Μέμψη άστοργης δωρεάς ΑΚ 1831 — συμπλήρωση νόμιμης μοίρας

Η περίπτωση που περιγράφετε καλύπτεται αρκετά σαφώς από τις διατάξεις για τη νόμιμη μοίρα και τη μέμψη άστοργης δωρεάς.

Κύρια νομική θέση:
Όταν ο κληρονομούμενος έχει μεταβιβάσει εν ζωή με γονική παροχή περιουσιακό στοιχείο σε ένα τέκνο, η παροχή αυτή συνυπολογίζεται, κατ’ αρχήν, στην πλασματική κληρονομία για τον υπολογισμό της νόμιμης μοίρας του άλλου τέκνου, σύμφωνα με το ΑΚ Άρθρο 1831. Αν η υπάρχουσα κληρονομία δεν επαρκεί για να καλύψει τη νόμιμη μοίρα, η δωρεά μπορεί να ανατραπεί κατά το αναγκαίο μέρος, σύμφωνα με το ΑΚ Άρθρο 1835 και ΑΚ Άρθρο 1836.

Στη δική σας υπόθεση, με τα δεδομένα που δίνετε, το άλλο τέκνο έχει κατ’ αρχήν ισχυρή βάση για αγωγή μέμψης άστοργης δωρεάς, εφόσον η γονική παροχή λογίζεται ως δωρεά κατά το ΑΚ Άρθρο 1509 ή κατά το μέρος που υπερβαίνει το μέτρο που επιβάλλουν οι περιστάσεις.

Νομικό πλαίσιο

- ΑΚ Άρθρο 1825: τα τέκνα που θα καλούνταν ως εξ αδιαθέτου κληρονόμοι έχουν δικαίωμα νόμιμης μοίρας, η οποία είναι το μισό της εξ αδιαθέτου μερίδας.
- ΑΚ Άρθρο 1827: αν στον μεριδούχο έχει καταλειφθεί λιγότερο από τη νόμιμη μοίρα, έχει δικαίωμα για το μέρος που λείπει.
- ΑΚ Άρθρο 1831: για τον υπολογισμό της νόμιμης μοίρας προστίθενται στην κληρονομία οι παροχές χωρίς αντάλλαγμα προς μεριδούχο, με την αξία που είχαν κατά τον χρόνο της παροχής.
- ΑΚ Άρθρο 1834: αν υπάρχουν περισσότεροι κατιόντες και συντρέχει περίπτωση συνεισφοράς, η νόμιμη μοίρα προσδιορίζεται με βάση την εξ αδιαθέτου μερίδα με συνυπολογισμό της συνεισφοράς.
- ΑΚ Άρθρο 1835: κάθε δωρεά εν ζωή που υπολογίζεται στην κληρονομία μπορεί να ανατραπεί, εφόσον η υπάρχουσα κληρονομία δεν επαρκεί για να καλύψει τη νόμιμη μοίρα.
- ΑΚ Άρθρο 1836: η αγωγή ασκείται κατά του δωρεοδόχου για να ανατραπεί η δωρεά κατά το μέρος που λείπει από τη νόμιμη μοίρα· ο δωρεοδόχος μπορεί να αποφύγει την ανατροπή καταβάλλοντας το ισάξιο· η αγωγή παραγράφεται δύο χρόνια μετά τον θάνατο.
- ΑΚ Άρθρο 1509: η γονική παροχή αποτελεί δωρεά μόνο κατά το ποσό που υπερβαίνει το μέτρο που επιβάλλουν οι περιστάσεις.

Υπολογισμός με βάση τα δεδομένα σας

Αν υποτεθεί ότι υπάρχουν δύο τέκνα και δεν τίθεται άλλο ζήτημα (σύζυγος, άλλοι μεριδούχοι, χρέη, δαπάνες κηδείας κ.λπ.), τότε:

1. Πραγματική κληρονομία: 18.000 €
2. Γονική παροχή: 320.000 €
3. Πλασματική κληρονομία κατά ΑΚ Άρθρο 1831: 338.000 €
4. Εξ αδιαθέτου μερίδα κάθε τέκνου: 169.000 €
5. Νόμιμη μοίρα κάθε τέκνου κατά ΑΚ Άρθρο 1825: 84.500 €

Αν το ζημιωθέν τέκνο δεν έχει λάβει άλλη παροχή, τότε από την πραγματική κληρονομία, με βάση τη λογική που ακολουθεί η ΑΠ 7/2024, πρέπει να εξεταστεί αν το δωρεοδόχο τέκνο δικαιούται μερίδιο από τα 18.000 € ή αν αυτά περιέρχονται ολόκληρα στο άλλο τέκνο για τη συμπλήρωση της νόμιμης μοίρας.

Η ΑΠ 7/2024 δέχθηκε ότι όταν η αξία της συνεισενεκτέας παροχής προς τον δωρεοδόχο υπερβαίνει το ποσό που αντιστοιχεί στο κληρονομικό του δικαίωμα, αυτός δεν δικαιούται μερίδιο από την πραγματική κληρονομία, η οποία περιέρχεται ολόκληρη στον άλλο μεριδούχο για τον υπολογισμό του ελλείμματος.

Με αναλογική εφαρμογή της ίδιας μεθόδου εδώ:

- η παροχή προς το δωρεοδόχο τέκνο είναι 320.000 €
- το κληρονομικό του δικαίωμα επί της πλασματικής κληρονομίας είναι 169.000 €

Εφόσον η παροχή υπερβαίνει το κληρονομικό του δικαίωμα, το άλλο τέκνο μπορεί να υποστηρίξει ότι ολόκληρα τα 18.000 € της πραγματικής κληρονομίας πρέπει να ληφθούν υπέρ αυτού για τη συμπλήρωση της νόμιμης μοίρας.

Άρα το έλλειμμα της νόμιμης μοίρας του είναι:

84.500 € - 18.000 € = 66.500 €

Το ποσό αυτό είναι, κατ’ αρχήν, το μέτρο της ανατροπής ή της καταβολής ισαξίου κατά ΑΚ Άρθρο 1836.

Αν ζητηθεί ποσοστό ανατροπής επί του δωρηθέντος ακινήτου:

66.500 / 320.000 = 20,78% περίπου

Κρίσιμη νομολογία

Ενισχυτικά

ΑΠ 7/2024
Έκρινε ότι όταν η παροχή προς τον δωρεοδόχο μεριδούχο υπερβαίνει το κληρονομικό του δικαίωμα, αυτός δεν λαμβάνει μερίδιο από την πραγματική κληρονομία και το ποσοστό ανατροπής υπολογίζεται αφού η πραγματική κληρονομία αποδοθεί ολόκληρη στον ζημιωθέντα μεριδούχο.
Εφαρμογή εδώ: είναι η ισχυρότερη απόφαση για τον τρόπο υπολογισμού του ελλείμματος.

ΑΠ 135/2017
Δέχεται ότι η γονική παροχή προς μεριδούχο συνυπολογίζεται στην πλασματική κληρονομική ομάδα για τον υπολογισμό της νόμιμης μοίρας άλλου μεριδούχου.
Εφαρμογή εδώ: ενισχύει ότι το διαμέρισμα των 320.000 € πρέπει να προστεθεί στην κληρονομία για τον υπολογισμό.

ΑΠ 393/2018
Δέχεται ότι γονική παροχή προς νόμιμο μεριδούχο, ακόμη και προγενέστερη της δεκαετίας, υπολογίζεται για την εξεύρεση της νόμιμης μοίρας και υπόκειται σε μέμψη, όταν δεν συνέτρεχε η ανάγκη του ΑΚ Άρθρο 1509 και υπερβαίνει το μέτρο των περιστάσεων.
Εφαρμογή εδώ: πολύ χρήσιμη αν ο εναγόμενος ισχυριστεί ότι η γονική παροχή δεν ήταν δωρεά αλλά επιτρεπτή οικογενειακή ενίσχυση.

ΑΠ 23/2015
Δέχεται ότι γονικές παροχές που δεν εξυπηρετούν τους σκοπούς του ΑΚ Άρθρο 1509 ή υπερβαίνουν το μέτρο των περιστάσεων λογίζονται ως δωρεές και δύνανται να ανατραπούν.
Εφαρμογή εδώ: χρήσιμη για να θεμελιωθεί ότι η παροχή των 320.000 € είναι δωρεά υποκείμενη σε μέμψη.

ΑΠ 2180/2014
Δέχεται ότι για το ορισμένο της αγωγής αρκεί ο προσδιορισμός της αξίας του δωρηθέντος κατά τον χρόνο της παροχής και ότι η γονική παροχή υπόκειται σε μέμψη κατά το υπερβάλλον του μέτρου των περιστάσεων.
Εφαρμογή εδώ: χρήσιμη για τη σύνταξη του δικογράφου.

ΑΠ 1227/2022
Έκρινε ότι στην αγωγή μέμψης άστοργης δωρεάς αναγκαίο στοιχείο είναι η αξία του δωρηθέντος κατά τον χρόνο της δωρεάς, όχι κατ’ ανάγκην ο ακριβής χρόνος μεταβίβασης ως στοιχείο του ορισμένου.
Εφαρμογή εδώ: ενισχύει το ορισμένο της αγωγής, εφόσον αναφέρεται η αξία των 320.000 € κατά τον χρόνο της παροχής.

Πιθανή αντίρρηση του αντιδίκου

ΑΠ 307/2019
Έκρινε ότι γονική παροχή που δεν υπερβαίνει το μέτρο που επιβάλλουν οι περιστάσεις κατά το ΑΚ Άρθρο 1509 δεν αποτελεί δωρεά και δεν υπόκειται σε μέμψη.
Αντίκρουση: η απόφαση αυτή δεν αποκλείει τη μέμψη γενικά, αλλά μόνο όταν αποδεικνύεται ότι η παροχή ήταν εντός του μέτρου των περιστάσεων. Άρα το κρίσιμο αποδεικτικό πεδίο είναι η οικονομική, οικογενειακή και κοινωνική κατάσταση πατέρα και τέκνων κατά τον χρόνο της παροχής.

ΑΠ 1732/2014
Έκρινε ότι δωρεά μπορεί να εξαιρείται όταν έγινε από ιδιαίτερο ηθικό καθήκον.
Αντίκρουση: απαιτούνται ειδικές περιστάσεις ηθικής ανταμοιβής, όπως στην απόφαση εκείνη, όπου ο δωρεοδόχος στήριζε οικονομικά την οικογένεια σε περίοδο δεινών συνθηκών.

Προτεινόμενη επιχειρηματολογία

1. Συνυπολογισμός της γονικής παροχής
Να προβληθεί ότι το διαμέρισμα αξίας 320.000 € προστίθεται στην κληρονομία κατά ΑΚ Άρθρο 1831, επειδή πρόκειται για παροχή χωρίς αντάλλαγμα προς μεριδούχο τέκνο.
Στήριξη: ΑΠ 135/2017, ΑΠ 393/2018, ΑΠ 23/2015.

2. Υπολογισμός νόμιμης μοίρας
Με δύο τέκνα, η νόμιμη μοίρα του ενάγοντος είναι 84.500 € κατά ΑΚ Άρθρο 1825 και ΑΚ Άρθρο 1827.

3. Ολόκληρη η πραγματική κληρονομία υπέρ του ζημιωθέντος τέκνου
Να προβληθεί, με βάση ΑΠ 7/2024, ότι επειδή ο δωρεοδόχος έχει ήδη λάβει 320.000 €, δηλαδή περισσότερο από το κληρονομικό του δικαίωμα, δεν δικαιούται μερίδιο από τα 18.000 € της πραγματικής κληρονομίας.

4. Ανατροπή κατά το αναγκαίο μέρος
Να ζητηθεί ανατροπή της δωρεάς κατά το μέρος που λείπει από τη νόμιμη μοίρα, δηλαδή κατά 66.500 € ή κατά ποσοστό περίπου 20,78% του ακινήτου, σύμφωνα με ΑΚ Άρθρο 1835 και ΑΚ Άρθρο 1836.

5. Επικουρικά: καταβολή ισαξίου
Να ληφθεί υπόψη ότι ο δωρεοδόχος μπορεί να αποφύγει την ανατροπή καταβάλλοντας το ισάξιο κατά ΑΚ Άρθρο 1836.
Κατά ΑΠ 700/2022, αν επιλέξει την καταβολή του ισαξίου, δεν οφείλονται τόκοι υπερημερίας λόγω μη ανατροπής της δωρεάς.

Νομολογιακή ισχύς

Παγία, ως προς τα βασικά σημεία:
- συνυπολογισμός γονικής παροχής στη νόμιμη μοίρα: ΑΠ 135/2017, ΑΠ 393/2018, ΑΠ 23/2015
- δυνατότητα μέμψης όταν δεν επαρκεί η πραγματική κληρονομία: ΑΠ 7/2024, ΑΠ 2180/2014, ΑΠ 500/2014
- κρίσιμο ζήτημα παραμένει το αν η γονική παροχή είναι πράγματι δωρεά κατά το ΑΚ Άρθρο 1509 ή εντός του επιτρεπτού μέτρου: ΑΠ 307/2019, ΑΠ 453/2021

Πρακτικές συστάσεις

1. Να ελεγχθεί πρώτα το άρθρο 1509 ΑΚ:
Το κεντρικό αμυντικό επιχείρημα του δωρεοδόχου θα είναι ότι η γονική παροχή δεν ήταν δωρεά ή δεν υπερέβη το μέτρο των περιστάσεων.

2. Να αποδειχθούν συγκεκριμένα περιστατικά κατά τον χρόνο της παροχής:
- οικονομική κατάσταση του πατέρα,
- οικονομική και οικογενειακή κατάσταση και των δύο τέκνων,
- αν υπήρχε ανάγκη στέγασης, επαγγελματικής αποκατάστασης ή οικογενειακής αυτοτέλειας του δωρεοδόχου,
- αν ο πατέρας διατήρησε ή όχι επαρκή λοιπή περιουσία.

3. Στο δικόγραφο να αναφερθούν ρητά:
- η αξία του δωρηθέντος κατά τον χρόνο της παροχής: 320.000 €,
- η αξία της πραγματικής κληρονομίας: 18.000 €,
- ο υπολογισμός της πλασματικής κληρονομίας,
- το ακριβές έλλειμμα της νόμιμης μοίρας,
- αίτημα ανατροπής κατά ποσοστό περίπου 20,78% ή επικουρικά καταβολής ισαξίου.

4. Να επικληθεί πρώτα η ΑΠ 7/2024 για τον τρόπο υπολογισμού και αμέσως μετά οι ΑΠ 23/2015, ΑΠ 393/2018, ΑΠ 135/2017 για τον χαρακτηρισμό της γονικής παροχής ως δωρεά υποκείμενης σε μέμψη.

5. Να τηρηθεί η διετής παραγραφή του ΑΚ Άρθρο 1836 από τον θάνατο του κληρονομουμένου.

Αν θέλετε, μπορώ αμέσως να σας δώσω και έτοιμο σχέδιο νομικού συλλογισμού/σκελετό αγωγής για τη συγκεκριμένη υπόθεση, με αριθμητικό υπολογισμό και παραπομπές μόνο στις παραπάνω πηγές.

