Ευθύνη αυτόχρεου εγγυητή τραπεζικού δανείου — παραίτηση από ένσταση διζήσεως ΑΚ 862

Δημιουργία έρευνας:

Κύρια Νομική Θέση

Με βάση το διαθέσιμο υλικό, η απλή παραίτηση του εγγυητή από την ένσταση διζήσεως καθιστά κατ’ αρχήν επιτρεπτή τη στροφή της τράπεζας απευθείας κατά του εγγυητή, χωρίς προηγούμενη αναγκαστική εκτέλεση κατά της πρωτοφειλέτριας, σύμφωνα με τα Άρθρο 855 ΑΚ και Άρθρο 857 ΑΚ. Όμως, η παραίτηση αυτή δεν ταυτίζεται με παραίτηση από την ελευθέρωση του Άρθρο 862 ΑΚ· για να ευδοκιμήσει ισχυρισμός του εγγυητή κατ’ Άρθρο 862 ΑΚ, πρέπει να προβάλλονται συγκεκριμένα περιστατικά πταίσματος του δανειστή που κατέστησαν αδύνατη την ικανοποίησή του από την οφειλέτρια.

Νομικό Πλαίσιο

ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ

  • Άρθρο 847 ΑΚ

Ορίζει την έννοια της εγγύησης: ο εγγυητής αναλαμβάνει απέναντι στο δανειστή την ευθύνη ότι θα καταβληθεί η οφειλή.

  • Άρθρο 855 ΑΚ

Καθιερώνει την ένσταση διζήσεως: ο εγγυητής μπορεί να αρνηθεί την καταβολή έως ότου ο δανειστής επιχειρήσει αναγκαστική εκτέλεση κατά του πρωτοφειλέτη και αυτή αποβεί άκαρπη.

  • Άρθρο 857 ΑΚ

Προβλέπει ότι ο εγγυητής δεν έχει την ένσταση διζήσεως, ιδίως αν παραιτήθηκε από αυτήν ή αν εγγυήθηκε ως αυτοφειλέτης.
Εφαρμόζεται στις ΑΠ 1087/2019, ΑΠ 1226/2015, ΑΠ 674/2020, ΑΠ 1216/2019, ΑΠ 1431/2019.

  • Άρθρο 862 ΑΚ

Ο εγγυητής ελευθερώνεται, εφόσον από πταίσμα του δανειστή έγινε αδύνατη η ικανοποίησή του από τον οφειλέτη.
Εφαρμόζεται στις ΑΠ 1137/2019, ΑΠ 1431/2019, ΑΠ 1216/2019, ΑΠ 1886/2014, ΑΠ 377/2011, ΑΠ 90/2021, ΑΠ 899/2024.

  • Άρθρο 868 ΑΚ

Αν απαιτείται καταγγελία για να γίνει απαιτητή η κύρια οφειλή, ο εγγυητής μπορεί, μετά την πάροδο έτους από την εγγύηση, να αξιώσει από τον δανειστή να καταγγείλει και να επιδιώξει δικαστικώς την απαίτηση μέσα σε ένα μήνα, άλλως ελευθερώνεται.
Η διάταξη αφορά ειδικό μηχανισμό ενεργοποίησης του δανειστή από τον εγγυητή και όχι αυτοδίκαιη υποχρέωση του δανειστή να στραφεί πρώτα κατά του πρωτοφειλέτη.

  • Ν2251 Άρθρο 2

Ρυθμίζει την ακυρότητα καταχρηστικών γενικών όρων συναλλαγών. Από τη νομολογία του υλικού προκύπτει ότι η προστασία εξαρτάται από το αν ο εγγυητής είναι πράγματι καταναλωτής και από τις ειδικές περιστάσεις γνώσης, εμπειρίας και επαγγελματικής σύνδεσης.

ΝΟΜΟΛΟΓΙΑ

Α) Ενισχυτικά επιχειρήματα

1. Άρειος Πάγος 90/2021

  • Σχετικότητα: Η απόφαση εξετάζει ευθέως το Άρθρο 862 ΑΚ σε υπόθεση τραπεζικής πίστωσης με εγγυητή, όπου προβαλλόταν αδράνεια της τράπεζας να λάβει μέτρα κατά του πρωτοφειλέτη.
  • Κρίση: Η επιταγή προς πληρωμή ανερχόταν σε 257.991,93 ευρώ. Ο πρωτοφειλέτης διέθετε ακίνητη περιουσία άνω των 500.000 ευρώ και απαιτήσεις 583.999,38 ευρώ και 220.466,34 ευρώ. Ο Άρειος Πάγος έκρινε ότι δεν συνέτρεχε αδυναμία ικανοποίησης του δανειστή από τον πρωτοφειλέτη.
  • Εφαρμογή: Η απόφαση είναι κρίσιμη για την τράπεζα: η μη λήψη μέτρων κατά της εταιρείας δεν αρκεί από μόνη της για ελευθέρωση του εγγυητή κατ’ Άρθρο 862 ΑΚ. Απαιτείται να προβάλλεται και να αποδεικνύεται ότι η ικανοποίηση από την πρωτοφειλέτρια κατέστη αδύνατη εξαιτίας πταίσματος της τράπεζας.

2. Άρειος Πάγος 1137/2019

  • Σχετικότητα: Αφορά διαταγή πληρωμής κατά εγγυητή τραπεζικής πίστωσης, με ρητή παραίτηση από την ένσταση διζήσεως και από την ελευθέρωση του Άρθρο 862 ΑΚ.
  • Κρίση: Πιστωτικό όριο 1.800.000 ευρώ, αναγνώριση χρεωστικού υπολοίπου 191.678,27 ευρώ, τελικό χρεωστικό υπόλοιπο 1.472.166,48 ευρώ. Ο λόγος ανακοπής περί Άρθρο 862 ΑΚ απορρίφθηκε ως αόριστος.
  • Εφαρμογή: Ενισχύει το επιχείρημα ότι, ακόμη και όταν προβάλλεται Άρθρο 862 ΑΚ, απαιτείται ειδική και συγκεκριμένη επίκληση: ποια ήταν η περιουσία της οφειλέτριας, ποια μέτρα παρέλειψε η τράπεζα, πώς και πότε κατέστη αναξιόχρεη. Στη δική σας υπόθεση, αν ο εγγυητής περιοριστεί να ισχυριστεί ότι «η τράπεζα δεν κατάσχεσε πρώτα την εταιρική περιουσία», ο ισχυρισμός, με βάση την ΑΠ 1137/2019, είναι ευάλωτος ως αόριστος.

3. Άρειος Πάγος 1216/2019

  • Σχετικότητα: Εξετάζει αν η καθυστέρηση του δανειστή να κλείσει λογαριασμό και να λάβει μέτρα συνιστά πταίσμα κατά το Άρθρο 862 ΑΚ.
  • Κρίση: Χρεωστικό υπόλοιπο 44.896,00 ευρώ. Το δικαστήριο έκρινε ότι η παράλειψη κλεισίματος του λογαριασμού νωρίτερα συνιστά ελαφρά αμέλεια και όχι βαριά.
  • Εφαρμογή: Η απόφαση υποστηρίζει ότι όχι κάθε καθυστέρηση ή πλημμελής διαχείριση της απαίτησης αρκεί για ελευθέρωση του εγγυητή. Αν υπάρχει παραίτηση από το Άρθρο 862 ΑΚ, η ελαφρά αμέλεια δεν αρκεί. Ακόμη και αν δεν υπάρχει ρητή παραίτηση από το Άρθρο 862 ΑΚ στο δικό σας ιστορικό, η απόφαση δείχνει ότι το πταίσμα πρέπει να είναι ουσιώδες και αιτιωδώς συνδεδεμένο με την αδυναμία ικανοποίησης.

4. Άρειος Πάγος 1087/2019

  • Σχετικότητα: Αφορά διαταγή πληρωμής για κατάλοιπο αλληλόχρεου λογαριασμού και ρητή παραίτηση του εγγυητή από την ένσταση διζήσεως.
  • Κρίση: Συνολικό χρεωστικό κατάλοιπο 3.232.263,86 ευρώ, με χρεώσεις από κατάπτωση εγγυητικών επιστολών 208.669,61 ευρώ και 208.221,70 ευρώ. Ο Άρειος Πάγος έκρινε ότι ο όρος παραίτησης από την ένσταση διζήσεως απηχεί το Άρθρο 857 ΑΚ και δεν αποτελεί καταχρηστικό όρο.
  • Εφαρμογή: Ισχυρό επιχείρημα υπέρ της τράπεζας ότι η ρήτρα παραίτησης από τη διζήση είναι κατ’ αρχήν έγκυρη και επιτρέπει απευθείας στροφή κατά του εγγυητή χωρίς προηγούμενη εκτέλεση κατά της εταιρείας.

5. Άρειος Πάγος 674/2020

  • Σχετικότητα: Αφορά διαταγή πληρωμής κατά εγγυητών που είχαν αναλάβει ως αυτοφειλέτες και είχαν παραιτηθεί από τα δικαιώματα των άρθρων 855 και 862-869 ΑΚ.
  • Κρίση: Πίστωση 800.000 ευρώ, χρεωστικό υπόλοιπο 816.331,17 ευρώ, αναγνώριση υπολοίπου 815.026,66 ευρώ.
  • Εφαρμογή: Ενισχύει τη θέση ότι σε τραπεζική πίστωση ο αυτόχρεος εγγυητής μπορεί να εναχθεί ή να βαρυνθεί με διαταγή πληρωμής για το κατάλοιπο χωρίς να απαιτείται προηγούμενη εξάντληση της περιουσίας της πρωτοφειλέτριας, όταν έχει παραιτηθεί από τα σχετικά δικαιώματα.

Β) Αντιμετώπιση αντιρρήσεων

1. Άρειος Πάγος 377/2011

  • Ποια θέση στηρίζει: Στηρίζει τη θέση του εγγυητή ότι μπορεί να ελευθερωθεί κατ’ Άρθρο 862 ΑΚ, παρά προηγούμενη παραίτηση, όταν υπάρχει βαριά αμέλεια του δανειστή.
  • Διαφορετικά γεγονότα: Εκεί υπήρχε συγκεκριμένο προσφερθέν ποσό 4.000.000 δολ. που, αν διαχειριζόταν ορθά η τράπεζα, θα εξοφλούσε το δάνειο. Η τράπεζα το διαχειρίστηκε με τρόπο που απέκλεισε την προπληρωμή και δημιούργησε ζημία.
  • Αντίκρουση: Η υπόθεση αυτή προϋποθέτει εξαιρετικά συγκεκριμένο και σοβαρό πταίσμα της τράπεζας, όχι απλή παράλειψη να στραφεί πρώτα κατά της εταιρείας. Αν στο δικό σας ιστορικό δεν υπάρχουν αντίστοιχα συγκεκριμένα περιστατικά βαριάς αμέλειας, η επίκλησή της διαφοροποιείται ουσιωδώς.

2. Άρειος Πάγος 1886/2014

  • Ποια θέση στηρίζει: Στηρίζει ότι ο ισχυρισμός περί ελευθέρωσης του εγγυητή κατ’ Άρθρο 862 ΑΚ είναι νομικά σοβαρός και απαιτεί ειδική αιτιολόγηση από το δικαστήριο.
  • Διαφορετικά γεγονότα: Υπήρχαν επανειλημμένες απλήρωτες επιταγές από 12/2001 και 3-4/2002, ενώ η πίστωση συνεχιζόταν μέχρι 15-7-2002 με υπόλοιπο 44.896 ευρώ.
  • Αντίκρουση: Η απόφαση δεν δέχθηκε οριστικά ελευθέρωση του εγγυητή, αλλά αναιρεί για ανεπαρκείς αιτιολογίες. Άρα είναι χρήσιμη για τον εγγυητή μόνο αν προβάλλει συγκεκριμένα περιστατικά πταίσματος. Δεν αρκεί η γενική επίκληση ότι «η τράπεζα δεν κατάσχεσε την εταιρική περιουσία».

Δεν εντοπίστηκε αντίθετη νομολογία στις διαθέσιμες αποφάσεις ως προς το ότι η απλή παραίτηση από τη διζήση επιτρέπει κατ’ αρχήν απευθείας στροφή κατά του εγγυητή. Η αντίθεση εντοπίζεται μόνο ως προς το αν συντρέχουν ειδικές προϋποθέσεις ελευθέρωσης κατ’ Άρθρο 862 ΑΚ.

Προτεινόμενη Επιχειρηματολογία

Αν εκπροσωπείτε την τράπεζα

1. Κύριο επιχείρημα περί διζήσεως
Εφόσον ο εγγυητής παραιτήθηκε από την ένσταση διζήσεως, δεν μπορεί να απαιτήσει προηγούμενη αναγκαστική εκτέλεση κατά της εταιρείας, σύμφωνα με Άρθρο 857 ΑΚ και ΑΠ 1087/2019.
Αν η σύμβαση τον χαρακτηρίζει και ως αυτοφειλέτη, το επιχείρημα ενισχύεται περαιτέρω, όπως στις ΑΠ 674/2020 και ΑΠ 1226/2015.

2. Απόκρουση του Άρθρο 862 ΑΚ
Ο εγγυητής πρέπει να επικαλεστεί συγκεκριμένα περιστατικά πταίσματος της τράπεζας και αιτιώδη σύνδεσμο με αδυναμία ικανοποίησης από την εταιρεία. Η απλή μη κατάσχεση εταιρικής περιουσίας δεν αρκεί, κατά ΑΠ 90/2021 και ΑΠ 1137/2019.

3. Απόκρουση καταχρηστικότητας της ρήτρας
Η παραίτηση από τη διζήση δεν είναι αφ’ εαυτής καταχρηστική, κατά ΑΠ 1087/2019. Αν ο εγγυητής συνδέεται επιχειρηματικά με τη δανειολήπτρια, μπορούν να αξιοποιηθούν αναλογικά οι ΑΠ 1226/2015 και ΑΠ 1346/2022 για να αποκρουστεί επίκληση του Ν2251.

