Μεταβολή τόπου διαμονής ανήλικου τέκνου στο εξωτερικό

ΑΚ Άρθρο 1511

Αστικός ΚώδικαςΤροποποίηση: 16/09/2021

Σχετικότητα 94.5%

Κείμενο Άρθρου

ΑΚ Άρθρο 1511: Άσκηση - ανάθεση γονικής μέριμνας κατά το συμφέρον του τέκνου 1. Κάθε απόφαση των γονέων σχετικά με την άσκηση της γονικής μέριμνας πρέπει να αποβλέπει στο βέλτιστο συμφέρον του τέκνου. 2. Στο βέλτιστο συμφέρον του τέκνου, που εξυπηρετείται ιδίως από την ουσιαστική συμμετοχή και των δύο γονέων στην ανατροφή και φροντίδα του, καθώς επίσης και από την αποτροπή διάρρηξης των σχέσεών του με καθένα από αυτούς, πρέπει να αποβλέπει και η απόφαση του δικαστηρίου, όταν αποφασίζει σχετικά με την ανάθεση της γονικής μέριμνας ή με τον τρόπο άσκησής της. Η απόφαση του δικαστηρίου συνεκτιμά παραμέτρους, όπως την ικανότητα και πρόθεση καθενός εκ των γονέων να σεβαστεί τα δικαιώματα του άλλου, τη συμπεριφορά κάθε γονέα κατά το προηγούμενο χρονικό διάστημα και τη συμμόρφωσή του με τις νόμιμες υποχρεώσεις του, δικαστικές αποφάσεις, εισαγγελικές διατάξεις και προηγούμενες συμφωνίες που είχε συνάψει με τον άλλο γονέα και αφορούν το τέκνο. 3. Η απόφαση του δικαστηρίου πρέπει επίσης να σέβεται την ισότητα μεταξύ των γονέων και να μην κάνει διακρίσεις εξαιτίας ιδίως του φύλου, του σεξουαλικού προσανατολισμού, της φυλής, της γλώσσας, της θρησκείας, των πολιτικών ή όποιων άλλων πεποιθήσεων, της ιθαγένειας, της εθνικής ή κοινωνικής προέλευσης ή της περιουσίας. 4. Ανάλογα με την ωριμότητα του τέκνου πρέπει να ζητείται και να συνεκτιμάται η γνώμη του, πριν από κάθε απόφαση σχετική με τη γονική μέριμνα και τα συμφέροντά του..

Κώδικας

Αστικός Κώδικας

Άνοιγμα άρθρου

ΑΚ Άρθρο 1520

Αστικός ΚώδικαςΤροποποίηση: 21/05/2021

Σχετικότητα 93.7%

Κείμενο Άρθρου

ΑΚ Άρθρο 1520: Προσωπική επικοινωνία Ο γονέας με τον οποίο δεν διαμένει το τέκνο, έχει το δικαίωμα και την υποχρέωση της, κατά το δυνατό, ευρύτερης επικοινωνίας με αυτό, στην οποία περιλαμβάνονται τόσο η φυσική παρουσία και επαφή του με το τέκνο, όσο και η διαμονή του τέκνου στην οικία του. Ο γονέας με τον οποίο διαμένει το τέκνο οφείλει να διευκολύνει και να προωθεί την επικοινωνία του τέκνου με τον άλλο γονέα σε τακτή χρονική βάση. Ο χρόνος επικοινωνίας του τέκνου με φυσική παρουσία με τον γονέα, με τον οποίο δεν διαμένει, τεκμαίρεται στο ένα τρίτο (1/3) του συνολικού χρόνου, εκτός αν ο γονέας αυτός ζητά μικρότερο χρόνο επικοινωνίας, ή επιβάλλεται να καθορισθεί μικρότερος ή μεγαλύτερος χρόνος επικοινωνίας για λόγους που αφορούν στις συνθήκες διαβίωσης ή στο συμφέρον του τέκνου, εφόσον, σε κάθε περίπτωση, δεν διαταράσσεται η καθημερινότητα του τέκνου. Αποκλεισμός ή περιορισμός της επικοινωνίας είναι δυνατός μόνο για εξαιρετικά σοβαρούς λόγους, ιδίως όταν ο γονέας με τον οποίον δεν διαμένει το τέκνο, κριθεί ακατάλληλος να ασκεί το δικαίωμα επικοινωνίας. Για τη διαπίστωση της ακαταλληλότητας του γονέα το δικαστήριο μπορεί να διατάξει κάθε πρόσφορο μέσο, ιδίως την εκπόνηση εμπεριστατωμένης έκθεσης κοινωνικών λειτουργών ή ψυχιάτρων ή ψυχολόγων. Οι γονείς δεν έχουν το δικαίωμα να εμποδίζουν την επικοινωνία του τέκνου με τους ανώτερους ανιόντες και τους αδελφούς του, εκτός αν συντρέχει σπουδαίος λόγος. Οι γονείς δεν έχουν το δικαίωμα να εμποδίζουν την επικοινωνία του τέκνου με τρίτους που έχουν αναπτύξει μαζί του κοινωνικοσυναισθηματική σχέση οικογενειακής φύσης, εφόσον με την επικοινωνία εξυπηρετείται το συμφέρον του τέκνου. Τα σχετικά με την επικοινωνία ζητήματα καθορίζονται ειδικότερα είτε με έγγραφη συμφωνία των γονέων είτε από το δικαστήριο. Στην περίπτωση αυτή εφαρμόζεται και η παρ. 4 του άρθρου 1511. Όταν συντρέχει περίπτωση κακής ή καταχρηστικής άσκησης του δικαιώματος επικοινωνίας, ο άλλος γονέας ή κάθε ένας από τους γονείς, αν πρόκειται για επικοινωνία με τρίτο, μπορεί να ζητήσει από το δικαστήριο τη μεταρρύθμιση της επικοινωνίας..

Κώδικας

Αστικός Κώδικας

Άνοιγμα άρθρου

ΑΚ Άρθρο 1512

Αστικός ΚώδικαςΤροποποίηση: 16/09/2021

Σχετικότητα 92.9%

Κείμενο Άρθρου

ΑΚ Άρθρο 1512: Σε περίπτωση διαφωνίας "Κατά την άσκηση της γονικής μέριμνας οι γονείς καταβάλλουν προσπάθεια για την εξεύρεση κοινά αποδεκτών λύσεων. Αν διαφωνούν, αποφασίζει το δικαστήριο.».

Κώδικας

Αστικός Κώδικας

Άνοιγμα άρθρου

ΑΚ Άρθρο 1519

Αστικός ΚώδικαςΤροποποίηση: 21/05/2021

Σχετικότητα 94.9%

Κείμενο Άρθρου

ΑΚ Άρθρο 1519: Σημαντικά ζητήματα επιμέλειας τέκνου Όταν η επιμέλεια ασκείται από τον έναν γονέα ή έχει γίνει κατανομή της μεταξύ των γονέων, οι αποφάσεις για την ονοματοδοσία του τέκνου, για το θρήσκευμα, για ζητήματα της υγείας του, εκτός από τα επείγοντα και τα εντελώς τρέχοντα, καθώς και για ζητήματα εκπαίδευσης που επιδρούν αποφασιστικά στο μέλλον του, λαμβάνονται από τους δύο γονείς από κοινού. Τα δύο τελευταία εδάφια του άρθρου 1510 και το άρθρο 1512 εφαρμόζονται αναλόγως. Για τη μεταβολή του τόπου διαμονής του τέκνου που επιδρά ουσιωδώς στο δικαίωμα επικοινωνίας του γονέα με τον οποίο δεν διαμένει το τέκνο, απαιτείται προηγούμενη έγγραφη συμφωνία των γονέων ή προηγούμενη δικαστική απόφαση που εκδίδεται μετά από αίτηση ενός από τους γονείς. Το δικαστήριο μπορεί να διατάξει κάθε πρόσφορο μέτρο. Ο γονέας στον οποίο δεν έχει ανατεθεί η άσκηση της επιμέλειας έχει το δικαίωμα να ζητά από τον άλλο πληροφορίες για το πρόσωπο και την περιουσία του τέκνου.

Κώδικας

Αστικός Κώδικας

Άνοιγμα άρθρου

ΑΚ Άρθρο 1514

Αστικός ΚώδικαςΤροποποίηση: 16/09/2021

Σχετικότητα 93.5%

Κείμενο Άρθρου

ΑΚ Άρθρο 1514: Παρέκκλιση από την από κοινού άσκηση της γονικής μέριμνας 1. Κατά παρέκκλιση του άρθρου 1513, οι γονείς μπορούν με έγγραφο βεβαίας χρονολογίας να ρυθμίζουν διαφορετικά την κατανομή της γονικής μέριμνας, ιδίως να αναθέτουν την άσκησή της στον έναν από αυτούς, και να καθορίζουν τον τόπο κατοικίας του τέκνου τους, τον γονέα με τον οποίο θα διαμένει, καθώς και τον τρόπο επικοινωνίας του με τον άλλο γονέα. Το ανωτέρω έγγραφο ισχύει τουλάχιστον για δύο (2) έτη και παρατείνεται αυτοδικαίως, εκτός αν κάποιος από τους δύο γονείς δηλώσει εγγράφως στον άλλο γονέα, πριν τη λήξη του συμφωνημένου χρόνου, ότι δεν επιθυμεί την παράτασή του. 2. Αν δεν είναι δυνατή η από κοινού άσκηση της γονικής μέριμνας, εξαιτίας διαφωνίας των γονέων και ιδίως αν ο ένας γονέας αδιαφορεί ή δεν συμπράττει σε αυτήν ή δεν τηρεί την τυχόν υπάρχουσα συμφωνία για την άσκηση ή τον τρόπο άσκησης της γονικής μέριμνας ή αν η συμφωνία αυτή είναι αντίθετη προς το συμφέρον του τέκνου ή αν η γονική μέριμνα ασκείται αντίθετα προς το συμφέρον του τέκνου, καθένας από τους γονείς προσφεύγει σε διαμεσολάβηση, εξαιρουμένων των περιπτώσεων ενδοοικογενειακής βίας, όπως ο νόμος ορίζε ι. Αν διαφωνούν, αποφασίζει το δικαστήριο. 3. Το δικαστήριο μπορεί ανάλογα με την περίπτωση: α) να κατανείμει την άσκηση της γονικής μέριμνας μεταξύ των γονέων, να εξειδικεύσει τον τρόπο άσκησής της στα κατ' ιδίαν θέματα ή να αναθέσει την άσκηση της γονικής μέριμνας στον ένα γονέα ή σε τρίτο, β) να διατάξει πραγματογνωμοσύνη ή τη λήψη οποιουδήποτε άλλου πρόσφορου μέτρου, γ) να διατάξει διαμεσολάβηση ή την επανάληψη διακοπείσας διαμεσολάβησης, ορίζοντας συγχρόνως τον διαμεσολαβητή. Για τη λήψη της απόφασής του το δικαστήριο λαμβάνει υπόψη τους έως τότε δεσμούς του τέκνου με τους γονείς και τους αδελφούς του, καθώς και τις τυχόν συμφωνίες που έκαναν οι γονείς του τέκνου για την άσκηση της γονικής μέριμνας..

Κώδικας

Αστικός Κώδικας

Άνοιγμα άρθρου

ΑΚ Άρθρο 1518

Αστικός ΚώδικαςΤροποποίηση: 21/05/2021

Σχετικότητα 89.7%

Κείμενο Άρθρου

ΑΚ Άρθρο 1518: Επιμέλεια του προσώπου Η επιμέλεια του προσώπου του τέκνου περιλαμβάνει ιδίως την ανατροφή, την επίβλεψη, τη μόρφωση και την εκπαίδευσή του, καθώς και τον προσδιορισμό του τόπου διαμονής του. Κατά την ανατροφή του τέκνου οι γονείς το ενισχύουν, χωρίς διάκριση φύλου, να αναπτύσσει υπεύθυνα και με κοινωνική συνείδηση την προσωπικότητά του. Η λήψη σωφρονιστικών μέτρων επιτρέπεται μόνο εφόσον αυτά είναι παιδαγωγικώς αναγκαία και δεν θίγουν την αξιοπρέπεια του τέκνου. Κατά τη μόρφωση και την επαγγελματική εκπαίδευση του τέκνου οι γονείς λαμβάνουν υπόψη τις ικανότητες και τις προσωπικές του κλίσεις. Γι' αυτόν τον σκοπό οφείλουν να συνεργάζονται με το σχολείο και αν υπάρχει ανάγκη, να ζητούν τη συνδρομή αρμοδίων κρατικών υπηρεσιών ή δημοσίων οργανισμών. Κάθε γονέας υποχρεούται να διαφυλάσσει και να ενισχύει τη σχέση του τέκνου με τον άλλο γονέα, τους αδελφούς του, καθώς και με την οικογένεια του άλλου γονέα, ιδίως όταν οι γονείς δεν ζουν μαζί ή ο άλλος γονέας έχει αποβιώσει..