ΑΚ Άρθρο 1835
Αστικός Κώδικας
Σχετικότητα: 97.2%
Κείμενο Άρθρου
ΑΚ Άρθρο 1835: Μέμψη άστοργης δωρεάς Κάθε δωρεά εν ζωή του κληρονομουμένου, η οποία κατά το άρθρο 1831 υπολογίζεται στην κληρονομία, μπορεί να ανατραπεί εφόσον η κληρονομία που υπάρχει κατά το χρόνο του θανάτου του κληρονομουμένου δεν επαρκεί για να καλύψει τη νόμιμη μοίρα. Αν έγιναν διαδοχικές δωρεές, η προηγούμενη είναι δυνατόν να προσβληθεί εφόσον δεν επαρκεί η ανατροπή της μεταγενέστερης.
Κώδικας
Αστικός Κώδικας
Συντομογραφία
ΑΚ
Άρθρο
1835
Δείτε το άρθρο→
ΑΚ Άρθρο 1831
Αστικός Κώδικας
Σχετικότητα: 96.0%
Κείμενο Άρθρου
ΑΚ Άρθρο 1831: Προσδιορισμός της κληρονομίας "Ο υπολογισμός της νόμιμης μοίρας γίνεται με βάση την κατάσταση και την αξία της κληρονομίας κατά το χρόνο του θανάτου του κληρονομουμένου, αφού αφαιρεθούν τα χρέη και οι δαπάνες της κηδείας του και της απογραφής της κληρονομίας. Στην κληρονομία προσθέτονται, με την αξία που είχαν κατά το χρόνο της παροχής, οτιδήποτε ο κληρονομούμενος παραχώρησε, όσο ζούσε, χωρίς αντάλλαγμα σε μεριδούχο είτε με δωρεά είτε με άλλο τρόπο και επίσης οποιαδήποτε δωρεά που ο κληρονομούμενος έκανε στα τελευταία δέκα χρόνια πριν από το θάνατό του, εκτός αν την επέβαλαν λόγοι ευπρέπειας ή ιδιαίτερο ηθικό καθήκον. Για τον υπολογισμό της νόμιμης μοίρας των γονέων δεν συνυπολογίζεται ό,τι περιέρχεται ως εξαίρετο, σύμφωνα με τη δεύτερη παράγραφο του άρθρου 1820, στο σύζυγο που επιζεί".
Κώδικας
Αστικός Κώδικας
Συντομογραφία
ΑΚ
Άρθρο
1831
Δείτε το άρθρο→
ΑΚ Άρθρο 1827
Αστικός Κώδικας
Σχετικότητα: 94.5%
Κείμενο Άρθρου
ΑΚ Άρθρο 1827: Συμπλήρωση της νόμιμης μοίρας Αν στο μεριδούχο έχει καταλειφθεί λιγότερο από τη νόμιμη μοίρα, το δικαίωμά του υπάρχει για το μέρος που λείπει.
Κώδικας
Αστικός Κώδικας
Συντομογραφία
ΑΚ
Άρθρο
1827
Δείτε το άρθρο→
ΑΚ Άρθρο 1825
Αστικός Κώδικας
Σχετικότητα: 92.0%
Κείμενο Άρθρου
ΑΚ Άρθρο 1825: Ποσοστό Οι κατιόντες και οι γονείς του κληρονομουμένου, καθώς και ο σύζυγος που επιζεί, οι οποίοι θα είχαν κληθεί ως εξ αδιαθέτου κληρονόμοι, έχουν δικαίωμα νόμιμης μοίρας στην κληρονομία. Η νόμιμη μοίρα είναι το μισό της εξ αδιαθέτου μερίδας. Ο μεριδούχος κατά το ποσοστό αυτό μετέχει ως κληρονόμος.
Κώδικας
Αστικός Κώδικας
Συντομογραφία
ΑΚ
Άρθρο
1825
Δείτε το άρθρο→
ΑΚ Άρθρο 1834
Αστικός Κώδικας
Σχετικότητα: 91.4%
Κείμενο Άρθρου
ΑΚ Άρθρο 1834: Υπολογισμός σε περίπτωση συνεισφοράς "Αν, εφόσον υπάρχουν περισσότεροι κατιόντες, συντρέχει στην εξ αδιαθέτου διαδοχή περίπτωση συνεισφοράς, η νόμιμη μοίρα για τον κάθε κατιόντα προσδιορίζεται με βάση την εξ αδιαθέτου μερίδα που θα περιερχόταν σ' αυτόν, με συνυπολογισμό και της συνεισφοράς. Ο διαθέτης δεν μπορεί να αποκλείσει τον τρόπο αυτόν υπολογισμού για οποιαδήποτε παροχή του άρθρου 1895, ώστε να ζημιωθεί ο μεριδούχος. Η παροχή που λαμβάνεται υπόψη κατά την προηγούμενη παράγραφο, όταν πρέπει και να καταλογιστεί στη νόμιμη μοίρα σύμφωνα με το άρθρο 1833, καταλογίζεται σ' αυτήν για τη μισή της μόνο αξία".
Κώδικας
Αστικός Κώδικας
Συντομογραφία
ΑΚ
Άρθρο
1834
Δείτε το άρθρο→
ΑΚ Άρθρο 1836
Αστικός Κώδικας
Σχετικότητα: 93.7%
Κείμενο Άρθρου
ΑΚ Άρθρο 1836: Την αγωγή ασκούν ο μεριδούχος ή οι διάδοχοί του μόνο κατά του δωρεοδόχου ή των κληρονόμων του, για να ανατραπεί η δωρεά κατά το μέρος που λείπει από τη νόμιμη μοίρα. Ο δωρεοδόχος μπορεί να αποφύγει την ανατροπή καταβάλλοντας το ισάξιο εκείνου που λείπει. Η αγωγή παραγράφεται δύο χρόνια μετά το θάνατο του κληρονομουμένου.
Κώδικας
Αστικός Κώδικας
Συντομογραφία
ΑΚ
Άρθρο
1836
Δείτε το άρθρο→
ΑΚ Άρθρο 1833
Αστικός Κώδικας
Σχετικότητα: 92.7%
Κείμενο Άρθρου
ΑΚ Άρθρο 1833: Τι καταλογίζεται στη νόμιμη μοίρα "Στη νόμιμη μοίρα καταλογίζονται οι παροχές σε μεριδούχο, με την αξία που είχαν όταν έγιναν, εφόσον προσθέτονται στην κληρονομία σύμφωνα με το άρθρο 1831, εκτός αν ο κληρονομούμενος όρισε διαφορετικά όταν έδωσε την παροχή. Ο καταλογισμός γίνεται και αν στη θέση του κατιόντος που έλαβε την παροχή, υπεισέρχεται ως μεριδούχος άλλος κατιών".
Κώδικας
Αστικός Κώδικας
Συντομογραφία
ΑΚ
Άρθρο
1833
Δείτε το άρθρο→
ΑΚ Άρθρο 1509
Αστικός Κώδικας
Σχετικότητα: 91.5%
Κείμενο Άρθρου
ΑΚ Άρθρο 1509: Παροχές των γονέων προς τα τέκνα τους Η παροχή περιουσίας στο τέκνο από οποιονδήποτε γονέα του, είτε για τη δημιουργία ή τη διατήρηση οικονομικής ή οικογενειακής αυτοτέλειας είτε για την έναρξη ή την εξακολούθηση επαγγέλματος, αποτελεί δωρεά μόνο ως προς το ποσόν που υπερβαίνει το μέτρο το οποίο επιβάλλουν οι περιστάσεις. Η ευθύνη όμως απέναντι στο τέκνο, εκείνου που έκανε την παροχή, για πραγματικά ή νομικά ελαττώματα του πράγματος, κρίνεται πάντοτε κατά τις διατάξεις για την ευθύνη του δωρητή.
Κώδικας
Αστικός Κώδικας
Συντομογραφία
ΑΚ
Άρθρο
1509
Δείτε το άρθρο→
ΑΚ Άρθρο 508
Αστικός Κώδικας
Σχετικότητα: 91.5%
Κείμενο Άρθρου
ΑΚ Άρθρο 508: Η δωρεά που έγινε από κάποιον που δεν έχει γνήσιους κατιόντες μπορεί να ανακληθεί μέσα σε μια πενταετία αφότου εκπληρώθηκε αν, ενόσω ζούσε ο δωρητής ή ύστερα από το θάνατό του, γεννήθηκε γνήσιο τέκνο του ή αν νομιμοποιήθηκε τέκνο του με γάμο.
Κώδικας
Αστικός Κώδικας
Συντομογραφία
ΑΚ
Άρθρο
508
Δείτε το άρθρο→
ΑΚ Άρθρο 1838
Αστικός Κώδικας
Σχετικότητα: 91.0%
Κείμενο Άρθρου
ΑΚ Άρθρο 1838: Αν ο δωρεοδόχος είναι μεριδούχος, η ανατροπή της δωρεάς χωρεί μόνο για ό,τι έλαβε επιπλέον της νόμιμης μοίρας που του αναλογεί.
Κώδικας
Αστικός Κώδικας
Συντομογραφία
ΑΚ
Άρθρο
1838
Δείτε το άρθρο→
ΑΚ Άρθρο 1524
Αστικός Κώδικας
Σχετικότητα: 90.0%
Κείμενο Άρθρου
ΑΚ Άρθρο 1524: Δωρεές Οι γονείς δεν μπορούν να προβαίνουν σε δωρεές από την περιουσία του τέκνου. Εξαιρούνται οι δωρεές που επιβάλλονται από ιδιαίτερο ηθικό καθήκον ή από λόγους ευπρέπειας.
Κώδικας
Αστικός Κώδικας
Συντομογραφία
ΑΚ
Άρθρο
1524
Δείτε το άρθρο→
ΑΚ Άρθρο 1837
Αστικός Κώδικας
Σχετικότητα: 89.3%
Κείμενο Άρθρου
ΑΚ Άρθρο 1837: Ο δωρεοδόχος ή οι κληρονόμοι του κατά το μέρος που επήλθε ανατροπή της δωρεάς ενέχονται και για τους καρπούς, από το χρόνο του θανάτου του κληρονομουμένου.
Κώδικας
Αστικός Κώδικας
Συντομογραφία
ΑΚ
Άρθρο
1837
Δείτε το άρθρο→
ΑΚ Άρθρο 2035
Αστικός Κώδικας
Σχετικότητα: 89.1%
Κείμενο Άρθρου
ΑΚ Άρθρο 2035: Δικαίωμα των δανειστών ή των μεριδούχων Σε δωρεές αιτία θανάτου, που μειώνουν την περιουσία του δωρητή με αποτέλεσμα να προκαλείται βλάβη στους δανειστές, ή που προσβάλλουν τη νόμιμη μοίρα των μεριδούχων, εφαρμόζονται οι διατάξεις για τις κληροδοσίες.
Κώδικας
Αστικός Κώδικας
Συντομογραφία
ΑΚ
Άρθρο
2035
Δείτε το άρθρο→
ΑΚ Άρθρο 1826
Αστικός Κώδικας
Σχετικότητα: 88.7%
Κείμενο Άρθρου
ΑΚ Άρθρο 1826: Διαδοχή ή προσαύξηση στη νόμιμη μοίρα Αν κάποιος μεριδούχος ολικά ή μερικά αποκληρώθηκε νόμιμα ή παραιτήθηκε από το δικαίωμα της νόμιμης μοίρας ή λόγω αναξιότητας εξέπεσε, το δικαίωμα της νόμιμης μοίρας ασκούν οι μεριδούχοι που έρχονται στη θέση του κατά τη σειρά της εξ αδιαθέτου διαδοχής.
Κώδικας
Αστικός Κώδικας
Συντομογραφία
ΑΚ
Άρθρο
1826
Δείτε το άρθρο→
ΑΚ Άρθρο 1894
Αστικός Κώδικας
Σχετικότητα: 88.2%
Κείμενο Άρθρου
ΑΚ Άρθρο 1894: Εφόσον με τη νέμηση έχει προσβληθεί η νόμιμη μοίρα κατιόντος, εφαρμόζεται η διάταξη του άρθρου 1827.
Κώδικας
Αστικός Κώδικας
Συντομογραφία
ΑΚ
Άρθρο
1894
Δείτε το άρθρο→
ΑΚ Άρθρο 1830
Αστικός Κώδικας
Σχετικότητα: 87.5%
Κείμενο Άρθρου
ΑΚ Άρθρο 1830: Προσδιορισμός μερίδας Για τον προσδιορισμό της εξ αδιαθέτου μερίδας με βάση την οποία οφείλεται η νόμιμη μοίρα, συναριθμούνται όσοι έχουν αποκληρωθεί με τη διαθήκη, όσοι έχουν αποποιηθεί την κληρονομία και όσοι έχουν κηρυχθεί ανάξιοι να κληρονομήσουν.
Κώδικας
Αστικός Κώδικας
Συντομογραφία
ΑΚ
Άρθρο
1830
Δείτε το άρθρο→
ΕισΝΑΚ Άρθρο 117
Εισαγωγικός Νόμος Αστικού Κώδικα
Σχετικότητα: 87.4%
Κείμενο Άρθρου
ΕισΝΑΚ Άρθρο 117: Σε περίπτωση χρηματικής κατάθεσης σε κοινό λογαριασμό του νόμου 5638 της 31 Αυγούστου/7 Σεπτεμβρίου 1932 "περί καταθέσεως εις κοινόν λογαριασμόν" η κατάθεση, αν με αυτήν πραγματοποιήθηκε δωρεά, κρίνεται ως προς το δίκαιο της νόμιμης μοίρας ως δωρεά, εφόσον πρόκειται για κληρονομία καταθέτη που πέθανε μετά την εισαγωγή του Αστικού Κώδικα.
Κώδικας
Εισαγωγικός Νόμος Αστικού Κώδικα
Συντομογραφία
ΕισΝΑΚ
Άρθρο
117
Τροποποίηση
23/02/1946
Δείτε το άρθρο→
ΑΚ Άρθρο 1828
Αστικός Κώδικας
Σχετικότητα: 87.4%
Κείμενο Άρθρου
ΑΚ Άρθρο 1828: Κληροδοσία στο μεριδούχο Αν στο μεριδούχο καταλείφθηκε κληροδοσία, μπορεί να την αποποιηθεί και να ασκήσει ολόκληρο το δικαίωμά του στη νόμιμη μοίρα. Αν δεν αποποιηθεί την κληροδοσία, ασκεί το δικαίωμα της νόμιμης μοίρας για το μέρος που λείπει. Εκείνος που βαρύνεται με την κληροδοσία δικαιούται να τάξει στο μεριδούχο εύλογη προθεσμία για να την αποποιηθεί. Αν η προθεσμία περάσει άπρακτη, το δικαίωμα αποποίησης χάνεται.
Κώδικας
Αστικός Κώδικας
Συντομογραφία
ΑΚ
Άρθρο
1828
Δείτε το άρθρο→
ΑΚ Άρθρο 1522
Αστικός Κώδικας
Σχετικότητα: 86.9%
Κείμενο Άρθρου
ΑΚ Άρθρο 1522: Ο διαθέτης ή ο δωρητής μπορούν να ορίσουν τον τρόπο, με τον οποίο θα διοικηθούν τα περιουσιακά στοιχεία που άφησαν ή έδωσαν στο τέκνο. Παρέκκλιση επιτρέπεται, στην περίπτωση της δωρεάς, εφόσον ο δωρητής συναινεί σ' αυτήν. Αν ο δωρητής δεν ζει ή αρνείται να συναινέσει ή η συναίνεσή του δεν είναι εφικτή, καθώς και στις περιπτώσεις των επιδόσεων με διάταξη τελευταίας βούλησης, η παρέκκλιση επιτρέπεται μόνο με άδεια του δικαστηρίου και εφόσον επιβάλλεται από το συμφέρον του τέκνου.
Κώδικας
Αστικός Κώδικας
Συντομογραφία
ΑΚ
Άρθρο
1522
Δείτε το άρθρο→
ΑΚ Άρθρο 1893
Αστικός Κώδικας
Σχετικότητα: 86.8%
Κείμενο Άρθρου
ΑΚ Άρθρο 1893: Η νέμηση στην οποία έχει παραλειφθεί μεριδούχος κατιών είναι άκυρη ως προς αυτόν κατά το ποσοστό της νόμιμης μοίρας.
Κώδικας
Αστικός Κώδικας
Συντομογραφία
ΑΚ
Άρθρο
1893
Δείτε το άρθρο→
ΑΚ Άρθρο 1829
Αστικός Κώδικας
Σχετικότητα: 86.7%
Κείμενο Άρθρου
ΑΚ Άρθρο 1829: Περιορισμοί της νόμιμης μοίρας Κάθε περιορισμός του μεριδούχου από τη διαθήκη, όσο βαρύνει τη νόμιμη μοίρα, θεωρείται σαν να μην έχει γραφεί.
Κώδικας
Αστικός Κώδικας
Συντομογραφία
ΑΚ
Άρθρο
1829
Δείτε το άρθρο→
ΑΚ Άρθρο 496
Αστικός Κώδικας
Σχετικότητα: 86.7%
Κείμενο Άρθρου
ΑΚ Άρθρο 496: Έννοια Η παροχή σε κάποιον ενός περιουσιακού αντικειμένου αποτελεί δωρεά, αν γίνεται κατά τη συμφωνία των μερών χωρίς αντάλλαγμα.
Κώδικας
Αστικός Κώδικας
Συντομογραφία
ΑΚ
Άρθρο
496
Δείτε το άρθρο→
ΑΚ Άρθρο 2032
Αστικός Κώδικας
Σχετικότητα: 86.3%
Κείμενο Άρθρου
ΑΚ Άρθρο 2032: Έννοια Αν δωρεά συμφωνηθεί με την αναβλητική αίρεση αν προαποβιώσει ο δωρητής ή αν πεθάνουν συγχρόνως και οι δύο συμβαλλόμενοι, χωρίς να έχει στο μεταξύ ο δωρεοδόχος την απόλαυση των αντικειμένων που δωρίζονται (δωρεά αιτία θανάτου), εφαρμόζονται οι διατάξεις για τις δωρεές, εφόσον ο νόμος δεν ορίζει διαφορετικά.
Κώδικας
Αστικός Κώδικας
Συντομογραφία
ΑΚ
Άρθρο
2032
Δείτε το άρθρο→
ΑΚ Άρθρο 18
Αστικός Κώδικας
Σχετικότητα: 86.3%
Κείμενο Άρθρου
ΑΚ Άρθρο 18: Σχέσεις γονέων και τέκνου "Οι σχέσεις μεταξύ γονέων και τέκνου ρυθμίζεται κατά σειρά: 1. από το δίκαιο της τελευταίας κοινής ιθαγένειάς τους. 2. από το δίκαιο της τελευταίας κοινής συνήθους διαμονής τους. 3. από το δίκαιο της ιθαγένειας του τέκνου".
Κώδικας
Αστικός Κώδικας
Συντομογραφία
ΑΚ
Άρθρο
18
Δείτε το άρθρο→
ΑΚ Άρθρο 1521
Αστικός Κώδικας
Σχετικότητα: 86.0%
Κείμενο Άρθρου
ΑΚ Άρθρο 1521: Περιουσία του τέκνου από διαθήκη ή δωρεά "Η διοίκηση των γονέων δεν εκτείνεται και στα περιουσιακά στοιχεία που περιέρχονται στο τέκνο από διάταξη τελευταίας βούλησης, ή από δωρεά με τον όρο να μην έχουν τη διοίκησή τους οι γονείς". Αν ο διαθέτης ή ο δωρητής δεν ορίσει το πρόσωπο που θα έχει τη διοίκηση αυτών των περιουσιακών στοιχείων, το δικαστήριο διορίζει ειδικό επίτροπο. Αν στη διάταξη της τελευταίας βούλησης ή στη δωρεά ορίζεται να μην έχει τη διοίκηση ο ένας από τους γονείς, η διοίκηση ανήκει, σε περίπτωση αμφιβολίας, στον άλλο γονέα, ο οποίος και αντιπροσωπεύει το τέκνο μόνος του στις σχετικές δίκες ή δικαιοπραξίες.
Κώδικας
Αστικός Κώδικας
Συντομογραφία
ΑΚ
Άρθρο
1521
Τροποποίηση
30/12/1996
Δείτε το άρθρο→
ΑΚ Άρθρο 20
Αστικός Κώδικας
Σχετικότητα: 85.8%
Κείμενο Άρθρου
ΑΚ Άρθρο 20: "Οι σχέσεις πατέρα και τέκνου, που γεννήθηκε χωρίς γάμο των γονέων του, ρυθμίζονται κατά σειρά: 1. από το δίκαιο της τελευταίας κοινής ιθαγένειάς τους. 2. από το δίκαιο της τελευταίας κοινής συνήθους διαμονής τους. 3. από το δίκαιο της ιθαγένειας του πατέρα".
Κώδικας
Αστικός Κώδικας
Συντομογραφία
ΑΚ
Άρθρο
20
Δείτε το άρθρο→
ΑΚ Άρθρο 1527
Αστικός Κώδικας
Σχετικότητα: 85.4%
Κείμενο Άρθρου
ΑΚ Άρθρο 1527: Η κληρονομία που επάγεται στο ανήλικο τέκνο θεωρείται ότι γίνεται αποδεκτή πάντοτε με το ευεργέτημα της απογραφής, και το τέκνο, με την επιφύλαξη των διατάξεων του άρθρου 1912, δεν εκπίπτει από το ευεργέτημα αυτό. Τρίτοι, που έχουν έννομο συμφέρον, μπορούν να αξιώσουν από το γονέα, ο οποίος έχει τη διοίκηση, να συντάξει απογραφή μέσα σε τέσσερις μήνες το βραδύτερο.
Κώδικας
Αστικός Κώδικας
Συντομογραφία
ΑΚ
Άρθρο
1527
Δείτε το άρθρο→
ΑΚ Άρθρο 502
Αστικός Κώδικας
Σχετικότητα: 85.4%
Κείμενο Άρθρου
ΑΚ Άρθρο 502: Δωρεά κατά περιοδικές παροχές Αν η δωρεά συνίσταται σε περιοδικές παροχές, ο θάνατος του δωρητή συνεπάγεται την απόσβεση της υποχρέωσής του, εφόσον δεν συμφωνήθηκε διαφορετικά.
Κώδικας
Αστικός Κώδικας
Συντομογραφία
ΑΚ
Άρθρο
502
Δείτε το άρθρο→
ΑΚ Άρθρο 288
Αστικός Κώδικας
Σχετικότητα: 85.2%
Κείμενο Άρθρου
ΑΚ Άρθρο 288: Ο οφειλέτης έχει υποχρέωση να εκπληρώσει την παροχή όπως απαιτεί η καλή πίστη, αφού ληφθούν υπόψη και τα συναλλακτικά ήθη.
Κώδικας
Αστικός Κώδικας
Συντομογραφία
ΑΚ
Άρθρο
288
Δείτε το άρθρο→
ΕισΝΑΚ Άρθρο 101
Εισαγωγικός Νόμος Αστικού Κώδικα
Σχετικότητα: 84.1%
Κείμενο Άρθρου
ΕισΝΑΚ Άρθρο 101: Εξακολουθεί να ισχύει και μετά την εισαγωγή του Αστικού Κώδικα ο αν. νόμος 2039 της 19/24 Οκτωβρίου 1939 "περί τροποποιήσεως, συμπληρώσεως και κωδικοποιήσεως των νόμων περί εκκαθαρίσεως και διοικήσεως των εις το Κράτος και υπέρ κοινωφελών σκοπών καταλειπομένων κληρονομιών, κληροδοσιών και δωρεών".
Κώδικας
Εισαγωγικός Νόμος Αστικού Κώδικα
Συντομογραφία
ΕισΝΑΚ
Άρθρο
101
Τροποποίηση
23/02/1946
Δείτε το άρθρο→
ΑΚ Άρθρο 1528
Αστικός Κώδικας
Σχετικότητα: 84.0%
Κείμενο Άρθρου
ΑΚ Άρθρο 1528: Σχετική ακυρότητα Είναι άκυρες οι πράξεις των γονέων που γίνονται κατά παράβαση των άρθρων 1524 έως 1526. Την ακυρότητα προτείνουν ο πατέρας, η μητέρα, το τέκνο και οι καθολικοί ή ειδικοί διάδοχοί του.
Κώδικας
Αστικός Κώδικας
Συντομογραφία
ΑΚ
Άρθρο
1528
Δείτε το άρθρο→
ΑΚ Άρθρο 1984
Αστικός Κώδικας
Σχετικότητα: 83.9%
Κείμενο Άρθρου
ΑΚ Άρθρο 1984: Κληροδοσία ξένου πράγματος Η κληροδοσία ορισμένου αντικειμένου, που δεν ανήκει στην κληρονομία κατά το θάνατο του διαθέτη, είναι άκυρη εκτός αν συνάγεται ότι γίνεται και για την περίπτωση που το αντικείμενο αυτό δεν ανήκει στην κληρονομία. Θεωρείται ότι δεν ανήκει στην κληρονομία κα ι εκείνο το αντικείμενο, που ο διαθέτης έχει υποχρέωση να μεταβιβάσει σε άλλον. Αν ο διαθέτης κατά το θάνατό του είχε μόνο τη νομή του αντικειμένου που κληροδοτήθηκε, σε περίπτωση αμφιβολίας η κληροδοσία περιλαμβάνει τη νομή. Αν ο διαθέτης έχει δικαίωμα να απαιτήσει από τρίτον το αντικείμενο που κληροδοτήθηκε, σε περίπτωση αμφιβολίας λογίζεται ότι κληροδοτήθηκε η απαίτηση αυτή. Το ίδιο ισχύει και όταν ο διαθέτης έχει δικαίωμα να απαιτήσει αποζημίωση για την απώλεια ή την αφαίρεση που επήλθε μετά τη διάταξη της κληροδοσίας.