Αν εκπροσωπείτε τον εγγυητή

1. Μη σύγχυση Άρθρο 855 ΑΚ με Άρθρο 862 ΑΚ
Η παραίτηση από τη διζήση δεν σημαίνει αυτομάτως και παραίτηση από την ελευθέρωση λόγω πταίσματος του δανειστή. Πρέπει να ελεγχθεί ακριβώς το κείμενο της σύμβασης. Το υλικό δείχνει ότι τα δικαστήρια διακρίνουν ρητά τις δύο ενστάσεις, βλ. ΑΠ 1137/2019, ΑΠ 1216/2019, ΑΠ 899/2024.

2. Συγκεκριμενοποίηση του ισχυρισμού του Άρθρο 862 ΑΚ
Πρέπει να προβληθούν συγκεκριμένα:

  • ποια περιουσιακά στοιχεία είχε η εταιρεία,
  • πότε ήταν διαθέσιμα,
  • ποια μέτρα μπορούσε να λάβει η τράπεζα,
  • πώς η παράλειψη αυτή οδήγησε σε αδυναμία ικανοποίησης.

Χωρίς αυτά, ο ισχυρισμός κινδυνεύει να απορριφθεί ως αόριστος, κατά ΑΠ 1137/2019.

3. Επίκληση Άρθρο 868 ΑΚ μόνο αν συντρέχουν οι προϋποθέσεις του
Η διάταξη μπορεί να αξιοποιηθεί μόνον αν η κύρια οφειλή κατέστη απαιτητή μετά από καταγγελία και ο εγγυητής είχε αξιώσει από τον δανειστή να καταγγείλει και να επιδιώξει δικαστικώς την απαίτηση μέσα σε ένα μήνα. Από τα δοθέντα πραγματικά περιστατικά δεν προκύπτει ότι έγινε τέτοια αξίωση. Άρα το Άρθρο 868 ΑΚ δεν φαίνεται, με τα παρόντα δεδομένα, να θεμελιώνει αυτοτελώς άμυνα.

4. Ν2251/1994
Η επίκληση καταναλωτικής προστασίας είναι αβέβαιη. Οι ΑΠ 1226/2015, ΑΠ 828/2018, ΑΠ 1137/2019 και ΑΠ 1346/2022 δείχνουν ότι η ιδιότητα του εγγυητή ως καταναλωτή κρίνεται από τη σχέση του με την επιχειρηματική πίστωση, την εμπειρία και τη σύνδεσή του με την οφειλέτρια. Αν ο εγγυητής είναι μέτοχος, διαχειριστής, συγγενικά ή επιχειρηματικά συνδεδεμένος, η επίκληση του Ν2251 αποδυναμώνεται.

Νομολογιακή Ισχύς

Παγία ως προς τα εξής:

  • η παραίτηση από την ένσταση διζήσεως είναι κατ’ αρχήν έγκυρη και επιτρέπει απευθείας στροφή κατά του εγγυητή: ΑΠ 1087/2019, ΑΠ 674/2020, ΑΠ 1226/2015.
  • η ελευθέρωση κατ’ Άρθρο 862 ΑΚ απαιτεί συγκεκριμένο πταίσμα του δανειστή και αδυναμία ικανοποίησης από τον πρωτοφειλέτη: ΑΠ 90/2021, ΑΠ 1137/2019, ΑΠ 1216/2019, ΑΠ 377/2011, ΑΠ 1886/2014.

Πρακτικές Συστάσεις

1. Ελέγξτε ακριβώς τη ρήτρα εγγύησης.
Άλλο η παραίτηση από το Άρθρο 855 ΑΚ και άλλο από το Άρθρο 862 ΑΚ. Η διαφορά είναι κρίσιμη.

2. Αν είστε υπέρ του εγγυητή, μην στηριχθείτε μόνο στο ότι δεν έγινε κατάσχεση της εταιρικής περιουσίας.
Με βάση ΑΠ 90/2021 και ΑΠ 1137/2019, αυτό δεν αρκεί.

3. Συλλέξτε αποδείξεις για την περιουσία της εταιρείας κατά τον κρίσιμο χρόνο.
Χρειάζονται συγκεκριμένα στοιχεία για ακίνητα, απαιτήσεις, τραπεζικούς λογαριασμούς, εκκρεμείς εισπράξεις, τυχόν μεταβιβάσεις.

4. Εξετάστε αν είχε αποσταλεί από τον εγγυητή πρόσκληση κατά Άρθρο 868 ΑΚ.
Αν όχι, η διάταξη δύσκολα θα αξιοποιηθεί.

5. Σε ανακοπή κατά διαταγής πληρωμής, διατυπώστε τον λόγο του Άρθρο 862 ΑΚ με πλήρη πραγματική βάση.
Η ΑΠ 1137/2019 είναι σαφής ότι αόριστη επίκληση απορρίπτεται.

Συμπέρασμα:
Με τα δεδομένα που δώσατε, η τράπεζα κατ’ αρχήν μπορεί να στραφεί απευθείας κατά του εγγυητή με διαταγή πληρωμής, χωρίς προηγούμενη κατάσχεση της περιουσίας της εταιρείας, λόγω παραίτησης από τη διζήση κατά Άρθρο 857 ΑΚ. Ο εγγυητής μπορεί να αντιτάξει Άρθρο 862 ΑΚ μόνο αν επικαλεστεί και αποδείξει συγκεκριμένο πταίσμα της τράπεζας που κατέστησε αδύνατη την ικανοποίησή της από τη δανειολήπτρια.

Οι απαντήσεις παράγονται με τεχνητή νοημοσύνη και ενδέχεται να περιέχουν σφάλματα. Επαληθεύστε τις παραπομπές πριν από κάθε χρήση.

ΑΚ Άρθρο 855

Αστικός Κώδικας
Σχετικότητα 93.4%
Κείμενο Άρθρου
ΑΚ Άρθρο 855: Ένσταση δίζησης Ο εγγυητής έχει δικαίωμα να αρνηθεί την καταβολή της οφειλής, ωσότου ο δανειστής επιχειρήσει αναγκαστική εκτέλεση εναντίον του πρωτοφειλέτη και αυτή αποβεί άκαρπη (ένσταση δίζησης).
Κώδικας
Αστικός Κώδικας
Άνοιγμα άρθρου

ΑΚ Άρθρο 862

Αστικός Κώδικας
Σχετικότητα 92.2%
Κείμενο Άρθρου
ΑΚ Άρθρο 862: Απόσβεση της εγγύησης Ο εγγυητής ελευθερώνεται, εφόσον από πταίσμα του δανειστή έγινε αδύνατη η ικανοποίησή του από τον οφειλέτη.
Κώδικας
Αστικός Κώδικας
Άνοιγμα άρθρου

ΑΚ Άρθρο 868

Αστικός Κώδικας
Σχετικότητα 90.7%
Κείμενο Άρθρου
ΑΚ Άρθρο 868: Αν στην περίπτωση του προηγούμενου άρθρου απαιτείται καταγγελία του δανειστή για να γίνει απαιτητή η κύρια οφειλή, ο εγγυητής μπορεί, αφού περάσει ένα έτος αφότου εγγυήθηκε, να αξιώσει από το δανειστή να καταγγείλει και να επιδιώξει δικαστικώς την απαίτησή του μέσα σε ένα μήνα, και να συνεχίσει χωρίς υπαίτια καθυστέρηση τη διαδικασία. Αν ο δανειστής δεν συμμορφωθεί με την αξίωση του εγγυητή, ο εγγυητής ελευθερώνεται.
Κώδικας
Αστικός Κώδικας
Άνοιγμα άρθρου

ΑΚ Άρθρο 847

Αστικός Κώδικας
Σχετικότητα 90.7%
Κείμενο Άρθρου
ΑΚ Άρθρο 847: Έννοια Με τη σύμβαση της εγγύησης ο εγγυητής αναλαμβάνει απέναντι στο δανειστή την ευθύνη ότι θα καταβληθεί η οφειλή.
Κώδικας
Αστικός Κώδικας
Άνοιγμα άρθρου

ΑΚ Άρθρο 857

Αστικός Κώδικας
Σχετικότητα 94.6%
Κείμενο Άρθρου
ΑΚ Άρθρο 857: Ο εγγυητής δεν έχει την ένσταση της δίζησης: 1. Αν παραιτήθηκε απ' αυτήν, και ιδίως αν εγγυήθηκε ως αυτοφειλέτης. 2. Αν η δίωξη του πρωτοφειλέτη έγινε σημαντικά δύσκολη λόγω μεταβολής της κατοικίας ή διαμονής του μετά τη συνομολόγηση της εγγύησης. 3. Αν ο πρωτοφειλέτης κηρύχθηκε σε κατάσταση πτώχευσης και ο δανειστής δεν έχει ενέχυρο σε πράγμα του. 4. Αν είναι φανερό ότι η αναγκαστική εκτέλεση εναντίον του πρωτοφειλέτη θα απέβαινε άκαρπη.
Κώδικας
Αστικός Κώδικας
Άνοιγμα άρθρου

ΑΚ Άρθρο 869

Αστικός Κώδικας
Σχετικότητα 80.6%
Κείμενο Άρθρου
ΑΚ Άρθρο 869: Εγγύηση υπέρ του εργαζομένου ή εργολάβου Εκείνος που εγγυήθηκε υπέρ εργαζομένου ή εργολάβου ελευθερώνεται, αν ο δανειστής αμέλησε να ασκήσει στον εργαζόμενο ή στον εργολάβο την επιβαλλόμενη εποπτεία και από την παράλειψη αυτή γεννήθηκε ή αυξήθηκε η οφειλή.
Κώδικας
Αστικός Κώδικας
Άνοιγμα άρθρου