Κώδικας

Αστικός Κώδικας

Άνοιγμα άρθρου

ΑΚ Άρθρο 1532

Αστικός ΚώδικαςΤροποποίηση: 21/05/2021

Σχετικότητα 84.4%

Κείμενο Άρθρου

ΑΚ Άρθρο 1532: Συνέπειες κακής άσκησης Αν ο πατέρας ή η μητέρα παραβαίνουν τα καθήκοντα που τους επιβάλλει το λειτούργημά τους για την επιμέλεια του προσώπου του τέκνου ή τη διοίκηση της περιουσίας του ή αν ασκούν το λειτούργημα αυτό καταχρηστικά ή δεν είναι σε θέση να ανταποκριθούν σε αυτό, τ ο δικαστήριο μπορεί, εφόσον το ζητήσουν ο άλλος γονέας ή οι πλησιέστεροι συγγενείς του τέκνου ή ο εισαγγελέας, να διατάξει οποιοδήποτε πρόσφορο μέτρο. Κακή άσκηση της γονικής μέριμνας συνιστούν ιδίως: α. η υπαίτια μη συμμόρφωση προς αποφάσεις και διατάξεις δικαστικών και εισαγγελικών αρχών που αφορούν το τέκνο ή προς την υπάρχουσα συμφωνία των γονέων για την άσκηση της γονικής μέριμνας, β. η διατάραξη της συναισθηματικής σχέσης του τέκνου με τον άλλο γονέα και την οικογένειά του και η με κάθε τρόπο πρόκληση διάρρηξης των σχέσεων του τέκνου με αυτούς, γ. η υπαίτια παράβαση των όρων της συμφωνίας των γονέων ή της δικαστικής απόφασης για την επικοινωνία του τέκνου με τον γονέα με τον οποίο δεν διαμένει και η με κάθε άλλο τρόπο παρεμπόδιση της επικοινωνίας, δ. η κακή άσκηση και η υπαίτια παράλειψη της άσκησης του δικαιώματος επικοινωνίας από τον δικαιούχο γονέα, ε. η αδικαιολόγητη άρνηση του γονέα να καταβάλει τη διατροφή που επιδικάστηκε στο τέκνο από το δικαστήριο ή συμφωνήθηκε μεταξύ των γονέων, στ. η καταδίκη του γονέα, με οριστική δικαστική απόφαση, για ενδοοικογενειακή βία ή για εγκλήματα κατά της γενετήσιας ελευθερίας ή για εγκλήματα οικονομικής εκμετάλλευσης της γενετήσιας ζωής. Το δικαστήριο, στις περιπτώσεις του προηγούμενου εδαφίου, δύναται να αφαιρέσει από τον υπαίτιο γονέα την άσκηση της γονικής μέριμνας ή την επιμέλεια, ολικά ή μερικά, και να την αναθέσει αποκλειστικά στον άλλο γονέα, καθώς επίσης να διατάξει κάθε πρόσφορο μέτρο προς διασφάλιση του συμφέροντος του τέκνου. Αν συντρέχουν στο πρόσωπο και των δύο γονέων οι περιπτώσεις του δευτέρου εδαφίου, το δικαστήριο μπορεί να αναθέσει την πραγματική φροντίδα του τέκνου ή ακόμα και την επιμέλειά του ολικά ή μερικά σε τρίτο ή και να διορίσει επίτροπο. Σε εξαιρετικά επείγουσες περιπτώσεις, εφόσον συντρέχουν οι προϋποθέσεις του πρώτου εδαφίου και επίκειται άμεσος κίνδυνος για τη σωματική ή την ψυχική υγεία του τέκνου, ο εισαγγελέας διατάσσει κάθε πρόσφορο μέτρο για την προστασία του, μέχρι την έκδοση της απόφασης του δικαστηρίου, στο οποίο πρέπει να απευθύνεται εντός ενενήντα (90) ημερών, με δυνατότητα αιτιολογημένης παράτασης της προθεσμίας αυτής κατά ενενήντα (90) επιπλέον ημέρες..

Κώδικας

Αστικός Κώδικας

Άνοιγμα άρθρου

ΑΠ 954/2015

Δικονομικό Δίκαιο · Αστικό Δίκαιο2015Άρειος Πάγος

Σχετικότητα 96.0%

Κρίσιμα Πραγματικά Περιστατικά

Οι γονείς τέλεσαν γάμο στις 6-12-2003 και έχουν τρία τέκνα, γεννημένα 21/3/2003, 3/8/2004 και 18/3/2008. Η οικογένεια διέμεινε στο Κοκκάρι και από το 2008 στον Κέδρο Σάμου. Τον Ιούνιο 2009 ο ένας γονέας μετέβη με τα τέκνα στη Γερμανία χωρίς συναίνεση του άλλου, με πρόθεση μόνιμης εγκατάστασης· τα τέκνα επέστρεψαν και έκτοτε διαβιούν με τον γονέα στον Κέδρο. Υπογράφηκε στις 10.1.2011 ιδιωτικό συμφωνητικό με πρόβλεψη καθημερινής, ελεύθερης επικοινωνίας του άλλου γονέα. Ο γονέας στον Κέδρο διαθέτει άνετη κατοικία, εποχική επιχείρηση (surfing και ενοικίαση ποδηλάτων) λειτουργούσα Μάιο–Σεπτέμβριο, με δυνατότητα αυξημένης φροντίδας τους λοιπούς μήνες, και συνδρομή της γιαγιάς. Έχει διαμορφώσει χώρους απασχόλησης για τα παιδιά (τσουλήθρες, τραμπολίνο, πάγκοι ζωγραφικής). Ο άλλος γονέας μισθώνει κατοικία στο Καρλόβασι (1/2/2011–31/1/2014, μίσθωμα 200 ευρώ), δεν διαθέτει ακίνητη περιουσία στην Ελλάδα και εξετάζει εγκατάσταση στη Γερμανία όπου έχει ιδιόκτητη κατοικία από δωρεά γονέων. Το μεγαλύτερο τέκνο δυσκολεύτηκε στη σχολική προσαρμογή και επανέλαβε την Α’ Δημοτικού μετά από πολλαπλές αλλαγές περιβάλλοντος.

Νομική Σκέψη του Δικαστηρίου

Το άρθρο 1511 § 1 ΑΚ ορίζει ότι κάθε ρύθμιση για γονική μέριμνα και επιμέλεια αποφασίζεται αποκλειστικά με γνώμονα το συμφέρον του τέκνου, λαμβάνοντας υπόψη σταθερότητα, ικανότητα γονέων και διατήρηση της επικοινωνίας με τον άλλο γονέα. Συναφώς εφαρμόζονται τα άρθρα 1510, 1512 και 1518 ΑΚ. Το δικαστήριο διαπίστωσε ότι τα τέκνα είχαν ήδη υποστεί τρεις αλλαγές περιβάλλοντος, με αποτέλεσμα το μεγαλύτερο να δυσκολευτεί στη φοίτηση και να επαναλάβει την Α’ Δημοτικού. Ο γονέας στον Κέδρο Σάμου διαθέτει άνετη κατοικία, σταθερή φροντίδα (με συνδρομή της γιαγιάς), εποχική απασχόληση Μάιος–Σεπτέμβριος και διαμορφωμένους χώρους για δημιουργική απασχόληση. Ο άλλος γονέας κατοικεί σε μισθωμένη οικία στο Καρλόβασι (1/2/2011–31/1/2014, μίσθωμα 200 ευρώ) και δεν έχει αποκλείσει μόνιμη μετοίκηση στη Γερμανία, γεγονός που θα δυσχέραινε την επικοινωνία. Εφαρμόζοντας το άρθρο 1511 § 1 ΑΚ, έκρινε ότι η συνέχιση της διαβίωσης στο υφιστάμενο, σταθερό περιβάλλον με τον γονέα που παρέχει επαρκή εχέγγυα ανατροφής και διευκολύνει την καθημερινή επικοινωνία με τον άλλο γονέα, εξυπηρετεί το αληθές συμφέρον των ανηλίκων. Η προοπτική μετοίκησης στο εξωτερικό, χωρίς συναίνεση και με διακοπή της τακτικής επικοινωνίας, θα επιδείνωνε την ήδη διαταραγμένη σταθερότητα.

Κύριοι Λόγοι Απόφασης

Η αίτηση απορρίφθηκε διότι το Εφετείο αιτιολόγησε επαρκώς ότι το αληθές συμφέρον των ανηλίκων επιβάλλει να συνεχίσουν να διαμένουν στον Κέδρο Σάμου με τον γονέα που εξασφαλίζει σταθερό και κατάλληλο περιβάλλον και διευκολύνει την καθημερινή επικοινωνία με τον άλλο γονέα. Η προοπτική μετοίκησης στη Γερμανία χωρίς συναίνεση θα δυσχέραινε ουσιωδώς την επικοινωνία και θα διατάρασσε περαιτέρω τη σταθερότητα, συνεπώς ο λόγος του άρθρου 559 αριθ. 19 ΚΠολΔ ήταν αβάσιμος.

Τελική Απόφαση

Απορρίπτει την από 12 Δεκεμβρίου 2013 αίτηση της Α. Λ. για αναίρεση της υπ’ αριθ. 76/2013 αποφάσεως του Μονομελούς Εφετείου Αιγαίου. Διατάσσει την εισαγωγή του παραβόλου στο Δημόσιο Ταμείο. Καταδικάζει την αναιρεσείουσα στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσιβλήτου, τα οποία ορίζει στο ποσό των δύο χιλιάδων επτακοσίων ( 2.700 ) ευρώ.

Ακριβές Νομικό Ερώτημα

Αν, για την ανάθεση αποκλειστικής επιμέλειας, το συμφέρον του τέκνου επιβάλλει τη διατήρηση σταθερού περιβάλλοντος με τον γονέα που εξασφαλίζει κατάλληλες συνθήκες και την απρόσκοπτη επικοινωνία με τον άλλο γονέα, ιδίως όταν εξετάζεται μετοίκηση στο εξωτερικό χωρίς συναίνεση.

Αναφορές σε Νόμους

Άνοιγμα απόφασης

ΑΠ 358/2019

Αστικό Δίκαιο · Δικονομικό Δίκαιο2019Άρειος Πάγος

Σχετικότητα 95.6%

Κρίσιμα Πραγματικά Περιστατικά

Σύζυγοι με τρία τέκνα (ενήλικη κόρη και δύο ανήλικους γιους, ηλικίας 16 και 11 ετών κατά τη συζήτηση), διέκοψαν την έγγαμη συμβίωση. Οικογένεια ζούσε σε συνθήκες απόλυτης ανέχειας σε ισόγειο χώρο καταστήματος, με διακοπές ηλεκτρικού ρεύματος λόγω μη πληρωμής. Πατέρας αγιογράφος χωρίς σταθερή εργασία, μητέρα με περιστασιακές εργασίες. Τον Σεπτέμβριο 2014 μητέρα μετεγκαταστάθηκε στη Γερμανία με τον μικρότερο ανήλικο (τότε 8 ετών), με πρόσχημα προετοιμασία μετεγκατάστασης όλης της οικογένειας, αλλά πραγματικός σκοπός ήταν η διάσπαση του έγγαμου βίου και εγκατάσταση με νέο σύντροφο. Ανήλικος φοιτά σε γερμανικό σχολείο, έμαθε γερμανικά, ενταχθεί ομαλά, διακρίνεται για τις επιδόσεις του και προκρίθηκε για οκταετές σχολείο δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης. Αιτιάσεις πατέρα περί κακοποίησης από σύντροφο μητέρας απορρίφθηκαν από Γερμανικό Ειρηνοδικείο. Πατέρας διαμένει στην Ελλάδα με τα άλλα δύο τέκνα και τη γιαγιά τους.

Νομική Σκέψη του Δικαστηρίου

Το άρθρο 1511 ΑΚ σε συνδυασμό με τα άρθρα 1510, 1512-1514 ΑΚ ορίζει ότι το δικαστήριο, για την ανάθεση της γονικής επιμέλειας, έχει ως αποκλειστικό γνώμονα το συμφέρον του ανηλίκου τέκνου, λαμβάνοντας υπόψη τους δεσμούς του με τους γονείς, τις ικανότητες των γονέων, το περιβάλλον, τη σταθερότητα των συνθηκών ανάπτυξης. Η επικοινωνία του δικαστή με το τέκνο δεν αποτελεί αποκλειστικό στοιχείο και μπορεί να παραλειφθεί όταν ειδικές περιστάσεις το επιβάλλουν. Το δικαστήριο διαπίστωσε ότι ο ανήλικος διαμένει στη Γερμανία από το 2014, έχει προσαρμοστεί, προοδεύει σχολικά, έμαθε γερμανικά, προκρίθηκε για σχολείο υψηλών επιδόσεων, ενώ η μητέρα ασχολείται ενεργά και υπεύθυνα με τη φροντίδα και εκπαίδευσή του. Οι αιτιάσεις κακοποίησης απορρίφθηκαν από το Γερμανικό Δικαστήριο. Η οικογένεια στην Ελλάδα ζούσε σε συνθήκες απόλυτης ανέχειας. Εφαρμόζοντας το κριτήριο του συμφέροντος του τέκνου, το δικαστήριο εξέτασε τη σταθερότητα και συνέχεια των συνθηκών ανάπτυξης, την προσαρμογή του ανηλίκου στο νέο περιβάλλον, τις βιοτικές συνθήκες και την πρόοδό του, κρίνοντας ότι το περιβάλλον της μητέρας είναι καταλληλότερο.

