Κύρια Νομική Θέση
Με βάση το διαθέσιμο υλικό, στην περίπτωσή σας συντρέχουν ισχυρές προϋποθέσεις για άμεση επιδίωξη απομάκρυνσης του δράστη από την οικογενειακή κατοικία και απαγόρευσης προσέγγισης, τόσο με ποινική προστασία κατά το Ν3500 Άρθρο 18, όσο και με ασφαλιστικά μέτρα κατά το ΚΠολΔ Άρθρο 735 σε συνδυασμό με το Ν3500 Άρθρο 15. Παράλληλα, τα περιστατικά βίας σε βάρος της μητέρας των τέκνων και η παραμονή του δράστη στην οικογενειακή στέγη θεμελιώνουν και αίτημα λήψης μέτρων για τη γονική μέριμνα/επιμέλεια κατά ΑΚ Άρθρο 1532.
Η ύπαρξη ιατροδικαστικού πιστοποιητικού για τραύματα προσώπου και κάταγμα δακτύλου, σε συνδυασμό με επανειλημμένη βία και προηγούμενες ανακλήσεις μηνύσεων «υπό πίεση», ενισχύει ιδιαίτερα την επίκληση επικινδυνότητας, συχνότητας της πράξης και κινδύνου επανάληψης, στοιχεία που το ίδιο το Ν3500 Άρθρο 18 θέτει ως κριτήρια επιβολής περιοριστικών όρων.
1. Νομικό Πλαίσιο
ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ
Ν3500 Άρθρο 18 - Περιοριστικοί όροι
Ορίζει ότι σε περίπτωση διαπράξεως εγκλήματος ενδοοικογενειακής βίας μπορούν να επιβληθούν στον κατηγορούμενο, εφόσον είναι αναγκαίο για την προστασία της σωματικής και ψυχικής υγείας του θύματος, περιοριστικοί όροι, ιδίως:
- απομάκρυνση από την οικογενειακή κατοικία,
- μετοίκηση,
- απαγόρευση προσέγγισης κατοικίας ή εργασίας του θύματος,
- απαγόρευση κάθε είδους επικοινωνίας με το θύμα.
Το ίδιο άρθρο ορίζει ότι για την επιβολή τους λαμβάνονται υπόψη ιδίως:
- η βαρύτητα,
- η συχνότητα της πράξης,
- τα στοιχεία της προσωπικότητας,
- η επικινδυνότητα του δράστη,
- η υποτροπή.
ΚΠολΔ Άρθρο 735
Παρέχει στο δικαστήριο εξουσία να διατάξει κάθε πρόσφορο ασφαλιστικό μέτρο για τη ρύθμιση των σχέσεων των συζύγων και γονέων-τέκνων. Ειδικά σε υποθέσεις ενδοοικογενειακής βίας μπορεί να διατάσσεται:
- απομάκρυνση του καθ’ ου από την οικογενειακή κατοικία,
- μετοίκηση,
- απαγόρευση προσέγγισης χώρων κατοικίας ή εργασίας του αιτούντος,
- απαγόρευση προσέγγισης κατοικιών στενών συγγενών, εκπαιδευτηρίων των παιδιών και ξενώνων φιλοξενίας.
Εφαρμόζεται στην πολιτική οδό προσωρινής προστασίας.
Ν3500 Άρθρο 15 - Προσωρινή ρύθμιση της κατάστασης
Επαναλαμβάνει νομοθετικά την προσθήκη στο ΚΠολΔ Άρθρο 735 για τις υποθέσεις ενδοοικογενειακής βίας και επιβεβαιώνει τη δυνατότητα απομάκρυνσης/μετοίκησης/απαγόρευσης προσέγγισης.
ΚΠολΔ Άρθρο 688
Στην αίτηση ασφαλιστικών μέτρων πρέπει να αναφέρονται:
- το ζητούμενο μέτρο,
- συνοπτικά τα πραγματικά περιστατικά που πιθανολογούν το δικαίωμα,
- ο επικείμενος κίνδυνος ή η επείγουσα περίπτωση.
Αυτό είναι κρίσιμο για τη σύνταξη της αίτησης: πρέπει να αποτυπωθούν συγκεκριμένα τα επεισόδια, η κλιμάκωση, ο φόβος, η παραμονή του δράστη στην οικία και ο κίνδυνος νέας επίθεσης.
Ν3500 Άρθρο 6 - Ενδοοικογενειακή σωματική βλάβη
Τυποποιεί την ενδοοικογενειακή σωματική βλάβη.
Η παρ. 1 καλύπτει σωματική κάκωση ή βλάβη της υγείας υπό την έννοια του ΠΚ Άρθρο 308.