Ν2251 Άρθρο 2

Ν. 2251/1994 - Προστασία Καταναλωτών
Σχετικότητα 80.2%
Κείμενο Άρθρου
Ν2251 Άρθρο 2: Γενικοί όροι των συναλλαγών - Καταχρηστικοί γενικοί όροι 1. Όροι που έχουν διατυπωθεί εκ των προτέρων για μελλοντικές συμβάσεις (γενικοί όροι των συναλλαγών), δεν δεσμεύουν τον καταναλωτή, εάν κατά την κατάρτιση της σύμβασης τους αγνοούσε ανυπαιτίως, όπως, ιδίως, όταν ο προμηθευτής δεν του υπέδειξε την ύπαρξή τους ή του στέρησε τη δυνατότητα να λάβει πραγματική γνώση του περιεχομένου τους. 2. Οι γενικοί όροι συμβάσεων και παρεπόμενων συμφωνιών που καταρτίζονται στην Ελλάδα διατυπώνονται γραπτώς στην ελληνική γλώσσα, κατά τρόπο σαφή, συγκεκριμένο και εύληπτο, ώστε ο καταναλωτής να μπορεί να αντιληφθεί πλήρως το νόημά τους και εκτυπώνονται με ευανάγνωστους χαρακτήρες σε εμφανές μέρος του εγγράφου της σύμβασης. Οι γενικοί όροι των διεθνών συναλλαγών που εφαρμόζονται στην ελληνική αγορά αποτυπώνονται υποχρεωτικά και στην ελληνική γλώσσα. 3. Όροι που συμφωνήθηκαν μετά από ατομική διαπραγμάτευση μεταξύ των συμβαλλόμενων μερών (ειδικοί όροι) υπερισχύουν των αντίστοιχων γενικών όρων. 4. Κατά την ερμηνεία των γενικών όρων συναλλαγών λαμβάνεται υπόψη η ανάγκη προστασίας των καταναλωτών. Γενικοί όροι συναλλαγών που διατυπώθηκαν μονομερώς από τον προμηθευτή ή από τρίτον για λογαριασμό του, σε περίπτωση αμφιβολίας ερμηνεύονται υπέρ του καταναλωτή. 5. Ειδικώς, όταν ελέγχεται το περιεχόμενο γενικού όρου συναλλαγών κατά την εφαρμογή των παραγράφων 16α και 2 και 3 των άρθρων 10 και 13α αντίστοιχα, επιλέγεται η δυσμενέστερη για τον καταναλωτή ερμηνευτική εκδοχή, εφόσον οδηγεί σε απαγόρευση διατύπωσης και χρήσης του σχετικού όρου. 6. Γενικοί όροι συναλλαγών που έχουν ως αποτέλεσμα τη σημαντική διατάραξη της ισορροπίας των δικαιωμάτων και υποχρεώσεων των συμβαλλομένων σε βάρος του καταναλωτή απαγορεύονται και είναι άκυροι. Ο καταχρηστικός χαρακτήρας γενικού όρου ενσωματωμένου σε σύμβαση κρίνεται αφού ληφθούν υπόψη η φύση των αγαθών ή υπηρεσιών που αφορά η σύμβαση, ο σκοπός της, το σύνολο των ειδικών συνθηκών κατά τη σύναψή της και όλες οι υπόλοιπες ρήτρες της σύμβασης ή άλλης σύμβασης από την οποία αυτή εξαρτάται. 7. Σε κάθε περίπτωση καταχρηστικοί είναι ιδίως οι όροι που: α) παρέχουν στον προμηθευτή, χωρίς εύλογη αιτία, υπερβολικά μεγάλη προθεσμία αποδοχής της πρότασης του καταναλωτή για σύναψη σύμβασης, β) περιορίζουν τις ανειλημμένες συμβατικές υποχρεώσεις και ευθύνες των προμηθευτών, γ) προβλέπουν προθεσμία καταγγελίας της σύμβασης υπερβολικά σύντομη για τον καταναλωτή ή υπερβολικά μακρά για τον προμηθευτή, δ) συνεπάγονται την παράταση ή ανανέωση της σύμβασης για χρονικό διάστημα υπερβολικά μακρό, αν ο καταναλωτής δεν την καταγγείλει σε ορισμένο χρόνο, ε) επιφυλάσσουν στον προμηθευτή το δικαίωμα μονομερούς τροποποίησης ή λύσης της σύμβασης χωρίς ορισμένο, ειδικό και σπουδαίο λόγο, ο οποίος να αναφέρεται στη σύμβαση, στ) επιτρέπουν στον προμηθευτή να καταγγείλει σύμβαση αόριστης διάρκειας χωρίς εύλογη προθεσμία, ζ) επιφυλάσσουν στον προμηθευτή το δικαίωμα να κρίνει μονομερώς αν η παροχή του είναι σύμφωνη με τη σύμβαση, η) επιφυλάσσουν στον προμηθευτή το απεριόριστο δικαίωμα να ορίζει μονομερώς το χρόνο εκπλήρωσης της παροχής του, θ) ορίζουν ότι η παροχή δεν είναι υποχρεωτικό να ανταποκρίνεται στις ουσιώδεις, για τον καταναλωτή, προδιαγραφές, στο δείγμα, στις ανάγκες της ειδικής χρήσης, για την οποία την προορίζει ο καταναλωτής και την οποία αποδέχεται ο προμηθευτής ή στο συνηθισμένο προορισμό της, ι) επιτρέπουν στον προμηθευτή να μην εκτελέσει τις υποχρεώσεις του χωρίς σπουδαίο λόγο, ια) χωρίς σπουδαίο λόγο αφήνουν το τίμημα αόριστο και δεν επιτρέπουν τον προσδιορισμό του με κριτήρια ειδικά καθορισμένα στη σύμβαση και εύλογα για τον καταναλωτή, ιβ) περιορίζουν την ευθύνη του προμηθευτή για κρυμμένα ελαττώματα του πράγματος, ιγ) αποκλείουν ή περιορίζουν υπέρμετρα την ευθύνη του προμηθευτή, ιδ) προβλέπουν τη μετακύληση της ευθύνης του πωλητή ή του εισαγωγέα αποκλειστικά στον παραγωγό του αγαθού ή σε άλλον, ιε) περιορίζουν την υποχρέωση του προμηθευτή να τηρεί τις υποχρεώσεις που έχουν αναλάβει οι εντολοδόχοι του ή εξαρτούν την εκπλήρωση των υποχρεώσεών του από την τήρηση ειδικής τυπικής διαδικασίας, ιστ) επιτρέπουν στον προμηθευτή να καταγγέλλει τη σύμβαση κατά την κρίση του, αν η ίδια ευχέρεια δεν αναγνωρίζεται στον καταναλωτή, ή να παρακρατεί τα ποσά που έχουν καταβληθεί για παροχές που δεν έχουν ακόμη εκτελεσθεί από αυτόν, όταν τη σύμβαση καταγγέλλει ο ίδιος, ιζ) συνεπάγονται παραίτηση του καταναλωτή από τα δικαιώματά του σε περίπτωση μη εκπλήρωσης ή πλημμελούς εκπλήρωσης της παροχής του προμηθευτή, ακόμη και αν τον προμηθευτή βαρύνει πταίσμα, ιη) εμποδίζουν τον καταναλωτή να υπαναχωρήσει (από τη σύμβαση), όταν η αύξηση του τιμήματος σύμφωνα με τους όρους της σύμβασης είναι υπερβολική για αυτόν, ιθ) αποκλείουν ή περιορίζουν τη νόμιμη ευχέρεια του καταναλωτή να μην εκτελέσει τη σύμβαση, κ) απαγορεύουν στον καταναλωτή να επισχέσει εν όλω ή εν μέρει την καταβολή του τιμήματος, όταν ο προμηθευτής δεν εκπληρώνει τις υποχρεώσεις του, κα) επιβάλλουν στον καταναλωτή που πιστώθηκε με το τίμημα των αγαθών ή υπηρεσιών να εκδώσει μεταχρονολογημένη επιταγή, κβ) συνεπάγονται παραίτηση του καταναλωτή από τις ενστάσεις του κατά τρίτου που διαδέχεται τον προμηθευτή στη σχέση με τον καταναλωτή, κγ) απαγορεύουν στον καταναλωτή να προτείνει σε συμψηφισμό προς υποχρεώσεις του από τη σύμβαση ομοειδείς απαιτήσεις του κατά του προμηθευτή, κδ) βεβαιώνουν ότι ο καταναλωτής γνωρίζει ορισμένους όρους της σύμβασης ή την κατάσταση των προμηθευόμενων πραγμάτων ή την ποιότητα των υπηρεσιών, ενώ πραγματικά τα αγνοεί, κε) υποχρεώνουν τον καταναλωτή να προκαταβάλει υπερβολικά μεγάλο μέρος του τιμήματος πριν αρχίσει η εκτέλεση της σύμβασης από τον προμηθευτή, μολονότι ο προμηθευτής δεν ανέλαβε την υποχρέωση να εκτελέσει παραγγελία του καταναλωτή με βάση συγκεκριμένες προδιαγραφές ή χαρακτηριστικά ούτε η παροχή του προμηθευτή συνίσταται σε υπηρεσίες με κράτηση, κστ) επιτρέπουν στον προμηθευτή να απαιτήσει από τον καταναλωτή υπέρμετρες εγγυήσεις, κζ) αναστρέφουν το βάρος της απόδειξης σε βάρος του καταναλωτή ή περιορίζουν υπέρμετρα τα αποδεικτικά του μέσα, κη) περιορίζουν υπέρμετρα την προθεσμία, μέσα στην οποία ο καταναλωτής οφείλει να υποβάλει στον προμηθευτή τα παράπονα ή να εγείρει τις αξιώσεις του κατά του προμηθευτή, κθ) αναθέτουν στον προμηθευτή χωρίς σπουδαίο λόγο την αποκλειστικότητα της συντήρησης και των επισκευών του πράγματος και της προμήθειας των ανταλλακτικών, λ) επιβάλλουν στον καταναλωτή, σε περίπτωση μη εκπλήρωσης της παροχής του, υπέρμετρη οικονομική επιβάρυνση ή λα) αποκλείουν την υπαγωγή των διαφορών από σύμβαση στο φυσικό τους δικαστή με την πρόβλεψη αποκλειστικής αλλοδαπής δικαιοδοσίας ή διαιτησίας, λβ) προβλέπουν την καταβολή αποζημίωσης στον προμηθευτή, χωρίς αυτός να υποχρεούται να επικαλεστεί και να αποδείξει τη ζημία που υπέστη. 8. Ο προμηθευτής δεν μπορεί να επ
Κώδικας
Ν. 2251/1994 - Προστασία Καταναλωτών
Άνοιγμα άρθρου

ΑΠ 1226/2015

Αστικό Δίκαιο · Δικονομικό Δίκαιο2015Άρειος Πάγος
Σχετικότητα 95.1%
Κρίσιμα Πραγματικά Περιστατικά
Συνεταιρισμός συνήψε σύμβαση πίστωσης με ανοικτό αλληλόχρεο λογαριασμό στις 7.4.2000 και ακολούθησαν 10 πρόσθετες πράξεις. Ο εγγυητής προσυπέγραψε τις συμβάσεις, ανέλαβε ευθύνη ως πρωτοφειλέτης εις ολόκληρον με τον πιστούχο, παραιτήθηκε από το ευεργέτημα της διζήσεως και από δικαιώματα/ενστάσεις των άρθρων 853, 854, 855, 858, 862, 863, 864, 866, 867, 868 και 869 ΑΚ, και αποδέχθηκε ρήτρα ότι η άσκηση δικαιωμάτων της τράπεζας δεν μπορεί να θεωρηθεί καταχρηστική. Προβλέφθηκε ότι η εγγύηση ισχύει και αν ο υπογράφων για τον πιστούχο στερείται εξουσίας εκπροσώπησης (άρθρο 231 ΑΚ). Ο εγγυητής ήταν μεριδούχος και μέλος διοικητικού συμβουλίου του συνεταιρισμού, έμπορος με πολυετή δραστηριότητα, περίπου 45 ετών, διατηρούσε ιδιόκτητο παντοπωλείο σε κεντρικό σημείο πόλης και προμηθευόταν εμπορεύματα από τον συνεταιρισμό για την ατομική του επιχείρηση.
Νομική Σκέψη του Δικαστηρίου
Το άρθρο 2 § 6 του Ν. 2251/1994 ορίζει την ακυρότητα καταχρηστικών γενικών όρων συναλλαγών, ενώ το άρθρο 1 § 4 περ. α διευκρινίζει ότι καταναλωτής είναι ο τελικός αποδέκτης προϊόντων/υπηρεσιών, συμπεριλαμβανομένου και εγγυητή μόνο εφόσον δεν ενεργεί στο πλαίσιο επαγγελματικής δραστηριότητας. Τα άρθρα 847 επ. ΑΚ ρυθμίζουν την εγγύηση ως παρεπόμενη υποχρέωση και το άρθρο 231 ΑΚ τις συνέπειες έλλειψης εκπροσώπησης. Το άρθρο 281 ΑΚ και τα 178-179 ΑΚ θέτουν όρια κατάχρησης και αντίθεσης στα χρηστά ήθη. Το δικαστήριο διαπίστωσε ότι υπήρξαν 11 συμβάσεις (1 αρχική στις 7.4.2000 και 10 πρόσθετες πράξεις), με ρήτρες παραίτησης του εγγυητή από ενστάσεις (853, 854, 855, 858, 862, 863, 864, 866, 867, 868, 869 ΑΚ), ανάληψη ευθύνης ως πρωτοφειλέτη, και ισχύ εγγύησης ακόμη και σε περίπτωση έλλειψης εκπροσώπησης (231 ΑΚ). Ο εγγυητής ενήργησε για επαγγελματικό όφελος, ως έμπορος, μέλος ΔΣ συνεταιρισμού, με ηλικία περίπου 45 ετών και πολυετή εμπειρία. Εφαρμόζοντας τα ανωτέρω, έκρινε ότι ο εγγυητής δεν είναι καταναλωτής κατά τον Ν. 2251/1994, οι ρήτρες παραίτησης και ανάληψης ευθύνης είναι έγκυρες κατά το άρθρο 361 ΑΚ και δεν είναι καταχρηστικές κατά το άρθρο 2 § 6 Ν. 2251/1994 ούτε αντίκεινται στα άρθρα 178, 179 και 281 ΑΚ. Συνεπώς, η ευθύνη του εγγυητή υφίσταται ακόμη και σε ακυρότητα της κύριας σύμβασης λόγω έλλειψης εκπροσώπησης, βάσει του άρθρου 231 ΑΚ.
Κύριοι Λόγοι Απόφασης
Η αίτηση αναίρεσης απορρίφθηκε διότι ο εγγυητής ενήργησε στο πλαίσιο επαγγελματικής δραστηριότητας και δεν προστατεύεται ως καταναλωτής από τον ν. 2251/1994. Οι συμβατικοί όροι παραίτησης από ενστάσεις των άρθρων 853 επ. ΑΚ και ανάληψης ευθύνης ως πρωτοφειλέτη, καθώς και η πρόβλεψη ισχύος της εγγύησης σε περίπτωση έλλειψης εκπροσώπησης (άρθρο 231 ΑΚ), κρίθηκαν έγκυροι και μη καταχρηστικοί, λαμβανομένης υπόψη της εμπειρίας και εμπορικής ιδιότητας του εγγυητή. Επιπλέον, η συμπεριφορά της τράπεζας δεν παραβίασε τα άρθρα 178, 179 και 281 ΑΚ. Οι λόγοι κατά το άρθρο 559 αριθ. 8 ΚΠολΔ κρίθηκαν αλυσιτελείς, καθώς η ουσιαστική βάση ήταν ότι οι εγγυήσεις ισχύουν ανεξαρτήτως της ακυρότητας της κύριας σύμβασης.
Τελική Απόφαση
Απορρίπτει την από 25 Φεβρουαρίου 2014 αίτηση του Ι. Σ. για αναίρεση της υπ’ αριθ. 1169/2012 αποφάσεως του Εφετείου Θεσσαλονίκης. Διατάσσει την εισαγωγή του παραβόλου στο Δημόσιο Ταμείο. Καταδικάζει τον αναιρεσείοντα στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσίβλητης, τα οποία ορίζει σε δύο χιλιάδες επτακόσια (2.700) ευρώ.
Ακριβές Νομικό Ερώτημα
Αν η παραίτηση του εγγυητή από ενστάσεις και δικαιώματα των άρθρων 853 επ. ΑΚ και η ανάληψη ευθύνης ως πρωτοφειλέτη, ακόμη και σε περίπτωση έλλειψης εκπροσώπησης του πιστούχου (άρθρο 231 ΑΚ), είναι έγκυρη και μη καταχρηστική όταν ο εγγυητής ενεργεί στο πλαίσιο επαγγελματικής/επιχειρηματικής δραστηριότητας και δεν τυγχάνει καταναλωτής κατά το ν. 2251/1994.
Αναφορές σε Νόμους
Άνοιγμα απόφασης