Κύριοι Λόγοι Απόφασης

Η αίτηση αναίρεσης απορρίφθηκε διότι το Εφετείο ορθώς έκρινε ότι η επικοινωνία του ανηλίκου με τον δικαστή δεν ήταν δυνατή λόγω ειδικών περιστάσεων (τόπος διαμονής στη Γερμανία, αδυναμία πραγματοποίησης σε κανένα στάδιο της πρωτοβάθμιας δίκης), και ότι η τοιαύτη επικοινωνία δεν αποτελεί αποκλειστικό στοιχείο για την ανάθεση της επιμέλειας. Το συμφέρον του ανηλίκου επιβάλλει την παραμονή του στο περιβάλλον της Γερμανίας όπου έχει προσαρμοστεί από το 2014, προοδεύει σχολικά, έχει ενταχθεί ομαλά, και η μητέρα ασχολείται υπεύθυνα με τη φροντίδα του, σε αντίθεση με τις συνθήκες απόλυτης ανέχειας στην Ελλάδα. Οι λοιποί λόγοι αναιρέσεως (ανεπαρκείς αιτιολογίες, παραμόρφωση εγγράφων, μη λήψη υπόψη αποδεικτικών μέσων) απορρίφθηκαν ως αβάσιμοι ή απαράδεκτοι.

Τελική Απόφαση

Απορρίπτει την από 27-9-2017 αίτηση του Θ. Χ. για αναίρεση της υπ' αριθ. 1686/2017 αποφάσεως του Μονομελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης.

Ακριβές Νομικό Ερώτημα

Αν η επικοινωνία του δικαστή με το ανήλικο τέκνο αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για την ανάθεση της γονικής επιμέλειας ή μπορεί να παραλειφθεί όταν ειδικές περιστάσεις το επιβάλλουν, και αν το συμφέρον του τέκνου προσδιορίζεται με βάση τη σταθερότητα του περιβάλλοντος, τις βιοτικές συνθήκες, την προσαρμογή και την πρόοδο του ανηλίκου, ανεξάρτητα από την υπαιτιότητα των γονέων ως προς τη διάσταση.

Αναφορές σε Νόμους

Άνοιγμα απόφασης

ΑΠ 157/2022

Αστικό Δίκαιο · Δικονομικό Δίκαιο2022Άρειος Πάγος

Σχετικότητα 95.5%

Κρίσιμα Πραγματικά Περιστατικά

Διάδικοι τέλεσαν γάμο στις 02.11.2014 και απέκτησαν ένα τέκνο, που γεννήθηκε στις 26.02.2015. Η έγγαμη συμβίωση διασπάστηκε οριστικά στις 02.07.2015, οπότε η μητέρα αποχώρησε από την οικογενειακή κατοικία και εγκαταστάθηκε με το ανήλικο τέκνο, ηλικίας τότε 4 μηνών, στην πατρική της οικία. Με απόφαση δικαστηρίου ανατέθηκε στη μητέρα η επιμέλεια του ανηλίκου τέκνου και ρυθμίστηκε το δικαίωμα επικοινωνίας του πατέρα. Από το φθινόπωρο του 2016 έως το καλοκαίρι του 2018, η μητέρα πραγματοποιούσε συχνά ταξίδια διάρκειας περίπου είκοσι ημερών προς την πόλη Ράλεϊ της πολιτείας Βόρειας Καρολίνας των ΗΠΑ, προκειμένου να δρομολογήσει την εισαγωγή της ως υποψήφιας διδάκτορος στο Πανεπιστήμιο. Το Νοέμβριο του 2016 προέβη σε μίσθωση κατοικίας στην πόλη Ράλεϊ. Το έτος 2018 έγινε δεκτή ως υποψήφια διδάκτορας. Στις 04.08.2018, λίγη ώρα πριν την προγραμματισμένη παράδοση του ανήλικου τέκνου στον πατέρα, η μητέρα τον ενημέρωσε τηλεφωνικά ότι έχει αναχωρήσει στις ΗΠΑ με το ανήλικο τέκνο και δεν πρόκειται να επιστρέψει. Από τον Αύγουστο του 2018 έχει εγκατασταθεί μόνιμα με το ανήλικο τέκνο στην πόλη Ράλεϊ. Η ανήλικη, ηλικίας πέντε ετών, φοιτά από τις 04.09.2018 σε ακαδημία προσχολικής αγωγής ως μαθήτρια πλήρους απασχόλησης και έχει προσαρμοστεί πλήρως στο νέο περιβάλλον. Η μητέρα είναι Μηχανολόγος Μηχανικός, απόφοιτος Πολυτεχνικής Σχολής και κάτοχος μεταπτυχιακού διπλώματος, ήδη υποψήφια διδάκτορας. Ο πατέρας έχει να εκπληρώσει τις στρατιωτικές του υποχρεώσεις στο άμεσο μέλλον.

Νομική Σκέψη του Δικαστηρίου

Το άρθρο 1511 παρ.1 ΑΚ ορίζει ότι κάθε απόφαση των γονέων σχετικά με την άσκηση της γονικής μέριμνας πρέπει να αποβλέπει στο βέλτιστο συμφέρον του τέκνου. Το άρθρο 1518 παρ.1 ΑΚ προβλέπει ότι η επιμέλεια περιλαμβάνει τον προσδιορισμό του τόπου διαμονής του τέκνου. Το άρθρο 1532 ΑΚ ορίζει ότι η κακή άσκηση της γονικής μέριμνας συνιστά λόγο αφαίρεσής της, περιλαμβάνοντας την παράβαση καθηκόντων, την καταχρηστική άσκηση ή την αδυναμία ανταπόκρισης. Το συμφέρον του τέκνου προσδιορίζεται εξατομικευμένα με βάση την ηλικία, την υγεία, τις οικογενειακές και κοινωνικές συνθήκες, τη συναισθηματική ασφάλεια και σταθερότητα. Το δικαστήριο διαπίστωσε ότι μεταξύ της μητέρας και του ανήλικου τέκνου εξακολουθεί να υφίσταται καλλιεργημένη σχέση αγάπης, θαλπωρής και εμπιστοσύνης, ότι η μητέρα εξακολουθεί να επιτελεί το καθήκον της επιμέλειας με υποδειγματικό τρόπο, ότι το πεντάχρονο τέκνο έχει προσαρμοστεί πλήρως επί δύο πλέον χρόνια στο νέο κοινωνικό και σχολικό περιβάλλον στις ΗΠΑ, και ότι τυχόν απομάκρυνσή του από τη μητέρα θα επέφερε δυσμενέστατες συνέπειες στην ψυχοσύνθεσή του. Εφαρμόζοντας τα κριτήρια του βέλτιστου συμφέροντος του τέκνου, το δικαστήριο έκρινε ότι παρά την κακόπιστη και καταχρηστική ενέργεια της μητέρας να μεταβάλει μονομερώς τον τόπο διαμονής, η συνολική συμπεριφορά της και η σταθερότητα που παρέχει στο τέκνο δικαιολογούν τη διατήρηση της επιμέλειας σε αυτήν, καθώς η αφαίρεσή της θα έβλαπτε περισσότερο το τέκνο.

Κύριοι Λόγοι Απόφασης

Η αίτηση απορρίφθηκε διότι δεν αποδείχθηκε ουσιώδης μεταβολή των συνθηκών που να επιβάλλει, με γνώμονα το συμφέρον του τέκνου, την αφαίρεση της επιμέλειας από τη μητέρα. Παρά την κακόπιστη και δόλια ενέργεια της μητέρας να μεταβάλει μονομερώς τον τόπο διαμονής του τέκνου χωρίς τη σύμφωνη γνώμη του πατέρα, η συνολική συμπεριφορά της δεν συνιστά κακή άσκηση της επιμέλειας σε βαθμό που να δικαιολογεί την αφαίρεσή της. Το τέκνο έχει προσαρμοστεί πλήρως στο νέο περιβάλλον, διατηρεί στενή σχέση αγάπης με τη μητέρα που ασκεί υποδειγματικά την επιμέλεια, και η απομάκρυνσή του θα επέφερε δυσμενέστατες συνέπειες στην ψυχοσύνθεσή του. Η μητέρα παρέχει εχέγγυα σταθερότητας και διασφαλίζει άνετο περιβάλλον διαβίωσης και εκπαίδευσης, ενώ ο πατέρας έχει να εκπληρώσει στρατιωτικές υποχρεώσεις που θα περιόρισαν τη δυνατότητά του να ασκήσει με επάρκεια την επιμέλεια.

Τελική Απόφαση

ΑΠΟΡΡΙΠΤΕΙ την από 17.11.2020 αίτηση αναίρεσης και τον από 11.06.2021 πρόσθετο λόγο κατά της 1581/2020 τελεσίδικης απόφασης του Μονομελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης. ΚΑΤΑΔΙΚΑΖΕΙ τον αναιρεσείοντα στην πληρωμή δύο χιλιάδων επτακοσίων (2.700) ευρώ, για τα δικαστικά έξοδα της αναιρεσίβλητης.

Ακριβές Νομικό Ερώτημα

Αν η μονομερής και αιφνίδια μεταβολή του τόπου διαμονής ανήλικου τέκνου από τον γονέα που ασκεί αποκλειστικά την επιμέλεια, χωρίς τη σύμφωνη γνώμη του άλλου γονέα και με περιορισμό του δικαιώματος επικοινωνίας του, συνιστά κακή άσκηση της επιμέλειας που επιβάλλει την αφαίρεσή της, όταν η μετοικία εξυπηρετεί το βέλτιστο συμφέρον του τέκνου και η μητέρα εξακολουθεί να ασκεί υποδειγματικά την επιμέλεια.

Αναφορές σε Νόμους

Άνοιγμα απόφασης

ΑΠ 1245/2024

Αστικό Δίκαιο · Δικονομικό Δίκαιο2024Άρειος Πάγος

Σχετικότητα 95.4%

Κρίσιμα Πραγματικά Περιστατικά

Οι γονείς τέλεσαν γάμο το 2003 και απέκτησαν τέκνο το 2015. Ο πατέρας κατοικεί μόνιμα στην Ελλάδα και διατηρεί οδοντιατρείο. Η μητέρα, παιδίατρος, από τον Ιούνιο 2020 μετεγκαταστάθηκε μόνιμα στην Ελβετία, εργάζεται με ωράριο 08:00-12:00 και 14:00-18:00 και απολαβές περίπου 12.000 ευρώ μηνιαίως. Από το 2019 πραγματοποιούσε συχνές μετακινήσεις Ελβετία-Ελλάδα και μετά τη μετεγκατάσταση επισκέπτεται την Ελλάδα δύο Σαββατοκύριακα κάθε μήνα. Το ανήλικο διαμένει στην Ελλάδα στην οικία της μητέρας του με τους μητρικούς παππού και γιαγιά (γεννηθέντες το 1942), οι οποίοι παρέχουν καθημερινή φροντίδα. Το παιδί έχει αναπτύξει ισχυρούς δεσμούς με τον πατέρα και τους παππούδες και φοιτά στο σχολείο στην Ελλάδα. Προβλήθηκαν ισχυρισμοί περί κρίσεων πανικού του πατέρα, χωρίς ιατρική επιβεβαίωση ενεργού προβλήματος. Ειδικός ψυχικής υγείας αξιολόγησε ότι μετοίκηση του παιδιού στην Ελβετία θα προκαλούσε πολλαπλές ταυτόχρονες απώλειες και συναισθηματικούς κλυδωνισμούς διαρκείας.