Κώδικας
Αστικός Κώδικας
Συντομογραφία
ΑΚ
Άρθρο
1984
Δείτε το άρθρο→
ΚΠολΔ Άρθρο 30
Κώδικας Πολιτικής Δικονομίας
Σχετικότητα: 83.6%
Κείμενο Άρθρου
ΚΠολΔ Άρθρο 30: 1. Διαφορές που αφορούν την αναγνώριση κληρονομικού δικαιώματος ή διανομή κληρονομίας, απαιτήσεις του κληρονόμου εναντίον του νομέα ή του κατόχου της κληρονομίας, απαιτήσεις από κληροδοτήματα ή απαιτήσεις από άλλες διατάξεις αιτία θανάτου ή απαιτήσεις από νόμιμη μοίρα ή απαιτήσεις εναντίον εκτελεστών διαθήκης για την εκτέλεση των διατάξεών της, υπάγονται στην αποκλειστική αρμοδιότητα του δικαστηρίου, στην περιφέρεια του οποίου ο κληρονομούμενος, όταν πέθανε, είχε την κατοικία του και, αν δεν είχε κατοικία, τη διαμονή του. 2. Απαιτήσεις μεταξύ των κληρονόμων έως τη διανομή της κληρονομίας, απαιτήσεις τρίτων εξαιτίας χρεών του κληρονομουμένου ή της κληρονομίας, καθώς και εμπράγματες απαιτήσεις για κινητά που δεν περιλαμβάνονται στην παρ. 1 υπάγονται, για δύο χρόνια από το θάνατο του κληρονομουμένου, στην αποκλειστική αρμοδιότητα του δικαστηρίου, στην περιφέρεια του οποίου είχε αυτός την κατοικία του, και, αν δεν είχε κατοικία, τη διαμονή του.
Κώδικας
Κώδικας Πολιτικής Δικονομίας
Συντομογραφία
ΚΠολΔ
Άρθρο
30
Δείτε το άρθρο→
ΑΚ Άρθρο 1813
Αστικός Κώδικας
Σχετικότητα: 83.6%
Κείμενο Άρθρου
ΑΚ Άρθρο 1813: Πρώτη τάξη Ως κληρονόμοι εξ αδιαθέτου στην πρώτη τάξη καλούνται οι κατιόντες του κληρονομουμένου. Ο πλησιέστερος απ' αυτούς αποκλείει τον απώτερο της ίδιας ρίζας. Στη θέση κατιόντος που δεν ζει κατά την επαγωγή υπεισέρχονται οι κατιόντες που μέσω αυτού συνδέονται με συγγένεια με τον κληρονομούμενο (διαδοχή κατά ρίζες). Τα τέκνα κληρονομούν κατ' ισομοιρία.
Κώδικας
Αστικός Κώδικας
Συντομογραφία
ΑΚ
Άρθρο
1813
Δείτε το άρθρο→
ΑΚ Άρθρο 499
Αστικός Κώδικας
Σχετικότητα: 83.6%
Κείμενο Άρθρου
ΑΚ Άρθρο 499: Ευθύνη του δωρητή Ο δωρητής ευθύνεται μόνο για δόλο και βαριά αμέλεια. Για πραγματικά και νομικά ελαττώματα του αντικειμένου της δωρεάς ο δωρητής ευθύνεται μόνο αν υποσχέθηκε πως δεν υπάρχουν τέτοια ελαττώματα ή αν τα απέκρυψε με δόλο.
Κώδικας
Αστικός Κώδικας
Συντομογραφία
ΑΚ
Άρθρο
499
Δείτε το άρθρο→
ΑΚ Άρθρο 510
Αστικός Κώδικας
Σχετικότητα: 83.5%
Κείμενο Άρθρου
ΑΚ Άρθρο 510: Η ανάκληση αποκλείεται, αν ο δωρητής έδωσε συγγνώμη στο δωρεοδόχο ή αν πέρασε ένα έτος αφότου ο δωρητής, έχοντας δικαίωμα να ανακαλέσει, πληροφορήθηκε το λόγο της ανάκλησης. Δεν επιτρέπεται ανάκληση ύστερα από το θάνατο του δωρεοδόχου.
Κώδικας
Αστικός Κώδικας
Συντομογραφία
ΑΚ
Άρθρο
510
Δείτε το άρθρο→
ΑΚ Άρθρο 22
Αστικός Κώδικας
Σχετικότητα: 83.4%
Κείμενο Άρθρου
ΑΚ Άρθρο 22: Εξομοίωση προς τέκνο γεννημένο σε γάμο "Η εξομοίωση τέκνου γεννημένου χωρίς γάμο των γονέων του με επιγενόμενο μεταξύ τους γάμο, προς τέκνο γεννημένο σε γάμο, ρυθμίζεται από το δίκαιο που διέπει τις προσωπικές σχέσεις των συζύγων αμέσως μετά την τέλεση του γάμου. Η εξομοίωση με πράξη της αρχής ρυθμίζεται από το δίκαιο της ιθαγένειας του πατέρα κατά το χρόνο της πράξης ή, αν αυτή επιχειρείται μετά το θάνατο του πατέρα, κατά το χρόνο του θανάτου του".
Κώδικας
Αστικός Κώδικας
Συντομογραφία
ΑΚ
Άρθρο
22
Δείτε το άρθρο→
ΑΚ Άρθρο 1625
Αστικός Κώδικας
Σχετικότητα: 83.3%
Κείμενο Άρθρου
ΑΚ Άρθρο 1625: Κληρονομία ή κληροδοσία που επάγεται στον ανήλικο Ο επίτροπος, χωρίς τη γνωμοδότηση του εποπτικού συμβουλίου και την άδεια του δικαστηρίου, δεν έχει το δικαίωμα στο όνομα του ανηλίκου: 1. να αποποιείται κληρονομία ή να παραιτείται από τη νόμιμη μοίρα κληρονομίας που επάγεται στον ανήλικο. 2. να αποδέχεται κληροδοσία ή δωρεά που συνεπάγεται βάρη. 3. να αποποιείται κληροδοσία που περιέρχεται στον ανήλικο. Όσον αφορά την αποδοχή κληρονομίας, η οποία επάγεται στον ανήλικο, έχει ανάλογη εφαρμογή η διάταξη του άρθρου 1527.
Κώδικας
Αστικός Κώδικας
Συντομογραφία
ΑΚ
Άρθρο
1625
Τροποποίηση
30/12/1996
Δείτε το άρθρο→
ΑΚ Άρθρο 1516
Αστικός Κώδικας
Σχετικότητα: 83.3%
Κείμενο Άρθρου
ΑΚ Άρθρο 1516: Πράξεις από τον ένα γονέα Ο καθένας από τους γονείς επιχειρεί και μόνος του πράξεις αναφερόμενες στην άσκηση της γονικής μέριμνας: 1. Όταν πρόκειται για συνήθεις πράξεις επιμέλειας του προσώπου του τέκνου ή για την τρέχουσα διαχείριση της περιουσίας του ή για πράξεις που έχουν επείγοντα χαρακτήρα. 2. Όταν πρόκειται για τη λήψη δήλωσης της βούλησης που είναι απευθυντέα προς το τέκνο. Στις περιπτώσεις διακοπής της συμβίωσης των γονέων, διαζυγίου ή ακύρωσης του γάμου τους, καθώς και όταν πρόκειται για τέκνο γεννημένο χωρίς γάμο των γονέων του, κάθε ένας από τους γονείς μπορεί να ασκεί τις αξιώσεις διατροφής που έχει το τέκνο κατά του άλλου γονέα ή τρίτου..
Κώδικας
Αστικός Κώδικας
Συντομογραφία
ΑΚ
Άρθρο
1516
Τροποποίηση
16/09/2021
Δείτε το άρθρο→
ΑΚ Άρθρο 1713
Αστικός Κώδικας
Σχετικότητα: 82.9%
Κείμενο Άρθρου
ΑΚ Άρθρο 1713: Ο κληρονομούμενος μπορεί με διαθήκη, χωρίς να εγκαταστήσει σ' αυτήν κληρονόμο, να αποκλείσει από την εξ αδιαθέτου διαδοχή ορισμένο συγγενή ή το σύζυγο, με την επιφύλαξη των διατάξεων για τη νόμιμη μοίρα.
Κώδικας
Αστικός Κώδικας
Συντομογραφία
ΑΚ
Άρθρο
1713
Δείτε το άρθρο→
ΑΚ Άρθρο 1348
Αστικός Κώδικας
Σχετικότητα: 82.4%
Κείμενο Άρθρου
ΑΚ Άρθρο 1348: Συνέπειες της λύσης Αν ο γάμος ματαιώθηκε, καθένας από τους μνηστευμένους έχει δικαίωμα να απαιτήσει από τον άλλο, κατά τις διατάξεις για τον αδικαιολόγητο πλουτισμό, καθετί που του έδωσε ως δωρεά ή ως σύμβολο της μνηστείας. Αν ο ένας από τους μνηστευμένους πεθάνει, θεωρείται, σε περίπτωση αμφιβολίας, πως έχει αποκλειστεί η αναζήτηση όσων είχαν δοθεί.
Κώδικας
Αστικός Κώδικας
Συντομογραφία
ΑΚ
Άρθρο
1348
Δείτε το άρθρο→
ΑΚ Άρθρο 1832
Αστικός Κώδικας
Σχετικότητα: 82.1%
Κείμενο Άρθρου
ΑΚ Άρθρο 1832: Αποτίμηση της κληρονομίας Η αξία της κληρονομίας, εφόσον είναι αναγκαίο, βρίσκεται με εκτίμηση. Η εκτίμηση από τον κληρονομούμενο δεν είναι υποχρεωτική. Δικαιώματα και υποχρεώσεις της κληρονομίας που εξαρτώνται από αναβλητική αίρεση δεν υπολογίζονται κατά την εκτίμηση, και όσα εξαρτώνται από διαλυτική αίρεση υπολογίζονται χωρίς την αίρεση. Αν η αίρεση πληρωθεί, γίνεται η εξίσωση που αρμόζει προς την κατάσταση που άλλαξε. Για αβέβαια ή επισφαλή δικαιώματα, καθώς και για αμφίβολες υποχρεώσεις της κληρονομίας, ισχύει ό,τι και γι' αυτά που εξαρτώνται από αναβλητική αίρεση.
Κώδικας
Αστικός Κώδικας
Συντομογραφία
ΑΚ
Άρθρο
1832
Δείτε το άρθρο→
ΑΚ Άρθρο 1845
Αστικός Κώδικας
Σχετικότητα: 81.9%
Κείμενο Άρθρου
ΑΚ Άρθρο 1845: Αποκλήρωση για λόγους πρόνοιας Αν ο μεριδούχος κατιών ζει βίο άσωτο ή είναι καταχρεωμένος, ο διαθέτης μπορεί είτε να διατάξει με τη διαθήκη να περιέλθει η νόμιμη μοίρα του στους κατιόντες του μεριδούχου κατ' αναλογία προς τις εξ αδιαθέτου μερίδες τους, είτε να ορίσει εκτελεστή για να τη διοικεί είτε και τα δύο. Στη διαθήκη πρέπει να αναφέρεται ο λόγος και να λαμβάνεται πρόνοια για τη συντήρηση του μεριδούχου. Εκείνος που επικαλείται τη διάταξη της διαθήκης οφείλει να αποδείξει το λόγο της. ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΚΤΟ ΑΠΟΔΟΧΗ ΚΑΙ ΑΠΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑΣ Η διάταξη δεν ισχύει, αν κατά το θάνατο του διαθέτη έπαψε να υπάρχει ο λόγος της.
Κώδικας
Αστικός Κώδικας
Συντομογραφία
ΑΚ
Άρθρο
1845
Δείτε το άρθρο→
ΑΚ Άρθρο 1510
Αστικός Κώδικας
Σχετικότητα: 81.7%
Κείμενο Άρθρου
ΑΚ Άρθρο 1510: Γονική μέριμνα «Η μέριμνα για το ανήλικο τέκνο είναι καθήκον και δικαίωμα των γονέων (γονική μέριμνα), οι οποίοι την ασκούν από κοινού και εξίσου.». Η γονική μέριμνα περιλαμβάνει την επιμέλεια του προσώπου, τη διοίκηση της περιουσίας και την εκπροσώπηση του τέκνου σε κάθε υπόθεση ή δικαιοπραξία ή δίκη, που αφορούν το πρόσωπο ή την περιουσία του. Σε περίπτωση που η γονική μέριμνα παύει λόγω θανάτου, κήρυξης σε αφάνεια ή έκπτωσης του ενός γονέα, η γονική μέριμνα ανήκει αποκλειστικά στον άλλο. Αν ο ένας από τους γονείς αδυνατεί να ασκήσει τη γονική μέριμνα για πραγματικούς λόγους ή γιατί είναι ανίκανος ή περιορισμένα ικανός για δικαιοπραξία, την ασκεί μόνος ο άλλος γονέας. Η επιμέλεια όμως του προσώπου του τέκνου ασκείται και από τον ανήλικο γονέα.
Κώδικας
Αστικός Κώδικας
Συντομογραφία
ΑΚ
Άρθρο
1510
Τροποποίηση
21/05/2021
Δείτε το άρθρο→
ΑΚ Άρθρο 1872
Αστικός Κώδικας
Σχετικότητα: 81.7%
Κείμενο Άρθρου
ΑΚ Άρθρο 1872: Αντικείμενο Ως αντικείμενα της κληρονομίας κατά το προηγούμενο άρθρο θεωρούνται επίσης και: 1. εκείνα στα οποία ο κληρονομούμενος κατά το χρόνο του θανάτου του είχε δικαίωμα νομής ή κατοχής, ακόμη και αν είχε αποβληθεί όταν ζούσε. 2. καθετί που ο νομέας κληρονομίας αποκτά με δικαιοπραξία χρησιμοποιώντας κληρονομιαία μέσα. Όταν ο κληρονόμος λάβει εκείνο που προέρχεται από τέτοια δικαιοπραξία, η δικαιοπραξία αυτή, αν ήταν ανίσχυρη, κυρώνεται.
Κώδικας
Αστικός Κώδικας
Συντομογραφία
ΑΚ
Άρθρο
1872
Δείτε το άρθρο→
ΑΚ Άρθρο 1816
Αστικός Κώδικας
Σχετικότητα: 81.7%
Κείμενο Άρθρου
ΑΚ Άρθρο 1816: Τ ρίτη τάξη Τρίτη τάξη Στην τρίτη τάξη καλούνται οι παππούδες και οι γιαγιάδες του κληρονομουμένου και από τους κατιόντες τους τα τέκνα και οι έγγονοι. Αν κατά την επαγωγή ζουν οι παππούδες και οι γιαγιάδες και των δύο γραμμών, κληρονομούν μόνο αυτοί κατ' ισομοιρία. Αν κατά την επαγωγή δεν ζει ο παππούς ή η γιαγιά από την πατρική ή τη μητρική γραμμή, στη θέση εκείνου που έχει πεθάνει υπεισέρχονται τα τέκνα και οι εγγονοί του. Αν δεν υπάρχουν τέκνα και έγγονοι, ημερίδα αυτού που έχει πεθάνει περιέρχεται στον παππού ή τη γιαγιά, της ίδιας γραμμής και, αν δεν υπάρχει, στα τέκνα και στους εγγόνους του. Αν κατά την επαγωγή δεν ζουν ο παππούς και η γιαγιά, είτε από την πατρική είτε από τη μητρική γραμμή και δεν υπάρχουν τέκνα και έγγονοι αυτών που έχουν πεθάνει, κληρονομούν μόνο ο παππούς ή η γιαγιά ή τα τέκνα και οι έγγονοί τους από την άλλη γραμμή. Τα τέκνα κληρονομούν κατ' ισομοιρία και αποκλείουν τους εγγόνους της ίδιας ρίζας. Οι έγγονοι κληρονομούν κατά ρίζες.
Κώδικας
Αστικός Κώδικας
Συντομογραφία
ΑΚ
Άρθρο
1816
Δείτε το άρθρο→
ΑΚ Άρθρο 1814
Αστικός Κώδικας
Σχετικότητα: 81.6%
Κείμενο Άρθρου
ΑΚ Άρθρο 1814: Δεύτερη τάξη Στη δεύτερη τάξη καλούνται μαζί οι γονείς του κληρονομουμένου, οι αδελφοί, καθώς και τέκνα και έγγονοι αδελφών που έχουν πεθάνει πριν απ' αυτόν. Οι γονείς και οι αδελφοί κληρονομούν κατ' ισομοιρία και τα τέκνα ή οι έγγονοι αδελφών που έχουν πεθάνει πριν από τον κληρονομούμενο κληρονομούν κατά ρίζες. Τα τέκνα αδελφού του κληρονομουμένου που έχει πεθάνει πριν απ' αυτόν αποκλείουν τους εγγόνους της ίδιας ρίζας.
Κώδικας
Αστικός Κώδικας
Συντομογραφία
ΑΚ
Άρθρο
1814
Δείτε το άρθρο→
ΑΚ Άρθρο 1790
Αστικός Κώδικας
Σχετικότητα: 81.4%
Κείμενο Άρθρου
ΑΚ Άρθρο 1790: Διάταξη υπέρ "συγγενών" κλπ Αν ο διαθέτης χωρίς ειδικότερο προσδιορισμό μνημόνευσε στη διαθήκη τους "εξ αδιαθέτου" ή τους "νόμιμους" κληρονόμους του ή τους "συγγενείς" του, σε περίπτωση αμφιβολίας θεωρείται ότι έχουν τιμηθεί εκείνοι που καλούνται εξ αδιαθέτου κατά το χρόνο της επαγωγής, κατά την αναλογία της μερίδας τους.
Κώδικας
Αστικός Κώδικας
Συντομογραφία
ΑΚ
Άρθρο
1790
Δείτε το άρθρο→
ΑΚ Άρθρο 1541
Αστικός Κώδικας
Σχετικότητα: 81.4%
Κείμενο Άρθρου
ΑΚ Άρθρο 1541: Αν η γονική μέριμνα έπαυσε με το θάνατο ή την αφάνεια του τέκνου, οι γονείς έχουν υποχρέωση να φροντίζουν τις υποθέσεις που δεν επιδέχονται αναβολή, ώσπου να μπορέσουν να τις φροντίσουν οι κληρονόμοι.
Κώδικας
Αστικός Κώδικας
Συντομογραφία
ΑΚ
Άρθρο
1541
Δείτε το άρθρο→
ΑΚ Άρθρο 1480
Αστικός Κώδικας
Σχετικότητα: 81.1%
Κείμενο Άρθρου
ΑΚ Άρθρο 1480: Η αγωγή της μητέρας ασκείται κατά του πατέρα ή των κληρονόμων του. Η αγωγή του τέκνου ασκείται κατά του γονέα που δεν έχει προβεί στην αναγκαία για την εκούσια αναγνώριση δήλωση ή κατά των κληρονόμων του. Η αγωγή του πατέρα ή των γονέων του ασκείται κατά της μητέρας ή των κληρονόμων της.
Κώδικας
Αστικός Κώδικας
Συντομογραφία
ΑΚ
Άρθρο
1480
Δείτε το άρθρο→
ΑΚ Άρθρο 2034
Αστικός Κώδικας
Σχετικότητα: 81.1%
Κείμενο Άρθρου
ΑΚ Άρθρο 2034: Συμφωνία για το αμετάκλητο Αν η δωρεά αιτία θανάτου συμφωνήθηκε αμετάκλητη, ανακαλείται μόνο στις περιπτώσεις και με τον τρόπο που ανακαλείται κάθε άλλη δωρεά.
Κώδικας
Αστικός Κώδικας
Συντομογραφία
ΑΚ
Άρθρο
2034
Δείτε το άρθρο→
ΑΚ Άρθρο 1711
Αστικός Κώδικας
Σχετικότητα: 80.7%
Κείμενο Άρθρου
ΑΚ Άρθρο 1711: Ύπαρξη κληρονόμου "Κληρονόμος μπορεί να γίνει εκείνος που κατά το χρόνο της επαγωγής βρίσκεται στη ζωή ή έχει τουλάχιστον συλληφθεί. Κληρονόμος μπορεί να γίνει και το τέκνο που γεννήθηκε ύστερα από μεταθανάτια τεχνητή γονιμοποίηση. Χρόνος της επαγωγής είναι ο χρόνος θανάτου του κληρονομουμένου."
Κώδικας
Αστικός Κώδικας
Συντομογραφία
ΑΚ
Άρθρο
1711
Τροποποίηση
23/12/2002
Δείτε το άρθρο→
ΑΚ Άρθρο 1839
Αστικός Κώδικας
Σχετικότητα: 80.7%
Κείμενο Άρθρου
ΑΚ Άρθρο 1839: Αποκλήρωση Ο διαθέτης μπορεί για ορισμένους λόγους, που αναφέρονται στο νόμο, να στερήσει το μεριδούχο από τη νόμιμη μοίρα (αποκλήρωση). Η αποκλήρωση γίνεται με διάταξη τελευταίας βούλησης.
Κώδικας
Αστικός Κώδικας
Συντομογραφία
ΑΚ
Άρθρο
1839
Δείτε το άρθρο→
ΚΠολΔ Άρθρο 681Β
Κώδικας Πολιτικής Δικονομίας
Σχετικότητα: 80.5%
Κείμενο Άρθρου
ΚΠολΔ Άρθρο 681Β: 1. Με την ειδική διαδικασία των άρθρων 666 παρ. 1, 667, 670, 671 παρ. 1 έως 3 και 672 έως 676 δικάζονται οι διαφορές που αφορούν: α) Τον καθορισμό, τη μείωση ή την αύξηση της συνεισφοράς του καθενός από τους συζύγους για τις ανάγκες της οικογένειας, της διατροφής που οφείλεται λόγω γάμου, διαζυγίου ή συγγένειας, των δαπανών τοκετού και της διατροφής της άγαμης μητέρας, καθώς και της διατροφής της μητέρας από την κληρονομική μερίδα που έχει επαχθεί στο τέκνο που αυτή κυοφορεί, «β) την άσκηση ή αφαίρεση της γονικής μέριμνας αναφορικά με το τέκνο κατά τη διάρκεια του γάμου και σε περίπτωση διαζυγίου ή ακύρωση του γάμου ή όταν πρόκειται για τέκνο χωρίς γάμο των γονέων του, τη διαφωνία των γονέων κατά την κοινή άσκηση από αυτούς της γονικής μέριμνας, καθώς και την επικοινωνία των γονέων και των υπολοίπων ανιόντων με το τέκνο». γ)* τη ρύθμιση της χρήσης της οικογενειακής στέγης και της κατανομής των κινητών μεταξύ συζύγων. 2. Οι διαφορές της πρώτης παραγράφου, αν ενωθούν με οποιαδήποτε από τις διαφορές των άρθρων 592 παράγρ. 1 ή 614 παράγρ. 1, μπορεί να εισάγονται, και στα «μονομελή» πρωτοδικεία και να δικάζονται με την ειδική διαδικασία των άρθρων 593 έως 612 ή 616 έως 622. 3. Η ανταγωγή συνεκδικάζεται με την αγωγή, είτε παρίσταται ο ενάγων είτε ερημοδικεί, μόνο αν πέντε τουλάχιστον εργάσιμες ημέρες πριν από τη συζήτηση στο ακροατήριο, κοινοποιήθηκε στον ενάγοντα το σχετικό δικόγραφο ή κατατέθηκαν οι προτάσεις που περιέχουν την ανταγωγή και αυτό βεβαιώνεται σύμφωνα με το άρθρο 237 παρ. 1.