ΑΠ 1137/2019

Αστικό Δίκαιο · Δικονομικό Δίκαιο2019Άρειος Πάγος
Σχετικότητα 95.1%
Κρίσιμα Πραγματικά Περιστατικά
Τράπεζα χορήγησε σε εταιρεία πίστωση με ανοικτό αλληλόχρεο λογαριασμό με πιστωτικό όριο 1.000.000 ευρώ, το οποίο αυξήθηκε σε 1.800.000 ευρώ. Εγγυητής, δικηγόρος παρ' Αρείω Πάγω, γαμβρός από αδελφή του νόμιμου εκπροσώπου της πιστούχου εταιρείας, υπέγραψε σύμβαση παροχής εγγύησης στις 19-6-2008, με την οποία εγγυήθηκε ως αυτοφειλέτης την εξόφληση κάθε χρεωστικού υπολοίπου της πίστωσης, παραιτούμενος από την ένσταση διζήσεως και ελευθερώσεως κατ' άρθρο 862 ΑΚ. Την ίδια ημέρα υπέγραψε επιστολή αναγνώρισης χρεωστικού υπολοίπου 191.678,27 ευρώ. Οι λογαριασμοί κινήθηκαν επί τετραετία (2008-2012) και εμφάνιζαν χρεωστικό υπόλοιπο 1.472.166,48 ευρώ. Τράπεζα κατήγγειλε τη σύμβαση στις 20-1-2012 και εξέδωσε διαταγή πληρωμής κατά της πιστούχου εταιρείας και των εγγυητών.
Νομική Σκέψη του Δικαστηρίου
Το άρθρο 2 παρ. 1 και 6 του ν. 2251/1994 προβλέπει ότι γενικοί όροι συναλλαγών δεν δεσμεύουν τον καταναλωτή αν τους αγνοούσε ανυπαιτίως και απαγορεύονται ως άκυροι αν διαταράσσουν σημαντικά την ισορροπία δικαιωμάτων και υποχρεώσεων σε βάρος του καταναλωτή. Ο εγγυητής υπάγεται στην προστασία του νόμου ως καταναλωτής. Το άρθρο 862 ΑΚ προβλέπει ελευθέρωση του εγγυητή από πταίσμα του δανειστή, με δυνατότητα παραίτησης εκτός από δόλο ή βαριά αμέλεια. Το δικαστήριο διαπίστωσε ότι οι όροι της σύμβασης ήταν διατυπωμένοι με ευανάγνωστα γράμματα και απλή γλώσσα, ο εγγυητής ήταν δικηγόρος παρ' Αρείω Πάγω με μεγάλη εμπειρία και ειδικές γνώσεις, γνώριζε ότι εγγυάται σύμβαση με πιστωτικό όριο 1.800.000 ευρώ και όχι μόνο το ρυθμισμένο ποσό των 191.678,27 ευρώ, και είχε δυνατότητα ατομικής διαπραγμάτευσης των όρων. Εφαρμόζοντας τα κριτήρια του ν. 2251/1994, το δικαστήριο έκρινε ότι δεν παραβιάστηκε η αρχή της διαφάνειας και οι υποχρεώσεις ενημέρωσης, δεν επήλθε διατάραξη ισορροπίας δικαιωμάτων σε βάρος του εγγυητή, και η επίκληση της ιδιότητας του καταναλωτή υπερβαίνει τα όρια της καλής πίστης λόγω της εμπειρίας και των ειδικών γνώσεών του.
Κύριοι Λόγοι Απόφασης
Η αίτηση αναίρεσης απορρίφθηκε διότι το Εφετείο ορθά έκρινε ότι η τράπεζα δεν παραβίασε την υποχρέωση σαφήνειας και διαφάνειας των όρων της σύμβασης εγγύησης, καθώς ο εγγυητής, ως δικηγόρος παρ' Αρείω Πάγω με ειδικές γνώσεις και εμπειρία, ήταν σε θέση να αντιληφθεί τις υποχρεώσεις που ανέλαβε και γνώριζε ότι το πιστωτικό όριο ήταν 1.800.000 ευρώ με δυνατότητα περαιτέρω καταβολών. Δεν επήλθε διατάραξη ισορροπίας δικαιωμάτων σε βάρος του. Επιπλέον, ο λόγος ανακοπής περί ελευθερώσεως κατ' άρθρο 862 ΑΚ απορρίφθηκε ως αόριστος, καθώς δεν επικαλέστηκε συγκεκριμένα περιστατικά δόλου ή βαριάς αμέλειας της τράπεζας, ούτε την περιουσία της οφειλέτριας εταιρείας και πώς κατέστη αναξιόχρεη.
Τελική Απόφαση
ΑΠΟΡΡΙΠΤΕΙ την από 14-5-2018 αίτηση του Φ. Σ. για αναίρεση της υπ' αριθ. 76/2017 απόφασης του Μονομελούς Εφετείου Δυτικής Στερεάς Ελλάδος. ΔΙΑΤΑΣΣΕΙ την εισαγωγή στο Δημόσιο Ταμείο του παραβόλου, που έχει καταθέσει ο αναιρεσείων. Και ΚΑΤΑΔΙΚΑΖΕΙ τον αναιρεσείοντα στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσίβλητης, τα οποία ορίζει στο ποσό των δύο χιλιάδων επτακοσίων (2.700) ευρώ.
Ακριβές Νομικό Ερώτημα
Αν οι γενικοί όροι συναλλαγών σε σύμβαση παροχής εγγύησης προς τράπεζα, με τους οποίους ο εγγυητής παραιτείται από την ένσταση διζήσεως και εγγυάται ως αυτοφειλέτης, είναι καταχρηστικοί κατά τον ν. 2251/1994 περί προστασίας των καταναλωτών, όταν ο εγγυητής είναι δικηγόρος με ειδικές γνώσεις και εμπειρία στο συγκεκριμένο είδος συναλλαγών, και αν η τράπεζα παραβίασε την αρχή της διαφάνειας και τις υποχρεώσεις ενημέρωσης του εγγυητή ως προς το ύψος της οφειλής και τις οικονομικές επιβαρύνσεις που ανέλαβε.
Αναφορές σε Νόμους
Άνοιγμα απόφασης

ΑΠ 1431/2019

Αστικό Δίκαιο · Δικονομικό Δίκαιο2019Άρειος Πάγος
Σχετικότητα 95.0%
Κρίσιμα Πραγματικά Περιστατικά
Πρωτοφειλέτης και εγγυητής κατήρτισαν σύμβαση στεγαστικού δανείου με τράπεζα ποσού 78.000 ευρώ. Η σύμβαση προέβλεπε εγγραφή προσημείωσης υποθήκης πρώτης τάξης για 93.600 ευρώ σε ακίνητο επαρκούς αξίας (όρος 9.01), με τον όρο αυτό να είναι κύριος και ουσιώδης, και σε περίπτωση παραβίασής του να θεμελιώνεται δικαίωμα καταγγελίας (όρος 12). Εγγυητής ανέλαβε ευθύνη ως αυτοφειλέτης και παραιτήθηκε από την ένσταση ελευθερώσεως του άρθρου 862 ΑΚ (όρος 15). Προσκομίσθηκε στην τράπεζα επικυρωμένο από δικηγόρο αντίγραφο συμβολαίου αγοραπωλησίας οριζόντιας ιδιοκτησίας (διαμέρισμα στην Πάτρα, τίμημα 78.000 ευρώ), στην επικεφαλίδα του οποίου αναγραφόταν νοθευμένη αντικειμενική αξία 47.167,06 ευρώ αντί της αληθούς 17.167,06 ευρώ που αναγραφόταν στη σελίδα 14 του συμβολαίου. Η τράπεζα, βασιζόμενη στο νοθευμένο έγγραφο, κατήρτισε τη σύμβαση και εγγράψε προσημείωση υποθήκης. Όταν αποκαλύφθηκε η νόθευση, η τράπεζα κατήγγειλε τη σύμβαση και κήρυξε το δάνειο ληξιπρόθεσμο με υπόλοιπο 77.611,45 ευρώ. Πρωτοφειλέτης πρότεινε εκχώρηση μισθωμάτων 250 ευρώ μηνιαίως από το εκμισθωμένο ακίνητο. Εγγυητής είχε αγοράσει την ίδια ημέρα γειτονικό διαμέρισμα με το ίδιο συμβόλαιο, επίσης με νοθευμένη αντικειμενική αξία, αλλά η νόθευση αποκαλύφθηκε πριν τη χορήγηση δανείου σε αυτόν.
Νομική Σκέψη του Δικαστηρίου
Το άρθρο 862 ΑΚ προβλέπει ότι ο εγγυητής ελευθερώνεται εφόσον από πταίσμα του δανειστή κατέστη αδύνατη η ικανοποίησή του από τον οφειλέτη. Ο εγγυητής μπορεί να παραιτηθεί εκ των προτέρων του ευεργετήματος αυτού, όχι όμως για δόλο ή βαριά αμέλεια (άρθρο 332 εδ.α ΑΚ). Η αμέλεια κατά το άρθρο 330 εδ.β ΑΚ υπάρχει όταν δεν καταβάλλεται η επιμέλεια που απαιτείται στις συναλλαγές. Βαριά αμέλεια συντρέχει όταν η απόκλιση από τη συμπεριφορά του μέσου συνετού ανθρώπου είναι ασυνήθιστα μεγάλη και ιδιαίτερα σοβαρή. Το δικαστήριο διαπίστωσε ότι οι υπάλληλοι της τράπεζας θεώρησαν την αναγραφόμενη στην επικεφαλίδα του θεωρημένου από δικηγόρο συμβολαίου αντικειμενική αξία (47.167,06 ευρώ) ως ακριβή, χωρίς να τη διασταυρώσουν με τη σελίδα 14 όπου αναγραφόταν η αληθής αξία (17.167,06 ευρώ). Η αλλοίωση του πρώτου ψηφίου ήταν προσεκτική, προσομοίαζε με τυπωμένο αριθμό και δεν δημιουργούσε με την πρώτη ματιά εντύπωση χειρόγραφης προσθήκης. Εφαρμόζοντας το κριτήριο του άρθρου 330 εδ.β ΑΚ, το δικαστήριο έκρινε ότι η αμέλεια των υπαλλήλων ήταν ελαφρά και όχι βαριά, καθώς η απόκλιση από τη συμπεριφορά του μέσου συνετού ανθρώπου δεν ήταν ασυνήθιστα μεγάλη. Επομένως, η έγκυρη παραίτηση του εγγυητή από την ένσταση ελευθερώσεως (άρθρο 862 ΑΚ) για περιπτώσεις ελαφράς αμέλειας τον καθιστά υπεύθυνο.
Κύριοι Λόγοι Απόφασης
Η αίτηση αναίρεσης απορρίφθηκε διότι το Εφετείο ορθά έκρινε ότι η αμέλεια των οργάνων της τράπεζας ήταν ελαφρά και όχι βαριά. Οι υπάλληλοι θεώρησαν ακριβή την αντικειμενική αξία 47.167,06 ευρώ που αναγραφόταν στην επικεφαλίδα του θεωρημένου από δικηγόρο συμβολαίου, χωρίς να τη διασταυρώσουν με τη σελίδα 14 όπου αναγραφόταν η αληθής αξία 17.167,06 ευρώ, λόγω της προσεκτικής αλλοίωσης που προσομοίαζε με τυπωμένο αριθμό. Η απόκλιση από τη συμπεριφορά του μέσου συνετού ανθρώπου δεν ήταν ασυνήθιστα μεγάλη ώστε να συνιστά βαριά αμέλεια. Ο εγγυητής είχε παραιτηθεί έγκυρα από την ένσταση ελευθερώσεως του άρθρου 862 ΑΚ για περιπτώσεις ελαφράς αμέλειας (άρθρο 332 εδ.α ΑΚ), επομένως ευθύνεται για την εξόφληση της οφειλής. Δεν συνέτρεξε ουσιώδης πλάνη του εγγυητή κατά την κατάρτιση της σύμβασης.
Τελική Απόφαση
Απορρίπτει την από 22.12.2017 αίτηση του Γ. Β. για αναίρεση της με αριθμό 5602/2015 απόφασης του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών. Διατάσσει την εισαγωγή στο δημόσιο ταμείο του παραβόλου που κατατέθηκε για την άσκηση της αναίρεσης. Καταδικάζει τον αναιρεσείοντα στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσίβλητης, τα οποία ορίζει στο ποσό των δύο χιλιάδων επτακοσίων (2.700) ευρώ.
Ακριβές Νομικό Ερώτημα
Αν η αμέλεια των οργάνων της δανείστριας τράπεζας κατά τον έλεγχο συμβολαίου αγοραπωλησίας με νοθευμένη αντικειμενική αξία συνιστά βαριά αμέλεια που ελευθερώνει τον εγγυητή από την ευθύνη του κατ' άρθρο 862 ΑΚ, παρά την εκ των προτέρων παραίτησή του από την ένσταση ελευθερώσεως, και αν η παραίτηση αυτή είναι έγκυρη όταν η αμέλεια είναι ελαφρά.
Αναφορές σε Νόμους
Άνοιγμα απόφασης