Νομική Σκέψη του Δικαστηρίου

Το άρθρο 1514 § 2 ΑΚ επιτρέπει στο δικαστήριο, σε περίπτωση διαφωνίας των γονέων, να ρυθμίσει τη γονική μέριμνα αποκλίνοντας από τη συνεπιμέλεια, εφόσον αυτό επιβάλλει το βέλτιστο συμφέρον του τέκνου. Καθοδηγητικό είναι το άρθρο 1511 § 2 ΑΚ (κριτήρια: ικανότητα, πρόθεση σεβασμού δικαιωμάτων, συμπεριφορά), ενώ ζητήματα πυρήνα ρυθμίζονται κατά το άρθρο 1519 § 1 ΑΚ. Σε αναιρετικό επίπεδο, ο έλεγχος αφορά παράβαση ουσιαστικού δικαίου (άρθρο 559 αριθ. 1 ΚΠολΔ) και έλλειψη νόμιμης βάσης (άρθρο 559 αριθ. 19 ΚΠολΔ). Το δικαστήριο διαπίστωσε ότι η μητέρα μετεγκαταστάθηκε μόνιμα στην Ελβετία τον 06/2020, εργάζεται με απολαβές περίπου 12.000 ευρώ/μήνα και επισκέπτεται την Ελλάδα δύο Σαββατοκύριακα ανά μήνα. Το ανήλικο διαμένει στην Ελλάδα με τους μητρικούς παππού και γιαγιά (γεν. 1942), ενώ ο πατέρας, μόνιμα εγκατεστημένος στην Ελλάδα, έχει ισχυρό συναισθηματικό δεσμό και παρέχει καθημερινή φροντίδα, με κατάλληλες συνθήκες διαβίωσης. Ειδική πραγματογνωμοσύνη κατέγραψε πολλαπλές απώλειες και συναισθηματικούς κλυδωνισμούς σε περίπτωση μετοίκησης του τέκνου στην Ελβετία. Εφαρμόζοντας τα άρθρα 1511 και 1514 ΑΚ, το δικαστήριο έκρινε ότι η συνεπιμέλεια δεν είναι λειτουργικά εφικτή λόγω μόνιμης μετεγκατάστασης της μητέρας και ότι το βέλτιστο συμφέρον του τέκνου επιβάλλει ανάθεση της επιμέλειας αποκλειστικά στον πατέρα. Οι αιτιάσεις περί εσφαλμένης εφαρμογής δικαίου και ανεπάρκειας αιτιολογιών απορρίφθηκαν, καθώς η απόφαση περιέχει σαφείς, επαρκείς και μη αντιφατικές αιτιολογίες.

Κύριοι Λόγοι Απόφασης

Η αναίρεση απορρίφθηκε διότι το Εφετείο ορθά εφάρμοσε τα άρθρα 1510, 1511, 1513 και 1514 ΑΚ και εξειδίκευσε την αόριστη έννοια του βέλτιστου συμφέροντος. Καθοριστικά ήταν ότι: (α) ο πατέρας έχει ισχυρό δεσμό, ικανότητα και αφοσίωση στην ανατροφή, (β) η μητέρα, μολονότι κατάλληλη, μετεγκαταστάθηκε μόνιμα στην Ελβετία (06/2020) και έρχεται μόνο δύο Σαββατοκύριακα τον μήνα, με αποτέλεσμα να μην μπορεί να ασκήσει κατ’ ουσίαν επιμέλεια, την οποία στην πράξη παρέχουν οι μητρικοί παππούδες, (γ) η μετοίκηση του τέκνου στην Ελβετία θα προκαλούσε διαρκείας συναισθηματικούς κλυδωνισμούς και παλινδρομήσεις. Οι λόγοι από το άρθρο 559 αριθ. 1 και 19 ΚΠολΔ κρίθηκαν αβάσιμοι, καθώς δεν προέκυψε ούτε εσφαλμένη υπαγωγή ούτε έλλειψη νόμιμης βάσης, ενώ τα περαιτέρω παράπονα ανάγονταν σε ανέλεγκτη εκτίμηση αποδείξεων (άρθρο 561 § 1 ΚΠολΔ).

Τελική Απόφαση

Απορρίπτει την από 11-10-2023 αίτηση της Σ. Χ. του Χ., για αναίρεση της υπ' αριθ. 3598/2023 απόφασης του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών.

Ακριβές Νομικό Ερώτημα

Αν, υπό το καθεστώς του ν. 4800/2021, μπορεί να αποκλειστεί η κατά νόμο συνεπιμέλεια και να ανατεθεί αποκλειστική επιμέλεια στον έναν γονέα όταν ο άλλος μετεγκαθίσταται μόνιμα στο εξωτερικό και η μετοίκηση του τέκνου δεν εξυπηρετεί το βέλτιστο συμφέρον του.

Αναφορές σε Νόμους

Άνοιγμα απόφασης

ΑΠ 1413/2011

Δικονομικό Δίκαιο · Αστικό Δίκαιο2011Άρειος Πάγος

Σχετικότητα 95.4%

Κρίσιμα Πραγματικά Περιστατικά

Οι γονείς είναι σε διάσταση και υπάρχει ανήλικο τέκνο. Ο γονέας που ασκεί την επιμέλεια διαμένει με το τέκνο στο εξωτερικό (Ελβετία) από το Φθινόπωρο του 2004. Ο άλλος γονέας προβάλλει ισχυρισμούς περί σεξουαλικής προσβολής, οι οποίοι δεν επιβεβαιώθηκαν από ψυχιατρική γνωμάτευση (25-2-2005), η οποία απέδωσε τα ψυχοτραυματικά στοιχεία σε άλλες συμπεριφορές και πρότεινε αραιά επικοινωνία: μία εβδομάδα τα Χριστούγεννα, μία εβδομάδα το Πάσχα και δεκαπέντε ημέρες το θέρος, μέχρι την ηλικία των 16 ετών. Ιατρικές απόψεις τόνισαν ότι πρακτικές θεραπείας όπως ο βελονισμός σε ξένη χώρα και παραμονή μακριά από τους γονείς βλάπτουν την ψυχοσυναισθηματική ανάπτυξη. Η επικοινωνία απαιτεί μετακινήσεις και πρακτική οργάνωση λόγω μόνιμης κατοικίας του τέκνου στο εξωτερικό.

Νομική Σκέψη του Δικαστηρίου

Το άρθρο 1520 ΑΚ κατοχυρώνει το δικαίωμα επικοινωνίας του γονέα με το τέκνο, το οποίο ρυθμίζεται από το δικαστήριο με αποκλειστικό κριτήριο το συμφέρον του τέκνου. Συμπληρωματικά, το άρθρο 681Γ ΚΠολΔ προβλέπει προδικασία κοινωνικής έρευνας, χωρίς η μη υποβολή έκθεσης να συνεπάγεται απαράδεκτο, και το άρθρο 671 παρ. 1 ΚΠολΔ απαιτεί κλήτευση αντιδίκου για εγκυρότητα ενόρκων βεβαιώσεων. Το δικαστήριο διαπίστωσε ότι το ανήλικο διαμένει στο εξωτερικό από το φθινόπωρο του 2004. Ψυχιατρική πραγματογνωμοσύνη της 25-2-2005 δεν επιβεβαίωσε σεξουαλική κακοποίηση, αλλά πρότεινε αραιή επικοινωνία: μία εβδομάδα τα Χριστούγεννα, μία εβδομάδα το Πάσχα και δεκαπέντε ημέρες το θέρος, έως την ηλικία των 16 ετών. Επισημάνθηκε ότι πρακτικές όπως βελονισμός και παρατεταμένη απομάκρυνση από γονείς και οικείο κοινωνικό περιβάλλον βλάπτουν την ανάπτυξη. Εφαρμόζοντας το άρθρο 1520 ΑΚ, το δικαστήριο έλαβε υπόψη τις γνωματεύσεις και τις συνθήκες διαβίωσης στο εξωτερικό, καθορίζοντας ρυθμίσεις επικοινωνίας με περιοδική και χρονικά συγκεκριμένη επαφή, ώστε να εξυπηρετείται το συμφέρον του τέκνου και να διασφαλίζεται ασφαλής και πρακτική δυνατότητα επικοινωνίας.

Κύριοι Λόγοι Απόφασης

Οι λόγοι αναιρέσεως της μη ασκούσας την επιμέλεια κρίθηκαν είτε αβάσιμοι είτε απαράδεκτοι: η ένσταση συνεισφοράς στη διατροφή μπορούσε να προβληθεί (άρθρα 559 αριθμ. 14 ΚΠολΔ, 1489 παρ. 2 ΑΚ), η έλλειψη έκθεσης κοινωνικής υπηρεσίας δεν δημιουργεί απαράδεκτο (άρθρο 681Γ ΚΠολΔ, άρθρο 19 ν. 2521/1997), οι αιτιάσεις περί μη επίκλησης ή λήψης αποδεικτικών μέσων απορρίφθηκαν ως αόριστες ή αβάσιμες (άρθρα 559 αριθμ. 11, 11γ, 561 παρ. 1-2 ΚΠολΔ), και η απόφαση είχε επαρκείς αιτιολογίες για την επικοινωνία κατά το άρθρο 1520 ΑΚ (άρθρο 559 αριθμ. 19 ΚΠολΔ). Οι λόγοι του άλλου γονέα απορρίφθηκαν ως αόριστοι/απαράδεκτοι (άρθρο 559 αριθμ. 1, 8, 10, 17, 19 ΚΠολΔ) και αβάσιμοι ως προς την αιτίαση περί ομολογίας (άρθρο 559 αριθμ. 11β ΚΠολΔ). Οι πρόσθετοι λόγοι απορρίφθηκαν ως απαράδεκτοι λόγω μη επίδοσης εντός προθεσμίας (άρθρο 569 παρ. 2 εδ. α’ ΚΠολΔ σε συνδυασμό με άρθρο 577 παρ. 1-2 ΚΠολΔ). Κατόπιν αυτών, οι δύο αναιρέσεις απορρίφθηκαν.

Τελική Απόφαση

Απορρίπτει την από 28-6-2006 αίτηση του Π. Ξ. και την από 14-6-2006 αίτηση της Κ. Σ. για αναίρεση της 9776/2005 αποφάσεως του Εφετείου Αθηνών, καθώς και τους από 15-4-2010 πρόσθετους λόγους αναιρέσεως της Κ. Σ.. Συμψηφίζει μεταξύ των διαδίκων την δικαστική αυτών δαπάνη.

Ακριβές Νομικό Ερώτημα

Αν η ρύθμιση της επικοινωνίας του γονέα με το ανήλικο τέκνο καθορίζεται με γνώμονα το συμφέρον του τέκνου, λαμβάνοντας υπόψη επιστημονικές γνωματεύσεις και τις συνθήκες διαβίωσης, ιδίως όταν το τέκνο διαμένει στο εξωτερικό.

Αναφορές σε Νόμους

Άνοιγμα απόφασης

ΑΠ 799/2024

Αστικό Δίκαιο · Δικονομικό Δίκαιο2024Άρειος Πάγος

Σχετικότητα 94.9%

Κρίσιμα Πραγματικά Περιστατικά

Διάδικοι, έγγαμοι από το 2007, απέκτησαν δύο τέκνα (γεννηθέντα το 2008 και 2011). Αρχικά διέμεναν στην Ελλάδα, το 2014 μετοίκησαν στη Σουηδία λόγω οικονομικών προβλημάτων. Μητέρα εργαζόταν από Σεπτέμβριο 2016 ως Γενική Διευθύντρια Πωλήσεων με μηνιαίο μισθό 3.800 ευρώ, πατέρας δεν ανηύρε σταθερή εργασία. Τέκνα φοιτούσαν σε σουηδικό σχολείο και παρακολουθούσαν εβδομαδιαίως ελληνικό σχολείο. Απρίλιο 2017 μητέρα κατέθεσε αίτηση διαζυγίου στη Σουηδία. Μετά θερινές διακοπές στην Ελλάδα, πατέρας κατέθεσε αίτηση ασφαλιστικών μέτρων για επιμέλεια. Μητέρα επέστρεψε στην Ελλάδα και διέμενε με πατέρα στην Κηφισιά από 9-9-2017 έως 1-6-2018, ταξιδεύοντας στη Στοκχόλμη για εργασία. Σχολικό έτος 2017-2018 πατέρας ασκούσε ενεργή φυσική παρουσία και προσωπική ενασχόληση με τέκνα. Πριν το σχολικό έτος 2019-2020, μητέρα μετέβη με τέκνα στη Σουηδία και τα ενέγραψε σε σχολείο, παρά την αντίθεση πατέρα και την εκπεφρασμένη αντίθεση των τέκνων (ηλικίας τότε 12 και 9 ετών). Τέκνα είχαν εκφράσει από το 2018 φόβο μήπως τα πάρει μητέρα στη Σουηδία. Μετά προσωρινή διαταγή 24-9-2019, τέκνα επέστρεψαν στην Ελλάδα με πατέρα. Από 13-11-2020 μητέρα, διαμένουσα μόνιμα στη Σουηδία, δεν προσερχόταν για καθορισθείσα επικοινωνία κάθε δεύτερο και τέταρτο σαββατοκύριακο στο ΑΤ Κηφισιάς. Τέκνα αρνήθηκαν κατηγορηματικά να αποχωρήσουν με μητέρα στις 23-10-2020, κλαίγοντας και αναζητώντας πατέρα. Πατέρας εξασφάλιζε αξιοπρεπές επίπεδο διαβίωσης, σταθερό οικογενειακό περιβάλλον, εκδηλώσεις αγάπης και στοργής. Από ψυχιατρική εξέταση πατέρα δεν προέκυψε ενεργός μείζων ψυχοπαθολογία.