Η παρ. 2 προβλέπει βαρύτερη ποινική μεταχείριση αν η πράξη είναι δυνατόν να προκαλέσει κίνδυνο ζωής ή βαριά σωματική βλάβη.
ΠΚ Άρθρο 308 - Σωματική βλάβη
Θέτει τη βασική διάκριση μεταξύ απλής και εντελώς ελαφράς σωματικής βλάβης.
ΠΚ Άρθρο 309 - Επικίνδυνη σωματική βλάβη
Αν η πράξη τελέστηκε με τρόπο που μπορούσε να προκαλέσει κίνδυνο ζωής ή βαριά σωματική βλάβη, επιβάλλεται φυλάκιση έως τρία έτη.
Στο ερώτημά σας, το άρθρο αυτό δεν απαντά αυτοτελώς στο ζήτημα της απομάκρυνσης, αλλά ενισχύει την αποτίμηση της σοβαρότητας του επεισοδίου, εφόσον τα πραγματικά περιστατικά το στηρίζουν.
ΑΚ Άρθρο 1532 - Συνέπειες κακής άσκησης
Το δικαστήριο μπορεί να διατάξει οποιοδήποτε πρόσφορο μέτρο όταν γονέας παραβαίνει τα καθήκοντά του ή ασκεί καταχρηστικά τη γονική μέριμνα.
Ιδίως, κακή άσκηση συνιστά:
- η διατάραξη της συναισθηματικής σχέσης του τέκνου με τον άλλο γονέα,
- η παρεμπόδιση επικοινωνίας,
- και ιδίως, κατά την περ. στ, η καταδίκη του γονέα, με οριστική δικαστική απόφαση, για ενδοοικογενειακή βία.
Επιπλέον, το άρθρο προβλέπει ότι σε εξαιρετικά επείγουσες περιπτώσεις, όταν επίκειται άμεσος κίνδυνος για τη σωματική ή ψυχική υγεία του τέκνου, ο εισαγγελέας διατάσσει κάθε πρόσφορο μέτρο για την προστασία του μέχρι την έκδοση δικαστικής απόφασης.
Ν3500 Άρθρο 10Α παρ. 8
Ο εισαγγελέας πρωτοδικών που επιλαμβάνεται καταγγελίας για ενδοοικογενειακή βία εξετάζει άμεσα και αυτεπαγγέλτως την περίπτωση εφαρμογής του πέμπτου εδαφίου του ΑΚ Άρθρο 1532.
Ν3500 Άρθρο 23Α - Ατομική αξιολόγηση των θυμάτων και διαχείριση του κινδύνου επανάληψης της βίας και δευτερογενούς θυματοποίησης
Προβλέπει ατομική αξιολόγηση του θύματος και διαχείριση κινδύνου, με κριτήρια όπως:
- σοβαρότητα και συχνότητα της βίας,
- απειλές για ζωή ή σωματική ακεραιότητα,
- προηγούμενες καταδίκες,
- εξακολουθητική παρακολούθηση,
- βία ενώπιον ανηλίκου,
- άλλες ιδιαίτερες περιστάσεις.
Η διάταξη αυτή δεν ρυθμίζει άμεσα την έκδοση ασφαλιστικών μέτρων, αλλά είναι ιδιαίτερα χρήσιμη για να στηριχθεί αποδεικτικά η ανάγκη άμεσης προστασίας.
Ν3500 Άρθρο 22 - Ευεργέτημα πενίας
Αν το θύμα ζητεί ασφαλιστικά μέτρα για προσωρινή ρύθμιση της κατάστασης εξαιτίας του συγκεκριμένου περιστατικού, παρέχεται το ευεργέτημα της πενίας με μόνη την απόδειξη του περιστατικού βίας, εφόσον αδυνατεί να καταβάλει τις δικαστικές δαπάνες.
ΠΚ Άρθρο 169Α
Η μη συμμόρφωση σε προσωρινή διαταγή ή διάταξη δικαστικής απόφασης που αφορά, μεταξύ άλλων, την απαγόρευση προσέγγισης και επικοινωνίας μεταξύ προσώπων τιμωρείται με φυλάκιση έως τρία έτη ή χρηματική ποινή.
Άρα, αν ληφθεί προσωρινή διαταγή ή απόφαση ασφαλιστικών μέτρων και ο δράστης την παραβιάσει, υπάρχει πρόσθετο ποινικό εργαλείο.
2. Νομολογία
Α) Ενισχυτικά επιχειρήματα
1020/2022 Άρειος Πάγος
- Σχετικότητα: Αφορά επανειλημμένα πλήγματα συζύγου σε βάρος συζύγου εντός οικογενειακού πλαισίου, με εμφανείς κακώσεις στο πρόσωπο.