ΑΠ 1216/2019

Αστικό Δίκαιο · Δικονομικό Δίκαιο2019Άρειος Πάγος
Σχετικότητα 94.1%
Κρίσιμα Πραγματικά Περιστατικά
Πιστωτικός συνεταιρισμός χορήγησε σύμβαση πίστωσης με ανοικτό λογαριασμό ύψους 30.000.000 δρχ. σε πιστούχο που ασχολούνταν με εμπόριο ζωοτροφών και ηλεκτρικών ειδών. Εγγυητής εγγυήθηκε την πλήρη εξόφληση του χρεωστικού υπολοίπου, παραιτούμενος από το δικαίωμα διζήσεως και τις ενστάσεις των άρθρων 862 επ. ΑΚ. Ο λογαριασμός εξασφαλίστηκε με ενεχυρίαση επιταγών πελατείας του πιστούχου, χωρίς προσημείωση υποθήκης λόγω καλής οικονομικής κατάστασης του πιστούχου. Από τέλη Δεκεμβρίου 2001 άρχισαν οικονομικές δυσχέρειες με απλήρωτες επιταγές. Τους μήνες Μάρτιο και Απρίλιο 2002 εκδόθηκαν πολλές διαταγές πληρωμής σε βάρος του πιστούχου. Ο πιστούχος συνέχισε να χρησιμοποιεί την πίστωση μέχρι 15.7.2002, οπότε ο πιστωτικός συνεταιρισμός έκλεισε τον λογαριασμό με χρεωστικό υπόλοιπο 44.896,00 ευρώ. Η ακίνητη περιουσία του πιστούχου είχε προσημειωθεί από Αγροτική Τράπεζα στις 31.5.2000 για 85.000.000 δρχ., η κινητή περιουσία (ΙΧΕ αξίας 10.805,00 ευρώ, εμπορεύματα αξίας 69.442,00 ευρώ, κινητά πράγματα αξίας 5.340,00 ευρώ) κατασχέθηκε από τρίτους δανειστές τον Ιούνιο-Ιούλιο 2002.
Νομική Σκέψη του Δικαστηρίου
Το άρθρο 862 ΑΚ προβλέπει ότι ο εγγυητής ελευθερώνεται εφόσον από πταίσμα του δανειστή έγινε αδύνατη η ικανοποίησή του από τον οφειλέτη. Η διάταξη έχει ενδοτικό χαρακτήρα και ο εγγυητής μπορεί να παραιτηθεί εκ των προτέρων του ευεργετήματος, όχι όμως για δόλο ή βαριά αμέλεια του δανειστή (άρθρο 332 ΑΚ). Πταίσμα εκδηλώνεται με ενέργειες ή παραλείψεις που καθιστούν αδύνατη την ικανοποίηση από τον πρωτοφειλέτη. Το δικαστήριο διαπίστωσε ότι από Δεκέμβριο 2001 άρχισαν οικονομικές δυσχέρειες του πιστούχου, αλλά οι επιταγές πελατείας πληρώνονταν κατά βάση εγκαίρως. Οι διαταγές πληρωμής εκδόθηκαν τέλη Μαΐου και Ιουνίου 2002, με ενδείξεις στον Τειρεσία τον Ιούλιο 2002. Οι κατασχέσεις εμπορευμάτων και κινητής περιουσίας έγιναν την ίδια περίοδο, ενώ η ακίνητη περιουσία είχε προσημειωθεί από το 2000. Εφαρμόζοντας το άρθρο 862 ΑΚ, το δικαστήριο έκρινε ότι η παράλειψη κλεισίματος του λογαριασμού πριν τις 16.7.2002 συνιστά ελαφρά αμέλεια, όχι βαριά. Επομένως, ο εγγυητής που είχε παραιτηθεί εγκύρως της ένστασης του άρθρου 862 ΑΚ δεν ελευθερώνεται από την υποχρέωση καταβολής της οφειλής.
Κύριοι Λόγοι Απόφασης
Η αίτηση αναίρεσης απορρίφθηκε διότι το Εφετείο διέλαβε επαρκείς, σαφείς και όχι αντιφατικές αιτιολογίες ως προς την ύπαρξη ελαφράς αμέλειας του πιστωτικού συνεταιρισμού και όχι βαριάς αμέλειας. Η παραδοχή ότι από Δεκέμβριο 2001 είχαν αρχίσει οικονομικά προβλήματα και ότι μετά επτά μήνες προχώρησε σε μέτρα δεν συνιστά αντίφαση, εφόσον η χρηματοδότηση συνεχιζόταν κανονικά γιατί οι επιταγές πληρώνονταν εγκαίρως και η πληροφόρηση από τον Τειρεσία για τις διαταγές πληρωμής ελήφθη στις 15.7.2002. Η παράλειψη κλεισίματος του λογαριασμού νωρίτερα συνιστά ελαφρά αμέλεια, που δεν ελευθερώνει τον εγγυητή που είχε παραιτηθεί εγκύρως της ένστασης του άρθρου 862 ΑΚ.
Τελική Απόφαση
Απορρίπτει την από 25.5.2017 αίτηση αναίρεσης των Μ. χας Χ. Μ., Σ. Μ., Ι. Μ. και Ε. Μ. κατά της 24/2017 απόφασης του Εφετείου Κρήτης. Διατάσσει την κατάθεση του παραβόλου στο δημόσιο ταμείο. Επιβάλλει σε βάρος των αναιρεσειόντων τα δικαστικά έξοδα του αναιρεσίβλητου που ορίζει σε δύο χιλιάδες επτακόσια (2.700) ευρώ.
Ακριβές Νομικό Ερώτημα
Αν η ελαφρά αμέλεια δανειστή στην είσπραξη απαίτησης από πρωτοφειλέτη ελευθερώνει τον εγγυητή που έχει παραιτηθεί εκ των προτέρων της ένστασης του άρθρου 862 ΑΚ, και αν η παραίτηση αυτή είναι έγκυρη ή άκυρη κατ' άρθρο 332 ΑΚ όταν η αμέλεια δεν συνιστά δόλο ή βαριά αμέλεια.
Αναφορές σε Νόμους
Άνοιγμα απόφασης

ΑΠ 1346/2022

Αστικό Δίκαιο · Δικονομικό Δίκαιο2022Άρειος Πάγος
Σχετικότητα 93.8%
Κρίσιμα Πραγματικά Περιστατικά
Εγγυητής, μέτοχος πιστούχου εταιρείας με ποσοστό 16%, εγγυήθηκε με δύο συμβάσεις (13/1/1992 και 26/4/1994) την πληρωμή καταλοίπου σύμβασης πίστωσης με αλληλόχρεο λογαριασμό μέχρι ποσού 419.662,51 ευρώ (143.000.000 δραχμών), παραιτούμενος από ενστάσεις των άρθρων 853, 862, 863, 866, 867, 868 ΑΚ. Στις 20/4/2000 μεταβίβασε τις μετοχές του αντί 45.000.000 δραχμών και αποχώρησε από την εταιρεία. Η πιστούχος αναγνώρισε στις 4/1/2010 χρεωστικό υπόλοιπο 595.395,35 ευρώ. Ο λογαριασμός έκλεισε στις 19/4/2010 με χρεωστικό υπόλοιπο 611.370,90 ευρώ. Με πρόσθετες συμβάσεις (14/1/2004 και 5/2/2009) που δεν υπέγραψε ο εγγυητής, τροποποιήθηκε η αρχική σύμβαση με όρο υπολογισμού τόκων με έτος 360 ημερών. Στον πλειστηριασμό ακινήτου πιστούχου (8/12/2010) με εκπλειστηρίασμα 454.600 ευρώ, αναγγέλθηκαν προνομιούχες απαιτήσεις ΙΚΑ 364.052,39 ευρώ και εργαζομένων 761.338,59 ευρώ.
Νομική Σκέψη του Δικαστηρίου
Το άρθρο 626 παρ. 2 και 3 ΚΠολΔ προβλέπει ότι στην αίτηση για έκδοση διαταγής πληρωμής πρέπει να επισυνάπτονται έγγραφα από τα οποία προκύπτει η απαίτηση και το ποσό της, χωρίς να απαιτείται παράθεση του συνόλου των γενεσιουργών περιστατικών, αλλά αρκεί η παράθεση πραγματικών που εξατομικεύουν την απαίτηση. Για κατάλοιπο αλληλόχρεου λογαριασμού που αναγνωρίστηκε, δεν απαιτείται αναφορά των κατ' ιδίαν κονδυλίων, αλλά αρκεί επίκληση της αναγνώρισης. Το δικαστήριο διαπίστωσε ότι η πιστούχος αναγνώρισε στις 4/1/2010 χρεωστικό υπόλοιπο 595.395,45 ευρώ, το οποίο αποτέλεσε το πρώτο κονδύλιο της νέας περιόδου. Ο εγγυητής, ως μέτοχος της πιστούχου κατά τη σύναψη των εγγυήσεων, ενήργησε στο πλαίσιο επιχειρηματικής δραστηριότητας αποβλέποντας σε κέρδη από τη χορήγηση της πίστωσης. Εφαρμόζοντας το άρθρο 1 παρ. 4 στοιχ. ββ' Ν. 2251/1994, εξέτασε αν ο εγγυητής τυγχάνει προστασίας ως καταναλωτής και έκρινε ότι δεν εμπίπτει στην προστασία του νόμου, αφού εγγυήθηκε στο πλαίσιο επιχειρηματικής δραστηριότητας. Περαιτέρω, εξέτασε αν συντρέχει βαριά αμέλεια της τράπεζας κατά το άρθρο 862 ΑΚ και διαπίστωσε ότι η συνέχιση χρηματοδότησης μείωσε το χρεωστικό υπόλοιπο από 1.525.553,51 ευρώ σε 611.370,90 ευρώ.
Κύριοι Λόγοι Απόφασης
Η αίτηση αναίρεσης απορρίφθηκε διότι ο εγγυητής, ενεργώντας ως μέτοχος της πιστούχου εταιρείας και αποβλέποντας στα κέρδη από τη χορήγηση της πίστωσης, δεν θεωρείται καταναλωτής κατά την έννοια του Ν. 2251/1994 και συνεπώς δεν τυγχάνει της σχετικής προστασίας. Περαιτέρω, δεν αποδείχθηκε βαριά αμέλεια της δανείστριας τράπεζας κατά το άρθρο 862 ΑΚ, αφού η συνέχιση χρηματοδότησης οδήγησε σε σημαντική μείωση του χρεωστικού υπολοίπου από 1.525.553,51 ευρώ στις 10/12/2008 σε 611.370,90 ευρώ στις 19/4/2010, ενώ στον πλειστηριασμό του ακινήτου της πιστούχου αναγγέλθηκαν προνομιούχες απαιτήσεις ΙΚΑ και εργαζομένων συνολικού ύψους 1.125.390,98 ευρώ, που υπερέβαιναν το εκπλειστηρίασμα των 454.600 ευρώ, με αποτέλεσμα η τράπεζα να μην ικανοποιηθεί ούτως ή άλλως.
Τελική Απόφαση
Απορρίπτει την από 1/10/2019 αίτηση του Α. Κ. για αναίρεση της υπ' αριθμ. 2609/2017 απόφασης του Τριμελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης. - Διατάσσει την εισαγωγή του παραβόλου στο δημόσιο ταμείο. Και - Καταδικάζει τον αναιρεσείοντα στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων της αναιρεσίβλητης, τα οποία ορίζει σε δύο χιλιάδες επτακόσια (2.700) ευρώ.
Ακριβές Νομικό Ερώτημα
Αν εγγυητής τραπεζικής σύμβασης πίστωσης με αλληλόχρεο λογαριασμό, που παρείχε εγγύηση ως μέτοχος της πιστούχου εταιρείας και στη συνέχεια αποχώρησε από αυτήν, ελευθερώνεται από την εγγυητική του ευθύνη λόγω βαρείας αμέλειας της δανείστριας τράπεζας κατά το άρθρο 862 ΑΚ, και αν οι γενικοί όροι συναλλαγών περί παραίτησης από ενστάσεις και υπολογισμού τόκων με έτος 360 ημερών είναι καταχρηστικοί κατά τον Ν. 2251/1994 όταν ο εγγυητής ενεργεί στο πλαίσιο επιχειρηματικής δραστηριότητας.
Αναφορές σε Νόμους
Άνοιγμα απόφασης