Νομική Σκέψη του Δικαστηρίου

Το άρθρο 1511 παρ.1-4 ΑΚ ορίζει ότι κάθε απόφαση για τη γονική μέριμνα πρέπει να αποβλέπει στο βέλτιστο συμφέρον του τέκνου, το οποίο εξυπηρετείται από την ουσιαστική συμμετοχή και των δύο γονέων. Η γνώμη του τέκνου συνεκτιμάται ανάλογα με την ωριμότητά του, αλλά δεν αποτελεί το μοναδικό κριτήριο. Το άρθρο 1532 ΑΚ προβλέπει ότι κακή άσκηση της γονικής μέριμνας συνιστά η παράβαση καθηκόντων, η καταχρηστική άσκηση ή η αδυναμία ανταπόκρισης, και η κρίση πρέπει να στηρίζεται στη συνολική συμπεριφορά του γονέα. Το δικαστήριο διαπίστωσε ότι τα τέκνα (ηλικίας 15 και 12 ετών) εξέφρασαν ρητά και ανενδοίαστα την επιθυμία να μείνουν με τον πατέρα, αποκρούοντας κατηγορηματικά τη διαμονή με τη μητέρα. Η αρνητική στάση των τέκνων δεν ήταν προϊόν πειθαναγκασμού του πατέρα, αλλά τροφοδοτήθηκε από ενέργειες και παραλείψεις της μητέρας, ιδίως την ακούσια απομάκρυνσή τους στη Σουηδία παρά την αντίθεσή τους. Ο πατέρας εξασφάλιζε σταθερό οικογενειακό περιβάλλον και αξιοπρεπές επίπεδο διαβίωσης. Εφαρμόζοντας τα κριτήρια των άρθρων 1511 και 1532 ΑΚ, το δικαστήριο εξέτασε τη συνολική συμπεριφορά του πατέρα και έκρινε ότι οι εκδηλώσεις υπερβολής και η παθητική στάση του ως προς την επικοινωνία με τη μητέρα δεν ήταν τέτοιας μορφής, σπουδαιότητας και διάρκειας ώστε να χαρακτηριστούν ως καταχρηστική άσκηση της γονικής μέριμνας που θα επέβαλλε την αφαίρεσή της.

Κύριοι Λόγοι Απόφασης

Η αίτηση απορρίφθηκε διότι το πραγματικό συμφέρον των ανηλίκων τέκνων, τουλάχιστον το βραχυπρόθεσμο και μεσοπρόθεσμο, είναι η εξακολούθηση της άσκησης της επιμέλειας από τον πατέρα, καθώς οποιαδήποτε αλλαγή θα τα επιβάρυνε ψυχικά και συναισθηματικά. Η συνολική συμπεριφορά του πατέρα έναντι των τέκνων δεν χαρακτηρίζεται ως καταχρηστική, παρά τις εκδηλώσεις υπερβολής και την παθητική στάση του ως προς την επικοινωνία με τη μητέρα. Η αρνητική στάση των τέκνων έναντι της μητέρας τροφοδοτήθηκε από ενέργειες και παραλείψεις της ίδιας, με σημαντικό εκλυτικό γεγονός την ακούσια απομάκρυνσή τους από την Ελλάδα και τη μεταφορά τους στη Σουηδία παρά την αντίθεσή τους, και δεν αποδείχθηκε ότι είναι προϊόν πειθαναγκασμού του πατέρα.

Τελική Απόφαση

ΑΠΟΡΡΙΠΤΕΙ την από 07.03.2023 αίτηση αναίρεσης κατά της υπ' αριθμ. 3652/2022 απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών. ΔΙΑΤΑΣΣΕΙ την εισαγωγή του παραβόλου που κατατέθηκε από την αναιρεσείουσα για την άσκηση της αναίρεσης στο δημόσιο ταμείο. ΚΑΤΑΔΙΚΑΖΕΙ την αναιρεσείουσα στην πληρωμή δύο χιλιάδων επτακοσίων (2.700) ευρώ, για τα δικαστικά έξοδα του αναιρεσίβλητου.

Ακριβές Νομικό Ερώτημα

Αν η γνώμη των ανηλίκων τέκνων αποτελεί το μοναδικό κριτήριο για την ανάθεση της γονικής μέριμνας κατά το άρθρο 1511 παρ.4 ΑΚ ή αν πρέπει να συνεκτιμάται με άλλα κριτήρια του βέλτιστου συμφέροντος του τέκνου, και αν η συνολική συμπεριφορά γονέα που δεν ενθαρρύνει ενεργά την επικοινωνία των τέκνων με τον άλλο γονέα συνιστά καταχρηστική άσκηση της γονικής μέριμνας κατά το άρθρο 1532 ΑΚ που επιβάλλει την αφαίρεσή της.

Αναφορές σε Νόμους

Άνοιγμα απόφασης

ΑΠ 174/2015

Δικονομικό Δίκαιο · Αστικό Δίκαιο2015Άρειος Πάγος

Σχετικότητα 94.3%

Κρίσιμα Πραγματικά Περιστατικά

Γονείς σε διάσταση με ένα ανήλικο τέκνο γεννημένο στις 5-6-2004. Ο γονέας-πατέρας, καθηγητής Θεολογίας, διέμενε στη Λαμία σε οικογενειακή διώροφη κατοικία, με καθημερινή υποστήριξη από τη 70χρονη γιαγιά του τέκνου που κατοικεί στον άνω όροφο. Ο γονέας-μητέρα, απόφοιτη ΤΕΦΑΑ, παρακολούθησε πρόγραμμα ΙΕΚ (2004-2007) και διορίστηκε συνοδός ασθενοφόρου στο ΕΚΑΒ Λήμνου (12-2-2010) με βάρδιες. Το τέκνο είχε εγγραφεί στο 2ο Δημοτικό Λαμίας για το σχολικό έτος 2010-2011 και αργότερα φοίτησε στη Δ’ τάξη του Δημοτικού Νέας Κούταλης Λήμνου, τάξη με 8 μαθητές. Διαμονή σε Παλαιό Πεδινό (14 κάτοικοι), ενιαίο με Νέο Πεδινό (σύνολο περίπου 268 κάτοικοι), σε απόσταση περίπου 2 χλμ από Νέα Κούταλη. Συνοίκηση της μητέρας με νέο σύντροφο και τον 15ετή υιό του. Το τέκνο εξέφρασε επανειλημμένα επιθυμία διαμονής με τον πατέρα στη Λαμία. Δεν αποδείχθηκε χρήση ναρκωτικών από τον πατέρα.

Νομική Σκέψη του Δικαστηρίου

Το άρθρο 1511 ΑΚ, σε συνδυασμό με τα άρθρα 1510, 1512-1514 και 1518 ΑΚ, ορίζει ότι η ανάθεση γονικής μέριμνας/επιμέλειας κρίνεται αποκλειστικά από το συμφέρον του τέκνου, με εκτίμηση δεσμών, καταλληλότητας των γονέων, σταθερότητας συνθηκών διαβίωσης και της γνώμης του τέκνου κατά την ωριμότητά του, χωρίς αυτοτελή βαρύτητα σε φύλο ή μικρή ηλικία μετά τη νηπιακή φάση. Το δικαστήριο διαπίστωσε ότι ο πατέρας διαθέτει χρόνο και υποστήριξη από τη 70χρονη γιαγιά στο σπίτι στη Λαμία, ενώ η μητέρα εργάζεται σε βάρδιες στο ΕΚΑΒ Λήμνου και συνοικεί με νέο σύντροφο και τον 15ετή υιό του. Το τέκνο (γεν. 5-6-2004) φοίτησε στη Λαμία και αργότερα στη Νέα Κούταλη (Δ’ τάξη με 8 μαθητές), διαμένοντας σε Παλαιό Πεδινό (14 κάτοικοι· με Νέο Πεδινό σύνολο ~268), σε απόσταση ~2 χλμ από Νέα Κούταλη, και εξέφρασε επιθυμία διαμονής με τον πατέρα. Εφαρμόζοντας τα κριτήρια των άρθρων 1510-1514 ΑΚ, εξέτασε την επίδραση της μετακόμισης και της νέας συμβίωσης στη σταθερότητα, την εκπαιδευτική/κοινωνική ένταξη και τη φροντίδα του τέκνου, καθώς και τη διαθεσιμότητα και καταλληλότητα κάθε γονέα, απαιτώντας ειδική, εμπεριστατωμένη αιτιολόγηση για την υπεροχή του ενός περιβάλλοντος και για τυχόν μειωμένη καταλληλότητα.

Κύριοι Λόγοι Απόφασης

Το Εφετείο ανέθεσε την επιμέλεια στον πατέρα με επίκληση υπεροχής των συνθηκών στη Λαμία έναντι της Λήμνου, χωρίς επαρκώς εξειδικευμένες αιτιολογίες για το πώς οι εκπαιδευτικές, κοινωνικές και ψυχοσωματικές συνθήκες υπηρετούν καλύτερα το συμφέρον του τέκνου. Δεν τεκμηρίωσε ότι η νέα σχέση και συνοίκηση της μητέρας μειώνει την καταλληλότητά της υπό το πρίσμα της μητρικής στοργής. Υπό το φως της απόφασης 321/2014 (ασφαλιστικά μέτρα) του Μον. Πρωτ. Μυτιλήνης, η οποία διέγνωσε μεταβολή συνθηκών και αναγκαιότητα μη αποκοπής του τέκνου από το υφιστάμενο περιβάλλον για να μην δημιουργηθούν έντονα συναισθήματα ανασφάλειας, οι αιτιολογίες κρίθηκαν ανεπαρκείς. Ως εκ τούτου, κατά παραδοχή λόγων από τους αριθμούς 1 και 19 του άρθρου 559 ΚΠολΔ (εσφαλμένη εφαρμογή ουσιαστικού δικαίου και έλλειψη νόμιμης βάσης), η απόφαση αναιρέθηκε και η υπόθεση παραπέμφθηκε.

Τελική Απόφαση

Αναιρεί την με αριθμό 89/2014 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Λαμίας. Παραπέμπει την υπόθεση, προς περαιτέρω εκδίκαση, στο ίδιο Δικαστήριο, που θα συντεθεί από άλλο δικαστή. Καταδικάζει τον αναιρεσίβλητο στην καταβολή της δικαστικής δαπάνης της αναιρεσείουσας που ορίζει στο ποσό των δύο χιλιάδων τριακοσίων (2.300) Ευρώ.

Ακριβές Νομικό Ερώτημα

Αν η ανάθεση της επιμέλειας ανηλίκου μετά από διάσταση πρέπει να καθορίζεται αποκλειστικά από το συμφέρον του τέκνου, με αξιολόγηση δεσμών με κάθε γονέα και αδέλφια, σταθερότητας συνθηκών διαβίωσης, καταλληλότητας και διαθέσιμου χρόνου του κάθε γονέα, κοινωνικού και εκπαιδευτικού περιβάλλοντος και γνώμης του τέκνου κατά την ωριμότητά του, χωρίς αυτοτελή βαρύτητα σε φύλο ή ηλικία μετά τη νηπιακή φάση, και αν μετακόμιση ή νέα σχέση γονέα επηρεάζει το συμφέρον μόνο καθόσον επιδρά στην ανατροφή.

Αναφορές σε Νόμους

Άνοιγμα απόφασης

ΑΠ 58/2017

Αστικό Δίκαιο · Δικονομικό Δίκαιο2017Άρειος Πάγος

Σχετικότητα 94.1%

Κρίσιμα Πραγματικά Περιστατικά

Διάδικοι τέλεσαν νόμιμο γάμο στις 19.6.2004 και απέκτησαν δύο άρρενα δίδυμα τέκνα, που γεννήθηκαν στις 7.10.2008. Η έγγαμη συμβίωση διακόπηκε τον Ιανουάριο 2011, όταν ο πατέρας αποχώρησε από την οικογενειακή στέγη. Τα ανήλικα τέκνα, ηλικίας 3,5 ετών κατά την άσκηση των αγωγών, διαμένουν με τη μητέρα τους. Ο πατέρας είναι απόφοιτος της ΑΣΟΕ με μεταπτυχιακές σπουδές και εργάζεται ως σύμβουλος σε προγράμματα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με αποτέλεσμα να απουσιάζει για μεγάλα χρονικά διαστήματα στο εξωτερικό. Από τις αρχές του 2014, λόγω αναστολής εργασιών που είχε αναλάβει για λογαριασμό του Υπουργείου Περιβάλλοντος της Τουρκίας, διαμένει μεγαλύτερο χρονικό διάστημα στην Ελλάδα. Μετά τη διάσπαση της συμβίωσης, η επικοινωνία του πατέρα με τα τέκνα δεν πραγματοποιείτο ομαλά λόγω αντιθέσεων και προστριβών μεταξύ των διαδίκων.

