι δείχνει ότι η μη αποδοχή ελαφρυντικών είναι ανεκτή μόνο όταν η απόφαση εξηγεί, σε σχέση με τη βαρύτητα των συγκεκριμένων πράξεων, γιατί δεν αρκεί η ηπιότερη ποινή. Αν εδώ δεν υπάρχει καν συγκεκριμένη πράξη, η μη ουσιαστική στάθμιση του άψογου μητρώου είναι ακόμη πιο προβληματική.
Β) Αντιμετώπιση αντιρρήσεων
ΣτΕ Α1651/2016
- Ποια θέση στηρίζει: Ο αντίδικος θα επικαλεστεί ότι, στην υπαλληλική προσφυγή, το δικαστήριο προβαίνει σε πλήρη έλεγχο ουσίας, άρα λόγοι περί πλημμελούς αιτιολογίας της πειθαρχικής απόφασης είναι αλυσιτελείς.
- Αντίκρουση: Η απόφαση αυτή αφορά υπόθεση με εξαιρετικά συγκεκριμένο και βαρύ αποδεικτικό υλικό (καταγεγραμμένες συνομιλίες, επιταγές περίπου 411.138,60 ευρώ, προσημειωμένα χαρτονομίσματα 205.570 ευρώ). Στη δική σας υπόθεση, εφόσον λείπει ο συγκεκριμένος προσδιορισμός της πράξης ήδη από την πειθαρχική απόφαση, πρέπει να τονισθεί ότι το πρόβλημα δεν είναι απλώς η «πλημμελής διατύπωση», αλλά η αδυναμία ελέγχου της ίδιας της στοιχειοθέτησης του παραπτώματος κατά το ΥΚ Άρθρο 140.
ΣτΕ Α2495/2021
- Ποια θέση στηρίζει: Ο αντίδικος μπορεί να επικαλεστεί ότι διαδικαστικές πλημμέλειες είναι αλυσιτελείς αν δεν προβάλλεται συγκεκριμένη βλάβη.
- Αντίκρουση: Η ίδια απόφαση δέχθηκε τη νομιμότητα επειδή υπήρχε αναλυτική περιγραφή περιστατικών με συγκεκριμένες ημερομηνίες και τόπους. Επομένως, δεν βοηθά τη Διοίκηση αν στη δική σας υπόθεση λείπει ακριβώς αυτό το στοιχείο. Εδώ η βλάβη είναι συγκεκριμένη: ο υπάλληλος δεν μπορούσε να αμυνθεί αποτελεσματικά έναντι αόριστης κατηγορίας.
2. Προτεινόμενη Επιχειρηματολογία
Κύρια επιχειρήματα
1. Έλλειψη ειδικής αιτιολογίας της πειθαρχικής απόφασης
Να προβληθεί ότι η απόφαση παραβιάζει το ΥΚ Άρθρο 140, διότι δεν μνημονεύει τα πραγματικά περιστατικά που συνιστούν την αντικειμενική και υποκειμενική υπόσταση του παραπτώματος, προσδιορισμένα κατά τόπο και χρόνο.
Η ΣτΕ Α2495/2021 δείχνει ότι η νομιμότητα της πειθαρχικής κρίσης προϋποθέτει συγκεκριμένη αναφορά σε επιμέρους πράξεις, ημερομηνίες και τόπους.
Η ΣτΕ Α1494/2020 ενισχύει ότι πλημμελής αιτιολογία δεν αρκεί για τη στήριξη πειθαρχικής κύρωσης.
2. Ανεπαρκής στοιχειοθέτηση του παραπτώματος της “πλημμελούς εκτέλεσης καθηκόντων”
Από το υλικό προκύπτει ότι η νομολογία δέχεται πειθαρχικό παράπτωμα όταν υπάρχουν συγκεκριμένες πράξεις ή παραλείψεις, όπως μη τήρηση παρουσιολογίου, απουσίες χωρίς άδεια, μη τήρηση ωραρίου, συγκεκριμένες υπηρεσιακές παραλείψεις: ΣτΕ Α1932/2021.
Αν εδώ δεν αναφέρεται ποια ακριβώς πράξη ή παράλειψη τελέστηκε, η υπαγωγή στο ΥΚ Άρθρο 107 είναι αόριστη.
3. Παράβαση της αρχής της αναλογικότητας
Κατά το ΥΚ Άρθρο 109 παρ. 2, έπρεπε να συνεκτιμηθούν η 18ετής υπηρεσία, το άψογο μητρώο και η συνολική υπηρεσιακή εικόνα.
Η ΣτΕ Α1932/2021 και η ΣτΕ Α2067/2020 δείχνουν ότι το Δικαστήριο αποδίδει ιδιαίτερη σημασία στη λευκή πειθαρχική διαδρομή και στις προσωπικές/υπηρεσιακές συνθήκες κατά την επιμέτρηση της ποινής.
Εφόσον σε ταυτόσημες υποθέσεις συναδέλφων επιβλήθηκε έγγραφη επίπληξη, πρέπει να προβληθεί ότι η 6μηνη προσωρινή παύση είναι δυσανάλογη και άνιση ως προς την πειθαρχική μεταχείριση, ιδίως αν η απόφαση δεν εξηγεί τη διαφοροποίηση.
4. Μη απάντηση σε ουσιώδεις ισχυρισμούς
Αν στην απολογία είχαν προβληθεί το άψογο μητρώο, η μακρά υπηρεσία και η ηπιότερη μεταχείριση συναδέλφων, η απόφαση όφειλε, κατά το ΥΚ Άρθρο 140, να απαντήσει ειδικά σε αυτούς.
Η παράλειψη αυτή ενισχύει τον λόγο ακύρωσης.