ΑΠ 1087/2019

Εμπορικό Δίκαιο · Δικονομικό Δίκαιο2019Άρειος Πάγος
Σχετικότητα 92.0%
Κρίσιμα Πραγματικά Περιστατικά
Τράπεζα και ανώνυμη εταιρεία συνήψαν σύμβαση πίστωσης με ανοικτό αλληλόχρεο λογαριασμό υπ' αριθμ. ...82/31.10.2003, με πρόσθετα σύμφωνα από 3-11-2003 και 9-2-2005, και πράξη μεταβολής ύψους πίστωσης από 21-9-2005. Φυσικό πρόσωπο παρείχε εγγύηση με δήλωση από 21-9-2005. Συνήφθησαν επίσης τρεις συμβάσεις δανείου υπ' αριθμ. ...39/10-1-2008, ...42/10-1-2008 και ...48/10-1-2008. Ο όρος 15.2.1 της σύμβασης πίστωσης προέβλεπε δικαίωμα της τράπεζας να φέρει σε χρέωση του αλληλόχρεου λογαριασμού κάθε απαίτησή της από οποιαδήποτε αιτία, συμπεριλαμβανομένων των απαιτήσεων από συμβάσεις δανείου και εγγυητικές επιστολές. Κινήθηκαν εννέα λογιστικές μερίδες, εκ των οποίων οι υπ' αριθμ. ...2129 και ...2729 αφορούσαν χρεώσεις από κατάπτωση εγγυητικών επιστολών υπ' αριθμ. ...0024 και ...3224, ποσών 208.669,61 ευρώ και 208.221,70 ευρώ αντίστοιχα. Το συνολικό χρεωστικό κατάλοιπο ανήλθε σε 3.232.263,86 ευρώ. Οι εγγυητές παραιτήθηκαν από την ένσταση διζήσεως και ευθύνονταν ως αυτοφειλέτες και εις ολόκληρον με την πιστούχο.
Νομική Σκέψη του Δικαστηρίου
Το άρθρο 623 ΚΠολΔ προβλέπει ότι διαταγή πληρωμής εκδίδεται όταν η χρηματική απαίτηση και το ποσό της αποδεικνύονται εγγράφως. Κατά τα άρθρα 669 ΕμπΝ, 874 ΑΚ και 112 ΕισΝΑΚ, αλληλόχρεος λογαριασμός υπάρχει όταν δύο πρόσωπα συμφωνούν να καταχωρίζουν τις δοσοληψίες τους σε κονδύλια πιστώσεων και χρεώσεων, με αποτέλεσμα να οφείλεται μόνο το κατάλοιπο κατά το κλείσιμο του λογαριασμού. Στη σύμβαση αλληλόχρεου λογαριασμού δυνατόν να υπαχθεί κάθε συναλλακτική σχέση που άγει σε αμοιβαίες παροχές, συμπεριλαμβανομένης της σύμβασης ανοίγματος πιστώσεως. Το δικαστήριο διαπίστωσε ότι στην αίτηση και στη διαταγή πληρωμής αναφέρονται η σύμβαση πίστωσης με ανοικτό λογαριασμό, τα πρόσθετα σύμφωνα, οι λογιστικές μερίδες, οι συμβάσεις δανείου και οι εγγυητικές επιστολές. Διευκρινίζεται η αιτία κίνησης των μερίδων, συμπεριλαμβανομένων των χρεώσεων από κατάπτωση εγγυητικών επιστολών. Ο όρος 15.2.1 της σύμβασης προέβλεπε δικαίωμα της τράπεζας να εντάσσει στον αλληλόχρεο λογαριασμό κάθε απαίτησή της. Εφαρμόζοντας τις διατάξεις των άρθρων 623, 624 ΚΠολΔ και 112 ΕισΝΑΚ, το δικαστήριο έκρινε ότι τα προσκομισθέντα έγγραφα αποδεικνύουν νομίμως την απαίτηση και το ποσό της. Ο συμβατικός όρος ένταξης απαιτήσεων από δάνεια και εγγυητικές επιστολές στον αλληλόχρεο λογαριασμό είναι έγκυρος. Η παραίτηση του εγγυητή από την ένσταση διζήσεως απηχεί το άρθρο 857 ΑΚ και δεν αποτελεί καταχρηστικό όρο.
Κύριοι Λόγοι Απόφασης
Η αίτηση αναιρέσεως απορρίφθηκε διότι το Εφετείο ορθώς ερμήνευσε και εφάρμοσε τις διατάξεις των άρθρων 623, 624 ΚΠολΔ, 361, 874 ΑΚ, 112 ΕισΝΑΚ και 669 ΕμπΝ. Τα προσκομισθέντα έγγραφα πληρούσαν τις προϋποθέσεις του άρθρου 623 ΚΠολΔ και αποδείκνυαν νομίμως την απαίτηση της τράπεζας. Η απαίτηση απέρρεε από σύμβαση πιστώσεως δι' ανοικτού αλληλοχρέου λογαριασμού, στον οποίο εντάχθηκαν νομίμως, δυνάμει εγκύρου συμβατικού όρου, απαιτήσεις από συμβάσεις δανείου και εγγυητικές επιστολές ως επί μέρους κονδύλια χρεοπιστώσεων. Ο όρος παραίτησης του εγγυητή από την ένσταση διζήσεως απηχεί τη διάταξη του άρθρου 857 ΑΚ και δεν αποτελεί καταχρηστικό γενικό όρο συναλλαγών. Οι εγγυητικές επιστολές είχαν καταπέσει προ του οριστικού κλεισίματος του λογαριασμού και οι αντίστοιχες χρεώσεις έγιναν μετά την κατάπτωσή τους.
Τελική Απόφαση
ΑΠΟΡΡΙΠΤΕΙ την από 20-2-2018 αίτηση των: 1) ανώνυμης εταιρείας υπό την επωνυμία "..." και 2) Γ. Α., για αναίρεση της υπ' αριθ. 85/2016 αποφάσεως του Τριμελούς Εφετείου Ναυπλίου. ΔΙΑΤΑΣΣΕΙ την εισαγωγή του κατατεθέντος από τους αναιρεσείοντες παραβόλου στο Δημόσιο Ταμείο. ΚΑΤΑΔΙΚΑΖΕΙ τους αναιρεσείοντες στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσίβλητης, τα οποία ορίζει στο ποσό των δυο χιλιάδων επτακοσίων (2700) ευρώ.
Ακριβές Νομικό Ερώτημα
Αν η έκδοση διαταγής πληρωμής για χρεωστικό κατάλοιπο συμβάσεως πιστώσεως δι' ανοικτού αλληλοχρέου λογαριασμού είναι νόμιμη όταν στον λογαριασμό αυτό εντάχθηκαν, δυνάμει συμβατικού όρου, απαιτήσεις της τράπεζας από συμβάσεις δανείου και χορήγηση εγγυητικών επιστολών, και αν ο συμβατικός όρος παραίτησης του εγγυητή από την ένσταση διζήσεως αποτελεί καταχρηστικό γενικό όρο συναλλαγών.
Αναφορές σε Νόμους
Άνοιγμα απόφασης

ΑΠ 1886/2014

Δικονομικό Δίκαιο · Αστικό Δίκαιο2014Άρειος Πάγος
Σχετικότητα 92.3%
Κρίσιμα Πραγματικά Περιστατικά
Πιστούχος έλαβε πίστωση με ανοιχτό λογαριασμό αρχικού ορίου 10.000.000 δρχ., αυξημένου σε 30.000.000 δρχ., με όρους: κάλυψη της πίστωσης με επιταγές τρίτων, περιοδικό κλείσιμο και τριμηνιαίο ανατοκισμό, επιτόκιο 16,75%, αποδεικτική δύναμη αποσπασμάτων βιβλίων και δικαίωμα της τράπεζας για καταγγελία και άμεση απαιτητότητα. Εγγυητής ανέλαβε ως αυτοφειλέτης, παραιτήθηκε από διζήση και αναγνώρισε τα αποσπάσματα βιβλίων ως πλήρη απόδειξη. Ο λογαριασμός εξασφαλίστηκε με ενεχυρίαση επιταγών πελατείας. Τον Δεκέμβριο 2001 οκτώ επιταγές του πιστούχου δεν πληρώθηκαν λόγω έλλειψης κεφαλαίων· τους μήνες Μάρτιο-Απρίλιο 2002 πολλές επιταγές επίσης δεν πληρώθηκαν. Παρά τις δυσχέρειες, ο πιστούχος συνέχισε να χρησιμοποιεί την πίστωση μέχρι 15-7-2002, οπότε ο λογαριασμός έκλεισε με χρεωστικό υπόλοιπο 44.896 ευρώ.
Νομική Σκέψη του Δικαστηρίου
Το άρθρο 559 § 19 ΚΠολΔ προβλέπει λόγο αναιρέσεως όταν η απόφαση στερείται νόμιμης βάσης λόγω ανύπαρκτων, αντιφατικών ή ανεπαρκών αιτιολογιών σε ζητήματα ουσιώδη. Κατά το άρθρο 862 ΑΚ, ο εγγυητής ελευθερώνεται αν από πταίσμα του δανειστή κατέστη αδύνατη η ικανοποίηση από τον οφειλέτη· η παραίτηση από διζήση δεν αποκλείει την εφαρμογή της διάταξης, ιδίως έναντι δόλου ή βαρείας αμέλειας (άρθρο 332 εδ. 1 ΑΚ). Το δικαστήριο διαπίστωσε ότι συμφωνήθηκαν τριμηνιαίος ανατοκισμός και επιτόκιο 16,75%, αποδεικτική δύναμη βιβλίων, κάλυψη με επιταγές, καθώς και παραίτηση του εγγυητή από διζήση. Ο πιστούχος είχε αρχικά φερεγγυότητα, αλλά από 12/2001 οκτώ επιταγές δεν πληρώθηκαν, ενώ κατά 3/2002-4/2002 μεγάλος αριθμός επιταγών επίσης δεν πληρώθηκε. Ο πιστούχος συνέχισε να χρησιμοποιεί την πίστωση μέχρι 15-7-2002 και το υπόλοιπο ανήλθε σε 44.896 ευρώ. Εφαρμόζοντας τα παραπάνω, το δικαστήριο εξέτασε αν η ουσιαστική κρίση περί μη πταίσματος της τράπεζας ήταν επαρκώς αιτιολογημένη. Διαπίστωσε ελλείψεις: δεν αιτιολογήθηκε αν υφίσταται ελαφρά αμέλεια και δεν εξηγήθηκε επαρκώς η συνέχιση της πίστωσης μετά τις επανειλημμένες απλήρωτες επιταγές, στοιχείο κρίσιμο για τον έλεγχο του άρθρου 862 ΑΚ.
Κύριοι Λόγοι Απόφασης
Η προσβαλλόμενη απόφαση στερείται νόμιμης βάσης (άρθρο 559 αριθ. 19 ΚΠολΔ) διότι με ανεπαρκείς και ενδοιαστικές αιτιολογίες απέρριψε τον ισχυρισμό ελευθέρωσης του εγγυητή κατά το άρθρο 862 ΑΚ: α) δεν αιτιολόγησε ειδικά αν συντρέχει ελαφρά αμέλεια της πιστώτριας, παρά τη μη παραδοχή παραίτησης από την ένσταση ελευθέρωσης, και β) δεν αιτιολόγησε επαρκώς τη συνέχιση χορήγησης πίστωσης ενώ είχαν εμφανιστεί από 12/2001 και κατά 3-4/2002 επανειλημμένες απλήρωτες επιταγές, μέχρι το κλείσιμο τον 7/2002. Ως εκ τούτου, ο λόγος αναιρέσεως από το άρθρο 559 αριθ. 19 ΚΠολΔ κρίθηκε βάσιμος.
Τελική Απόφαση
Δέχεται την αίτηση. Αναιρεί μερικώς την υπ' αριθ.603/2007 απόφαση του Εφετείου Κρήτης, κατά τα αναφερόμενα στο σκεπτικό. Παραπέμπει την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, που θα συγκροτηθεί από άλλους δικαστές. Επιβάλλει στον αναιρεσίβλητο τα δικαστικά έξοδα του αναιρεσείοντος, τα οποία ορίζει στο ποσό των δύο χιλιάδων επτακοσίων (2.700) ευρώ.
Ακριβές Νομικό Ερώτημα
Αν το δικαστήριο της ουσίας οφείλει να αιτιολογεί ειδικά και επαρκώς τη συνδρομή ή μη πταίσματος του δανειστή (ελαφράς ή βαρείας αμέλειας) ως προϋπόθεση της ελευθέρωσης του εγγυητή κατά το άρθρο 862 ΑΚ, άλλως ιδρύεται λόγος αναιρέσεως από το άρθρο 559 αριθ. 19 ΚΠολΔ.
Αναφορές σε Νόμους
Άνοιγμα απόφασης

ΑΠ 674/2020

Δικονομικό Δίκαιο · Αστικό Δίκαιο2020Άρειος Πάγος
Σχετικότητα 92.3%
Κρίσιμα Πραγματικά Περιστατικά
Πιστώτρια τράπεζα χορήγησε σε εταιρία πίστωση σε ανοικτό αλληλόχρεο λογαριασμό ύψους 800.000 €. Τρίτα πρόσωπα εγγυήθηκαν υπέρ της πιστούχου ως αυτοφειλέτες και εις ολόκληρον, έχοντας λάβει γνώση των όρων και παραιτηθεί ρητά από τα δικαιώματα των άρθρων 855 και 862-869 ΑΚ. Ο λογαριασμός κινήθηκε με χρεοπιστώσεις μέχρι 13/3/2009, οπότε παρουσίαζε χρεωστικό υπόλοιπο 816.331,17 € και έκλεισε, με μεταφορά του υπολοίπου σε λογαριασμό οριστικής καθυστέρησης. Η πιστούχος είχε προηγουμένως αναγνωρίσει με επιστολή 30/8/2007 ότι το υπόλοιπο με τόκους ανερχόταν σε 815.026,66 €. Η τράπεζα γνωστοποίησε το κλείσιμο στους εγγυητές με εξώδικη καταγγελία-πρόσκληση της 14/4/2009, που επιδόθηκε στις 16/4/2009 και 21/4/2009. Η πιστούχος είχε κηρυχθεί σε πτώχευση με απόφαση 321/31-3-2009.
Νομική Σκέψη του Δικαστηρίου
Το άρθρο 630 § 1 ΚΠολΔ απαιτεί η διαταγή πληρωμής να αναφέρει την αιτία της πληρωμής, ενώ τα άρθρα 623-624 ΚΠολΔ απαιτούν η απαίτηση και το ποσό να αποδεικνύονται εγγράφως. Κατά τα άρθρα 847-848 ΑΚ, ο εγγυητής ευθύνεται για την οφειλή και ως αυτοφειλέτης αν έχει συμφωνηθεί. Δεν απαιτείται αναλυτική περιγραφή των πραγματικών περιστατικών, αρκεί συνοπτικός προσδιορισμός της έννομης σχέσης (πίστωση, εγγύηση, κλείσιμο, κατάλοιπο). Το δικαστήριο διαπίστωσε ότι χορηγήθηκε πίστωση 800.000 € μέσω ανοικτού αλληλόχρεου λογαριασμού. Οι εγγυητές ανέλαβαν ευθύνη ως αυτοφειλέτες και παραιτήθηκαν από ενστάσεις των άρθρων 855 και 862-869 ΑΚ. Στις 13/3/2009 ο λογαριασμός έκλεισε με χρεωστικό υπόλοιπο 816.331,17 €. Η πιστούχος είχε αναγνωρίσει υπόλοιπο 815.026,66 € (30/8/2007). Το κλείσιμο και η απαίτηση γνωστοποιήθηκαν με εξώδικη στις 14/4/2009 (επίδοση 16/4/2009 και 21/4/2009). Εφαρμόζοντας τα ανωτέρω, έκρινε ότι από τα επιδοθέντα αντίγραφα της διαταγής πληρωμής προέκυπταν σαφώς η αιτία (εγγύηση υπέρ πιστούχου στον αλληλόχρεο), το κλείσιμο και το κατάλοιπο. Δεν ήταν αναγκαία αναφορά του ονόματος της πρωτοφειλέτιδας ούτε των επιμέρους κινήσεων. Οι αιτιάσεις περί αντιφατικών αιτιολογιών και λήψης μη προταθέντων ισχυρισμών δεν συνέτρεχαν.
Κύριοι Λόγοι Απόφασης
Η αίτηση απορρίφθηκε διότι η διαταγή πληρωμής, όπως επιδόθηκε, περιείχε επαρκή προσδιορισμό της αιτίας της πληρωμής (εγγύηση υπέρ πιστούχου σε ανοικτό αλληλόχρεο λογαριασμό), του κλεισίματος και του καταλοίπου (816.331,17 €), χωρίς να απαιτείται αναφορά του ονόματος της πρωτοφειλέτιδας ή των περιστατικών κλεισίματος. Ο προβαλλόμενος λόγος περί αντιφατικών αιτιολογιών ήταν απαράδεκτος, καθώς η επίκληση αντίφασης αφορούσε τη μείζονα πρόταση και όχι τις αιτιολογίες. Ο λόγος περί λήψης μη προταθέντων ισχυρισμών ήταν αβάσιμος, επειδή η έφεση της τράπεζας προσέβαλε ειδικά την κρίση ότι τα επιδοθέντα αντίγραφα στερούνταν των αναγκαίων στοιχείων, ζήτημα που ορθά ερευνήθηκε.
Τελική Απόφαση
Απορρίπτει την από 8-6-2017 αίτηση αναίρεσης των Α. Π. και Α. Π. για αναίρεση της 4991/2015 απόφασης του Εφετείου Αθηνών. Διατάσσει την εισαγωγή στο δημόσιο ταμείο των παραβόλων που κατατέθηκαν κατά την άσκηση της αναίρεσης. Καταδικάζει τους αναιρεσείοντες στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων της αναιρεσίβλητης, τα οποία ορίζει σε δύο χιλιάδες επτακόσια (2700) ευρώ.
Ακριβές Νομικό Ερώτημα
Αν ο εγγυητής που έχει αναλάβει ως αυτοφειλέτης υπέρ πιστούχου σε σύμβαση πίστωσης με ανοικτό αλληλόχρεο λογαριασμό ευθύνεται για το κατάλοιπο που προκύπτει κατά το κλείσιμο του λογαριασμού, χωρίς να απαιτείται ειδικότερη αναφορά των επιμέρους κινήσεων, ιδίως όταν έχει παραιτηθεί από τις ενστάσεις των άρθρων 855 και 862-869 ΑΚ.
Αναφορές σε Νόμους
Άνοιγμα απόφασης