Κώδικας
Κώδικας Πολιτικής Δικονομίας
Συντομογραφία
ΚΠολΔ
Άρθρο
681Β
Τροποποίηση
02/04/2012
Δείτε το άρθρο→
ΑΚ Άρθρο 1930
Αστικός Κώδικας
Σχετικότητα: 80.4%
Κείμενο Άρθρου
ΑΚ Άρθρο 1930: Αν ο διαθέτης εγκατέστησε κληρονόμο και όρισε η κληρονομία ή ποσοστό της να διατηρηθεί στην οικογένεια του κληρονόμου, με την επιφύλαξη της διάταξης του άρθρου 1923 παρ. 2 θεωρούνται σε περίπτωση αμφιβολίας καταπιστευματοδόχοι μετά το θάνατο του εγκαταστάτ ου όλα τα πρόσωπα που θα κληρονομούσαν εξ αδιαθέτου τον κληρονόμο. Για άλλους απώτερους συγγενείς του κληρονόμου δεν ισχύει το οικογενειακό καταπίστευμα.
Κώδικας
Αστικός Κώδικας
Συντομογραφία
ΑΚ
Άρθρο
1930
Δείτε το άρθρο→
ΑΚ Άρθρο 1474
Αστικός Κώδικας
Σχετικότητα: 80.3%
Κείμενο Άρθρου
ΑΚ Άρθρο 1474: Αν το τέκνο δεν ζει κατά την τέλεση του γάμου των γονέων του, δεν θίγεται η επέλευση των αποτελεσμάτων του πρώτου εδαφίου του προηγούμενου άρθρου ως προς τους κατιόντες του.
Κώδικας
Αστικός Κώδικας
Συντομογραφία
ΑΚ
Άρθρο
1474
Δείτε το άρθρο→
ΑΚ Άρθρο 1800
Αστικός Κώδικας
Σχετικότητα: 79.7%
Κείμενο Άρθρου
ΑΚ Άρθρο 1800: Ιδιότητα του τιμωμένου Αν ο διαθέτης άφησε στον τιμώμενο ολόκληρη την περιουσία του ή ποσοστό της, ο τιμώμενος θεωρείται ότι έχει εγκατασταθεί ως κληρονόμος, ακόμη και αν δεν ονομάστηκε κληρονόμος. Αν έχουν αφεθεί μόνο ειδικά αντικείμενα στον τιμώμενο, σε περίπτωση αμφιβολίας θεωρείται κληροδόχος, ακόμη και αν ονομάστηκε κληρονόμος.
Κώδικας
Αστικός Κώδικας
Συντομογραφία
ΑΚ
Άρθρο
1800
Δείτε το άρθρο→
ΑΚ Άρθρο 1538
Αστικός Κώδικας
Σχετικότητα: 79.4%
Κείμενο Άρθρου
ΑΚ Άρθρο 1538: Παύση της γονικής μέριμνας Η γονική μέριμνα παύει στο σύνολό της, ως προς τον ένα γονέα, αν αυτός εκπέσει σύμφωνα με το προηγούμενο άρθρο ή πεθάνει ή κηρυχθεί σε αφάνεια, και ως προς τους δύο γονείς αν το τέκνο ενηλικιωθεί ή πεθάνει ή κηρυχθεί σε αφάνεια.
Κώδικας
Αστικός Κώδικας
Συντομογραφία
ΑΚ
Άρθρο
1538
Δείτε το άρθρο→
ΑΚ Άρθρο 1805
Αστικός Κώδικας
Σχετικότητα: 79.4%
Κείμενο Άρθρου
ΑΚ Άρθρο 1805: Εγκαταστάσεις με προσδιορισμό και χωρίς προσδιορισμό μερών Αν εγκαταστάθηκαν περισσότεροι κληρονόμοι από τους οποίους μερικοί σε ποσοστά και άλλοι χωρίς προσδιορισμό μερίδων, εκείνοι που έχουν αόριστα εγκατασταθεί παίρνουν ό,τι απομένει μετά την αφαίρεση των ποσοστών. Αν τα ορισμένα ποσοστά εξαντλούν τον κλήρο, επέρχεται ανάλογη μείωσή τους, έτσι ώστε καθένας από εκείνους που έχουν γραφεί αορίστως να πάρει όση μερίδα πήρε εκείνος που εγκαταστάθηκε στο μικρότερο ποσοστό.
Κώδικας
Αστικός Κώδικας
Συντομογραφία
ΑΚ
Άρθρο
1805
Δείτε το άρθρο→
ΑΚ Άρθρο 1517
Αστικός Κώδικας
Σχετικότητα: 79.0%
Κείμενο Άρθρου
ΑΚ Άρθρο 1517: Σύγκρουση συμφερόντων Αν τα συμφέροντα του τέκνου συγκρούονται με τα συμφέροντα του πατέρα του ή της μητέρας του, που ασκούν τη γονική μέριμνα, καθώς και των συζύγων ή των συγγενών τους εξ αίματος ή εξ αγχιστείας σε ευθεία γραμμή, διορίζεται ειδικός επίτροπος.
Κώδικας
Αστικός Κώδικας
Συντομογραφία
ΑΚ
Άρθρο
1517
Δείτε το άρθρο→
ΚΠολΔ Άρθρο 336
Κώδικας Πολιτικής Δικονομίας
Σχετικότητα: 79.0%
Κείμενο Άρθρου
ΚΠολΔ Άρθρο 336: 1. Πραγματικά γεγονότα τα οποία είναι τόσο πασίγνωστα ώστε να μην υπάρχει εύλογη αμφιβολία ότι είναι αληθινά λαμβάνονται υπόψη αυτεπαγγέλτως και χωρίς απόδειξη. 2. Πραγματικά γεγονότα γνωστά στο δικαστήριο από άλλη δικαστική ενέργειά του λαμβάνονται υπόψη αυτεπαγγέλτως και χωρίς απόδειξη, αν η αλήθεια τους ισχύει απέναντι σε όλους. 3. Με βάση αποδεδειγμένα πραγματικά γεγονότα το δικαστήριο μπορεί να βγάλει συμπεράσματα για άλλα γεγονότα. 4. Το δικαστήριο λαμβάνει αυτεπαγγέλτως υπόψη τα διδάγματα της κοινής πείρας και χωρίς απόδειξη.
Κώδικας
Κώδικας Πολιτικής Δικονομίας
Συντομογραφία
ΚΠολΔ
Άρθρο
336
Δείτε το άρθρο→
ΑΚ Άρθρο 1896
Αστικός Κώδικας
Σχετικότητα: 78.8%
Κείμενο Άρθρου
ΑΚ Άρθρο 1896: Συνεισφορά στη θέση άλλου Αν ο κατιών που ως κληρονόμος θα είχε υποχρέωση συνεισφοράς έχει εκπέσει πριν από το θάνατο ή μετά το θάνατο του κληρονομουμένου, ο κατιών που παίρνει τη θέση του έχει υποχρέωση να συνεισφέρει τις παροχές που έγιναν σ' εκείνον που έχει εκπέσει. Αν ο κληρονομούμενος όρισε υποκατάστατο για τον κατιόντα που έχει εκπέσει, σε περίπτωση αμφιβολίας ο υποκατάστατος έχει υποχρέωση να συνεισφέρει τις παροχές που έγιναν σ' εκείνον που έχει εκπέσει.
Κώδικας
Αστικός Κώδικας
Συντομογραφία
ΑΚ
Άρθρο
1896
Δείτε το άρθρο→
ΕΚ Άρθρο 550
Εργατικός Κώδικας
Σχετικότητα: 78.6%
Κείμενο Άρθρου
ΕΚ Άρθρο 550: Αποζημίωση συγγενών σε περίπτωση θανάτου του παθόντος Σε περίπτωση θανάτου του παθόντος, η αποζημίωση της παρ. 6 του άρθρου 548 περιέρχεται στους συγγενείς αυτού ως εξής: 1. Ο επιζών σύζυγος, εάν ο παθών δεν κατέλιπε κανέναν από τους συγγενείς που καθορίζονται στα επόμενα εδάφια, λαμβάνει ολόκληρη την αποζημίωση. Ο επιζών σύζυγος, εάν συντρέχει με κατιόντες, λαμβάνει τα δύο πέμπτα (2/5) της αποζημίωσης και τα υπόλοιπα τρία πέμπτα (3/5) διανέμονται μεταξύ των κατιόντων, σύμφωνα με όσα ορίζονται παρακάτω για τους κατιόντες. Εάν συντρέχει με ανιόντες, λαμβάνει το μισό (1/2) της αποζημίωσης και το υπόλοιπο διανέμεται μεταξύ των ανιόντων, σύμφωνα με όσα ορίζονται παρακάτω για τους ανιόντες. Εάν συντρέχει με αδέλφια λαμβάνει τα τρία πέμπτα (3/5) και τα υπόλοιπα δύο πέμπτα (2/5) διανέμονται μεταξύ των αδελφών, σύμφωνα με όσα ορίζονται παρακάτω για τους αδελφούς. Εκείνος που έγινε σύζυγος του παθόντος μετά το ατύχημα δεν έχει κανένα δικαίωμα. 2. Το ποσό της αποζημίωσης που απομένει μετά την αφαίρεση του μεριδίου του επιζώντος συζύγου ή, εάν δεν υπάρχει σύζυγος, ολόκληρη η αποζημίωση περιέρχεται στους κατωτέρω οριζόμενους συγγενείς του παθόντος: α) Εάν ο παθών κατέλιπε νόμιμα ή αναγνωρισμένα ή φυσικά, σε περίπτωση γυναίκας, τέκνα ή άλλους κατιόντες που ζουν σε βάρος του και είναι όλοι άγαμοι και, όταν πρόκειται για άρρενες, έχουν ηλικία μικρότερη των είκοσι ενός (21) ετών ή κατιόντες οιασδήποτε ηλικίας που είναι ανίκανοι για εργασία λόγω σωματικού ή διανοητικού ελαττώματος, το αρμόδιο δικαστήριο προσδιορίζει με απόφασή του, κατά την κρίση του, την μερίδα των ανίκανων προς εργασία και το υπόλοιπο διανέμεται εξίσου σε όλους τους υπόλοιπους. Το μισό (1/2) του ποσού που αναλογεί με τον τρόπο αυτό, το δικαιούνται τα άρρενα τέκνα που έχουν ηλικία μεταξύ δέκα οκτώ (18) και είκοσι ενός (21) ετών και τα άγαμα θήλεα που υπερβαίνουν το εικοστό πρώτο έτος της ηλικίας τους. Το άλλο μισό διανέμεται μεταξύ των υπολοίπων, προς επαύξηση της μερίδας τους και εάν δεν υπάρχουν τέτοιοι, διανέμεται στους άλλους, σύμφωνα με τα κατωτέρω, δικαιούμενους. β) Εάν ο παθών δεν κατέλιπε τους κατά την περ. α) δικαιούμενους κατιόντες ή κατέλιπε μόνο τέτοιους που δικαιούνται το μισό (1/2) της αποζημίωσης, το διαθέσιμο ποσό της αποζημίωσης περιέρχεται στους απομένοντες και ζώντες σε βάρος του παθόντος ανιόντες. γ) Εάν ο παθών δεν κατέλιπε κατιόντες ή ανιόντες που είναι δικαιούχοι σύμφωνα με τις περ. α) και β), κατέλιπε όμως αδέλφια άγαμα που έχουν ηλικία κατώτερη των δεκαοκτώ (18) ετών, αν πρόκειται για άρρενα και κατώτερη των είκοσι ενός (21) ετών, αν πρόκειται για θήλεα ή χήρες αδελφών ή αδέλφια οποιασδήποτε ηλικίας ανίκανα προς εργασία λόγω σωματικού ή διανοητικού ελαττώματος, το διαθέσιμο ποσό της αποζημίωσης περιέρχεται στα πρόσωπα αυτά, εάν ζούσαν σε βάρος του παθόντα και διανέμεται μεταξύ τους, σύμφωνα με όσα ορίζονται για τους κατιόντες. δ) Εάν ο παθών δεν κατέλιπε σύζυγο ή άλλον από τους συγγενείς που απαριθμήθηκαν ή, αν πρόκειται για αλλοδαπούς, αυτοί δεν διέμεναν στην Ελλάδα κατά τον χρόνο του δυστυχήματος ή εάν δεν διανεμήθηκε μεταξύ αυτών ολόκληρη η αποζημίωση, το διαθέσιμο ποσό της αποζημίωσης επιδιώκεται δικαστικά ή εξώδικα από τον Υπουργό Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και κατατίθεται στην Τράπεζα της Ελλάδος. 3. Μεταξύ των δικαιούχων που προβλέπονται στην περ. α) της παρ. 2 περιλαμβάνονται και οι κατιούσες χήρες, μεταξύ δε των δικαιούχων που προβλέπονται στην περ. γ) της ίδιας παραγράφου περιλαμβάνονται και οι χήρες αδελφές.
Κώδικας
Εργατικός Κώδικας
Συντομογραφία
ΕΚ
Άρθρο
550
Δείτε το άρθρο→
ΑΚ Άρθρο 1530
Αστικός Κώδικας
Σχετικότητα: 78.6%
Κείμενο Άρθρου
ΑΚ Άρθρο 1530: Οι δαπάνες των γονέων Οι γονείς έχουν δικαίωμα να απαιτήσουν τις δαπάνες που έκαναν για την επιμέλεια του προσώπου και τη διοίκηση της περιουσίας του τέκνου, αν από τις περιστάσεις είχαν δικαίωμα να τις θεωρήσουν αναγκαίες και δεν είναι από εκείνες που τους βαρύνουν.
Κώδικας
Αστικός Κώδικας
Συντομογραφία
ΑΚ
Άρθρο
1530
Δείτε το άρθρο→
ΑΚ Άρθρο 56
Αστικός Κώδικας
Σχετικότητα: 78.1%
Κείμενο Άρθρου
ΑΚ Άρθρο 56: Ο ανήλικος που τελεί υπό γονική μέριμνα, έχει κατοικία την κατοικία των γονέων του ή του γονέα που ασκεί μόνος του τη γονική μέριμνα. Αν τη γονική μέριμνα ασκούν και οι δύο γονείς, χωρίς να έχουν την ίδια κατοικία, ο ανήλικος έχει κατοικία την κατοικία του γονέα με τον οποίο διαμένει. Η επίδοση εγγράφων που αφορούν το τέκνο γίνεται στην κατοικία του γονέα με τον οποίο διαμένει ή του τρίτου που ασκεί τη γονική μέριμνα. Ο γονέας με τον οποίο διαμένει το τέκνο, υποχρεώνεται άμεσα να ενημερώσει τον άλλο γονέα σχετικά με την επίδοση και το περιεχόμενο των εγγράφων που το αφορούν. Ο ανήλικος που τελεί υπό επιτροπεία ή όποιος τελεί υπό πλήρη στερητική δικαστική συμπαράσταση, έχει κατοικία την κατοικία του επιτρόπου ή του δικαστικού συμπαραστάτη του..
Κώδικας
Αστικός Κώδικας
Συντομογραφία
ΑΚ
Άρθρο
56
Τροποποίηση
16/09/2021
Δείτε το άρθρο→
ΑΚ Άρθρο 1566
Αστικός Κώδικας
Σχετικότητα: 78.1%
Κείμενο Άρθρου
ΑΚ Άρθρο 1566: Γονική μέριμνα Αφότου συντελεσθεί η υιοθεσία, τη γονική μέριμνα των φυσικών γονέων ή την επιτροπεία, υπό την οποία τυχόν τελούσε το θετό τέκνο, αντικαθιστά αυτοδικαίως η γονική μέριμνα των θετών γονέων. Οι φυσικοί γονείς δεν έχουν ούτε δικαίωμα επικοινωνίας με το θετό τέ κνο. Αν ένας από τους συζύγους υιοθετήσει το τέκνο του άλλου, τη γονική μέριμνα έχουν από κοινού και οι δύο σύζυγοι.
Κώδικας
Αστικός Κώδικας
Συντομογραφία
ΑΚ
Άρθρο
1566
Τροποποίηση
30/12/1996
Δείτε το άρθρο→
ΑΚ Άρθρο 1477
Αστικός Κώδικας
Σχετικότητα: 78.0%
Κείμενο Άρθρου
ΑΚ Άρθρο 1477: Προσβολή της αναγνώρισης Το τέκνο και, σε περίπτωση θανάτου του, οι κατιόντες του δικαιούνται να προσβάλουν την εκούσια αναγνώριση για το λόγο ότι αυτός που δηλώθηκε ως πατέρας δεν είναι πραγματικά πατέρας. Το δικαίωμα αυτό ανήκει επίσης, στην περίπτωση όπου η μητέρα κατά την αναγνώριση είχε πεθάνει ή δεν είχε δικαιοπρακτική ικανότητα, στον καθένα από τους γονείς της και, στην περίπτωση της δεύτερης παραγράφου του άρθρου 1475, στον παππού ή τη γιαγιά που δεν είχε προβεί στην αναγνώριση.
Κώδικας
Αστικός Κώδικας
Συντομογραφία
ΑΚ
Άρθρο
1477
Δείτε το άρθρο→
ΑΚ Άρθρο 1469
Αστικός Κώδικας
Σχετικότητα: 78.0%
Κείμενο Άρθρου
ΑΚ Άρθρο 1469: "Την ιδιότητα του τέκνου ως γεννημένου σε γάμο μπορούν να προσβάλλουν: 1. Ο σύζυγος της μητέρας. 2. Ο πατέρας ή η μητέρα του συζύγου, αν αυτός πέθανε χωρίς να έχει χάσει το δικαίωμα της προσβολής. 3. Το τέκνο. 4. Η μητέρα του τέκνου. 5. Ο άνδρας με τον οποίο η μητέρα, βρισκόμενη σε διάσταση με το σύζυγό της, είχε μόνιμη σχέση με σαρκική συνάφεια κατά το κρίσιμο διάστημα της σύλληψης". Η προσβολή γίνεται από τον δικαιούμενο αυτοπροσώπως ή από ειδικό πληρεξούσιό του ή, μετά από άδεια του δικαστηρίου, από τον νόμιμο αντιπρόσωπό του.
Κώδικας
Αστικός Κώδικας
Συντομογραφία
ΑΚ
Άρθρο
1469
Τροποποίηση
01/09/1997
Δείτε το άρθρο→
ΑΚ Άρθρο 1539
Αστικός Κώδικας
Σχετικότητα: 77.8%
Κείμενο Άρθρου
ΑΚ Άρθρο 1539: Συνέπειες παύσης Αν έπαυσε η γονική μέριμνα ή το δικαίωμα των γονέων να διοικούν την περιουσία του τέκνου τους ή και μόνη η άσκησή τους, οι γονείς οφείλουν λογοδοσία ως προς το κεφάλαιο της περιουσίας του τέκνου και παράδοσή της. Το ίδιο ισχύει, αν έπαυσε η γονική μέριμνα ή το δικαίωμα διοίκησης της περιουσίας του τέκνου ή και μόνη η άσκησή τους, ως προς τον ένα μόνο από τους γονείς.
Κώδικας
Αστικός Κώδικας
Συντομογραφία
ΑΚ
Άρθρο
1539
Δείτε το άρθρο→
ΑΚ Άρθρο 138
Αστικός Κώδικας
Σχετικότητα: 77.8%
Κείμενο Άρθρου
ΑΚ Άρθρο 138: Εικονική δήλωση Δήλωση βούλησης που δεν έγινε στα σοβαρά παρά μόνο φαινομενικά (εικονική) είναι άκυρη. Άλλη δικαιοπραξία που καλύπτεται κάτω από την εικονική είναι έγκυρη αν τα μέρη την ήθελαν και συντρέχουν οι όροι που απαιτούνται για τη σύστασή της.
Κώδικας
Αστικός Κώδικας
Συντομογραφία
ΑΚ
Άρθρο
138
Δείτε το άρθρο→
7/2024
2024Άρειος ΠάγοςΑστικό ΔίκαιοΔικονομικό Δίκαιο
Σχετικότητα: 97.1%
Κρίσιμα Πραγματικά Περιστατικά
Κληρονομούμενη, συνταξιούχος ΟΓΑ με μηνιαία σύνταξη 600 ευρώ, απεβίωσε στις 24-2-2012 αφήνοντας δύο τέκνα ως εξ αδιαθέτου κληρονόμους. Η πραγματική κληρονομιαία περιουσία αποτελείτο από ελαιοπερίβολο εμβαδού τεσσάρων στρεμμάτων με πενήντα ελαιόδεντρα, εμπορικής αξίας 6.265 ευρώ κατά τον χρόνο θανάτου της. Με συμβόλαιο γονικής παροχής είχε μεταβιβάσει στην κόρη της κατά ψιλή κυριότητα οικόπεδο εμβαδού 1.388,38 τ.μ. με εντός αυτού οικία επιφάνειας 54,56 τ.μ., παρακρατώντας την εφ' όρου ζωής επικαρπία, αξίας ψιλής κυριότητας 26.967 ευρώ κατά τον χρόνο μεταβίβασης. Η κόρη ήταν μόνιμη δημοτική υπάλληλος από το 1995 με μηνιαίες αποδοχές 1.000 ευρώ, έγγαμη με δύο τέκνα, με δική της μόνιμη κατοικία και άλλο ακίνητο από προίκα αξίας 250.000 δραχμών. Ο γιος ήταν εποχικός πυροσβέστης με μηνιαίες αποδοχές 750 ευρώ, πατέρας τεσσάρων ανήλικων τέκνων, με ενυπόθηκο δάνειο 13.000.000 δραχμών για αγορά διαμερίσματος, καταβάλλοντας εξαμηνιαίες δόσεις 760 ευρώ.
Νομική Σκέψη του Δικαστηρίου
Το άρθρο 1835 ΑΚ προβλέπει ότι κάθε δωρεά εν ζωή του κληρονομουμένου μπορεί να ανατραπεί, εφόσον η κληρονομία που υπάρχει κατά το χρόνο του θανάτου δεν επαρκεί για να καλύψει τη νόμιμη μοίρα. Κατά τα άρθρα 1825, 1827, 1831 και 1834 ΑΚ, για τον υπολογισμό της νόμιμης μοίρας λαμβάνεται ως βάση η κατάσταση και η αξία της κληρονομίας κατά το χρόνο θανάτου, αφαιρούνται τα χρέη και προστίθενται λογιστικά οι παροχές χωρίς αντάλλαγμα με την αξία του χρόνου πραγματοποίησής τους. Το δικαστήριο διαπίστωσε ότι η πραγματική κληρονομία ανερχόταν σε 6.265 ευρώ, η γονική παροχή-δωρεά σε 26.967 ευρώ, η πλασματική κληρονομία σε 33.232 ευρώ, η εξ αδιαθέτου μερίδα εκάστου σε 16.616 ευρώ και η νόμιμη μοίρα του ενάγοντος σε 8.308 ευρώ. Δέχθηκε ότι η γονική παροχή συνιστούσε δωρεά στο σύνολό της και δεν έγινε από ιδιαίτερο ηθικό καθήκον. Εφαρμόζοντας τους κανόνες υπολογισμού, το δικαστήριο έπρεπε να λάβει υπόψη ότι η αξία της παροχής προς την εναγομένη (26.967 ευρώ) υπερέβαινε το κληρονομικό της δικαίωμα (16.616 ευρώ), οπότε δεν δικαιούται μερίδιο από την πραγματική κληρονομία, η οποία περιέρχεται ολόκληρη στον ενάγοντα. Το ποσοστό ανατροπής υπολογίζεται ως (8.308-6.265)/26.967 = 7,57%.
Κύριοι Λόγοι Απόφασης