Νομική Σκέψη του Δικαστηρίου

Το άρθρο 1520 ΑΚ προβλέπει ότι ο γονέας με τον οποίο δεν διαμένει το τέκνο διατηρεί το δικαίωμα προσωπικής επικοινωνίας, το οποίο ρυθμίζεται από το δικαστήριο με γνώμονα το καλώς εννοούμενο συμφέρον του ανηλίκου. Η έννοια αυτή εξειδικεύεται με αξιολόγηση όλων των επωφελών στοιχείων και περιστάσεων, χωρίς να επηρεάζεται από την υπαιτιότητα του γονέα στη διακοπή της συμβίωσης. Το Εφετείο διαπίστωσε ότι ο πατέρας εργάζεται ως σύμβουλος σε προγράμματα της Ευρωπαϊκής Ένωσης με απουσίες στο εξωτερικό, αλλά από τις αρχές του 2014 διαμένει μεγαλύτερο χρονικό διάστημα στην Ελλάδα λόγω αναστολής εργασιών. Δέχθηκε ότι η επικοινωνία είναι αναγκαία για να μην αποξενωθούν ψυχικά τα τέκνα από τον πατέρα και να αναπτυχθούν αισθήματα στοργής και ασφάλειας. Εφαρμόζοντας το κριτήριο του συμφέροντος των ανηλίκων, το Εφετείο ρύθμισε την επικοινωνία με τηλεφωνική επικοινωνία καθημερινά, προσωπική επικοινωνία κάθε δύο Σαββατοκύριακα με διανυκτέρευση, κάθε Τρίτη για δύο ώρες, και συγκεκριμένες περιόδους κατά τις εορτές Χριστουγέννων, Πάσχα και καλοκαιριού, προκειμένου να ενδυναμωθεί ο ψυχικός δεσμός χωρίς να διαταραχθεί ο ρυθμός ζωής των ανηλίκων.

Κύριοι Λόγοι Απόφασης

Η αίτηση αναίρεσης απορρίφθηκε διότι το Εφετείο ορθά ερμήνευσε και εφάρμοσε τις διατάξεις των άρθρων 1511 και 1520 ΑΚ, λαμβάνοντας υπόψη όλα τα αποδειχθέντα επωφελή για τα ανήλικα στοιχεία και περιστάσεις, συμπεριλαμβανομένης της επαγγελματικής απασχόλησης του πατέρα και των απουσιών του στο εξωτερικό, αλλά και της διαπίστωσης ότι από τις αρχές του 2014 διαμένει μεγαλύτερο χρονικό διάστημα στην Ελλάδα. Η ρύθμιση της επικοινωνίας με τηλεφωνική επικοινωνία καθημερινά, προσωπική επικοινωνία κάθε δύο Σαββατοκύριακα, κάθε Τρίτη και κατά τις εορτές κρίθηκε ότι εξυπηρετεί το συμφέρον των ανηλίκων, ενδυναμώνοντας τον ψυχικό δεσμό με τον πατέρα χωρίς να διαταράσσεται ο ρυθμός ζωής τους.

Τελική Απόφαση

Απορρίπτει την από 11.3.2015 αίτηση του Γ. Δ. του Π. για αναίρεση της 7085/2014 απόφασης του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών. Διατάσσει την εισαγωγή στο δημόσιο ταμείο των παραβόλων υπέρ του Δημοσίου και υπέρ του ΤΑ.Χ.ΔΙ.Κ. που κατατέθηκαν κατά την άσκηση της αναίρεσης. Καταδικάζει τον αναιρεσείοντα στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων της αναιρεσίβλητης, τα οποία ορίζει σε δύο χιλιάδες επτακόσια (2700) ευρώ.

Ακριβές Νομικό Ερώτημα

Αν η ρύθμιση του δικαιώματος προσωπικής επικοινωνίας γονέα με ανήλικα τέκνα πρέπει να λαμβάνει υπόψη την επαγγελματική απασχόληση του γονέα που επιβάλλει συχνές και μακροχρόνιες απουσίες στο εξωτερικό και πώς εξειδικεύεται η έννοια του συμφέροντος του ανηλίκου στον καθορισμό της συχνότητας και διάρκειας της επικοινωνίας.

Αναφορές σε Νόμους

Άνοιγμα απόφασης

ΑΠ 2046/2013

Αστικό Δίκαιο · Δικονομικό Δίκαιο2013Άρειος Πάγος

Σχετικότητα 94.1%

Κρίσιμα Πραγματικά Περιστατικά

Γονείς απέκτησαν ένα τέκνο το 2000. Από το 2003 το τέκνο διέμενε με τη μητέρα, ενώ το 2004 η μητέρα, λόγω οικονομικών και επαγγελματικών δυσκολιών, παρέδωσε την καθημερινή φροντίδα στο πατέρα, ο οποίος προσέλαβε παιδαγωγό και ενέγραψε το τέκνο σε ιδιωτικό σχολείο. Από το 2007 η μητέρα απέκτησε σταθερή εργασία στον δημόσιο τομέα και περιόρισε ταξίδια και εξόδους, αφοσιώθηκε στη φροντίδα του τέκνου. Ο πατέρας είχε καθαρές μηνιαίες αποδοχές περίπου 3.500 ευρώ, η μητέρα 800 ευρώ. Από το 2008 το τέκνο διαμένει με τη μητέρα, συνεχίζοντας το ίδιο ιδιωτικό σχολείο, με ετήσια δίδακτρα 5.110 ευρώ, και έχει συχνή επικοινωνία με τον πατέρα. Και οι δύο κατοικούν σε μισθωμένες κατοικίες στην ίδια περιοχή. Το τέκνο είναι ηλικίας 10 ετών, έχει αναπτύξει δεσμούς με το οικογενειακό περιβάλλον της μητέρας (συχνές επισκέψεις σε παππού-γιαγιά) και δήλωσε ότι δεν κάνει διάκριση μεταξύ των γονέων. Ο πατέρας εξέφρασε πρόθεση έκδοσης σουηδικού διαβατηρίου και μετάβασης στη Σουηδία.

Νομική Σκέψη του Δικαστηρίου

Το άρθρο 561 § 1 ΚΠολΔ προβλέπει ότι η εκτίμηση των πραγματικών περιστατικών από το δικαστήριο της ουσίας είναι ανέλεγκτη, εκτός αν συντρέχει παραβίαση ουσιαστικού κανόνα (άρθρο 559 αριθ. 1), ή έλλειψη νόμιμης βάσης/ανεπαρκείς-αντιφατικές αιτιολογίες (άρθρο 559 αριθ. 19). Παράλληλα, τα άρθρα 1510, 1511, 1512, 1513 § 2 και 1514 ΑΚ θέτουν ως κριτήριο για την επιμέλεια το αληθές συμφέρον του τέκνου, λαμβάνοντας υπόψη καταλληλότητα γονέων, ηλικία, προσαρμογή και σταθερότητα περιβάλλοντος. Κατά το άρθρο 527 § 2-3 ΚΠολΔ οψιγενή γεγονότα μπορούν να συνεκτιμηθούν στην έφεση. Το δικαστήριο διαπίστωσε ότι το τέκνο (10 ετών) ζει από το 2008 με τη μητέρα, έχει προσαρμοστεί στο οικογενειακό και κοινωνικό περιβάλλον της, φοιτά σε ιδιωτικό σχολείο με ετήσια δίδακτρα 5.110 ευρώ, και διατηρεί συχνή επικοινωνία με τον πατέρα. Ο πατέρας έχει καθαρές αποδοχές ~3.500 ευρώ, η μητέρα ~800 ευρώ. Και οι δύο γονείς επιδεικνύουν αγάπη και ενδιαφέρον. Η μητέρα έχει σταθερή εργασία και παρέχει ήρεμο περιβάλλον, ενώ η εκ νέου μετακίνηση θα δημιουργούσε προβλήματα προσαρμογής. Εφαρμόζοντας τα παραπάνω, το δικαστήριο έκρινε ότι το συμφέρον του τέκνου εξυπηρετείται με ανάθεση επιμέλειας στη μητέρα και συνέχιση της διαβίωσης στο υφιστάμενο περιβάλλον. Ως προς διατροφή, αξιολόγησε ανάγκες και οικονομικές δυνάμεις: συνολική μηνιαία ανάγκη 900 ευρώ, συμμετοχή της μητέρας αποτιμώμενη σε 150 ευρώ, και υποχρέωση του πατέρα σε 740 ευρώ μηνιαίως, χωρίς να στοιχειοθετείται αναιρετικός λόγος για έλλειψη αιτιολογίας ή μη λήψη αποδεικτικών.

Κύριοι Λόγοι Απόφασης

Η αίτηση αναιρέσεως απορρίφθηκε διότι: (α) το Εφετείο ορθά υπήγαγε τα αποδεκτά περιστατικά στις διατάξεις των άρθρων 1510, 1511, 1512, 1513 § 2, 1514 και 1518 ΑΚ, προσδιορίζοντας το αληθές συμφέρον του τέκνου με βάση προσαρμογή στο περιβάλλον της μητέρας, μικρή ηλικία και ανάγκη μητρικής στοργής, σταθερή εργασία και σταθερότητα συνθηκών, καθώς και τη συνέχιση φοίτησης στο ίδιο σχολείο· (β) η αιτιολογία ήταν πλήρης, σαφής και μη αντιφατική, χωρίς λογικά κενά, συνεκτιμώντας και τη γνώμη του τέκνου· (γ) τα οψιγενή πραγματικά γεγονότα σχετικά με τη διαβίωση του τέκνου με τη μητέρα μετά το 2008 λήφθηκαν νομίμως υπόψη κατ’ άρθρο 527 ΚΠολΔ· (δ) δεν υπήρξε παράβαση των άρθρων 559 αριθ. 8, 11, 14 ΚΠολΔ, αφού δεν παραλείφθηκε «πράγμα» ούτε αποδεικτικό μέσο, και (ε) για τη διατροφή, το Εφετείο ορθά ερμήνευσε και εφάρμοσε τα άρθρα 1485, 1486, 1489, 1493 ΑΚ, καθορίζοντας μηνιαία ανάγκη 900 ευρώ, συμμετοχή της μητέρας 150 ευρώ και υποχρέωση του πατέρα 740 ευρώ.

Τελική Απόφαση

Απορρίπτει την από 29-10-2012 αίτηση για αναίρεση της υπ' αριθ. 5376/2011 αποφάσεως του Εφετείου Αθηνών. Διατάσσει την εισαγωγή του καταβληθέντος από τον αναιρεσείοντα παραβόλου στο Δημόσιο Ταμείο. Καταδικάζει τον αναιρεσείοντα στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσίβλητης, τα οποία ορίζει σε χίλια οκτακόσια (1.800) ευρώ.

Ακριβές Νομικό Ερώτημα

Αν η ανάθεση της επιμέλειας κρίνεται αποκλειστικά με γνώμονα το αληθές συμφέρον του τέκνου, συνεκτιμώντας ηλικία, προσαρμογή, οικογενειακό-κοινωνικό περιβάλλον και οικονομικές δυνατότητες των γονέων, και αν επιγενόμενα πραγματικά γεγονότα μπορούν να ληφθούν υπόψη στην έφεση.

Αναφορές σε Νόμους

Άνοιγμα απόφασης

ΑΠ 621/2021

Αστικό Δίκαιο · Δικονομικό Δίκαιο2021Άρειος Πάγος

Σχετικότητα 93.8%

Κρίσιμα Πραγματικά Περιστατικά

Σύζυγοι τέλεσαν γάμο το 1985 και απέκτησαν δύο τέκνα, γεννηθέντα το 1997 και το 2006. Μετά τη γέννηση του δεύτερου τέκνου οι σχέσεις τους διαταράχθηκαν λόγω διαφωνιών για την ονοματοδοσία, απαγόρευσης επικοινωνίας της συζύγου με τους συγγενείς της, αδιάφορης συμπεριφοράς του συζύγου, νυχτερινών εξόδων του, αποκλειστικής οικονομικής διαχείρισης από αυτόν από το 2011, υπονοιών για εξωσυζυγικό δεσμό και περιστατικών χειροδικίας. Μετά τη διάσταση, η μητέρα μετοίκησε με τα τέκνα στη Γερμανία όπου διαμένουν σε μισθωμένη κατοικία, τα τέκνα φοιτούν σε σχολεία, είναι υγιή με ιατροφαρμακευτική κάλυψη από γερμανικό ασφαλιστικό φορέα. Ο πατέρας διατηρεί ατομική επιχείρηση εμπορίας ανταλλακτικών αυτοκινήτων με μηνιαίο εισόδημα 2.000 ευρώ, εισπράττει 150 ευρώ από εκμίσθωση διαμερίσματος, κατέχει δύο αυτοκίνητα (Ferrari και Seat Cordoba), είναι κύριος αξιόλογης ακίνητης περιουσίας (διαμέρισμα 98,22 τ.μ., κατάστημα 82,03 τ.μ., διώροφη οικοδομή), διαμένει σε ιδιόκτητη κατοικία των γονέων του και πάσχει από οστεοπόρωση.