ΑΠ 899/2024

Αστικό Δίκαιο · Δικονομικό Δίκαιο2024Άρειος Πάγος
Σχετικότητα 92.1%
Κρίσιμα Πραγματικά Περιστατικά
Ομόρρυθμη εταιρία με την επωνυμία "Δ. Γ. ΚΑΙ ΣΙΑ Ο.Ε" έλαβε από τράπεζα πίστωση με ανοικτό αλληλόχρεο λογαριασμό αρχικού ποσού 500.000 ευρώ με σύμβαση αριθ. 15884/2005. Εγγυητές της σύμβασης ήταν τρεις εταίροι. Με πρόσθετη πράξη αριθ. 16.../2006 η πίστωση αυξήθηκε σε 1.400.000 ευρώ και με πρόσθετη πράξη αριθ. 17.../2008 σε 2.940.000 ευρώ. Εγγυητής συμμετείχε στην εταιρία με ποσοστό 20% από 30.6.2005 και αποχώρησε την 31.5.2008. Με δήλωση εγγύησης 11.2.2008 οι εγγυητές παραιτήθηκαν από τα δικαιώματα των άρθρων 862-864 ΑΚ εφόσον δεν συντρέχει δόλος ή βαριά αμέλεια της τράπεζας, και από τα δικαιώματα των άρθρων 865-869 ΑΚ, με όρο ελευθέρωσης αν η τράπεζα δεν επιδιώξει δικαστικά την απαίτηση εντός έτους από την καταγγελία. Η τράπεζα κατήγγειλε τη σύμβαση την 17.10.2012 και η καταγγελία επιδόθηκε στην πιστούχο την 31.10.2012. Η τράπεζα παρείχε συναίνεση για εξάλειψη προσημειώσεων υποθηκών συνολικού ποσού άνω των 6.000.000 ευρώ που εξασφάλιζαν την πίστωση. Χρεωστικό υπόλοιπο λογαριασμού 1.780.080,86 ευρώ.
Νομική Σκέψη του Δικαστηρίου
Το άρθρο 862 ΑΚ ορίζει ότι ο εγγυητής ελευθερώνεται εφόσον από πταίσμα του δανειστή έγινε αδύνατη η ικανοποίησή του από τον οφειλέτη, ενώ το άρθρο 863 ΑΚ προβλέπει ελευθέρωση του εγγυητή εφόσον ο δανειστής παραιτήθηκε από ασφάλειες. Τα άρθρα 867-868 ΑΚ παρέχουν στον εγγυητή αόριστου χρόνου δικαίωμα να αξιώσει από τον δανειστή να επιδιώξει δικαστικά την απαίτηση εντός μηνός, ελευθερούμενος σε περίπτωση μη συμμόρφωσης. Οι διατάξεις αυτές είναι ενδοτικού δικαίου και επιτρέπουν παραίτηση του εγγυητή από τα δικαιώματά του. Το Εφετείο διαπίστωσε ότι με τη δήλωση εγγύησης 11.2.2008 ο εγγυητής παραιτήθηκε από τα δικαιώματα των άρθρων 862-864 ΑΚ εφόσον δεν συντρέχει δόλος ή βαριά αμέλεια της τράπεζας, και από τα δικαιώματα των άρθρων 865-869 ΑΚ, με όρο ελευθέρωσης αν η τράπεζα δεν επιδιώξει δικαστικά την απαίτηση εντός έτους. Η δήλωση αυτή δεν είχε προσυπογραφεί από τους νόμιμους εκπροσώπους της τράπεζας. Εφαρμόζοντας τις διατάξεις, το Εφετείο έκρινε ότι η δήλωση εγγύησης ήταν δεσμευτική ως προς την εγγυητική ευθύνη αλλά όχι ως προς τον όρο ελευθέρωσης λόγω έλλειψης προσυπογραφής, χωρίς να αιτιολογήσει γιατί η ίδια δήλωση ήταν μερικώς δεσμευτική. Επίσης δέχθηκε απεριόριστη παραίτηση από το άρθρο 863 ΑΚ παρά τον όρο περί δόλου ή βαριάς αμέλειας.
Κύριοι Λόγοι Απόφασης
Η αίτηση αναιρέσεως έγινε δεκτή διότι η προσβαλλόμενη απόφαση στερείται νόμιμης βάσης λόγω ανεπαρκών, ασαφών και αντιφατικών αιτιολογιών. Το Εφετείο αντιφατικά δέχθηκε ότι η δήλωση εγγύησης 11.2.2008 δεσμεύει τον εγγυητή ως προς την εγγυητική ευθύνη παρά την έλλειψη προσυπογραφής από την τράπεζα, αλλά δεν δεσμεύει την τράπεζα ως προς τον όρο ελευθέρωσης του εγγυητή σε περίπτωση μη δικαστικής επιδίωξης της απαίτησης εντός έτους, χωρίς να αιτιολογήσει επαρκώς γιατί η ίδια δήλωση είναι μερικώς δεσμευτική. Επιπλέον, ενώ ο εγγυητής παραιτήθηκε από τα δικαιώματα των άρθρων 862-864 ΑΚ υπό την προϋπόθεση μη συνδρομής δόλου ή βαριάς αμέλειας της τράπεζας, το Εφετείο δέχθηκε απεριόριστη παραίτηση από το άρθρο 863 ΑΚ και παρέλειψε να διερευνήσει την ισχύ του όρου και την έκταση της ευθύνης του εγγυητή σε περίπτωση συνδρομής δόλου ή βαριάς αμέλειας της τράπεζας κατά την παραίτηση από τις ασφάλειες.
Τελική Απόφαση
Αναιρεί την υπ' αριθ. 836/2021 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών κατά το αναφερόμενο στο σκεπτικό μέρος. Παραπέμπει την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, που θα συγκροτηθεί όμως από δικαστή άλλον από αυτόν που εξέδωσε την αναιρούμενη απόφαση. Διατάσσει την απόδοση στον αναιρεσείοντα του παραβόλου που καταβλήθηκε από αυτόν. Και Καταδικάζει τις αναιρεσίβλητες στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσείοντος, τα οποία ορίζει στο ποσό των τριών χιλιάδων (3.000,00) ευρώ.
Ακριβές Νομικό Ερώτημα
Αν η δήλωση εγγύησης που περιλαμβάνει όρο ελευθέρωσης του εγγυητή σε περίπτωση μη δικαστικής επιδίωξης της απαίτησης εντός έτους από την καταγγελία της σύμβασης πίστωσης συνιστά έγκυρη σύμβαση μεταξύ εγγυητή και πιστώτριας τράπεζας, παρά την έλλειψη προσυπογραφής από τους νόμιμους εκπροσώπους της τράπεζας, και αν η παραίτηση του εγγυητή από τα δικαιώματα των άρθρων 862-864 ΑΚ υπό την προϋπόθεση μη συνδρομής δόλου ή βαριάς αμέλειας της πιστώτριας επιτρέπει την ελευθέρωσή του όταν η τράπεζα παραιτείται από ασφάλειες τελώντας σε δόλο ή βαριά αμέλεια.
Αναφορές σε Νόμους
Άνοιγμα απόφασης

ΑΠ 377/2011

Δικονομικό Δίκαιο · Αστικό Δίκαιο2011Άρειος Πάγος
Σχετικότητα 91.9%
Κρίσιμα Πραγματικά Περιστατικά
Δανείστρια τράπεζα χορήγησε στις 9-4-1976 δάνειο ύψους 4.000.000 δολ. ΗΠΑ σε ναυτιλιακή εταιρεία, με εξόφληση σε δέκα εξαμηνιαίες δόσεις των 400.000 δολ. (πρώτη 30-9-1977, τελευταία 31-3-1982) και τόκους καταβαλλόμενους ανά εξαμηνία. Παρεσχέθησαν εμπράγματες ασφάλειες: υποθήκες επί των πλοίων «Δ.», «Δ(2)» και «Χ. Σ.» νηολογίου Πειραιώς. Εγγυητής ανέλαβε ως αυτοφειλέτης, με παραίτηση από ένσταση διζήσεως και από άρθρα 862, 863 ΑΚ. Τον Απρίλιο 1977 η οφειλέτρια προσέφερε προεξόφληση και κατέθεσε στις 23-4-1977 4.000.000 δολ. στο κατάστημα Λονδίνου, με εντολή για δεσμευμένο λογαριασμό ώστε να καλύπτονται οι δόσεις ή να γίνει προπληρωμή. Η τράπεζα διέσπασε το ποσό σε δέκα προθεσμιακές καταθέσεις, αποτρέποντας την προπληρωμή και δημιουργώντας χρεωστικές διαφορές τόκων (π.χ. πρώτη κατάθεση τόκοι 8.883,33 δολ. με επιτόκιο 5 9/16%, ενώ τόκοι δανείου εξαμηνίας 149.589,04 δολ. με 7,5%).
Νομική Σκέψη του Δικαστηρίου
Το άρθρο 862 ΑΚ προβλέπει ότι ο εγγυητής ελευθερώνεται όταν από πταίσμα του δανειστή καθίσταται αδύνατη η ικανοποίησή του από τον οφειλέτη· η παραίτηση από ευεργετήματα δεν ισχύει έναντι δόλου ή βαριάς αμέλειας (άρθρο 332 εδ. 1 και 174 ΑΚ). Παράλληλα, το άρθρο 559 παρ. 1 και 19 ΚΠολΔ καθορίζει τα όρια αναιρετικού ελέγχου ως προς παραβίαση ουσιαστικού δικαίου και έλλειψη νόμιμης βάσης, ενώ το άρθρο 559 αριθ. 8 ΚΠολΔ απαιτεί προβολή «πράγματος» για σχετικό λόγο. Το δικαστήριο διαπίστωσε ότι κατατέθηκαν 4.000.000 δολ. στις 23-4-1977 με εντολή για δεσμευμένο λογαριασμό ώστε να καλύπτονται δόσεις ή προπληρωμή. Η τράπεζα, αντί ενιαίας κυλιόμενης εξαμηνιαίας κατάθεσης, διέσπασε το ποσό σε δέκα προθεσμιακές, με λήξεις 30-9-1977 έως 31-3-1982, αποτρέποντας προπληρωμή και προκαλώντας χρεωστικές διαφορές (π.χ. τόκος 8.883,33 δολ. έναντι τόκων δανείου 149.589,04 δολ.). Με ενιαία κατάθεση, λόγω ανόδου επιτοκίων, το δάνειο θα εξοφλείτο πλήρως με τους τόκους. Εφαρμόζοντας το άρθρο 862 ΑΚ, έκρινε ότι η επιλογή της τράπεζας συνιστά βαριά αμέλεια που καθιστά αδύνατη την ικανοποίηση από τον οφειλέτη, επιφέροντας ελευθέρωση του εγγυητή. Δεν απαιτούνταν προσφυγή στα άρθρα 173 και 200 ΑΚ, ούτε εφαρμογή των άρθρων 455 επ. ΑΚ, και οι αναιρετικοί λόγοι περί παραβίασης ουσιαστικού δικαίου και νόμιμης βάσης είναι αβάσιμοι.
Κύριοι Λόγοι Απόφασης
Το δικαστήριο θεμελίωσε την κρίση του στο ότι ο συμφωνημένος τρόπος ενιαίας, κυλιόμενης εξαμηνιαίας κατάθεσης των 4.000.000 δολ. θα οδηγούσε σε πλήρη, εμπρόθεσμη εξόφληση του δανείου με τους τόκους. Η τράπεζα, διαιρώντας το ποσό σε δέκα προθεσμιακές καταθέσεις, απέκλεισε την προπληρωμή και δημιούργησε χρεωστικές διαφορές (π.χ. 8.883,33 δολ. έναντι 149.589,04 δολ.), πράξη που συνιστά βαριά αμέλεια. Κατ’ αποτέλεσμα, ο εγγυητής ελευθερώθηκε κατά το άρθρο 862 ΑΚ, η ερμηνεία και εφαρμογή του ουσιαστικού δικαίου από το Εφετείο ήταν ορθή, δεν συνέτρεχε έλλειψη νόμιμης βάσης, και οι αναιρετικοί λόγοι απορρίπτονται.
Τελική Απόφαση
Απορρίπτει την από 19-11-2009 αίτηση της ανώνυμης τραπεζικής εταιρίας με την επωνυμία "ΕΘΝΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Α.Ε.", περί αναιρέσεως της υπ'αριθμό 257/2007 αποφάσεως του Εφετείου Πειραιώς. Καταδικάζει την αναιρεσείουσα στη δικαστική δαπάνη των αναιρεσιβλήτων, την οποία καθορίζει στο ποσό των δύο χιλιάδων επτακοσίων (2.700) ευρώ.
Ακριβές Νομικό Ερώτημα
Αν η βαρειά αμέλεια του δανειστή στη διαχείριση προσφερθέντος ποσού που θα εξοφλούσε την οφειλή, καθιστώντας αδύνατη την ικανοποίηση από τον οφειλέτη, οδηγεί σε ελευθέρωση του εγγυητή κατά το άρθρο 862 ΑΚ, μη αποκλειόμενη από προγενέστερη παραίτηση.
Αναφορές σε Νόμους
Άνοιγμα απόφασης