Η αναίρεση έγινε δεκτή διότι το δικαστήριο δεν υπολόγισε ορθά το ποσοστό ανατροπής της γονικής παροχής-δωρεάς. Ενώ η αξία της συνεισενεκτέας παροχής προς την εναγομένη (26.967 ευρώ) υπερέβαινε το ποσό που αντιστοιχούσε στο κληρονομικό της δικαίωμα (16.616 ευρώ), το δικαστήριο υπολόγισε ότι δικαιούται το ήμισυ της πραγματικής κληρονομίας, αντί να δεχθεί ότι ολόκληρη η πραγματική κληρονομιαία περιουσία (6.265 ευρώ) περιέρχεται στον ενάγοντα. Συνεπώς, η ανατροπή της δωρεάς έπρεπε να γίνει κατά ποσοστό 7,57% [(8.308-6.265)/26.967] και όχι 19,19%, προκειμένου να συμπληρωθεί η νόμιμη μοίρα του ενάγοντος κατά το υπόλοιπο ποσό των 2.043 ευρώ.
Τελική Απόφαση
Αναιρεί κατά το αναφερόμενο στο σκεπτικό μέρος της, την 91/2021 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Σπάρτης. Κρατεί και δικάζει επί της ουσίας την υπόθεση, κατά το ως άνω μέρος. Δέχεται εν μέρει την από 23-5-2018 αγωγή. Ανατρέπει κατά ποσοστό 7,57% την καλυπτόμενη από γονική παροχή δωρεά, που έγινε από την κληρονομούμενη Γ. χήρα Δ. Κ. προς την εναγομένη με το υπ' αριθμ. ….. συμβόλαιο γονικής παροχής, της τέως Συμβολαιογράφου Σπάρτης Πολυτίμης Πολυχρονάκου- Αλεξανδρίδη, με το οποίο μεταβιβάστηκε στην εναγομένη κατά ψιλή κυριότητα ένα οικόπεδο με την εντός αυτού οικίας, ευρισκόμενο στη ... και δη, στη θέση "...", του δημοτικού διαμερίσματος ... του Δήμου ….., συνολικού εμβαδού του οικοπέδου 1.388,38 τ.μ., όπως εμφαίνεται κατά θέση, έκταση και όρια στο από Σεπτεμβρίου 2005 τοπογραφικό διάγραμμα του αρχιτέκτονα μηχανικού Π. Σ. υπό τα κεφαλαία αλφαβητικά στοιχεία Α-Β-Γ-Δ-Α. Υποχρεώνει την εναγομένη να αποδώσει στον ενάγοντα το ως άνω περιγραφόμενο ακίνητο, κατά το παραπάνω ποσοστό 7,57% εξ αδιαιρέτου της ψιλής κυριότητας αυτού. Καταδικάζει την εναγόμενη σε δήλωση βουλήσεως, με την οποία θα μεταβιβάσει στον ενάγοντα την ψιλή κυριότητα του ως άνω ακινήτου, κατά ποσοστό 7,57% εξ αδιαιρέτου. Διατάσσει ην επιστροφή του κατατεθέντος παραβόλου στην αναιρεσείουσα. Συμψηφίζει τα δικαστικά έξοδα ανάμεσα στους διαδίκους.
Ακριβές Νομικό Ερώτημα
Αν κατά τον υπολογισμό της νόμιμης μοίρας μεριδούχου που ασκεί αγωγή μέμψης άστοργης δωρεάς, όταν η αξία της συνεισενεκτέας παροχής προς τον άλλο μεριδούχο υπερβαίνει το ποσό που αντιστοιχεί στο κληρονομικό του δικαίωμα, ο τελευταίος δικαιούται μερίδιο από την πραγματική κληρονομιαία περιουσία ή αν αυτή περιέρχεται ολόκληρη στον πρώτο μεριδούχο για τον υπολογισμό του ποσοστού ανατροπής της δωρεάς.
Αναφορές σε Νόμους
Αριθμός
7/2024
Έτος
2024
Δείτε την πλήρη απόφαση→
700/2022
2022Άρειος ΠάγοςΑστικό ΔίκαιοΔικονομικό Δίκαιο
Σχετικότητα: 96.9%
Κρίσιμα Πραγματικά Περιστατικά
Δύο κληρονόμοι άσκησαν αγωγή μέμψης άστοργης δωρεάς κατά δωρεοδόχου. Η κληρονομία που υπήρχε κατά το χρόνο του θανάτου του κληρονομουμένου δεν επαρκούσε για να καλύψει τη νόμιμη μοίρα των κληρονόμων. Ο δωρεοδόχος ζήτησε να καταβάλει το ισάξιο του ελλείποντος μέρους της νόμιμης μοίρας για να αποφύγει την ανατροπή της δωρεάς. Η πραγματική αξία της πλασματικής κληρονομικής ομάδας εκτιμήθηκε στο συνολικό ποσό των 64.640.330 δραχμών. Το απαιτούμενο ποσό για τη συμπλήρωση της νόμιμης μοίρας καθεμίας των κληρονόμων ανήλθε στο ποσό των 22.245,17 ευρώ, αντιστοιχώντας σε ποσοστό 41,89% εξ αδιαιρέτου.
Νομική Σκέψη του Δικαστηρίου
Το άρθρο 1836 εδ. β ΑΚ παρέχει διαζευκτική ευχέρεια στον δωρεοδόχο να καταβάλει το ισάξιο του ελλείποντος μέρους της νόμιμης μοίρας για να αποφύγει την ανατροπή της δωρεάς. Το άρθρο 1837 ΑΚ εξαρτά την επιδίκαση των καρπών από την ανατροπή της δωρεάς. Όταν ο δωρεοδόχος ασκεί το δικαίωμα καταβολής του ισαξίου, δεν επέρχεται ανατροπή της δωρεάς, άρα δεν οφείλονται τόκοι. Το Εφετείο διαπίστωσε ότι η πραγματική αξία της πλασματικής κληρονομικής ομάδας ανερχόταν στο ποσό των 64.640.330 δραχμών, με βάση ένορκες μαρτυρικές καταθέσεις, έγγραφα, ομολογίες και τα διδάγματα της κοινής πείρας. Το απαιτούμενο ποσό για τη συμπλήρωση της νόμιμης μοίρας καθεμίας των κληρονόμων υπολογίστηκε στο ποσό των 22.245,17 ευρώ. Εφαρμόζοντας το άρθρο 1836 εδ. β ΑΚ, το Εφετείο δέχθηκε το αίτημα του δωρεοδόχου και τον υποχρέωσε να καταβάλει το ποσό των 22.245,17 ευρώ σε κάθε κληρονόμο ατόκως, χωρίς να επιδικάσει τόκους υπερημερίας, καθώς η καταβολή του ισαξίου αποτρέπει την ανατροπή της δωρεάς.
Κύριοι Λόγοι Απόφασης
Η αίτηση αναίρεσης απορρίφθηκε διότι το Εφετείο ορθώς δεν επεδίκασε τόκους υπερημερίας επί του ποσού των 22.245,17 ευρώ που ο δωρεοδόχος υποχρεώθηκε να καταβάλει για τη συμπλήρωση της νόμιμης μοίρας. Σύμφωνα με το άρθρο 1836 εδ. β ΑΚ, όταν ο δωρεοδόχος ασκεί το δικαίωμα καταβολής του ισαξίου για να αποφύγει την ανατροπή της δωρεάς, δεν οφείλονται τόκοι, καθώς το άρθρο 1837 ΑΚ εξαρτά την ενοχή για τους καρπούς από την ανατροπή της δωρεάς, η οποία δεν επέρχεται στην περίπτωση αυτή. Οι λοιποί λόγοι αναίρεσης απορρίφθηκαν ως αόριστοι ή αβάσιμοι.
Τελική Απόφαση
Απορρίπτει την από 26-10-2017 αίτηση των αναιρεσειουσών 1) Χ. συζ. Χ. Μ. και 2) Σ. χας Φ. Α. Ο. για αναίρεση της υπ' αριθ. 156/2015 απόφασης του Τριμελούς Εφετείου Θράκης. Διατάσσει την εισαγωγή στο Δημόσιο Ταμείο του κατατεθέντος για την άσκηση της ένδικης αίτησης αναίρεσης παραβόλου.
Ακριβές Νομικό Ερώτημα
Αν στην περίπτωση μέμψης άστοργης δωρεάς, όταν ο δωρεοδόχος ασκεί το δικαίωμα του άρθρου 1836 παρ. 1 εδ. β ΑΚ να καταβάλει το ισάξιο του ελλείποντος μέρους της νόμιμης μοίρας για να αποφύγει την ανατροπή της δωρεάς, οφείλονται τόκοι υπερημερίας επί του ισαξίου από το θάνατο του κληρονομουμένου.
Αναφορές σε Νόμους
Αριθμός
700/2022
Έτος
2022
Δείτε την πλήρη απόφαση→
307/2019
2019Άρειος ΠάγοςΑστικό ΔίκαιοΔικονομικό Δίκαιο
Σχετικότητα: 96.1%
Κρίσιμα Πραγματικά Περιστατικά
Κληρονομούμενη απεβίωσε το 2013, αφήνοντας δύο θυγατέρες ως νόμιμους μεριδούχους. Κατά το χρόνο του θανάτου της δεν είχε περιουσία. Το 1990 είχε μεταβιβάσει με γονική παροχή στη μία θυγατέρα την ψιλή κυριότητα οικοπέδου 448,41 τ.μ. με ισόγεια οικία 108 τ.μ., παρακρατώντας την επικαρπία εφ' όρου ζωής της. Η ψιλή κυριότητα είχε αντικειμενική αξία 42.287 ευρώ και πραγματική αξία 88.041 ευρώ κατά το χρόνο της παροχής. Κατά το χρόνο της παροχής, η κληρονομούμενη εργαζόταν με ικανό εισόδημα, είχε ιατροφαρμακευτική περίθαλψη και εξακολούθησε να διαμένει στην οικία. Η μία θυγατέρα ήταν 33 ετών, έγγαμη από 14ετίας με τρία τέκνα, δεν εργαζόταν, ο σύζυγός της ήταν επιτυχημένος επιχειρηματίας με δύο ανώνυμες εταιρίες, διέμενε σε ιδιόκτητη πολυτελή κατοικία επί οικοπέδου 1.500 τ.μ. Η άλλη θυγατέρα ήταν 23 ετών, έγγαμη από 4ετίας με δύο τέκνα, δεν εργαζόταν, ο σύζυγός της συμμετείχε με ποσοστό 1/3 σε επιχείρηση κατασκευής ενδυμάτων που βρισκόταν σε στάδιο σταθεροποίησης, διέμενε σε μισθωμένη κατοικία και το 1992 απέκτησε ιδιόκτητη κατοικία.
Νομική Σκέψη του Δικαστηρίου
Το άρθρο 1831 παρ. 2 ΑΚ ορίζει ότι στην κληρονομιά προσθέτονται για τον υπολογισμό της νόμιμης μοίρας οι παροχές χωρίς αντάλλαγμα προς μεριδούχο, με την αξία που είχαν κατά το χρόνο της παροχής. Το άρθρο 1509 ΑΚ προβλέπει ότι η γονική παροχή δεν αποτελεί δωρεά όταν είναι μέσα στα όρια που επιβάλλουν οι περιστάσεις. Το άρθρο 1835 ΑΚ ορίζει ότι σε μέμψη υπόκεινται μόνον οι δωρεές. Το δικαστήριο διαπίστωσε ότι η οικονομική κατάσταση της μίας θυγατέρας ήταν πολύ καλύτερη από εκείνη της άλλης κατά το χρόνο της παροχής. Η πρώτη ήταν οικονομικά εύρωστη λόγω του επιτυχημένου επιχειρηματία συζύγου της, ενώ η δεύτερη είχε ανάγκη οικονομικής ενίσχυσης καθώς η επιχείρηση του συζύγου της ήταν σε ανάπτυξη και δεν είχαν ολοκληρώσει την ανοικοδόμηση κατοικίας. Εφαρμόζοντας το κριτήριο του άρθρου 1509 ΑΚ, το δικαστήριο έκρινε ότι η γονική παροχή δεν υπερέβαινε το μέτρο που επιβάλλουν οι περιστάσεις, λαμβάνοντας υπόψη την οικονομική κατάσταση της παρέχουσας, την κοινωνική της θέση και την οικονομική και οικογενειακή κατάσταση των δύο θυγατέρων.
Κύριοι Λόγοι Απόφασης
Η αίτηση αναίρεσης απορρίφθηκε διότι η επίμαχη γονική παροχή, ως μη υπερβαίνουσα το μέτρο που επιβάλλουν οι περιστάσεις κατά το άρθρο 1509 ΑΚ, δεν αποτελεί δωρεά και συνεπώς δεν υπόκειται σε διάρρηξη κατά το άρθρο 1835 ΑΚ ως άστοργη. Το Εφετείο διέλαβε σαφείς, πλήρεις και χωρίς αντιφάσεις αιτιολογίες αναφορικά με την οικονομική κατάσταση της κληρονομούμενης και των θυγατέρων της, από τις οποίες προέκυψε ότι συνέτρεχε στο πρόσωπο της αναιρεσίβλητης η κατά το άρθρο 1509 ΑΚ ανάγκη. Η προσβαλλόμενη απόφαση δεν στερείται νόμιμης βάσης και δεν παραβιάζει ευθέως ή εκ πλαγίου τις εφαρμοστέες ουσιαστικές διατάξεις του ΑΚ.
Τελική Απόφαση
Απορρίπτει την από 20-11-2017 αίτηση αναίρεσης της Σ. Π. για αναίρεση της υπ' αριθμ. 1074/2017 αποφάσεως του Μονομελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης.- Διατάσσει την εισαγωγή του κατατεθέντος παραβόλου στο Δημόσιο Ταμείο.- Καταδικάζει την αναιρεσείουσα στη δικαστική δαπάνη της αναιρεσίβλητης, την οποία ορίζει στο ποσό των δύο χιλιάδων επτακοσίων (2.700) ευρώ.-
Ακριβές Νομικό Ερώτημα
Αν γονική παροχή που δεν υπερβαίνει το μέτρο που επιβάλλουν οι περιστάσεις κατά το άρθρο 1509 ΑΚ αποτελεί δωρεά προς συνυπολογισμό στην κληρονομιά για τον υπολογισμό της νόμιμης μοίρας άλλου μεριδούχου και αν υπόκειται σε ανατροπή ως άστοργη δωρεά κατά το άρθρο 1835 ΑΚ.
Αναφορές σε Νόμους
Αριθμός
307/2019
Έτος
2019
Δείτε την πλήρη απόφαση→
1227/2022
2022Άρειος ΠάγοςΑστικό ΔίκαιοΔικονομικό Δίκαιο
Σχετικότητα: 96.1%
Κρίσιμα Πραγματικά Περιστατικά
Κληρονομούμενος απεβίωσε στις 13/07/2012 χωρίς διαθήκη, αφήνοντας τέσσερα τέκνα (ένα εκτός γάμου και δύο γνήσια από το γάμο του με τη σύζυγό του). Κατά το χρόνο θανάτου δεν άφησε κληρονομιαία περιουσία, καθώς είχε μεταβιβάσει το σύνολο της περιουσίας του εν ζωή. Είχε δωρήσει στη σύζυγό του διαμέρισμα αξίας 130.000 ευρώ και αγροτεμάχια αξίας 75.200,40 ευρώ, στα γνήσια τέκνα του οικόπεδο αξίας 800.000 ευρώ λόγω γονικής παροχής, και είχε μεταβιβάσει 4.500 μετοχές στη σύζυγο και 750 μετοχές στα γνήσια τέκνα, αξίας 30 ευρώ η καθεμία (συνολικά 157.500 ευρώ). Το εκτός γάμου τέκνο ισχυρίστηκε ότι η νόμιμη μοίρα του ανέρχεται σε 1/8 της πλασματικής κληρονομιάς αξίας 1.051.973,90 ευρώ.
Νομική Σκέψη του Δικαστηρίου
Το άρθρο 1831 ΑΚ ορίζει ότι για τον υπολογισμό της νόμιμης μοίρας προστίθενται στην κληρονομία οι δωρεές εν ζωή, αποτιμώμενες κατά την αξία τους κατά το χρόνο της παροχής. Όταν δεν υπάρχει κληρονομιαία περιουσία, η νόμιμη μοίρα υπολογίζεται επί της αξίας της δωρεάς κατά το χρόνο που έγινε. Αποτελεί στοιχείο της βάσεως της αγωγής μέμψεως αστόργου δωρεάς η αναφορά της αξίας του δωρηθέντος κατά το χρόνο της δωρεάς. Το δικαστήριο διαπίστωσε ότι η αγωγή προσδιόριζε την αξία των 750 μετοχών στο ποσό των 22.500 ευρώ (30 ευρώ η καθεμία), επικουρικά δε ζητούσε πραγματογνωμοσύνη. Το Εφετείο έκρινε την αγωγή αόριστη επειδή δεν προσδιοριζόταν ο χρόνος μεταβίβασης των μετοχών. Εφαρμόζοντας τις διατάξεις των άρθρων 1831 και 1835 ΑΚ, ο Άρειος Πάγος έκρινε ότι δεν απαιτείται αναφορά του ακριβούς χρόνου της δωρεάς, αφού αυτό προκύπτει από τις αποδείξεις. Μόνη η αναφορά της αξίας κατά το χρόνο της δωρεάς αποτελεί αναγκαίο στοιχείο της βάσεως της αγωγής.
Κύριοι Λόγοι Απόφασης
Η αναίρεση έγινε δεκτή διότι το Εφετείο εσφαλμένα απέρριψε την αγωγή ως αόριστη, ενώ αυτή περιείχε όλα τα αναγκαία στοιχεία. Συγκεκριμένα, η αγωγή προσδιόριζε την αξία των 750 μετοχών στο ποσό των 22.500 ευρώ (30 ευρώ η καθεμία) κατά το χρόνο της δωρεάς, που αποτελεί το μόνο αναγκαίο στοιχείο για τον υπολογισμό της νόμιμης μοίρας. Ο ακριβής χρόνος μεταβίβασης των μετοχών δεν αποτελεί στοιχείο της βάσεως της αγωγής, αλλά γεγονός που προκύπτει από τις αποδείξεις. Το επικουρικό αίτημα πραγματογνωμοσύνης δεν καθιστούσε την αγωγή αόριστη, καθώς τέθηκε παραδεκτά επικουρικά και όχι διαζευκτικά.
Τελική Απόφαση
Αναιρεί την 2715/2018 απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης. Παραπέμπει την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο ως άνω Δικαστήριο, το οποίο θα συγκροτηθεί από άλλους δικαστές πλην αυτών που εξέδωσαν την παραπάνω απόφαση. Διατάσσει την επιστροφή στην αναιρεσείουσα του παραβόλου που έχει καταθέσει. Καταδικάζει τους αναιρεσιβλήτους, στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων της αναιρεσείουσας, τα οποία ορίζει στο ποσό των τριών χιλιάδων τριακοσίων(3.000)ευρώ.
Ακριβές Νομικό Ερώτημα
Αν αγωγή μέμψεως αστόργου δωρεάς είναι αόριστη όταν δεν προσδιορίζεται ο ακριβής χρόνος μεταβίβασης των δωρηθέντων μετοχών, αλλά μόνο η αξία τους κατά το χρόνο της δωρεάς, για τον υπολογισμό της νόμιμης μοίρας του μεριδούχου.
Αναφορές σε Νόμους
Αριθμός
1227/2022
Έτος
2022
Δείτε την πλήρη απόφαση→
23/2015
2015Άρειος ΠάγοςΑστικό ΔίκαιοΔικονομικό Δίκαιο
Σχετικότητα: 96.0%
Κρίσιμα Πραγματικά Περιστατικά
Κληρονομούμενος απεβίωσε στις 20-8-2010, αφήνοντας δύο μεριδιούχους 1/2 εξ αδιαιρέτου έκαστος. Πραγματική κληρονομιά: οικόπεδο στην Ασπροβάλτα (τελικό εμβαδόν 336,41 τ.μ., Ο.Τ. 579, αρ. 003, αριθμός κτηματογράφησης 010266), αξίας 90 €/τ.μ., με υποχρεώσεις εισφοράς σε χρήμα (6,82 τ.μ.) και αποζημίωση προσκύρωσης (146,64 τ.μ.), τελική αξία 17.079,30 €, και χρηματικό ποσό 4.000 €. Παροχές προς μεριδιούχο: 29-2-2000 μεταβίβαση πλήρους κυριότητας ισογείου καταστήματος 18,20 τ.μ. (Theotokopoulou 26), αξίας 6.000.000 δρχ., αναχθείσα σε 59.520,60 € με τιμή χρυσής λίρας· 2-2-2010 μεταβίβαση ψιλής κυριότητας διαμερίσματος 53 τ.μ. (Sahini 18) αξίας 45.315 € και ισογείου καταστήματος ~22,30 τ.μ. αξίας 45.000 €· 12-7-2010 ψιλή κυριότητα διαμερίσματος 62 τ.μ. με αποθήκη 3,69 τ.μ. (Αμπελόκηποι) αξίας 52.740 €. 23-2-2005 μεταβίβαση τριών αγρών (1.250 τ.μ., 6.250 τ.μ., 3.795 τ.μ., θέσεις «Ράπινα», «Κουρί») με εικονική πώληση, πραγματική αξία 7.906,5 €. Ο μεριδιούχος ήταν 62 ετών, χωρίς επαγγελματική δραστηριότητα ή γεωργική απασχόληση, ενώ ο παρέχων είχε εισοδήματα από επικαρπίες και σύνταξη.
Νομική Σκέψη του Δικαστηρίου
Το άρθρο 1835 § 1 ΑΚ προβλέπει ανατροπή δωρεάς που υπολογίζεται στην κληρονομιά (άρθρο 1831 § 2 ΑΚ), όταν η πραγματική κληρονομιά δεν επαρκεί για κάλυψη νόμιμης μοίρας. Κατά το άρθρο 1509 ΑΚ, γονική παροχή δεν είναι δωρεά μόνο εντός μέτρου περιστάσεων· υπερβάσεις λογίζονται δωρεές. Το άρθρο 1832 § 1 ΑΚ και η αρχή του άρθρου 288 ΑΚ επιτρέπουν αναγωγή αξιών (λ.χ. με χρυσή λίρα). Εικονικές πωλήσεις (άρθρα 138, 513, 369 ΑΚ) δεν παράγουν έννομες συνέπειες και δύνανται να υποκρύπτουν δωρεά. Το δικαστήριο διαπίστωσε ότι η πραγματική κληρονομιά ήταν 21.079,30 € (οικόπεδο 17.079,30 € μετά εισφορές + 4.000 €), ενώ οι συνεισενεκτέες παροχές προς μεριδιούχο ανήλθαν σε 210.482,10 € (59.520,60 € + 45.315 € + 45.000 € + 52.740 € + 7.906,5 €). Η πλασματική κληρονομιά ήταν 231.561,40 €, με νόμιμη μοίρα 57.890,35 €, και έλλειμμα 36.811,05 € έναντι της πραγματικής ομάδας. Οι παροχές δεν εξυπηρετούσαν αυτοτέλεια/επάγγελμα και υπερέβαιναν το μέτρο. Εφαρμόζοντας τα άρθρα 1835 και 1509 ΑΚ, έκρινε ότι η τελευταία γονική παροχή (ψιλή κυριότητα διαμερίσματος αξίας 52.750 €) αποτελεί δωρεά υποκείμενη σε μέμψη και πρέπει να ανατραπεί κατά 69,78% για να συμπληρωθεί η νόμιμη μοίρα. Οι αναιρετικοί λόγοι από τα άρθρα 559 ΚΠολΔ απορρίφθηκαν ως αβάσιμοι ή απαράδεκτοι (έλλειψη ορισμένου, ορθή χρήση κοινής πείρας, μη παράλειψη αποδεικτικών μέσων, διακριτική ευχέρεια για πραγματογνωμοσύνη).