Νομική Σκέψη του Δικαστηρίου

Το άρθρο 1511 σε συνδυασμό με τα άρθρα 1510, 1512-1514 ΑΚ ορίζει ότι για την ανάθεση της επιμέλειας ανηλίκου το δικαστήριο έχει ως αποκλειστικό οδηγό το συμφέρον του τέκνου, λαμβάνοντας υπόψη τους δεσμούς με τους γονείς, τις συμφωνίες τους και τη γνώμη του τέκνου. Τα άρθρα 1485, 1486 παρ.2, 1487, 1489 παρ.2 και 1493 ΑΚ ορίζουν ότι τα ανήλικα τέκνα έχουν δικαίωμα διατροφής από τους γονείς, το μέτρο της οποίας προσδιορίζεται με βάση τις ανάγκες του τέκνου και τις συνθήκες ζωής του. Το δικαστήριο διαπίστωσε ότι η μητέρα είναι καλή και στοργική, έχει δημιουργηθεί ισχυρός συναισθηματικός δεσμός με τα τέκνα που διαβιούν σε σταθερό περιβάλλον, φοιτούν σε σχολεία και έχουν προσαρμοστεί. Ο πατέρας εργάζεται πολλές ώρες, έχει επισφαλή υγεία λόγω οστεοπόρωσης και δεν μπορεί να προσφέρει σταθερή φροντίδα. Οι διατροφικές ανάγκες των ανηλίκων (στέγαση, τροφή, εκπαίδευση, ψυχαγωγία) ανέρχονται σε 500 ευρώ για τον πρώτο και 350 ευρώ για τη δεύτερη, ενώ ο πατέρας έχει μηνιαίο εισόδημα 2.000 ευρώ και αξιόλογη ακίνητη περιουσία. Εφαρμόζοντας τα κριτήρια του συμφέροντος του τέκνου, το δικαστήριο έκρινε ότι η μητέρα είναι καταλληλότερη για την επιμέλεια, ενώ για τη διατροφή αξιολόγησε τις συνθήκες ζωής των τέκνων και την οικονομική δυνατότητα του πατέρα, χωρίς να απαιτείται αναλυτικός προσδιορισμός κάθε δαπάνης.

Κύριοι Λόγοι Απόφασης

Η αίτηση αναίρεσης απορρίφθηκε διότι το Εφετείο ορθά εφάρμοσε τις διατάξεις των άρθρων 1510-1514 ΑΚ για την ανάθεση της επιμέλειας στη μητέρα ως καταλληλότερη, λαμβάνοντας υπόψη το συμφέρον των ανηλίκων, τον ισχυρό συναισθηματικό δεσμό τους με τη μητέρα, τη σταθερότητα του περιβάλλοντός τους και την αδυναμία του πατέρα να προσφέρει σταθερή φροντίδα λόγω εργασίας και προβλημάτων υγείας. Επίσης, ορθά εφάρμοσε τα άρθρα 1485, 1486, 1489 και 1493 ΑΚ για τη διατροφή, καθορίζοντας τα ποσά των 500 και 350 ευρώ μηνιαίως με βάση τις συνθήκες ζωής των ανηλίκων και την οικονομική δυνατότητα του πατέρα (εισόδημα 2.000 ευρώ, αξιόλογη ακίνητη περιουσία), χωρίς να απαιτείται αναλυτικός προσδιορισμός κάθε δαπάνης. Οι λόγοι αναίρεσης απορρίφθηκαν ως απαράδεκτοι ή αβάσιμοι, αφού επιχειρούσαν να πλήξουν την αναιρετικώς ανέλεγκτη εκτίμηση των αποδείξεων.

Τελική Απόφαση

Απορρίπτει την από 24/6/2015 αίτηση του Δ. Κ., για αναίρεση της με αριθμό 2050/2014 απόφασης του Εφετείου Θεσσαλονίκης. Καταδικάζει τον αναιρεσείοντα στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων της αναιρεσίβλητης, τα οποία ορίζει στο ποσό των δύο χιλιάδων επτακοσίων (2,700) ευρώ.

Ακριβές Νομικό Ερώτημα

Αν για την ανάθεση της επιμέλειας ανηλίκων τέκνων σε έναν από τους διαστασέντες γονείς το δικαστήριο πρέπει να λαμβάνει ως αποκλειστικό κριτήριο το συμφέρον του ανηλίκου, αξιολογώντας τους δεσμούς με τους γονείς, την ικανότητα φροντίδας και τις συνθήκες διαβίωσης, και αν για τον προσδιορισμό του ύψους της διατροφής ανηλίκων τέκνων απαιτείται αναλυτικός προσδιορισμός των διατροφικών αναγκών ή αρκεί η αξιολόγηση των συνθηκών ζωής τους σε συνδυασμό με τις οικονομικές δυνατότητες του υπόχρεου γονέα.

Άνοιγμα απόφασης

ΑΠ 989/2015

Αστικό Δίκαιο · Δικονομικό Δίκαιο2015Άρειος Πάγος

Σχετικότητα 93.5%

Κρίσιμα Πραγματικά Περιστατικά

Η έγγαμη συμβίωση είχε διακοπεί και η επιμέλεια των δύο ανηλίκων είχε ανατεθεί στον γονέα που διαμένει στη Μυτιλήνη, όπου τα τέκνα ζούσαν σταθερά. Ο άλλος γονέας κατοικούσε στην Αθήνα και αντιμετώπιζε σοβαρά προβλήματα υγείας που καθιστούσαν τη μετακίνηση προς Μυτιλήνη δυσχερή. Ένα από τα τέκνα, γεννημένο στις 21-10-2005, δεν είχε μνήμες από τον γονέα που δεν συμβίωνε. Η επιθυμητή επικοινωνία περιελάμβανε: τις τελευταίες 6 ημέρες κάθε μήνα από 15:00 έως 20:00, εναλλασσόμενα χρονικά διαστήματα κατά τις εορτές Χριστουγέννων/Νέου Έτους, αντίστοιχες περιόδους κατά το Πάσχα, θερινές διακοπές από 1η Ιουλίου έως 31η Αυγούστου, και καθημερινή τηλεφωνική επικοινωνία. Προβλεπόταν παραλαβή/παράδοση στην Αθήνα λόγω υγείας, εναλλακτικά στη Μυτιλήνη.

Νομική Σκέψη του Δικαστηρίου

Το άρθρο 1520 ΑΚ προβλέπει ότι ο γονέας με τον οποίο δεν διαμένει το τέκνο διατηρεί δικαίωμα προσωπικής επικοινωνίας, το οποίο ρυθμίζεται από το δικαστήριο με γνώμονα το συμφέρον του τέκνου. Σε συνδυασμό με τα άρθρα 1511 και 1512 ΑΚ, το συμφέρον του τέκνου αποτελεί γενική ρήτρα που εξειδικεύεται με βάση τα περιστατικά κάθε υπόθεσης, λαμβάνοντας υπόψη τα πορίσματα της ψυχολογίας και παιδοψυχιατρικής. Ο δικαιούχος μπορεί να προσδιορίσει τόπο, χρόνο και όρους, αλλά το δικαστήριο καθορίζει το περιεχόμενο. Το δικαστήριο διαπίστωσε ότι τα τέκνα διαμένουν στη Μυτιλήνη με τον γονέα που έχει την επιμέλεια, ενώ ο άλλος γονέας κατοικεί στην Αθήνα με σοβαρά προβλήματα υγείας. Ένα τέκνο, γεννημένο στις 21-10-2005, δεν είχε μνήμες από τον γονέα. Η επιλεγόμενη επικοινωνία περιελάμβανε συγκεκριμένα διαστήματα: τις τελευταίες 6 ημέρες κάθε μήνα (15:00-20:00), περιόδους Χριστουγέννων/Νέου Έτους, Πάσχα, θερινές διακοπές (1/7-31/8) και καθημερινή τηλεφωνική επαφή. Εφαρμόζοντας τη ρήτρα του συμφέροντος του τέκνου, το δικαστήριο εξέτασε εάν ο τόπος και χρόνος επικοινωνίας πρέπει να προσαρμοστούν στις ανάγκες των τέκνων και τις πραγματικές δυνατότητες του γονέα, επιτρέποντας ρύθμιση διαφορετική από τον αρχικά προτεινόμενο τρόπο, όταν η σταδιακή ενίσχυση της σχέσης και η αποφυγή επιβαρύνσεων εξυπηρετούν καλύτερα το τέκνο.

Κύριοι Λόγοι Απόφασης

Η έφεση δεν μπορούσε να απορριφθεί ως απαράδεκτη για έλλειψη εννόμου συμφέροντος, διότι, κατά το άρθρο 516 ΚΠολΔ, ο ενάγων θεωρείται ότι ηττήθηκε εν μέρει όταν η ρύθμιση της επικοινωνίας έγινε σύμφωνα με τον επικουρικό και όχι τον κύριο τρόπο που πρότεινε. Ως εκ τούτου, συνέτρεχε έννομο συμφέρον για άσκηση έφεσης. Κατά το άρθρο 559 αριθ. 14 ΚΠολΔ, η κήρυξη απαραδέκτου λόγω έλλειψης εννόμου συμφέροντος ήταν παρά το νόμο, ο σχετικός λόγος αναίρεσης κρίθηκε βάσιμος και, κατ’ εφαρμογή του άρθρου 580 παρ. 3 ΚΠολΔ, η απόφαση αναιρέθηκε και η υπόθεση παραπέμφθηκε για περαιτέρω έρευνα.

Τελική Απόφαση

Αναιρεί την υπ’ αριθ. 66/2014 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Βορείου Αιγαίου. Παραπέμπει την υπόθεση προς περαιτέρω έρευνα στο ίδιο δικαστήριο, το οποίο θα συγκροτηθεί από άλλον δικαστή. Καταδικάζει την αναιρεσίβλητη στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσείοντος, τα οποία ορίζει στο ποσό των δύο χιλιάδων πεντακοσίων (2.500) ευρώ και επιδικάζει υπέρ του Ελληνικού Δημοσίου.

Ακριβές Νομικό Ερώτημα

Αν το δικαίωμα προσωπικής επικοινωνίας του γονέα με ανήλικο τέκνο ρυθμίζεται από το δικαστήριο με γνώμονα το συμφέρον του τέκνου και αν ο δικαιούχος μπορεί να προσδιορίσει συγκεκριμένο περιεχόμενο (τόπο, χρόνο και όρους) της επικοινωνίας, το οποίο το δικαστήριο μπορεί να καθορίσει διαφορετικά εφόσον αυτό εξυπηρετεί καλύτερα το τέκνο.

Αναφορές σε Νόμους

Άνοιγμα απόφασης

ΑΠ 1132/2017

Αστικό Δίκαιο · Δικονομικό Δίκαιο2017Άρειος Πάγος

Σχετικότητα 93.1%

Κρίσιμα Πραγματικά Περιστατικά

Διάδικοι τέλεσαν γάμο στις 17.6.2005 στα Χανιά και απέκτησαν ένα τέκνο, γεννηθέν στις 19.11.2007. Η έγγαμη συμβίωση διακόπηκε οριστικά τον Οκτώβριο 2009, όταν ο πατέρας αποχώρησε από την οικογενειακή εστία και η μητέρα παρέμεινε με τον ανήλικο. Στις 4.11.2011 η μητέρα, ρουμανικής καταγωγής, ιατρός ενδοκρινολόγος, αναχώρησε με τον ανήλικο για μόνιμη εγκατάσταση στην Τιμισοάρα της Ρουμανίας. Ο πατέρας είναι νευρολόγος, διατηρεί ιατρείο στα Χανιά και προσφέρει υπηρεσίες στην Ελληνική Εταιρεία Προστασίας και Αποκατάστασης Αναπήρων Παίδων Χανίων. Ο ανήλικος ηλικίας 4,5 ετών κατά την άσκηση της αγωγής, είναι παιδί με ιδιαίτερη ευφυΐα, εγγεγραμμένος σε σχολείο, κάνει μαθήματα αγγλικών και χορού, αγαπά τη μητέρα του και έχει αναπτύξει δυνατούς δεσμούς με το συγγενικό της περιβάλλον. Ο πατέρας επικοινώνησε με τον ανήλικο λίγες φορές από το 2011 έως το 2014, μεταβαίνοντας στην Τιμισοάρα, πάντοτε με παρουσία διερμηνέα, καθώς δεν μιλούν κοινή γλώσσα. Ο ανήλικος δεν γνωρίζει την ελληνική γλώσσα.