- Κρίση: Ο κατηγορούμενος κατέφερε επανειλημμένα πλήγματα στο πρόσωπο της συζύγου, την έριξε στο πάτωμα και της προκάλεσε οίδημα ρινός και αιμορραγία ρινός.
- Εφαρμογή: Ενισχύει το επιχείρημα ότι τραυματισμοί στο πρόσωπο από επανειλημμένη βία δεν αντιμετωπίζονται ως αμελητέοι, αλλά ως ουσιώδη περιστατικά ενδοοικογενειακής σωματικής βλάβης κατά Ν3500 Άρθρο 6 και ΠΚ Άρθρο 308. Για αίτημα κατά Ν3500 Άρθρο 18, η απόφαση υποστηρίζει τη σοβαρότητα του τελευταίου επεισοδίου.
317/2019 Άρειος Πάγος
- Σχετικότητα: Αφορά σύζυγο που προκάλεσε στη σύζυγό του πολλαπλές εκχυμώσεις, εκδορές και κάταγμα μέσης φάλαγγας μέσου δακτύλου.
- Κρίση: Το δικαστήριο δέχθηκε ότι οι κακώσεις αυτές συνιστούν απλή και όχι εντελώς ελαφρά σωματική βλάβη.
- Εφαρμογή: Είναι η πιο κοντινή απόφαση στα δικά σας πραγματικά περιστατικά, επειδή αναφέρεται ρητά σε κάταγμα δακτύλου. Ενισχύει αποφασιστικά την επίκληση ότι το τελευταίο επεισόδιο είναι σοβαρό και όχι ήσσονος σημασίας, άρα δικαιολογεί αυξημένη προστασία με απομάκρυνση κατά Ν3500 Άρθρο 18 και ΚΠολΔ Άρθρο 735.
884/2024 Άρειος Πάγος
- Σχετικότητα: Αφορά βίαιη επίθεση συζύγου σε σύζυγο εντός της συζυγικής οικίας, με μικροεκδορά στη ρινική χώρα και πολλαπλές εκχυμώσεις/εκδορές στους βραχίονες.
- Κρίση: Το δικαστήριο έκρινε ότι οι κακώσεις αυτές συνιστούν απλή και όχι εντελώς ελαφρά σωματική βλάβη.
- Εφαρμογή: Υποστηρίζει ότι ακόμη και χωρίς κάταγμα, οι κακώσεις στο πρόσωπο και οι πολλαπλές εκχυμώσεις αρκούν για σοβαρή ποινική αξιολόγηση. Στη δική σας υπόθεση, όπου υπάρχει και κάταγμα δακτύλου, το επιχείρημα είναι ισχυρότερο.
995/2025 Άρειος Πάγος
- Σχετικότητα: Αφορά επανειλημμένα γρονθοκοπήματα συζύγου σε σύζυγο, με κακώσεις στο πρόσωπο, στον οφθαλμό και στον αυχένα.
- Κρίση: Το δικαστήριο έκρινε ότι οι βλάβες αυτές συνιστούν απλή και όχι εντελώς ελαφρά σωματική βλάβη.
- Εφαρμογή: Ενισχύει την επιχειρηματολογία περί σοβαρότητας τραυμάτων στο πρόσωπο και περί κλιμάκωσης της βίας. Χρήσιμο για να αναδειχθεί ότι το δικαστήριο δεν πρέπει να υποτιμήσει το τελευταίο επεισόδιο.
1335/2024 Άρειος Πάγος
- Σχετικότητα: Αφορά επανειλημμένα πλήγματα σε μητέρα από πρόσωπο που συνοικούσε μαζί της, με σοβαρές κακώσεις και νοσηλεία.
- Κρίση: Το δικαστήριο δέχθηκε μεγάλο οίδημα στα μάτια, αιμορραγία και υποσκληρίδιο αιμάτωμα δεξιά βρεγματικά.
- Εφαρμογή: Αν και αφορά διαφορετική οικογενειακή σχέση, είναι χρήσιμη αναλογικά για το κριτήριο της επικινδυνότητας και της ανάγκης άμεσης προστασίας όταν ο δράστης παραμένει στον ίδιο χώρο με το θύμα.
Β) Αντιμετώπιση αντιρρήσεων
264/2015 Άρειος Πάγος
- Στηρίζει ότι για ορισμένες κατηγορίες προσώπων η έννοια της «συνοίκησης» έχει σημασία για την υπαγωγή στον ν. 3500/2006.