Κύριοι Λόγοι Απόφασης
Η αναίρεση απορρίφθηκε διότι το δικαστήριο της ουσίας ορθά εφάρμοσε τα άρθρα 1509, 1831 και 1835 ΑΚ: οι γονικές παροχές υπερέβησαν το μέτρο των περιστάσεων, συνιστούν δωρεές που συνυπολογίζονται, ενώ η εικονική πώληση υποκρύπτει δωρεά. Με συγκεκριμένες αποτιμήσεις (οικόπεδο 17.079,30 €, χρηματικό ποσό 4.000 €, συνεισενεκτέες παροχές 210.482,10 €, νόμιμη μοίρα 57.890,35 €, έλλειμμα 36.811,05 €), δικαιολογείται η ανατροπή της τελευταίας δωρεάς κατά 69,78%. Οι αναιρετικοί λόγοι από το άρθρο 559 ΚΠολΔ απορρίφθηκαν: αοριστία ως προς χρήση «διδάγματα κοινής πείρας», έλλειψη «πραγμάτων» κατά αρ.8, επαρκείς και σαφείς αιτιολογίες, μη παράλειψη αποδεικτικών μέσων (άρ.11 περ.γ1), νομίμως μη διενεργηθείσα πραγματογνωμοσύνη (διακριτική ευχέρεια) και τεκμηριωμένες εκτιμήσεις αξιών.
Τελική Απόφαση
Απορρίπτει την από 12/11/2013 αίτηση και τους από 15/7/2014 πρόσθετους λόγους για αναίρεση της 2088/2013 απόφασης του Μονομελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης. Διατάσσει την εισαγωγή του κατατεθέντος παραβόλου στο δημόσιο ταμείο. Καταδικάζει την αναιρεσείουσα στη δικαστική δαπάνη της παριστάμενης αναιρεσίβλητης, την οποία ορίζει στο ποσό των δύο χιλιάδων επτακοσίων (2700) ευρώ.
Ακριβές Νομικό Ερώτημα
Αν γονική παροχή που δεν υπηρετεί τους σκοπούς του άρθρου 1509 ΑΚ ή υπερβαίνει το μέτρο των περιστάσεων λογίζεται ως δωρεά που συνυπολογίζεται στην κληρονομιά και δύναται να ανατραπεί για τη συμπλήρωση της νόμιμης μοίρας.
Αναφορές σε Νόμους
Αριθμός
23/2015
Έτος
2015
Δείτε την πλήρη απόφαση→
1831/2014
2014Άρειος ΠάγοςΔικονομικό ΔίκαιοΑστικό Δίκαιο
Σχετικότητα: 95.7%
Κρίσιμα Πραγματικά Περιστατικά
Κληρονομούμενος απεβίωσε το 2005 χωρίς διαθήκη, με μεριδούχο τέκνο και σύζυγο. Εν ζωή μεταβίβασε ψιλή κυριότητα τριών διαμερισμάτων σε πολυκατοικία στη Γλυφάδα: Β-2 (53,20 τ.μ., τίμημα 36.300 ευρώ, αντικειμενική 36.170,46 ευρώ), Γ-1 (155,50 τ.μ., ψιλή κυριότητα 1/2, τίμημα 65.500 ευρώ, αντικειμενική 65.416,62 ευρώ) και Α-2 (53,20 τ.μ., τίμημα 34.000 ευρώ, αντικειμενική 34.448,06 ευρώ), σε σύζυγο και τρίτο πρόσωπο. Δεν αποδείχθηκε καταβολή τιμήματος. Τηρούσε τρεις κοινούς τραπεζικούς λογαριασμούς με συνδικαιούχους τους ως άνω, με ρήτρα περιέλευσης στους επιζώντες· υπόλοιπα κατά τον θάνατο: 190.687 ευρώ, 247.955 ευρώ και 17.763 ευρώ, χρηματοδοτούμενα αποκλειστικά από τον κληρονομούμενο. Ο μεριδούχος είχε λάβει προγενέστερη γονική παροχή δύο ακινήτων, αξίας 43.936 ευρώ κατά τον χρόνο θανάτου, με όρο μη καταλογισμού στη νόμιμη μοίρα. Η νόμιμη μοίρα του μεριδούχου προσδιορίστηκε σε 401.619 ευρώ.
Νομική Σκέψη του Δικαστηρίου
Το άρθρο 1831 § 2 ΑΚ προβλέπει την προσθήκη στην κληρονομία δωρεών προς υπολογισμό της νόμιμης μοίρας, ενώ το άρθρο 1833 ΑΚ ρυθμίζει τον καταλογισμό προς μεριδούχο. Σε συνδυασμό με το άρθρο 117 ΕισΝΑΚ και τα άρθρα 2 και 3 του Ν. 5638/1932, οι δωρεές μέσω κοινού λογαριασμού αιτία θανάτου εξομοιώνονται με κληροδοσίες. Το άρθρο 138 § 2 ΑΚ επιτρέπει την αναγνώριση καλυπτόμενης δωρεάς υπό εικονική πώληση. Το δικαστήριο δέχθηκε ότι ο κληρονομούμενος μεταβίβασε ψιλή κυριότητα σε τρία διαμερίσματα (53,20 τ.μ., 155,50 τ.μ., 53,20 τ.μ.) χωρίς καταβολή τιμήματος και διατηρούσε τρεις κοινούς λογαριασμούς με υπόλοιπα 190.687, 247.955 και 17.763 ευρώ, χρηματοδοτούμενους αποκλειστικά από αυτόν, με ρήτρα περιέλευσης στους επιζώντες. Η νόμιμη μοίρα του μεριδούχου ανήλθε σε 401.619 ευρώ. Εφαρμόζοντας τις ανωτέρω διατάξεις, έκρινε ότι οι πωλήσεις ήταν εικονικές και κάλυπταν έγκυρες δωρεές, ενώ οι κοινές καταθέσεις συνιστούσαν δωρεές αιτία θανάτου, εξομοιούμενες με κληροδοσίες και ακυρούμενες αυτοδικαίως αναλογικά στο μέτρο που προσέβαλλαν τη νόμιμη μοίρα, ώστε να συμπληρωθεί το υπολειπόμενο ποσό.
Κύριοι Λόγοι Απόφασης
Το δικαστήριο απέρριψε τους αναιρετικούς λόγους διότι το δευτεροβάθμιο δικαστήριο ορθά εφάρμοσε τα άρθρα 138, 1831, 1833 ΑΚ, 117 ΕισΝΑΚ και τα άρθρα 2–3 Ν. 5638/1932: οι συμβάσεις πώλησης ήταν εικονικές και κάλυπταν δωρεές, ενώ οι κοινές καταθέσεις συνιστούσαν δωρεές αιτία θανάτου, εξομοιούμενες με κληροδοσίες που ακυρώθηκαν αναλογικά για τη συμπλήρωση της νόμιμης μοίρας (401.619 ευρώ). Η απόφαση διέθετε επαρκείς, σαφείς και μη αντιφατικές αιτιολογίες ως προς την εικονικότητα, την ύπαρξη δωρεών και τον χαρακτηρισμό των κοινών λογαριασμών. Ο λόγος περί μη λήψης εγγράφων απορρίφθηκε ως αβάσιμος, αφού δεν είχε γίνει ειδική και ορισμένη επίκληση, και οι πρόσθετοι λόγοι αναίρεσης ήταν εκπρόθεσμοι, άρα απαράδεκτοι.
Τελική Απόφαση
Απορρίπτει την από 20-1-2013 αίτηση και τους πρόσθετους λόγους αυτής της Ε. Χ., κατά των 5451/2010 και 5725/2012 αποφάσεων του Εφετείου Αθηνών. Διατάσσει την εισαγωγή του κατατεθέντος παραβόλου στο Δημόσιο Ταμείο. Καταδικάζει την αναιρεσείουσα στη δικαστική δαπάνη της αναιρεσίβλητης, την οποία ορίζει στο ποσόν των χιλίων οκτακοσίων (1.800) ευρώ.
Ακριβές Νομικό Ερώτημα
Αν η εικονική σύμβαση πώλησης ακινήτου, που καλύπτει δωρεά, καθιστά άκυρη την πώληση αλλά ισχυρή τη δωρεά, και αν οι δωρεές εν ζωή ή αιτία θανάτου (ιδίως μέσω κοινού τραπεζικού λογαριασμού με όρο περιέλευσης στους επιζώντες) προστίθενται και καταλογίζονται για τον υπολογισμό και τη συμπλήρωση της νόμιμης μοίρας του μεριδούχου.
Αναφορές σε Νόμους
Αριθμός
1831/2014
Έτος
2014
Δείτε την πλήρη απόφαση→
135/2017
2017Άρειος ΠάγοςΑστικό ΔίκαιοΔικονομικό Δίκαιο
Σχετικότητα: 95.7%
Κρίσιμα Πραγματικά Περιστατικά
Μητέρα δύο τέκνων απεβίωσε το 2005, καταλείποντας διαθήκη που κατένειμε την κληρονομία άνισα μεταξύ των δύο υιών της. Πριν τον θάνατό της, το 2001, είχε μεταβιβάσει με γονική παροχή στον ένα υιό αγροτεμάχιο εκτάσεως 7.071 τ.μ. στη θέση "Κάτω Γατζέα", κατά ψιλή κυριότητα, παρακρατώντας την εφ' όρου ζωής επικαρπία, εντός του οποίου υπήρχε ισόγεια αποθήκη 48,30 τ.μ., με αντικειμενική αξία 61.529,22 ευρώ και εκτιμώμενη αγοραία αξία ψιλής κυριότητας 250.000 ευρώ κατά το χρόνο της μεταβίβασης. Η συνολική αξία της πραγματικής κληρονομίας ανερχόταν σε 122.874,94 ευρώ (μετά την αφαίρεση εξόδων κηδείας 1.739,06 ευρώ), περιλαμβάνοντας διάφορα ακίνητα (ελαιοπερίβολα, αγρούς, οικόπεδα με οικίες). Η πλασματική κληρονομική ομάδα, με πρόσθεση της γονικής παροχής, ανερχόταν σε 372.874,94 ευρώ. Η νόμιμη μοίρα του ζημιωθέντος υιού υπολογίστηκε σε 93.218,74 ευρώ (25% της πλασματικής κληρονομίας), ενώ η καταλειφθείσα σε αυτόν κληρονομική μερίδα ανερχόταν σε 32.069 ευρώ, με αποτέλεσμα έλλειμμα 61.149,74 ευρώ.
Νομική Σκέψη του Δικαστηρίου
Το άρθρο 1831 § 2 ΑΚ ορίζει ότι για τον υπολογισμό της νόμιμης μοίρας προστίθενται στην κληρονομία, με την αξία που είχαν κατά τον χρόνο της παροχής, οτιδήποτε ο κληρονομούμενος παραχώρησε χωρίς αντάλλαγμα σε μεριδούχο, είτε με δωρεά είτε με άλλο τρόπο. Το άρθρο 1833 ΑΚ προβλέπει ότι στη νόμιμη μοίρα καταλογίζονται οι παροχές προς μεριδούχο που προστίθενται στην κληρονομία, εκτός αν ο κληρονομούμενος όρισε διαφορετικά. Η γονική παροχή του άρθρου 1509 ΑΚ αποτελεί παροχή από ελευθεριότητα που συνυπολογίζεται στην πλασματική κληρονομική ομάδα. Το δικαστήριο διαπίστωσε ότι η μητέρα είχε μεταβιβάσει το 2001 με γονική παροχή στον εναγόμενο αγροτεμάχιο 7.071 τ.μ., αξίας ψιλής κυριότητας 250.000 ευρώ. Η πραγματική κληρονομία ανερχόταν σε 122.874,94 ευρώ, η πλασματική σε 372.874,94 ευρώ, και η νόμιμη μοίρα του ενάγοντος σε 93.218,74 ευρώ. Η καταλειφθείσα στον εναγόμενο κληρονομική μερίδα ανερχόταν σε 90.805,94 ευρώ, ποσό που υπερκάλυπτε το έλλειμμα της νόμιμης μοίρας του ενάγοντος (61.149,74 ευρώ). Εφαρμόζοντας τα άρθρα 1831 και 1835 ΑΚ, το δικαστήριο έκρινε ότι η γονική παροχή συνυπολογίζεται στην πλασματική κληρονομία, αλλά δεν υπόκειται σε ανατροπή, καθώς η αξία της πραγματικής κληρονομίας επαρκούσε για την κάλυψη της νόμιμης μοίρας του ενάγοντος, χωρίς να χρειάζεται να ερευνηθεί αν η γονική παροχή αποτελούσε δωρεά που δεν δικαιολογούνταν από λόγους ευπρέπειας.
Κύριοι Λόγοι Απόφασης
Η αίτηση αναίρεσης απορρίφθηκε διότι το Εφετείο ορθά ερμήνευσε και εφάρμοσε τις διατάξεις των άρθρων 1509, 1831, 1833 και 1835 ΑΚ. Συγκεκριμένα, η γονική παροχή αξίας 250.000 ευρώ συνυπολογίστηκε νομίμως στην πλασματική κληρονομική ομάδα (372.874,94 ευρώ) για τον υπολογισμό της νόμιμης μοίρας του αναιρεσίβλητου (93.218,74 ευρώ). Η αξία της καταλειφθείσας στον αναιρεσείοντα κληρονομικής μερίδας (90.805,94 ευρώ) υπερκάλυπτε το έλλειμμα της νόμιμης μοίρας του αναιρεσίβλητου (61.149,74 ευρώ), επομένως δεν συνέτρεχε λόγος ανατροπής της γονικής παροχής. Το δικαστήριο δικαίως αναγνώρισε το δικαίωμα του αναιρεσίβλητου να λάβει ποσοστό 22,22% εξ αδιαιρέτου επί των κληρονομιαίων ακινήτων του αναιρεσείοντος, εντός των ορίων του αιτήματος της αγωγής.
Τελική Απόφαση
ΑΠΟΡΡΙΠΤΕΙ την από 7-5-2015 αίτηση για αναίρεση της 438/2013 απόφασης του Εφετείου Λάρισας. ΔΙΑΤΑΣΣΕΙ την εισαγωγή στο Δημόσιο Ταμείο του παραβόλου που καταβλήθηκε. Και ΚΑΤΑΔΙΚΑΖΕΙ τον αναιρεσείοντα στην πληρωμή της δικαστικής δαπάνης του αναιρεσιβλήτου, την οποία ορίζει στο ποσό των δύο χιλίων επτακοσίων [2.700] ευρώ.
Ακριβές Νομικό Ερώτημα
Αν η γονική παροχή προς μεριδούχο συνυπολογίζεται στην πλασματική κληρονομική ομάδα για τον υπολογισμό της νόμιμης μοίρας άλλου μεριδούχου, ανεξαρτήτως του αν έγινε από λόγους ευπρέπειας ή ιδιαίτερο ηθικό καθήκον, και αν υπόκειται σε ανατροπή ως άστοργη δωρεά όταν η αξία της πραγματικής κληρονομίας επαρκεί για την κάλυψη της νόμιμης μοίρας του ζημιωθέντος μεριδούχου.
Αναφορές σε Νόμους
Αριθμός
135/2017
Έτος
2017
Δείτε την πλήρη απόφαση→
2180/2014
2014Άρειος ΠάγοςΑστικό ΔίκαιοΔικονομικό Δίκαιο
Σχετικότητα: 95.4%
Κρίσιμα Πραγματικά Περιστατικά
Ο κληρονομούμενος απεβίωσε στις 12-4-2001, έχοντας ως αναγκαίους κληρονόμους δύο τέκνα. Το μοναδικό περιουσιακό στοιχείο ήταν οικόπεδο 183 τ.μ. με παλαιά ισόγεια οικία 90 τ.μ., το οποίο είχε μεταβιβαστεί το 1992 με γονική παροχή προς μεριδιούχο, με παρακράτηση δικαιώματος συνοίκησης εφ’ όρου ζωής. Η αντικειμενική αξία της παροχής κατά τον χρόνο της μεταβίβασης ήταν 4.434.888 δρχ. Ο κληρονομούμενος ελάμβανε μηνιαία σύνταξη 71.475 δρχ., δεν είχε στεγαστικές δαπάνες και οι ιατροφαρμακευτικές δαπάνες καλύπτονταν από τον ασφαλιστικό φορέα. Ένας μεριδιούχος διέμενε σε μισθωμένη κατοικία και είχε δύο τέκνα, ενώ ο δωρεοδόχος διέμενε στην οικία του κληρονομουμένου και εργαζόταν, όπως και ο/η σύζυγός του. Ο δωρεοδόχος κατέβαλε έξοδα κηδείας 450.000 δρχ. και ανανέωσης ταφής 52.475 δρχ., τα οποία αφαιρέθηκαν από την αξία για τον υπολογισμό της νόμιμης μοίρας. Η νόμιμη μοίρα του μεριδιούχου υπολογίστηκε σε 983.103,25 δρχ., αντιστοιχώντας σε ποσοστό 20,5% της αξίας της δωρεάς.
Νομική Σκέψη του Δικαστηρίου
Το άρθρο 1831 § 2 ΑΚ προβλέπει ότι για τον υπολογισμό της νόμιμης μοίρας προστίθενται στην κληρονομιά οι παροχές χωρίς αντάλλαγμα με την αξία που είχαν κατά τον χρόνο της παροχής, ενώ το άρθρο 1835 ΑΚ καθιστά τις δωρεές που προσβάλλουν τη νόμιμη μοίρα υποκείμενες σε μέμψη. Σε συνδυασμό, το άρθρο 1509 ΑΚ ορίζει ότι η γονική παροχή είναι δωρεά μόνο κατά το υπερβάλλον του μέτρου που επιβάλλουν οι περιστάσεις. Το δικαστήριο διαπίστωσε ότι το μοναδικό περιουσιακό στοιχείο (οικόπεδο 183 τ.μ. με οικία 90 τ.μ.) είχε αξία 4.434.888 δρχ. κατά το 1992, ότι ο κληρονομούμενος είχε μηνιαία σύνταξη 71.475 δρχ. και δεν είχε στεγαστικές δαπάνες, ενώ ο δωρεοδόχος διέμενε στην οικία και εργαζόταν. Αφαιρέθηκαν έξοδα κηδείας 450.000 δρχ. και ανανέωσης ταφής 52.475 δρχ. από την αξία. Εφαρμόζοντας τις ανωτέρω διατάξεις, έκρινε ότι η γονική παροχή υπερέβη το επιβαλλόμενο μέτρο και συνιστά δωρεά, προσβάλλοντας τη νόμιμη μοίρα. Η νόμιμη μοίρα υπολογίστηκε επί της αξίας κατά τον χρόνο της παροχής, ανερχόμενη σε 983.103,25 δρχ. (20,5%), και ότι οι παροχές προς μεριδιούχο καταλογίζονται στη νόμιμη μοίρα ακόμη και αν έγιναν από λόγους ευπρέπειας.
Κύριοι Λόγοι Απόφασης
Απορρίφθηκαν οι λόγοι αναιρέσεως διότι: (α) η αγωγή ήταν επαρκώς ορισμένη, αφού προσδιορίστηκε η αξία του δωρηθέντος κατά τον χρόνο της παροχής με την επιβάρυνση της συνοίκησης (άρθρα 559 αρ. 14, 559 αρ. 1, 216 ΚΠολΔ· 1831 §2 ΑΚ), (β) ορθά κρίθηκε ότι η γονική παροχή συνιστά δωρεά κατά το υπερβάλλον του μέτρου των περιστάσεων και υπόκειται σε μέμψη, με πλήρεις και σαφείς αιτιολογίες ως προς την οικονομική και οικογενειακή κατάσταση (άρθρα 1509, 1831 §2, 1835 ΑΚ· 559 αρ. 1, 19 ΚΠολΔ), (γ) οι αιτιάσεις περί αντιπαροχής υπηρεσιών, παραίτησης και αδυναμίας αυτούσιας απόδοσης ήταν απαράδεκτες ως βάλλουσες την εκτίμηση αποδείξεων (άρθρο 561 §1 ΚΠολΔ), (δ) ο ισχυρισμός περί διετούς παραγραφής (άρθρο 1836 §2 ΑΚ) προβάλλεται για πρώτη φορά και είναι απαράδεκτος· άλλωστε η αγωγή ασκήθηκε και επιδόθηκε πριν τη συμπλήρωση διετίας και η παραγραφή δεν λαμβάνεται αυτεπαγγέλτως (άρθρο 562 §2 ΚΠολΔ, 281 ΑΚ), και (ε) δεν αφέθηκε αδίκαστο αίτημα κατά 559 αρ. 9 ΚΠολΔ, αφού δεν είχε προβληθεί παραδεκτά ένσταση καταβολής ισαξίου (άρθρα 1836 ΑΚ, 269, 527 ΚΠολΔ).
Τελική Απόφαση
Απορρίπτει την από 28.2.2012 αίτηση και τους από 30.4.2014 πρόσθετους λόγους της Ο. Τ. του Α. κατά της Κ. Τ. του Α. για αναίρεση της υπ' αριθμ. 124/2009 αποφάσεως του Εφετείου Λάρισας. Διατάσσει να εισαχθεί στο Δημόσιο Ταμείο το κατατεθέν παράβολο.
Ακριβές Νομικό Ερώτημα
Αν η γονική παροχή αποτελεί δωρεά κατά το υπερβάλλον του μέτρου που επιβάλλουν οι περιστάσεις και υπόκειται σε μέμψη, ιδίως όταν είναι το μοναδικό περιουσιακό στοιχείο, και αν για τον υπολογισμό και το ορισμένο της αγωγής απαιτείται ο προσδιορισμός της αξίας του δωρηθέντος κατά τον χρόνο της παροχής και ο καταλογισμός των παροχών στη νόμιμη μοίρα, ακόμη και όταν έγιναν από λόγους ευπρέπειας ή ιδιαίτερο ηθικό καθήκον.
Αναφορές σε Νόμους
Αριθμός
2180/2014
Έτος
2014
Δείτε την πλήρη απόφαση→
453/2021
2021Άρειος ΠάγοςΑστικό ΔίκαιοΔικονομικό Δίκαιο
Σχετικότητα: 95.3%
Κρίσιμα Πραγματικά Περιστατικά
Κληρονομούμενος απεβίωσε χωρίς διαθήκη, αφήνοντας σύζυγο και τέκνα. Η πραγματική κληρονομιαία περιουσία περιλάμβανε ακίνητα αξίας 447.500 ευρώ, τραπεζικές καταθέσεις 8.953,96 ευρώ και 137.105 ονομαστικές μετοχές εταιρείας αξίας 1.336.773,75 ευρώ. Προ του θανάτου, μεταβίβασε σε δύο τέκνα, κατά ψιλή κυριότητα και από 1/2 εξ αδιαιρέτου, αγροτεμάχιο (αξία ψιλής κυριότητας 50.000 ευρώ) και ανήγειρε επ’ αυτού, με δαπάνες του (2006-2008), διώροφη οικία με οικιακό εξοπλισμό αξίας 500.000 ευρώ, διατηρώντας επικαρπία. Μετέβιβασε επίσης στη σύζυγο 106.058 μετοχές (27-12-2007) αξίας 827.252,40 ευρώ και σε κάθε μία από τις δύο θυγατέρες 68.750 μετοχές (09-10-2006) και 36.308 μετοχές (27-12-2007), συνολικής αξίας 819.452,40 ευρώ ανά τέκνο. Η συνολική πλασματική κληρονομία, με συνεισφορά των παροχών, υπολογίσθηκε σε 6.549.759,96 ευρώ. Η νόμιμη μοίρα κάθε μεριδιούχου τέκνου υπολογίσθηκε σε 614.039,81 ευρώ με έλλειμμα 277.809,61 ευρώ έναντι της πραγματικής κληρονομίας (336.230,20 ευρώ ανά τέκνο).