Διάκριση από αντίθετη νομολογία
- Οι αποφάσεις ΣτΕ Α1651/2016, ΣτΕ Α2062/2020, ΣτΕ Α2036/2021, ΣτΕ Α1650/2016, ΣτΕ Α1649/2016 αφορούν ιδιαιτέρως βαριά παραπτώματα: χρηματισμό, δωροδοκία, παραλαβή 10.000 ευρώ από ελεγχόμενο, εκβιαστικές συμπεριφορές, σοβαρή διαφθορά.
- Στις υποθέσεις αυτές η αυστηρή ποινή δικαιολογήθηκε από εξαιρετικά συγκεκριμένα και σοβαρά περιστατικά.
- Άρα, δεν είναι συγκρίσιμες με υπόθεση όπου αποδίδεται γενικά «πλημμελής εκτέλεση καθηκόντων» χωρίς εξειδίκευση πράξης.
3. Νομολογιακή Ισχύς
Περιορισμένη προς παγία υπέρ της ανάγκης ειδικής αιτιολογίας και στάθμισης αναλογικότητας.
Υπάρχουν αρκετές αποφάσεις που συγκλίνουν στα εξής:
- η πειθαρχική απόφαση πρέπει να είναι ειδικά αιτιολογημένη: ΣτΕ Α2495/2021, ΣτΕ Α1494/2020,
- η ποινή πρέπει να επιμετράται με βάση την υπηρεσιακή εικόνα και την αναλογικότητα: ΣτΕ Α1932/2021, ΣτΕ Α2067/2020, ΣτΕ Α2062/2020, ΣτΕ Α1650/2016.
Ωστόσο, η ακριβής έκβαση εξαρτάται έντονα από τα συγκεκριμένα πραγματικά περιστατικά και από το αν η υπόθεση εκδικαστεί με πλήρη έλεγχο ουσίας, οπότε ορισμένοι λόγοι περί αιτιολογίας μπορεί να θεωρηθούν αλυσιτελείς, κατά τη λογική της ΣτΕ Α1651/2016.
4. Πρακτικές Συστάσεις
1. Να προβληθεί πρώτα ο λόγος αοριστίας/έλλειψης ειδικής αιτιολογίας
Επίκληση: ΥΚ Άρθρο 140, ΥΚ Άρθρο 124, ΣτΕ Α2495/2021, ΣτΕ Α1494/2020.
Να ζητηθεί να επισημανθεί ότι δεν αναφέρονται συγκεκριμένη πράξη, χρόνος, τόπος, ούτε τα στοιχεία της υποκειμενικής υπόστασης.
2. Να αναπτυχθεί αυτοτελώς ο λόγος αναλογικότητας
Επίκληση: ΥΚ Άρθρο 109, ΣτΕ Α1932/2021, ΣτΕ Α2067/2020.
Να τονισθούν:
- 18 χρόνια υπηρεσίας,
- άψογο μητρώο,
- έλλειψη προηγούμενων πειθαρχικών ποινών,
- ηπιότερη μεταχείριση συναδέλφων σε ταυτόσημες υποθέσεις.
3. Να τεκμηριωθεί η σύγκριση με τους συναδέλφους
Το επιχείρημα αυτό δεν αρκεί αφηρημένα. Χρειάζεται να αποδειχθεί ότι οι υποθέσεις είναι πράγματι ταυτόσημες ως προς:
- τα πραγματικά περιστατικά,
- τον νομικό χαρακτηρισμό,
- το πειθαρχικό όργανο,
- τον χρόνο τέλεσης,
- τυχόν επιβαρυντικά/ελαφρυντικά στοιχεία.
Αν αυτό αποδειχθεί, ενισχύεται σοβαρά ο ισχυρισμός περί δυσανάλογης και άνισης μεταχείρισης.
4. Να ζητηθεί επικουρικά μεταρρύθμιση της ποινής
Αν το δικαστήριο δεν δεχθεί πλήρη ακύρωση, να ζητηθεί επικουρικά η μετατροπή της 6μηνης προσωρινής παύσης σε ηπιότερη ποινή, με βάση τη λογική της ΣτΕ Α1932/2021 και της ΣτΕ Α2067/2020.
5. Να ελεγχθεί το αρμόδιο ένδικο βοήθημα
Με βάση το ΥΚ Άρθρο 141 και το ΥΚ Άρθρο 142, πρέπει να κριθεί αν προηγείται ένσταση ή αν χωρεί απευθείας προσφυγή, ανάλογα με το όργανο που εξέδωσε την απόφαση και το είδος της ποινής.
Συμπέρασμα
Με βάση τις διαθέσιμες πηγές, το ισχυρότερο σχήμα επιχειρηματολογίας είναι το εξής:
- η απόφαση είναι ανεπαρκώς αιτιολογημένη κατά το ΥΚ Άρθρο 140, επειδή δεν εξειδικεύει τη συγκεκριμένη πράξη ή παράλειψη που συγκροτεί την «πλημμελή εκτέλεση καθηκόντων»,
- δεν προκύπτει νόμιμη και ελέγξιμη υπαγωγή στο ΥΚ Άρθρο 107,
- και, σε κάθε περίπτωση, η ποινή της 6μηνης προσωρινής παύσης είναι δυσανάλογη κατά το ΥΚ Άρθρο 109, ενόψει της 18ετούς υπηρεσίας, του άψογου μητρώου και της ηπιότερης μεταχείρισης συναδέλφων σε ταυτόσημες υποθέσεις.
Αν θέλετε, μπορώ αμέσως να σας δώσω και έτοιμο σχέδιο λόγων προσφυγής/ένστασης σε δικογραφική μορφή, μόνο με βάση τις παραπάνω πηγές.