ΑΠ 90/2021

Αστικό Δίκαιο · Δικονομικό Δίκαιο2021Άρειος Πάγος
Σχετικότητα 91.6%
Κρίσιμα Πραγματικά Περιστατικά
Εγγυητής ανέλαβε την εγγύηση εκπλήρωσης υποχρεώσεων πρωτοφειλέτη από σύμβαση παροχής πίστωσης με ανοικτό αλληλόχρεο λογαριασμό, που καταρτίστηκε το έτος 1993 και αυξήθηκε με πρόσθετες συμβάσεις μέχρι το έτος 2004, με τελικό όριο πίστωσης 220.000 ευρώ. Ο λογαριασμός έκλεισε οριστικά τον Δεκέμβριο 2011 με χρεωστικό κατάλοιπο 251.316,93 ευρώ. Εγγυητής επιτάχθηκε να καταβάλει εις ολόκληρον με τον πρωτοφειλέτη το συνολικό ποσό των 257.991,93 ευρώ για κεφάλαιο, τόκους και έξοδα. Πρωτοφειλέτης, εργολάβος δημοσίων έργων, διέθετε κατά το χρόνο της ανακοπής τέσσερις οριζόντιες ιδιοκτησίες (γραφεία) εμβαδού 28 τ.μ., 66 τ.μ., 10 τ.μ. και 11 τ.μ., συνολικής αξίας άνω των 500.000 ευρώ, βεβαρυμένες με προσημείωση υποθήκης 100.000 ευρώ υπέρ Συνεταιριστικής Τράπεζας και ανενεργείς κατασχέσεις 15.000 ευρώ. Πρωτοφειλέτης ήταν μέλος Κοινοπραξίας που είχε ασκήσει προσφυγές στο Διοικητικό Εφετείο Ιωαννίνων αξιώνοντας αποζημιώσεις ύψους 583.999,38 ευρώ και 220.466,34 ευρώ από εκτέλεση δημόσιου έργου για ΤΕΙ. Πιστώτρια τράπεζα αρνήθηκε να δεχθεί εκχώρηση των απαιτήσεων του πρωτοφειλέτη κατά του ΤΕΙ και δεν προέβη σε κατάσχεση στα χέρια τρίτου. Πρωτοφειλέτης είχε εκποιήσει οριζόντια ιδιοκτησία 60 τ.μ. το έτος 1997, ποσοστό 15/100 εξ αδιαιρέτου οικοπέδου 619 τ.μ. το έτος 2012 και αγροτεμάχιο 4.043 τ.μ. το έτος 2003.
Νομική Σκέψη του Δικαστηρίου
Το άρθρο 862 ΑΚ προβλέπει ότι ο εγγυητής ελευθερώνεται εφόσον από πταίσμα του δανειστή κατέστη αδύνατη η ικανοποίησή του από τον οφειλέτη. Απαιτούνται αθροιστικά η αδυναμία ικανοποίησης του δανειστή από τον πρωτοφειλέτη και η αδυναμία αυτή να οφείλεται σε πταίσμα του δανειστή. Το Εφετείο διαπίστωσε ότι ο πρωτοφειλέτης διέθετε ακίνητη περιουσία συνολικής αξίας άνω των 500.000 ευρώ και ήταν μέλος Κοινοπραξίας με βάσιμες απαιτήσεις ύψους 583.999,38 ευρώ και 220.466,34 ευρώ κατά του ΤΕΙ, ενώ η επιταγή προς πληρωμή ανερχόταν σε 257.991,93 ευρώ. Εφαρμόζοντας το άρθρο 862 ΑΚ, το δικαστήριο έκρινε ότι δεν συνέτρεχε η προϋπόθεση της αδυναμίας ικανοποίησης του δανειστή από τον πρωτοφειλέτη, καθώς η περιουσία και οι απαιτήσεις του τελευταίου υπερέβαιναν κατά πολύ το οφειλόμενο ποσό, και απέρριψε τον λόγο ανακοπής ως μη νόμιμο.
Κύριοι Λόγοι Απόφασης
Η αίτηση αναίρεσης απορρίφθηκε διότι το Εφετείο ορθά εφάρμοσε το άρθρο 862 ΑΚ, κρίνοντας ότι δεν συνέτρεχε η αναγκαία προϋπόθεση της αδυναμίας ικανοποίησης του δανειστή από τον πρωτοφειλέτη. Ειδικότερα, με τα εκτιθέμενα στην ανακοπή ότι ο πρωτοφειλέτης διέθετε ακίνητη περιουσία συνολικής αξίας άνω των 500.000 ευρώ και απαιτήσεις από Κοινοπραξία ύψους 804.465,72 ευρώ, ενώ η επιταγή προς πληρωμή ανερχόταν σε 257.991,93 ευρώ, δεν επαγόταν αφερεγγυότητα του πρωτοφειλέτη να ικανοποιήσει την απαίτηση της τράπεζας. Επομένως, ο πρώτος λόγος της ανακοπής ήταν μη νόμιμος και ορθά απορρίφθηκε.
Τελική Απόφαση
Απορρίπτει την από 19-06-2018 αίτηση του Α. Π., για αναίρεση της με αριθμό 334/2017 απόφασης του Μονομελούς Εφετείου Ιωαννίνων. Διατάσσει να εισαχθεί στο δημόσιο ταμείο το παράβολο που κατατέθηκε για την άσκηση της αναίρεσης. Καταδικάζει τον αναιρεσείοντα στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσίβλητης, τα οποία ορίζει στο ποσό των δύο χιλιάδων, επτακοσίων (2.700) ευρώ.
Ακριβές Νομικό Ερώτημα
Αν ο εγγυητής ελευθερώνεται από την εγγυητική του ευθύνη κατ' άρθρο 862 ΑΚ, όταν ο πιστούχος πρωτοφειλέτης διαθέτει ακίνητη περιουσία συνολικής αξίας άνω των 500.000 ευρώ και απαιτήσεις από δημόσιο έργο ύψους άνω των 800.000 ευρώ, παρά την αδράνεια της πιστώτριας τράπεζας να λάβει εξασφαλιστικά μέτρα ή να προβεί σε αναγκαστική εκτέλεση επί της περιουσίας του πρωτοφειλέτη.
Αναφορές σε Νόμους
Άνοιγμα απόφασης

ΑΠ 828/2018

Αστικό Δίκαιο · Εμπορικό Δίκαιο2018Άρειος Πάγος
Σχετικότητα 91.2%
Κρίσιμα Πραγματικά Περιστατικά
Ομόρρυθμη εταιρία με την επωνυμία "... ΚΑΙ ΥΙΟΣ Ο.Ε." έλαβε πίστωση με ανοιχτό (αλληλόχρεο) λογαριασμό από τράπεζα μέχρι του ποσού των 150.000,00 ευρώ δυνάμει συμβάσεων της 19-03-2004 και 7-5-2005. Εγγυητές της πίστωσης ήταν αρχικά δύο φυσικά πρόσωπα, στη συνέχεια τρίτο πρόσωπο με σύμβαση της 25-9-2008, και τέταρτος εγγυητής με σύμβαση της 29-05-2008. Ο τελευταίος εγγυητής εγγυήθηκε ανεπιφύλακτα την εμπρόθεσμη και ολοκληρωτική εξόφληση κάθε χρεωστικού υπολοίπου, παραιτούμενος από το δικαίωμα διζήσεως και τα δικαιώματα του άρθρου 853 ΑΚ. Ο εγγυητής έχει υψηλό νοητικό επίπεδο, είναι άνθρωπος της αγοράς, διαθέτει σε λειτουργία ξενοδοχειακή μονάδα στην Άρτα, συναλλάσσεται με τράπεζες και έχει κάλυψη λογιστικού γραφείου. Συνδέεται με συγγενική σχέση (πρώτοι εξάδελφοι) με τους ομόρρυθμους εταίρους της πιστούχου εταιρίας. Την 22-02-2010 η τράπεζα προέβη σε προσωρινό κλείσιμο του λογαριασμού με χρεωστικό κατάλοιπο 41.449,57 ευρώ και την 15-10-2010 σε οριστικό κλείσιμο με χρεωστικό κατάλοιπο 45.475,80 ευρώ.
Νομική Σκέψη του Δικαστηρίου
Το άρθρο 2 παρ. 1 του ν. 2251/1994 ορίζει ότι γενικοί όροι συναλλαγών δεν δεσμεύουν τον καταναλωτή εάν τους αγνοούσε ανυπαιτίως, ενώ η παρ. 6 απαγορεύει όρους που διαταράσσουν σημαντικά την ισορροπία δικαιωμάτων και υποχρεώσεων σε βάρος του καταναλωτή. Η διάταξη ερμηνεύεται μέσω τελολογικής συστολής ως ουσιώδης διατάραξη της συμβατικής ισορροπίας. Η παράλειψη ενημέρωσης του καταναλωτή για τους ΓΟΣ καθιστά αυτούς αδιαφανείς και καταχρηστικούς. Το δικαστήριο διαπίστωσε ότι ο εγγυητής έχει υψηλό νοητικό επίπεδο, είναι άνθρωπος της αγοράς, διαθέτει ξενοδοχειακή μονάδα, συναλλάσσεται με τράπεζες και έχει λογιστική κάλυψη. Δέχθηκε ότι γνωρίζει την τραπεζική πρακτική κατά τη χορήγηση δανείων και τα μέσα εξασφάλισης μέσω εγγυήσεων. Επεξηγήθηκαν οι όροι της εγγύησης και τους γνώριζε εκ προοιμίου ως αναπόσπαστο μέρος της τραπεζικής πρακτικής. Εφαρμόζοντας τις διατάξεις του άρθρου 2 παρ. 1 και 6 του ν. 2251/1994, το δικαστήριο έκρινε ότι οι όροι περί παραίτησης από το δικαίωμα διζήσεως και τα δικαιώματα του άρθρου 853 ΑΚ δεν ήταν καταχρηστικοί, καθώς ο εγγυητής τους εγνώριζε και τους αποδέχθηκε.
Κύριοι Λόγοι Απόφασης
Η αίτηση αναίρεσης απορρίφθηκε διότι το Εφετείο ορθά εφάρμοσε τις διατάξεις του άρθρου 2 παρ. 1 και 6 του ν. 2251/1994, δεχόμενο ότι οι επίμαχοι όροι της σύμβασης εγγύησης δεν ήταν καταχρηστικοί, αφού στον εγγυητή επεξηγήθηκαν οι όροι, τους γνώριζε και τους αποδέχτηκε. Ο εγγυητής, έχοντας υψηλό νοητικό επίπεδο, επαγγελματική εμπειρία ως επιχειρηματίας με ξενοδοχειακή μονάδα, συναλλασσόμενος με τράπεζες και διαθέτοντας λογιστική κάλυψη, γνώριζε την τραπεζική πρακτική και τα μέσα εξασφάλισης των τραπεζών. Επίσης, η άσκηση του δικαιώματος της τράπεζας να κλείσει τον λογαριασμό και να ζητήσει την καταβολή του χρεωστικού υπολοίπου δεν ήταν καταχρηστική κατά το άρθρο 281 ΑΚ.
Τελική Απόφαση
Απορρίπτει την από 8-11-2016 αίτηση του Ι. Κ. του Β., για αναίρεση της 82/2016 απόφασης του Μονομελούς Εφετείου Ιωαννίνων. Διατάσσει την εισαγωγή του καταβληθέντος παραβόλου στο Δημόσιο Ταμείο. Καταδικάζει τον αναιρεσείοντα στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσίβλητης, τα οποία ορίζει στο ποσό των δύο χιλιάδων επτακοσίων (2.700) ευρώ.
Ακριβές Νομικό Ερώτημα
Αν εγγυητής τραπεζικής πίστωσης προς ομόρρυθμη εταιρία έχει την ιδιότητα του καταναλωτή κατά τον ν. 2251/1994 και αν οι γενικοί όροι συναλλαγών περί παραίτησης από το δικαίωμα διζήσεως και τα δικαιώματα του άρθρου 853 ΑΚ είναι καταχρηστικοί όταν ο εγγυητής έχει υψηλό νοητικό επίπεδο, είναι άνθρωπος της αγοράς, συναλλάσσεται με τράπεζες και γνωρίζει την τραπεζική πρακτική.
Αναφορές σε Νόμους
Άνοιγμα απόφασης

Μας εμπιστεύονται

ΔΣ Ξάνθης

Δικηγορικός Σύλλογος

Ξάνθη

Ν. Καραγιαννακίδης

Δικηγόρος

Θεσσαλονίκη

Α. Τράμπα

Δικηγόρος

Θεσσαλονίκη

Μ. Σαουλίδου

Δικηγόρος

Θεσσαλονίκη

Π. Μαλλίνη

Δικηγόρος

Θεσσαλονίκη

Δήμος Πύδνας-Κολινδρού

ΟΤΑ

Πιερία

Αναζητήστε για τη δική σας υπόθεση

124.000+ αποφάσεις · 24.000+ άρθρα νομοθεσίας

ή κλείστε demo 15 λεπτών →

€199,00 + ΦΠΑ/έτος Κλείστε Demo