Νομική Σκέψη του Δικαστηρίου
Το άρθρο 1835 § 1 ΑΚ προβλέπει ανατροπή δωρεάς που υπολογίζεται στην κληρονομία (άρθρο 1831 § 2 ΑΚ) όταν η υπάρχουσα κληρονομία δεν επαρκεί για τη νόμιμη μοίρα. Κατά το άρθρο 1509 εδ. α’ ΑΚ, παροχή περιουσίας από γονέα προς τέκνο αποτελεί δωρεά μόνο κατά το μέρος που υπερβαίνει το μέτρο που επιβάλλουν οι περιστάσεις. Για μέμψη γονικής παροχής απαιτείται επίκληση στοιχείων που θεμελιώνουν την υπέρβαση του μέτρου με βάση την οικονομική, οικογενειακή και κοινωνική κατάσταση των μερών κατά τον χρόνο της παροχής. Το δικαστήριο διαπίστωσε ότι ο κληρονομούμενος είχε περιουσία σε ακίνητα και μετοχές (συνολικής αξίας εκατομμυρίων ευρώ) και είχε προηγουμένως μεταβιβάσει σε σύζυγο και τέκνα μετοχές (106.058, 68.750 και 36.308) και ακίνητο με ανέγερση οικίας 500.000 ευρώ. Η νόμιμη μοίρα κάθε μεριδιούχου τέκνου προσδιορίστηκε σε 614.039,81 ευρώ, με υστέρηση 277.809,61 ευρώ έναντι της πραγματικής κληρονομίας. Εφαρμόζοντας τις διατάξεις, έκρινε ότι απαιτείται συγκεκριμένος προσδιορισμός του σκοπού των παροχών κατά το άρθρο 1509 ΑΚ και των περιστάσεων που θεμελιώνουν υπέρβαση μέτρου (οικονομική, οικογενειακή, κοινωνική κατάσταση γονέα και τέκνων, ανάγκες, ηλικίες). Ελλείψει τέτοιων συγκεκριμένων ισχυρισμών, δεν τεκμηριώνεται ότι οι παροχές συνιστούν δωρεά στο υπερβάλλον τμήμα υποκείμενο σε μέμψη.
Κύριοι Λόγοι Απόφασης
Απορρίφθηκαν οι πρώτος, δεύτερος και τρίτος λόγοι αναίρεσης διότι: (α) το δικαστήριο της ουσίας ορθά απαίτησε επίκληση συγκεκριμένων περιστάσεων για να κριθεί ότι οι γονικές παροχές υπερέβησαν το μέτρο του άρθρου 1509 ΑΚ και, άρα, δεν παραβίασε τα άρθρα 1509, 1831 και 1835 ΑΚ ούτε το άρθρο 559 αρ. 1 και 14 ΚΠολΔ· (β) οι λόγοι από 559 αρ. 19 και 20 ΚΠολΔ ήταν απαράδεκτοι, επειδή η αγωγή απορρίφθηκε ως αόριστη χωρίς είσοδο στην ουσία και χωρίς διατύπωση αποδεικτικού πορίσματος. Ως προς τον τέταρτο λόγο περί δικαστικής δαπάνης (επιδίκαση 15.000 ευρώ με αξία αντικειμένου 555.619,22 ευρώ), ανέκυψε σοβαρό ζήτημα ερμηνείας του άρθρου 63 Κώδικα Δικηγόρων (ενιαίος συντελεστής ή φθίνουσα κλίμακα). Για την ενότητα της νομολογίας εφαρμόστηκε το άρθρο 249 ΚΠολΔ και ανεβλήθη η πρόοδος της δίκης έως την απόφαση της Πλήρους Ολομέλειας του Αρείου Πάγου.
Τελική Απόφαση
Απορρίπτει τους πρώτο, δεύτερο και τρίτο αναιρετικούς λόγους της από 29-10-2019 αίτησης για αναίρεση της 123/2019 απόφασης του Μονομελούς Εφετείου Χανίων. Αναβάλλει τη συζήτηση επί της κρινόμενης αιτήσεως αναιρέσεως, ως προς τον αναφερόμενο στο σκεπτικό της παρούσας τέταρτο αναιρετικό λόγο, περί δικαστικής δαπάνης, μέχρι την έκδοση οριστικής αποφάσεως από την Πλήρη Ολομέλεια του Αρείου Πάγου επί των υποθέσεων που έχουν παραπεμφθεί σ' αυτή με τις 455/2020, 454/2020 και 453/2020 αποφάσεις του Β2 τμήματος του Αρείου Πάγου, καθώς και επί της από 14-10-2020 αίτησης επαναφοράς των πραγμάτων στην προτέρα κατάσταση.
Ακριβές Νομικό Ερώτημα
Αν γονική παροχή προς μεριδιούχο τέκνο υπό τις προϋποθέσεις του άρθρου 1509 ΑΚ συνιστά δωρεά υποκείμενη σε μέμψη μόνο κατά το μέρος που υπερβαίνει το μέτρο που επιβάλλουν οι περιστάσεις, κρινόμενο με βάση την οικονομική, οικογενειακή και κοινωνική κατάσταση του γονέα και των τέκνων κατά τον χρόνο της παροχής.
Αναφορές σε Νόμους
Αριθμός
453/2021
Έτος
2021
Δείτε την πλήρη απόφαση→
1732/2014
2014Άρειος ΠάγοςΑστικό ΔίκαιοΔικονομικό Δίκαιο
Σχετικότητα: 95.3%
Κρίσιμα Πραγματικά Περιστατικά
Κληρονομούμενος απεβίωσε στις 17-6-1979, χωρίς διαθήκη, αφήνοντας σύζυγο και τρία τέκνα, με μερίδια 1/4 έκαστος. Στις 1-12-1975 είχε δωρίσει σε μεριδούχο τέκνο αγρό ~404 τ.μ. εντός κεντρικής πλατείας χωριού, με όρια σε πλατεία, κοινοτική οδό και γειτονικές ιδιοκτησίες. Επί του ακινήτου ανεγέρθηκε από τον δωρεοδόχο ισόγειο σκελετός κτίσματος ~180 τ.μ., παραμείναν ημιτελής μέχρι τον θάνατό του. Η οικογένεια του δωρητή αντιμετώπιζε δεινές οικονομικές συνθήκες τη δεκαετία του 1970, και ο δωρεοδόχος, ναυτικός σε ποντοπόρα πλοία, απέστελλε χρηματική ενίσχυση και χρηματοδότησε την αποπεράτωση πρώτου ορόφου πάνω από παντοπωλείο της οικογένειας. Δύο συγγενείς πραγματοποίησαν αυθαίρετες εσωτερικές κατασκευές στο δυτικό τμήμα: κατάστημα 47,60 τ.μ. και αποθήκη ~90 τ.μ., και ανέφεραν δαπάνες 23.884.871 δρχ. (70.095 ευρώ) για αποπεράτωση ανατολικού καταστήματος 44,46 τ.μ., χωρίς παραστατικά. Το ανατολικό κατάστημα εκμισθώθηκε στις 15-3-1998, αφού ο μισθωτής ολοκλήρωσε την αποπεράτωση.
Νομική Σκέψη του Δικαστηρίου
Το άρθρο 1831 § 2 ΑΚ (προ του ν. 1329/1983) προβλέπει ότι δωρεές της τελευταίας δεκαετίας προστίθενται στην κληρονομία για υπολογισμό νόμιμης μοίρας, εκτός αν επιβλήθηκαν από ιδιαίτερο ηθικό καθήκον ή λόγους ευπρέπειας. Το άρθρο 1835 § 1 ΑΚ επιτρέπει την ανατροπή δωρεάς που υπολογίζεται στην κληρονομία όταν η υπάρχουσα κληρονομία δεν επαρκεί για τη νόμιμη μοίρα. Σε συνδυασμό με τα άρθρα 1825 και 1836 ΑΚ, η έννοια του «ιδιαίτερου ηθικού καθήκοντος» θεμελιώνεται σε ειδικές περιστάσεις και επιταγές ηθικής και αλληλεγγύης. Το δικαστήριο διαπίστωσε ότι την 1-12-1975 έγινε δωρεά αγρού ~404 τ.μ.· ο δωρεοδόχος ανήγειρε σκελετό ισογείου ~180 τ.μ. με δικά του χρήματα. Κατά τη δεκαετία του 1970 η οικογένεια είχε πενιχρά εισοδήματα· ο δωρεοδόχος, εργαζόμενος ως ναυτικός, απέστελλε χρήματα για συντήρηση της οικογένειας και χρηματοδότησε την αποπεράτωση πρώτου ορόφου. Ο ισχυρισμός περί δαπανών 23.884.871 δρχ. (70.095 ευρώ) για αποπεράτωση ανατολικού καταστήματος δεν τεκμηριώθηκε, και το ανατολικό κατάστημα αποπερατώθηκε από μισθωτή το 1998. Εφαρμόζοντας τις διατάξεις, έκρινε ότι η δωρεά αποτέλεσε ανταμοιβή λόγω ιδιαίτερου ηθικού καθήκοντος προς τον μεριδούχο που στήριξε οικονομικά την οικογένεια και αύξησε την περιουσία, άρα δεν υπόκειται σε μέμψη για νόμιμη μοίρα. Οι λοιποί αναιρετικοί λόγοι περί εσφαλμένης εφαρμογής ουσιαστικού δικαίου και λήψης μη προταθέντων «πραγμάτων» απορρίπτονται, καθώς τα περιστατικά ήταν διευκρινιστικά και προέκυψαν από αποδείξεις.
Κύριοι Λόγοι Απόφασης
Η αναίρεση απορρίφθηκε διότι η επίμαχη δωρεά κρίθηκε ότι έγινε από ιδιαίτερο ηθικό καθήκον: ο δωρεοδόχος, ως ναυτικός, ενίσχυσε οικονομικά την οικογένεια σε περίοδο δεινών συνθηκών και χρηματοδότησε οικογενειακή οικοδομή, στοιχείο που θεμελιώνει την εξαίρεση του άρθρου 1831 § 2 ΑΚ από τη μέμψη. Ο λόγος κατά το άρθρο 559 αρ. 1 ΚΠολΔ περί εσφαλμένης εφαρμογής των διατάξεων απορρίφθηκε, καθώς το Εφετείο εφάρμοσε ορθά το δίκαιο. Ο λόγος του άρθρου 559 αρ. 8 περ. α’ ΚΠολΔ κρίθηκε απαράδεκτος, επειδή τα ληφθέντα περιστατικά ήταν διευκρινιστικά και προέκυψαν από αποδείξεις. Ο λόγος του άρθρου 559 αρ. 10 ΚΠολΔ απορρίφθηκε ως αβάσιμος, αφού είχε διαταχθεί αποδείξη με την παρεμπίπτουσα 292/2010 και η επίκληση εξώδικου συμβιβασμού δεν αποδείχθηκε με συγκεκριμένα στοιχεία.
Τελική Απόφαση
Δικάζει κατ' αντιμωλίαν των διαδίκων. Απορρίπτει την αίτηση αναίρεσης. Διατάσσει την εισαγωγή του παραβόλου που κατέθεσαν οι αναιρεσείοντες στο δημόσιο ταμείο Και Καταδικάζει τους αναιρεσείοντες στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσιβλήτων, που ορίζει στο ποσό των τριών χιλιάδων (3.000) ευρώ.-
Ακριβές Νομικό Ερώτημα
Αν η δωρεά εν ζωή που έγινε εντός της δεκαετίας πριν τον θάνατο του κληρονομουμένου υπόκειται σε μέμψη προς συμπλήρωση της νόμιμης μοίρας ή εξαιρείται όταν έγινε από ιδιαίτερο ηθικό καθήκον ή από λόγους ευπρέπειας.
Αναφορές σε Νόμους
Αριθμός
1732/2014
Έτος
2014
Δείτε την πλήρη απόφαση→
393/2018
2018Άρειος ΠάγοςΑστικό ΔίκαιοΔικονομικό Δίκαιο
Σχετικότητα: 95.2%
Κρίσιμα Πραγματικά Περιστατικά
Μητέρα απεβίωσε στις 23 Αυγούστου 2008, αφήνοντας σύζυγο και δύο τέκνα. Με ιδιόγραφη διαθήκη από 28-4-1992 εγκατέστησε κληρονόμο την θυγατέρα της σε ολόκληρη την περιουσία της. Κατά το χρόνο του θανάτου της δεν κατέλειπε κανένα περιουσιακό στοιχείο, καθώς το μοναδικό ακίνητο που διέθετε το είχε μεταβιβάσει από το 1995 κατά ψιλή κυριότητα στην θυγατέρα της με γονική παροχή. Συγκεκριμένα, με το .../1995 συμβόλαιο μεταβίβασε οικόπεδο εμβαδού 576,91 τ.μ. στο Καματερό, επί της λεωφόρου ..., με διώροφη οικοδομή (ισόγειο με δύο καταστήματα 136 τ.μ. και 103,08 τ.μ., και πρώτο όροφο με δύο διαμερίσματα 120,39 τ.μ. και 106,61 τ.μ.), παρακρατώντας δικαίωμα ισόβιας επικαρπίας. Η γονική παροχή ορίστηκε να καταλογιστεί στη νόμιμη μοίρα της θυγατέρας. Κατά τον χρόνο της γονικής παροχής η θυγατέρα ήταν άγαμη και διέμενε με τους γονείς της στο ένα διαμέρισμα, χωρίς ιδιαίτερη επαγγελματική ενασχόληση. Ο υιός ήταν έγγαμος με τέσσερα τέκνα και η οικονομική του κατάσταση δεν υπερτερούσε από την οικονομική κατάσταση της θυγατέρας. Η παρέχουσα δεν είχε άλλα περιουσιακά στοιχεία και δεν έλαβε υπόψη την ύπαρξη του υιού και τις ανάγκες του.
Νομική Σκέψη του Δικαστηρίου
Το άρθρο 1831 παρ. 2 ΑΚ ορίζει ότι για τον υπολογισμό της νόμιμης μοίρας λαμβάνονται υπόψη οι δωρεές που έγιναν προς τους νόμιμους μεριδούχους, ακόμη και αν έγιναν από ιδιαίτερο ηθικό καθήκον ή λόγους ευπρέπειας, εφόσον έγιναν σε χρόνο προγενέστερο των δέκα ετών πριν από το θάνατο του κληρονομουμένου. Το άρθρο 1509 ΑΚ ορίζει ότι γονική παροχή που υπερβαίνει το μέτρο που επιβάλλουν οι περιστάσεις έχει την έννοια της δωρεάς. Το δικαστήριο διαπίστωσε ότι η γονική παροχή έγινε δεκατρία χρόνια πριν από το θάνατο της κληρονομουμένης, ότι δεν συνέτρεχε ανάγκη για τη δημιουργία οικονομικής ή οικογενειακής αυτοτέλειας της θυγατέρας ή για επαγγελματική της αποκατάσταση, και ότι η παρέχουσα δεν έλαβε υπόψη την ύπαρξη του υιού και τις ανάγκες του, ενώ δεν διέθετε άλλα περιουσιακά στοιχεία. Εφαρμόζοντας τα άρθρα 1509, 1831 παρ. 2, 1833 και 1835 ΑΚ, το δικαστήριο έκρινε ότι η γονική παροχή στο σύνολό της έχει την έννοια της δωρεάς, υπολογίζεται για την εξεύρεση της νόμιμης μοίρας του υιού και υπόκειται σε μέμψη άστοργης δωρεάς, καθώς προσβάλλει το δικαίωμα της νόμιμης μοίρας του.
Κύριοι Λόγοι Απόφασης
Η αίτηση αναίρεσης απορρίφθηκε διότι: α) ο πρώτος λόγος περί αοριστίας της αγωγής ήταν αόριστος, καθώς η αναιρεσείουσα δεν ανέφερε ότι τον περί αοριστίας ισχυρισμό της προέβαλε στο πρωτοβάθμιο δικαστήριο και επανέφερε στο Εφετείο νομίμως, και κατά το δεύτερο σκέλος του ήταν απαράδεκτος γιατί πλήττει την μη ελεγχόμενη αναιρετικά επί των πραγμάτων κρίση του δικαστηρίου, β) ο δεύτερος λόγος ήταν αβάσιμος διότι από την απόφαση προκύπτει ότι το εφετείο έλαβε υπόψη τον ισχυρισμό περί ύπαρξης άλλης περιουσίας και τον απέρριψε στην ουσία με την παραδοχή ότι δεν αποδείχθηκε, και γ) ο τρίτος λόγος ήταν αβάσιμος διότι από τη γενική βεβαίωση της απόφασης δεν καταλείπεται αμφιβολία ότι το δικαστήριο έλαβε υπόψη και εκτίμησε το κατονομαζόμενο έγγραφο της Εθνικής Τράπεζας.
Τελική Απόφαση
Απορρίπτει την από 8 Ιουνίου 2016 αίτηση, για αναίρεση της υπ' αριθμ. 5613/2015 αποφάσεως του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών. Διατάσσει την εισαγωγή του κατατεθέντος παραβόλου στο Δημόσιο Ταμείο.
Ακριβές Νομικό Ερώτημα
Αν γονική παροχή που έγινε προς νόμιμο μεριδούχο σε χρόνο προγενέστερο των δέκα ετών πριν από το θάνατο του κληρονομουμένου, ακόμη και αν έγινε από ιδιαίτερο ηθικό καθήκον ή λόγους ευπρέπειας, υπολογίζεται για την εξεύρεση της νόμιμης μοίρας και υπόκειται σε μέμψη άστοργης δωρεάς, όταν δεν συνέτρεχε η κατ' άρθρο 1509 ΑΚ ανάγκη και υπερβαίνει το μέτρο που επέβαλαν οι περιστάσεις.
Αναφορές σε Νόμους
Αριθμός
393/2018
Έτος
2018
Δείτε την πλήρη απόφαση→
1658/2012
2012Άρειος ΠάγοςΑστικό ΔίκαιοΔικονομικό Δίκαιο
Σχετικότητα: 95.2%
Κρίσιμα Πραγματικά Περιστατικά
Κληρονομούμενος απεβίωσε χωρίς διαθήκη στις 15-8-2001, αφήνοντας τρία τέκνα. Είχε αποκτήσει από το 1980 οικόπεδο 212,49 τ.μ. με παλαιά διώροφη οικία, όπου διέμενε. Το 1998 συστάθηκε οριζόντια ιδιοκτησία: διαμέρισμα ισογείου 79,09 τ.μ., διαμέρισμα πρώτου ορόφου περίπου 103 τ.μ., δύο αποθήκες υπογείου 12 τ.μ. και 24,87 τ.μ. Το κτίριο ήταν σε κακή κατάσταση και είχε χαρακτηριστεί επικίνδυνο (έκθεση 359/13/2-2-2004). Τον 5/1998 έγινε γονική παροχή ψιλής κυριότητας του πρώτου ορόφου (103 τ.μ.) και μίας αποθήκης (12 τ.μ.) σε τέκνο, με παρακράτηση επικαρπίας. Τον 10/1999 πωλήθηκε στην εγγονή το ισόγειο (79,09 τ.μ.) και η δεύτερη αποθήκη (24,87 τ.μ.), με δικαίωμα οίκησης για τον πωλητή, έναντι τιμήματος 11.404.774 δρχ. (33.470 ευρώ), ισόποσου της αντικειμενικής αξίας, το οποίο ο πωλητής άφησε στην αγοράστρια ως αντάλλαγμα για προσωπικές υπηρεσίες και περιποίηση. Τα λοιπά τέκνα διέμεναν σε ιδιόκτητες κατοικίες εκτός τόπου, ενώ το τέκνο λήπτης της παροχής κατοικούσε μόνιμα κοντά στον κληρονομούμενο, χωρίς ιδιόκτητη κατοικία. Η εγγονή παρείχε καθημερινή φροντίδα, εποπτεία οικιακής βοηθού και ιατροφαρμακευτική υποστήριξη.
Νομική Σκέψη του Δικαστηρίου
Το άρθρο 1831 § 2 ΑΚ προβλέπει την πρόσθεση στη κληρονομία δωρεών και παροχών εντός δεκαετίας, εκτός αν επιβάλλονται από ευπρέπεια ή ιδιαίτερο ηθικό καθήκον. Το άρθρο 1835 § 1 ΑΚ ρυθμίζει τη μέμψη άστοργης δωρεάς όταν δεν καλύπτεται η νόμιμη μοίρα. Το άρθρο 1509 ΑΚ ορίζει ότι γονική παροχή που υπερβαίνει το μέτρο των περιστάσεων συνιστά δωρεά, ενώ το άρθρο 138 § 2 ΑΚ καθιστά έγκυρη την υποκρυπτόμενη δικαιοπραξία αν συντρέχουν οι όροι της. Το δικαστήριο διαπίστωσε ότι ο κληρονομούμενος μετέφερε το 1998 ψιλή κυριότητα (103 τ.μ.) και αποθήκη (12 τ.μ.) σε τέκνο, και το 1999 πώλησε ισόγειο (79,09 τ.μ.) και δεύτερη αποθήκη (24,87 τ.μ.) στην εγγονή, με τίμημα 11.404.774 δρχ. (33.470 ευρώ), ίσο με αντικειμενική αξία, αφήνοντάς το ως αντάλλαγμα προσωπικών υπηρεσιών. Το ακίνητο ήταν παλαιό και επικίνδυνο. Τα λοιπά τέκνα είχαν ιδιόκτητες κατοικίες εκτός τόπου, ενώ ο λήπτης της παροχής στερούνταν ιδιόκτητης κατοικίας και βρισκόταν καθημερινά κοντά στον κληρονομούμενο. Εφαρμόζοντας τα άρθρα 1509, 1831 και 138 § 2 ΑΚ, έκρινε ότι η γονική παροχή δεν υπερέβη το μέτρο των περιστάσεων και δεν αποτελεί δωρεά υποκείμενη σε μέμψη. Η πώληση δεν ήταν εικονική· ακόμη και ως δωρεά θα εξαιρείτο λόγω ευπρέπειας/ηθικού καθήκοντος, δεδομένης της συνεχούς φροντίδας που παρεχόταν, οπότε δεν προστίθεται στη κληρονομία ούτε υπόκειται σε ανατροπή.
Κύριοι Λόγοι Απόφασης