- Αντίκρουση: Η δική σας υπόθεση αφορά συζύγους και κοινή οικογενειακή στέγη, άρα δεν τίθεται ζήτημα αμφισβήτησης της οικογενειακής σχέσης. Επιπλέον, το ίδιο το Ν3500 Άρθρο 18 και το ΚΠολΔ Άρθρο 735 καλύπτουν ευθέως την απομάκρυνση από την οικογενειακή κατοικία.
382/2024 Άρειος Πάγος
- Στηρίζει ότι η καταδικαστική κρίση πρέπει να είναι ειδικά αιτιολογημένη ως προς το είδος της σωματικής κάκωσης.
- Αντίκρουση: Δεν είναι αντίθετη ως προς την ουσία της προστασίας, αλλά υπενθυμίζει δικονομικά ότι πρέπει να περιγραφούν με ακρίβεια οι κακώσεις. Άρα, πρακτικά, επιβάλλεται στην αίτηση ασφαλιστικών μέτρων και στην ποινική αναφορά να περιγραφούν αναλυτικά: τραύματα προσώπου, κάταγμα δακτύλου, χρόνος, τρόπος τέλεσης, ιατροδικαστικά ευρήματα, προηγούμενα επεισόδια και πίεση για ανάκληση.
3. Προτεινόμενη Επιχειρηματολογία
1. Άμεση ποινική προστασία με Ν3500 Άρθρο 18
Να ζητηθεί από τον αρμόδιο εισαγγελέα ή το αρμόδιο ποινικό όργανο:
- απομάκρυνση του δράστη από την οικογενειακή κατοικία,
- απαγόρευση προσέγγισης της συζύγου,
- απαγόρευση προσέγγισης των εκπαιδευτηρίων των παιδιών,
- απαγόρευση κάθε επικοινωνίας.
Το αίτημα πρέπει να στηριχθεί ρητά στα κριτήρια του Ν3500 Άρθρο 18:
- βαρύτητα: τραύματα προσώπου και κάταγμα δακτύλου,
- συχνότητα: επανειλημμένη σωματική βία,
- επικινδυνότητα: ο δράστης παραμένει στην οικογενειακή στέγη,
- υποτροπή: δύο προηγούμενες μηνύσεις, έστω και αν ανακλήθηκαν.
2. Παράλληλη αίτηση ασφαλιστικών μέτρων κατά ΚΠολΔ Άρθρο 735
Να ζητηθούν:
- απομάκρυνση/μετοίκηση του καθ’ ου,
- απαγόρευση προσέγγισης κατοικίας και εργασίας,
- ρύθμιση χρήσης της οικογενειακής στέγης,
- προσωρινή ρύθμιση γονικής μέριμνας/επικοινωνίας, εφόσον τα τέκνα εκτίθενται σε κίνδυνο.
Η αίτηση πρέπει, κατά ΚΠολΔ Άρθρο 688, να αναφέρει συγκεκριμένα:
- τα περιστατικά βίας,
- την κλιμάκωση,
- την παραμονή του δράστη στην οικία,
- τον άμεσο κίνδυνο νέου επεισοδίου.
3. Σύνδεση με ΑΚ Άρθρο 1532
Εφόσον υπάρχουν δύο τέκνα και η βία λαμβάνει χώρα στο οικογενειακό περιβάλλον, να προβληθεί ότι η συμπεριφορά του δράστη συνιστά κακή άσκηση της γονικής μέριμνας ή τουλάχιστον δημιουργεί σοβαρό κίνδυνο για τη σωματική και ψυχική υγεία των τέκνων.
Ιδίως να ζητηθεί:
- προσωρινή ανάθεση της άσκησης της γονικής μέριμνας ή της επιμέλειας στη μητέρα,
- ρύθμιση επικοινωνίας υπό όρους ή περιορισμούς, αν το επιβάλλουν οι περιστάσεις.
4. Αξιοποίηση των προηγούμενων ανακλήσεων μηνύσεων
Το υλικό δεν περιέχει ειδική απόφαση για την αποδεικτική αξία ανακλήσεων υπό πίεση, αλλά το στοιχείο αυτό συνδέεται άμεσα με:
- τη συχνότητα της βίας,
- την επικινδυνότητα,
- τη δυνατότητα άσκησης ελέγχου/εκφοβισμού από τον δράστη.
Άρα πρέπει να προβληθεί όχι ως αποδυνάμωση, αλλά ως ένδειξη κύκλου βίας και εξάρτησης, ιδίως στο πλαίσιο του Ν3500 Άρθρο 18 και του Ν3500 Άρθρο 23Α.