Νομική Σκέψη του Δικαστηρίου

Το άρθρο 569 παρ. 2 ΚΠολΔ προβλέπει ότι οι πρόσθετοι λόγοι αναίρεσης ασκούνται τουλάχιστον τριάντα ημέρες πριν από τη συζήτηση της αίτησης αναίρεσης. Ως χρόνος συζήτησης θεωρείται η αρχικώς οριζόμενη δικάσιμος και όχι μεταγενέστερη δικάσιμος μετά από αναβολή. Από τα άρθρα 1510-1518 ΑΚ συνάγεται ότι η γονική μέριμνα περιλαμβάνει την επιμέλεια του προσώπου, τη διοίκηση της περιουσίας και την εκπροσώπηση του τέκνου, με κατευθυντήρια γραμμή το αληθινό συμφέρον του τέκνου. Το δικαστήριο διαπίστωσε ότι ο ανήλικος διαμένει με τη μητέρα στην Τιμισοάρα από το 2011, έχει αναπτύξει δυνατούς δεσμούς με αυτήν και το περιβάλλον της, δεν γνωρίζει την ελληνική γλώσσα, και ο πατέρας επικοινώνησε μαζί του ελάχιστες φορές με παρουσία διερμηνέα. Οι προσκομιζόμενες ιατρικές γνωματεύσεις για ψυχολογικά προβλήματα του ανήλικου δεν αποτέλεσαν ασφαλές αποδεικτικό στοιχείο. Εφαρμόζοντας τα κριτήρια του συμφέροντος του τέκνου, το δικαστήριο έκρινε ότι μία μετακίνηση του ανήλικου στην Ελλάδα για μόνιμη εγκατάσταση με τον πατέρα θα προκαλούσε αρνητικά αποτελέσματα στον ψυχισμό του, αισθήματα ανασφάλειας και δυσκολίες προσαρμογής σε άγνωστο περιβάλλον, λόγω της γλωσσικής διαφοράς και της απομάκρυνσης από τη μητέρα.

Κύριοι Λόγοι Απόφασης

Η αίτηση αναίρεσης απορρίφθηκε διότι το Εφετείο ορθώς ερμήνευσε και εφήρμοσε τις διατάξεις των άρθρων 1510-1518 ΑΚ, λαμβάνοντας υπόψη το αληθινό συμφέρον του ανήλικου. Το δικαστήριο αξιολόγησε όλα τα επωφελή στοιχεία και περιστάσεις και έκρινε ότι η ανάθεση της επιμέλειας αποκλειστικά στη μητέρα εξυπηρετεί το συμφέρον του τέκνου, καθώς αυτό έχει αναπτύξει δυνατούς δεσμούς με τη μητέρα, διαμένει μόνιμα στη Ρουμανία, δεν γνωρίζει την ελληνική γλώσσα και η απομάκρυνσή του θα δημιουργούσε ψυχολογικά προβλήματα. Οι πρόσθετοι λόγοι αναίρεσης απορρίφθηκαν ως απαράδεκτοι, διότι ασκήθηκαν στις 5.7.2016, μετά την αρχικώς ορισθείσα δικάσιμο της 30.5.2016 και όχι εντός της προθεσμίας των τριάντα ημερών πριν από αυτήν.

Τελική Απόφαση

Απορίπτει την από 19 Οκτωβρίου 2015 αίτηση και τους από 4 Ιουλίου 2016 πρόσθετους λόγους του Κ. Λ. του Π. για αναίρεση της υπ' αριθ. 67/2015 του Μονομελούς Εφετείου Κρήτης. Διατάσσει την εισαγωγή του κατατεθέντος από τον αναιρεσείοντα παραβόλου στο δημόσιο ταμείο. Καταδικάζει τον αναιραισείοντα στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσίβλητης, τα οποία ορίζει στο ποσό των δύο χιλιάδων επτακοσίων (2.700) ευρώ.

Ακριβές Νομικό Ερώτημα

Αν το απαράδεκτο των πρόσθετων λόγων αναίρεσης συντρέχει όταν αυτοί ασκούνται μετά την αρχικώς ορισθείσα δικάσιμο και όχι εντός της προθεσμίας των τριάντα ημερών πριν από αυτήν, και αν το αληθινό συμφέρον του ανήλικου τέκνου επιβάλλει την ανάθεση της επιμέλειας αποκλειστικά στη μητέρα όταν το τέκνο έχει αναπτύξει ιδιαίτερο δεσμό με αυτήν, διαμένει μόνιμα στη Ρουμανία, δεν γνωρίζει την ελληνική γλώσσα και η απομάκρυνσή του θα δημιουργούσε ψυχολογικά προβλήματα.

Αναφορές σε Νόμους

Άνοιγμα απόφασης

ΑΠ 104/2012

Δικονομικό Δίκαιο · Αστικό Δίκαιο2012Άρειος Πάγος

Σχετικότητα 93.1%

Κρίσιμα Πραγματικά Περιστατικά

Οι γονείς τέλεσαν γάμο στις 26.4.2006 και απέκτησαν ανήλικη κόρη στις 15.8.2006. Η μητέρα είχε ήδη ένα ανήλικο τέκνο με διάχυτη αναπτυξιακή διαταραχή, με το οποίο υπήρχαν τριβές λόγω στάσης του πατέρα. Συγκατοικούσαν σε διαμέρισμα όπου διέμενε και η γιαγιά από την πλευρά του πατέρα. Προέκυψαν εντάσεις, με προσβλητική φράση προς το ανήλικο από τον πατέρα και ανάμιξη της γιαγιάς. Μετά από διάσταση (τέλη 10/2006), ο πατέρας κράτησε την κοινή ανήλικη και δεν την επέστρεψε μετά από επικοινωνία (20.10.2007), διατηρώντας την μακριά από τη μητέρα για άνω των δύο ετών. Η μητέρα διαμένει σε ιδιόκτητο διαμέρισμα 90 τ.μ. σε καλή κατάσταση, με εισόδημα περίπου 1.000 ευρώ από εποχική εργασία σε κοσμηματοπωλείο, χωρίς χρήση τοξικών ουσιών και χωρίς ψυχοπαθολογικά ευρήματα. Το παιδί παρακολουθεί από 19.1.2010 ιδιωτικό παιδικό σταθμό.

Νομική Σκέψη του Δικαστηρίου

Το άρθρο 1511 ΑΚ, σε συνδυασμό με τα άρθρα 1510, 1512-1514 και 1518 ΑΚ, επιβάλλει ως αποκλειστικό κριτήριο την εξυπηρέτηση του συμφέροντος του τέκνου (σωματικό, πνευματικό, ψυχικό, ηθικό). Το άρθρο 681Γ ΚΠολΔ επιτρέπει στην ειδική διαδικασία τη λήψη και μη νομοτύπων αποδεικτικών μέσων, ενώ η διάταξη του άρθρου 368 ΚΠολΔ για πραγματογνωμοσύνη και του άρθρου 254 ΚΠολΔ για επανάληψη συζήτησης εναπόκεινται στην ανέλεγκτη κρίση του δικαστηρίου της ουσίας. Ο αναιρετικός έλεγχος κινείται εντός των ορίων του άρθρου 559 αρ. 1 και 19 ΚΠολΔ. Το δικαστήριο διαπίστωσε ότι οι γονείς παντρεύτηκαν στις 26.4.2006, αποκτώντας τέκνο στις 15.8.2006. Ο πατέρας επέδειξε εχθρική στάση προς το ανήλικο από προηγούμενο γάμο της μητέρας, ενώ υπήρξε έντονη ανάμιξη της γιαγιάς. Ο πατέρας κράτησε το κοινό τέκνο για άνω των δύο ετών. Η μητέρα διαμένει σε ιδιόκτητο διαμέρισμα 90 τ.μ., έχει εισόδημα περίπου 1.000 ευρώ, είναι υγιής, χωρίς χρήση τοξικών ουσιών. Δεν αποδείχθηκε ότι εγκαύματα του τέκνου προκλήθηκαν από τη μητέρα. Εφαρμόζοντας τα κριτήρια του άρθρου 1511 ΑΚ, συνεκτιμήθηκαν ηλικία (νηπιακή), σταθερότητα συνθηκών, προσωπική καταλληλότητα, δεσμοί και πραγματικά δεδομένα. Η βιοκοινωνική υπεροχή της μητέρας συνεκτιμήθηκε μόνο στη νηπιακή περίοδο. Η κρίση περί μη αναγκαιότητας πραγματογνωμοσύνης και μη επανάληψης συζήτησης είναι ανέλεγκτη. Η υπαγωγή των παραδοχών κατέδειξε ότι το συμφέρον του τέκνου εξυπηρετείται με επιμέλεια στη μητέρα.

Κύριοι Λόγοι Απόφασης

Το ανώτερο δικαστήριο έκρινε ότι η απόφαση του Εφετείου ερμήνευσε και εφάρμοσε ορθά τα άρθρα 4 Συντ. και 1511, 1510, 1512-1514, 1518 ΑΚ, με πλήρεις, σαφείς και μη αντιφατικές αιτιολογίες. Δεν στηρίχθηκε αποκλειστικά στη βιοκοινωνική υπεροχή της μητέρας ούτε στη μη συμμόρφωση του πατέρα, αλλά συνεκτίμησε συνολικά τις περιστάσεις (νηπιακή ηλικία, καταλληλότητα, σταθερότητα συνθηκών, δεσμοί). Δεν έγινε δεκτό ότι τα εγκαύματα προκλήθηκαν από τη μητέρα. Η καταλληλότητα του πατέρα δεν απέκλεισε την υπεροχή της μητέρας ως πλέον κατάλληλης. Ελήφθη υπόψη η αναγκαία μεταβολή των συνθηκών διαβίωσης του ανηλίκου και κρίθηκε ότι το συμφέρον του τέκνου επιβάλλει επιμέλεια στη μητέρα. Ως εκ τούτου, οι λόγοι από το άρθρο 559 αρ. 1 και 19 ΚΠολΔ απορρίφθηκαν ως αβάσιμοι.

Τελική Απόφαση

Απορρίπτει την από 6-7-2010 αίτηση και το από 19-7-2010 δικόγραφο πρόσθετων λόγων αναιρέσεως της υπ' αριθμό 237/2010 αποφάσεως του Εφετείου Αιγαίου.- Καταδικάζει τον αναιρεσείοντα στη δικαστική δαπάνη της αναιρεσίβλητης, την οποία ορίζει στο ποσό των δύο χιλιάδων επτακοσίων (2.700).-

Ακριβές Νομικό Ερώτημα

Αν, στην ανάθεση επιμέλειας ανηλίκου, το δικαστήριο οφείλει να κρίνει αποκλειστικά με γνώμονα το συμφέρον του τέκνου, συνεκτιμώντας όλους τους σχετικούς παράγοντες, και αν στην ειδική διαδικασία του άρθρου 681Γ ΚΠολΔ επιτρέπεται η λήψη μη νομοτύπων αποδεικτικών μέσων, ενώ η μη διαταγή πραγματογνωμοσύνης και η επανάληψη της συζήτησης ελέγχονται αναιρετικά μόνο εντός στενών ορίων.

Άνοιγμα απόφασης

Μεταβολή τόπου διαμονής ανήλικου τέκνου στο εξωτερικό — δικαστική άδεια (γονική μέριμνα)

1. Νομικό Πλαίσιο

ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ

2. Νομολογία

Α) Ενισχυτικά επιχειρήματα

Β) Αντιμετώπιση αντιρρήσεων

3. Προτεινόμενη Επιχειρηματολογία

4. Νομολογιακή Ισχύς

5. Πρακτικές Συστάσεις

ΑΚ Άρθρο 1511

ΑΚ Άρθρο 1520

ΑΚ Άρθρο 1512

ΑΚ Άρθρο 1519

ΑΚ Άρθρο 1514

ΑΚ Άρθρο 1518

ΑΚ Άρθρο 1532

ΑΠ 954/2015

ΑΠ 358/2019

ΑΠ 157/2022

ΑΠ 1245/2024

ΑΠ 1413/2011

ΑΠ 799/2024

ΑΠ 174/2015

ΑΠ 58/2017

ΑΠ 2046/2013

ΑΠ 621/2021

ΑΠ 989/2015

ΑΠ 1132/2017

ΑΠ 104/2012

Αναζητήστε για τη δική σας υπόθεση

Σύνδεση

Μεταβολή τόπου διαμονής ανήλικου τέκνου στο εξωτερικό — δικαστική άδεια (γονική μέριμνα)

1. Νομικό Πλαίσιο

ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ

2. Νομολογία

Α) Ενισχυτικά επιχειρήματα

Β) Αντιμετώπιση αντιρρήσεων

3. Προτεινόμενη Επιχειρηματολογία

4. Νομολογιακή Ισχύς

5. Πρακτικές Συστάσεις

ΑΚ Άρθρο 1511

ΑΚ Άρθρο 1520

ΑΚ Άρθρο 1512

ΑΚ Άρθρο 1519

ΑΚ Άρθρο 1514

ΑΚ Άρθρο 1518

ΑΚ Άρθρο 1532

ΑΠ 954/2015

ΑΠ 358/2019

ΑΠ 157/2022

ΑΠ 1245/2024

ΑΠ 1413/2011

ΑΠ 799/2024

ΑΠ 174/2015

ΑΠ 58/2017

ΑΠ 2046/2013

ΑΠ 621/2021

ΑΠ 989/2015

ΑΠ 1132/2017

ΑΠ 104/2012

Αναζητήστε για τη δική σας υπόθεση