5. Αποδεικτική έμφαση στην ακριβή περιγραφή των κακώσεων
Με βάση τις 317/2019 Άρειος Πάγος, 1020/2022 Άρειος Πάγος, 884/2024 Άρειος Πάγος, 995/2025 Άρειος Πάγος και αντιστρόφως τη 382/2024 Άρειος Πάγος, πρέπει να περιγραφούν με ακρίβεια:
- το είδος των τραυμάτων,
- η εντόπιση,
- το κάταγμα,
- η ιατροδικαστική τεκμηρίωση,
- τυχόν ανάγκη νοσηλείας/ακινητοποίησης/φαρμακευτικής αγωγής.
4. Νομολογιακή Ισχύς
Παγία ως προς τα εξής σημεία:
- οι κακώσεις στο πρόσωπο, στα άκρα και ιδίως τα κατάγματα ή οι εμφανείς εκχυμώσεις/οιδήματα αντιμετωπίζονται ως απλή και όχι εντελώς ελαφρά σωματική βλάβη: 317/2019 Άρειος Πάγος, 1020/2022 Άρειος Πάγος, 884/2024 Άρειος Πάγος, 995/2025 Άρειος Πάγος.
- απαιτείται ακριβής περιγραφή των κακώσεων: 382/2024 Άρειος Πάγος.
- η ενδοοικογενειακή βία εντός συζυγικής σχέσης υπάγεται ευθέως στον ν. 3500/2006.
Περιορισμένη ειδικά ως προς το καθαυτό ερώτημα της πολιτικής/ποινικής απομάκρυνσης με παραπομπή σε δικαστικές αποφάσεις, διότι στο διαθέσιμο υλικό δεν υπάρχουν αποφάσεις που να ερμηνεύουν άμεσα το Ν3500 Άρθρο 18 ή το ΚΠολΔ Άρθρο 735 σε επίπεδο εφαρμογής απομάκρυνσης. Εδώ η απάντηση στηρίζεται κυρίως στον σαφή κανόνα νόμου και αναλογικά στη νομολογία για τη σοβαρότητα της βίας.
5. Πρακτικές Συστάσεις
1. Άμεση διπλή δικονομική κίνηση
- ποινικά: αίτημα επιβολής περιοριστικών όρων κατά Ν3500 Άρθρο 18,
- πολιτικά: αίτηση ασφαλιστικών μέτρων κατά ΚΠολΔ Άρθρο 735 και Ν3500 Άρθρο 15.
2. Στο δικόγραφο ασφαλιστικών μέτρων να ζητηθούν ρητά
- απομάκρυνση από την οικογενειακή κατοικία,
- μετοίκηση,
- απαγόρευση προσέγγισης κατοικίας, εργασίας και σχολείων των τέκνων,
- προσωρινή ρύθμιση γονικής μέριμνας/επιμέλειας,
- κάθε πρόσφορο μέτρο για την προστασία της αιτούσας και των τέκνων.
3. Να επισυναφθούν
- ιατροδικαστικό πιστοποιητικό,
- αντίγραφα προηγούμενων μηνύσεων,
- κάθε έγγραφο που αποδεικνύει πίεση ή φόβο κατά τις ανακλήσεις,
- τυχόν φωτογραφίες τραυμάτων,
- τυχόν μαρτυρικές καταθέσεις ή βεβαιώσεις.
4. Να τονιστεί ιδιαίτερα
- ότι ο δράστης παραμένει στην οικογενειακή στέγη,
- ότι υπάρχει κλιμάκωση,
- ότι οι προηγούμενες ανακλήσεις δεν αναιρούν τη βία αλλά δείχνουν πίεση και κίνδυνο επανάληψης,
- ότι υπάρχουν δύο τέκνα, άρα τίθεται και ζήτημα προστασίας τους κατά ΑΚ Άρθρο 1532.
5. Να επικαλεστείτε πρώτα
- Ν3500 Άρθρο 18,
- ΚΠολΔ Άρθρο 735,
- ΑΚ Άρθρο 1532,
- και νομολογιακά κυρίως τις 317/2019 Άρειος Πάγος και 1020/2022 Άρειος Πάγος για τη σοβαρότητα των κακώσεων, με συμπλήρωση από 884/2024 Άρειος Πάγος και 995/2025 Άρειος Πάγος.
Αν θέλετε, μπορώ να σας δώσω αμέσως και έτοιμο σχέδιο νομικής επιχειρηματολογίας για αίτηση ασφαλιστικών μέτρων ή σχέδιο αιτήματος προς τον Εισαγγελέα για επιβολή περιοριστικών όρων κατά το Ν3500 Άρθρο 18.