Ο λόγος από τον αριθμό 19 του άρθρου 559 ΚΠολΔ απορρίφθηκε διότι η απόφαση του Εφετείου περιέχει σαφείς, πλήρεις και μη αντιφατικές αιτιολογίες ως προς την μη υπέρβαση του μέτρου της γονικής παροχής και τη μη εικονικότητα της πώλησης, επιτρέποντας τον αναιρετικό έλεγχο. Ο πρώτος λόγος, από τους αριθμούς 1, 8 και 19 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, απορρίφθηκε ως απαράδεκτος, επειδή, υπό το πρόσχημα παραβίασης ουσιαστικού δικαίου, πλήττει την ανέλεγκτη εκτίμηση των αποδείξεων. Ο δεύτερος λόγος κατά το δεύτερο μέρος του, από τον αριθμό 11 περ. γ’ του άρθρου 559 ΚΠολΔ, απορρίφθηκε ως αόριστος, αφού δεν εξειδικεύθηκαν στο αναιρετήριο τα αποδεικτικά μέσα που δήθεν δεν ελήφθησαν υπόψη. Ο δεύτερος λόγος κατά το πρώτο μέρος του, από τον αριθμό 10 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, απορρίφθηκε ως απαράδεκτος, διότι τα επικαλούμενα στοιχεία συνιστούσαν επιχειρήματα άρνησης και όχι αυτοτελείς πραγματικούς ισχυρισμούς απαιτούντες απόδειξη.
Τελική Απόφαση
Απορρίπτει την από 16.7.2010 αίτηση των 1) Ε. Μ. του Γ. κ.α. για αναίρεση της 57/2010 απόφασης του Εφετείου Αιγαίου (μεταβατικής έδρας Χίου).
Ακριβές Νομικό Ερώτημα
Αν γονική παροχή προς τέκνο, ως προς το τμήμα που υπερβαίνει το μέτρο που επιβάλλουν οι περιστάσεις, συνιστά δωρεά υποκείμενη σε μέμψη, και αν πώληση ακινήτου που αφήνει το τίμημα ως αντάλλαγμα προσωπικών υπηρεσιών είναι εικονική ή, έστω ως δωρεά, εξαιρείται από τη μέμψη λόγω λόγων ευπρέπειας ή ιδιαίτερου ηθικού καθήκοντος.
Αναφορές σε Νόμους
Αριθμός
1658/2012
Έτος
2012
Δείτε την πλήρη απόφαση→
1182/2014
2014Άρειος ΠάγοςΑστικό ΔίκαιοΔικονομικό Δίκαιο
Σχετικότητα: 95.1%
Κρίσιμα Πραγματικά Περιστατικά
Κληρονομούμενος απεβίωσε στις 28-5-2002 χωρίς να αφήσει περιουσιακά στοιχεία. Είχε προηγουμένως προβεί: (α) σε γονικές παροχές προς μεριδούχο τέκνο το 1996: ψιλή κυριότητα οικοπέδου 774,15 τ.μ. στη Λ. (αντικειμενική αξία 13.769.351 δρχ.), κυριότητα 235,19 τ.μ. εξ αδιαιρέτου από οικόπεδο 2.235,19 τ.μ. (4.183.192 δρχ.) και ψιλή κυριότητα 888,49 τ.μ. εξ αδιαιρέτου από οικόπεδο 2.888,49 τ.μ. (15.803.068 δρχ.), όλες με όρο συνυπολογισμού στη νόμιμη μοίρα· (β) σε δωρεές προς εγγονούς: ψιλή κυριότητα 2.000 τ.μ. εξ αδιαιρέτου από οικόπεδο 2.888,49 τ.μ. (35.572.867 δρχ.), ψιλή κυριότητα 2.000 τ.μ. εξ αδιαιρέτου από οικόπεδο 2.235,19 τ.μ. (35.572.808 δρχ.), ψιλή κυριότητα 1.219,43 τ.μ. εξ αδιαιρέτου (4.530.162 δρχ.) και 215,76 τ.μ. (6.650.652 δρχ.), με μεταγενέστερη παραίτηση από επικαρπία 215,76 τ.μ. το 2002. Οι εγγονοί ήταν 12 και 10 ετών και συγκατοικούσαν με τον διαθέτη. Αναπροσαρμόστηκε η αξία παροχών με βάση χρυσές λίρες και τιμάριθμο: 17.399.151, 5.285.986, 19.969.250, 44.950.845, 44.950.845 και 17.066.499 δρχ., σύνολο 149.622.576 δρχ. Η νόμιμη μοίρα ανά μεριδούχο ανήλθε σε 24.937.096 δρχ. (73.182,96 ευρώ).
Νομική Σκέψη του Δικαστηρίου
Το άρθρο 1831 § 2 ΑΚ, σε συνδυασμό με το άρθρο 1833 ΑΚ, ορίζει ότι για τον υπολογισμό της νόμιμης μοίρας προστίθενται στην κληρονομιά οι δωρεές και γονικές παροχές προς μεριδούχο με την αξία τους κατά τον χρόνο παροχής, ενώ δωρεές προς τρίτους συνυπολογίζονται μόνο αν έγιναν στην τελευταία δεκαετία, εκτός εάν επιβλήθηκαν από λόγους ευπρέπειας ή ιδιαίτερο ηθικό καθήκον. Κατά το άρθρο 288 ΑΚ επιτρέπεται αναπροσαρμογή της αξίας όταν μεσολαβεί ουσιώδης νομισματική μεταβολή. Η μέμψη άστοργης δωρεάς ρυθμίζεται από τα άρθρα 1835-1836 ΑΚ. Το δικαστήριο διαπίστωσε ότι ο διαθέτης δεν άφησε περιουσία (28-5-2002) και είχε πραγματοποιήσει γονικές παροχές προς μεριδούχο (774,15 τ.μ./13.769.351 δρχ., 235,19 τ.μ./4.183.192 δρχ., 888,49 τ.μ./15.803.068 δρχ.) και δωρεές προς τρίτους (2.000 τ.μ. από 2.888,49 τ.μ./35.572.867 δρχ., 2.000 τ.μ. από 2.235,19 τ.μ./35.572.808 δρχ., 1.219,43 τ.μ./4.530.162 δρχ. και 215,76 τ.μ./6.650.652 δρχ.). Η αναπροσαρμογή με χρυσές λίρες και τιμάριθμο έδωσε 17.399.151, 5.285.986, 19.969.250, 44.950.845, 44.950.845 και 17.066.499 δρχ., σύνολο 149.622.576 δρχ., με νόμιμη μοίρα 24.937.096 δρχ. ανά μεριδούχο. Εφαρμόζοντας τα κριτήρια των άρθρων 1831 και 1833 ΑΚ, συνυπολόγισε τις γονικές παροχές στον καταλογισμό νόμιμης μοίρας και τις δωρεές προς τρίτους της τελευταίας δεκαετίας, μη αποδεικνυόμενων λόγων ευπρέπειας/ηθικού καθήκοντος. Υπολόγισε ότι δωρεά αξίας 44.950.845 δρχ. καλύπτει το κύριο έλλειμμα και το υπόλοιπο 4.923.347 δρχ. καλύπτεται με μερικό καταλογισμό της άλλης δωρεάς κατά ποσοστό 0,1095 συνολικά και 0,0547 ανά μεριδούχο.
Κύριοι Λόγοι Απόφασης
Η απόφαση αναιρέθηκε διότι: (1) δεν ελήφθη υπόψη παραδεκτώς προβληθείς ισχυρισμός περί παροχής 450 χρυσών λιρών υπό όρο καταλογισμού στη νόμιμη μοίρα, ο οποίος απορρίφθηκε ως αόριστος, ιδρύοντας την πλημμέλεια του άρθρου 559 αρ. 8β ΚΠολΔ· και (2) απερρίφθη ως απαράδεκτο το καταψηφιστικό αίτημα περί αποδόσεως της νομής των δωρηθέντων ακινήτων λόγω μη εγγραφής στα βιβλία διεκδικήσεων (άρθρο 220 § 1 ΚΠολΔ), ενώ η αγωγή μέμψης άστοργης δωρεάς είναι ενοχικής φύσεως και μη εγγραπτέα, συνιστώντας παράβαση του άρθρου 559 αρ. 14 ΚΠολΔ. Οι λοιποί λόγοι (άρθρο 559 αρ. 1, 19) απορρίφθηκαν ως αβάσιμοι.
Τελική Απόφαση
Συνεκδικάζει την από 24-6-2008 αίτηση των Ι. και Ν. Τ. με την από 24-7-2008 αίτηση των Δ. Τ. και Ε. Δ. περί αναιρέσεως της 160/2008 απόφασης του Εφετείου Λάρισας. Αναιρεί την 160/2008 απόφαση του Εφετείου Λάρισας κατά το μέρος που αναφέρεται στο σκεπτικό. Παραπέμπει την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο Εφετείο Λάρισας, το οποίο θα συγκροτηθεί από άλλους δικαστές, πλην αυτών, που εξέδωσαν την αναιρουμένη απόφαση. Συμψηφίζει τα δικαστικά έξοδα μεταξύ των διαδίκων.
Ακριβές Νομικό Ερώτημα
Αν δωρεές και γονικές παροχές προς μεριδούχο συνυπολογίζονται και καταλογίζονται στη νόμιμη μοίρα με την αξία τους κατά τον χρόνο παροχής, με αναπροσαρμογή λόγω ουσιώδους υποτίμησης, και αν δωρεές προς τρίτους υπόκεινται σε μέμψη μόνο εφόσον έγιναν στην τελευταία δεκαετία και δεν επιβλήθηκαν από λόγους ευπρέπειας ή ιδιαίτερο ηθικό καθήκον.
Αναφορές σε Νόμους
Αριθμός
1182/2014
Έτος
2014
Δείτε την πλήρη απόφαση→
500/2014
2014Άρειος ΠάγοςΑστικό ΔίκαιοΔικονομικό Δίκαιο
Σχετικότητα: 95.0%
Κρίσιμα Πραγματικά Περιστατικά
Κληρονομούμενος γονέας, με δύο τέκνα, απεβίωσε στις 5-7-1998 χωρίς λοιπά περιουσιακά στοιχεία. Το 1990 και το 1994 μεταβίβασε κατά ψιλή κυριότητα σε ένα τέκνο δύο διαμερίσματα με παρακράτηση επικαρπίας: ισόγειο διαμέρισμα 85,45 τ.μ. και πρώτο όροφο 70,15 τ.μ. Η αξία της ψιλής κυριότητας κατά τον θάνατο ήταν 24.844.834 δρχ. (ισόγειο) και 15.260.067 δρχ. (πρώτος), σύνολο 40.104.901 δρχ. Το τέκνο-δωρεοδόχος εργαζόταν σε ναυτιλιακή και αργότερα σε τράπεζα, με καλή οικονομική κατάσταση και δύο τέκνα· το άλλο τέκνο είχε μέτρια οικονομική κατάσταση και δύο τέκνα. Ο γονέας ζούσε με τον δωρεοδόχο από το 1986, έπασχε από οστεοαρθρίτιδα και είχε τεχνητές αρθρώσεις, αλλά διέθετε δημόσια ιατροφαρμακευτική κάλυψη. Κατείχε ιδιόκτητη ισόγεια οικία και από το 1992 απέκτησε διαμέρισμα πρώτου ορόφου από κληρονομία· ελάμβανε σύνταξη Δημοσίου. Κατά τον γάμο του άλλου τέκνου δεν παρασχέθηκαν περιουσιακά στοιχεία. Η νόμιμη μοίρα του μεριδούχου ανέρχεται σε 10.026.255 δρχ., με λόγο ανατροπής της δωρεάς του 1994 περίπου 65,7% (κλάσμα 10.026.255/15.260.067 ≈ 0,6772).
Νομική Σκέψη του Δικαστηρίου
Το άρθρο 1831 § 2 ΑΚ προβλέπει ότι δωρεές προστίθενται στην κληρονομία για τον υπολογισμό της νόμιμης μοίρας, εκτός αν τις επέβαλαν λόγοι ευπρέπειας ή ιδιαίτερο ηθικό καθήκον. Το άρθρο 1835 § 1 ΑΚ επιτρέπει ανατροπή δωρεάς όταν η κληρονομία δεν επαρκεί για τη νόμιμη μοίρα. Το άρθρο 1509 εδ. α’ ΑΚ ορίζει ότι παροχή περιουσίας προς τέκνο αποτελεί δωρεά μόνο κατά το μέρος που υπερβαίνει το μέτρο των περιστάσεων. Ως προς την αναιρετική έρευνα, το άρθρο 559 ΚΠολΔ (αριθ. 1, 8, 11, 19) καθορίζει τους λόγους παραβίασης ουσιαστικού δικαίου, μη λήψης ισχυρισμών ή αποδεικτικών μέσων και ανεπάρκειας αιτιολογίας. Το δικαστήριο διαπίστωσε ότι ο γονέας, εντός της τελευταίας δεκαετίας πριν τον θάνατο (1990, 1994), παρείχε κατά ψιλή κυριότητα δύο διαμερίσματα 85,45 τ.μ. και 70,15 τ.μ., αξίας 24.844.834 δρχ. και 15.260.067 δρχ., συνολικά 40.104.901 δρχ. Η οικονομική κατάσταση του δωρεοδόχου ήταν καλή, του μεριδούχου μέτρια. Ο γονέας είχε ιατροφαρμακευτική κάλυψη δημοσίου και επαρκείς πόρους (ιδιόκτητη οικία, σύνταξη). Δεν υπήρχε παροχή προς το άλλο τέκνο κατά τον γάμο του. Η νόμιμη μοίρα του μεριδούχου υπολογίστηκε σε 10.026.255 δρχ. Εφαρμόζοντας τα ανωτέρω, το δικαστήριο εξέτασε αν οι γονικές παροχές υπερέβησαν το μέτρο των περιστάσεων και αν υπαγορεύθηκαν από ευπρέπεια ή ιδιαίτερο καθήκον. Έκρινε ότι οι παροχές υπερέβησαν το μέτρο, δεν δικαιολογήθηκαν από ευπρέπεια ή ηθικό καθήκον και προσβάλλουν τη νόμιμη μοίρα. Ο λόγος ανατροπής της δωρεάς του 1994 προσδιορίστηκε με κλάσμα 10.026.255/15.260.067 (περίπου 65,7%). Ως προς τους αναιρετικούς λόγους, διαπιστώθηκε ορθή εφαρμογή των ουσιαστικών διατάξεων, επαρκής αιτιολογία και λήψη όλων των αποδεικτικών μέσων.
Κύριοι Λόγοι Απόφασης
Απορρίφθηκαν οι λόγοι αναίρεσης διότι το Εφετείο ορθά ερμήνευσε και εφάρμοσε τα άρθρα 1509 εδ. α’ και 1831 § 2 ΑΚ: οι γονικές παροχές υπερέβησαν το μέτρο των περιστάσεων, δεν υπαγορεύθηκαν από λόγους ευπρέπειας ή ιδιαίτερο ηθικό καθήκον, και προσβάλλουν τη νόμιμη μοίρα μεριδούχου (συνολική αξία δωρεών 40.104.901 δρχ., νόμιμη μοίρα 10.026.255 δρχ., ποσοστό ανατροπής περίπου 65,7%). Η αιτιολογία της απόφασης ήταν πλήρης και σαφής, αποκλείοντας τον λόγο του άρθρου 559 αριθ. 19 ΚΠολΔ. Ο λόγος του άρθρου 559 αριθ. 8 ΚΠολΔ απορρίφθηκε, επειδή η ουσία της ένστασης αντιμετωπίστηκε με παραδοχές αντίθετων πραγματικών περιστατικών (επαρκείς πόροι και κάλυψη του γονέα, απουσία έκτακτης ανάγκης του δωρεοδόχου). Ο λόγος του άρθρου 559 αριθ. 11 περ. γ’ ΚΠολΔ κρίθηκε αβάσιμος, αφού το δικαστήριο συνεκτίμησε όλα τα αποδεικτικά μέσα και τα διαδικαστικά έγγραφα δεν συνιστούν αποδεικτικά μέσα.
Τελική Απόφαση
Απορρίπτει την από 30.7.2012 αίτηση του Ι. Κ. του Γ. για αναίρεση της 2654/2011 απόφασής του Εφετείου Αθηνών. Διατάσσει την εισαγωγή του κατατεθέντος παραβόλου στο Δημόσιο Ταμείο. Καταδικάζει τον αναιρεσείοντα στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσίβλητης, τα οποία ορίζει σε δύο χιλιάδες επτακόσια (2.700) ευρώ.
Ακριβές Νομικό Ερώτημα
Αν η παροχή περιουσίας του άρθρου 1509 ΑΚ από γονέα προς τέκνο συνιστά δωρεά υποκείμενη σε μέμψη όταν υπερβαίνει το μέτρο που επιβάλλουν οι περιστάσεις, και αν λόγοι ευπρέπειας ή ιδιαίτερο ηθικό καθήκον την εξαιρούν από τον υπολογισμό της νόμιμης μοίρας.
Αναφορές σε Νόμους
Αριθμός
500/2014
Έτος
2014
Δείτε την πλήρη απόφαση→
1759/2025
2025Άρειος ΠάγοςΑστικό ΔίκαιοΔικονομικό Δίκαιο
Σχετικότητα: 94.8%
Κρίσιμα Πραγματικά Περιστατικά
Μεριδούχος, τέκνο κληρονομουμένου, συντρέχει στην εξ αδιαθέτου διαδοχή με τη σύζυγο του κληρονομουμένου με μερίδια 3/4 και 1/4 αντίστοιχα. Ο κληρονομούμενος απεβίωσε το 2019 χωρίς κληρονομιαία περιουσία, έχοντας προηγουμένως (2014) δωρήσει στη σύζυγο διαμέρισμα με ΚΑΕΚ 19 117 04 16 007/0/6. Η αξία του δωρηθέντος ακινήτου υπολογίστηκε σε 54.096 ευρώ και εκτιμήθηκε σε 86.832,90 ευρώ. Η νόμιμη μοίρα του μεριδούχου ανέρχεται σε ποσοστό 3/8 επί της μερίδας του. Η δωρεά έγινε εντός της τελευταίας δεκαετίας πριν τον θάνατο και δεν υπήρχε διαθέσιμη περιουσία για κάλυψη της νόμιμης μοίρας.
Νομική Σκέψη του Δικαστηρίου
Το άρθρο 559 αρ. 9 ΚΠολΔ προβλέπει λόγο αναίρεσης όταν επιδικάζεται μη ζητηθέν, ενώ τα άρθρα 216 παρ. 1 και 111 παρ. 2 ΚΠολΔ απαιτούν σαφή ιστορική βάση και αίτημα. Κατά τα άρθρα 1835 και 1836 ΑΚ, η μέμψη άστοργης δωρεάς οδηγεί σε ανατροπή δωρεάς κατά το μέρος που λείπει από τη νόμιμη μοίρα, και το καταψηφιστικό αίτημα απόδοσης εμπεριέχει το διαπλαστικό αίτημα. Το άρθρο 559 αρ. 1 ΚΠολΔ ελέγχει παραβίαση ουσιαστικού δικαίου, ενώ τα 559 αρ. 8 και 11 περ. β’ ΚΠολΔ αφορούν «πράγματα» και αποδεικτικά μέσα. Το δικαστήριο διαπίστωσε ότι ο κληρονομούμενος απεβίωσε χωρίς κληρονομιαία περιουσία, έχοντας δωρήσει το 2014 στη σύζυγο διαμέρισμα με ΚΑΕΚ 19 117 04 16 007/0/6. Η αξία του δωρηθέντος προσδιορίστηκε σε 54.096 ευρώ και εκτιμήθηκε σε 86.832,90 ευρώ. Ο μεριδούχος είναι τέκνο, με μερίδα 3/4 και νόμιμη μοίρα 3/8 επί της μερίδας του. Η δωρεά έγινε εντός δεκαετίας πριν τον θάνατο. Εφαρμόζοντας τα άρθρα 1835 και 1836 ΑΚ, έκρινε ότι η ιστορική βάση και το καταψηφιστικό αίτημα θεμελιώνουν ανατροπή της δωρεάς χωρίς παραβίαση του 559 αρ. 9, αφού ο ορθός νομικός χαρακτηρισμός είναι αυτεπάγγελτος. Κατά το 559 αρ. 1, η αγωγή ήταν νομικά ορισμένη. Η διαφορά στην αξία συνιστά συμπέρασμα από την εκτίμηση αποδείξεων και δεν αποτελεί «πράγμα» κατά 559 αρ. 8. Ως προς το 559 αρ. 11 περ. β’, η απόφαση στηρίχθηκε κυρίως στο συμβόλαιο δωρεάς, με τυχόν άλλη μνεία επικουρική.
Κύριοι Λόγοι Απόφασης
Η αίτηση απορρίφθηκε διότι: (α) δεν υπήρξε παραβίαση του άρθρου 559 αρ. 9 ΚΠολΔ, καθώς ο αυτεπάγγελτος ορθός νομικός χαρακτηρισμός επέτρεψε την ανατροπή της δωρεάς και το καταψηφιστικό αίτημα απόδοσης εμπεριέχει το διαπλαστικό αίτημα· (β) δεν διαπιστώθηκε παράβαση ουσιαστικού δικαίου κατά 559 αρ. 1 ΚΠολΔ, αφού η αγωγή ήταν πλήρως ορισμένη βάσει των άρθρων 1831, 1835, 1836 ΑΚ και 216 ΚΠολΔ· (γ) ο ισχυρισμός περί αξίας (54.096 έναντι 86.832,90 ευρώ) δεν συνιστά «πράγμα» κατά 559 αρ. 8 ΚΠολΔ αλλά αποδεικτικό συμπέρασμα· και (δ) δεν ελήφθη παρανόμως μη προσκομισθέν αποδεικτικό κατά 559 αρ. 11 περ. β’ ΚΠολΔ, αφού το πόρισμα θεμελιώθηκε κυρίως στο συμβόλαιο δωρεάς.
Τελική Απόφαση
Απορρίπτει την από 17-11-2023 αίτηση για αναίρεση της υπ' αριθμ. 429/2023 απόφασης του Μονομελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης. Διατάσσει την εισαγωγή του παραβόλου στο Δημόσιο Ταμείο. Καταδικάζει την αναιρεσείουσα στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσιβλήτου, τα οποία ορίζει σε δύο χιλιάδες επτακόσια (2.700) ευρώ.
Ακριβές Νομικό Ερώτημα
Αν το καταψηφιστικό αίτημα απόδοσης στο πλαίσιο αγωγής μέμψης άστοργης δωρεάς εμπεριέχει το διαπλαστικό αίτημα ανατροπής της δωρεάς και αν το δικαστήριο μπορεί αυτεπαγγέλτως να αναπροσδιορίσει το αίτημα χωρίς να επιδικάσει μη ζητηθέν.
Αναφορές σε Νόμους
Αριθμός
1759/2025
Έτος
2025
Δείτε την πλήρη απόφαση→
238/2020
2020Άρειος ΠάγοςΔικονομικό ΔίκαιοΑστικό Δίκαιο
Σχετικότητα: 94.8%
Κρίσιμα Πραγματικά Περιστατικά
Η κληρονομούμενη απεβίωσε στις 22-5-2016 χωρίς διαθήκη. Πλησιέστεροι συγγενείς: σύζυγος και δύο τέκνα (σύζυγος 4/16, κάθε τέκνο 6/16). Δεν υπήρχε κληρονομιαία περιουσία κατά τον θάνατο. Η κληρονομούμενη είχε αποκτήσει αγροτεμάχιο Β’ κατηγορίας 11.250 τ.μ. στη δημοτική ενότητα του Δήμου Δέλτα Θεσσαλονίκης, το οποίο είχε δεσμευθεί το 1990 από τον ΟΣΕ και αποδεσμεύθηκε περί το 2005. Στις 17-3-2005 μετέβιβασε το αγροτεμάχιο, ως γονική παροχή, σε τέκνο της· αντικειμενική αξία τότε 59.332,50 ευρώ. Ο δωρεοδόχος, αγρότης από το 1990 και 40 ετών τότε, διαχειριζόταν το ακίνητο για επαγγελματική χρήση και το πώλησε στις 25-2-2010 σε όμορη εταιρία· συμφωνήθηκε τίμημα 800.000 ευρώ, ενώ εκτιμήθηκε «πραγματική» αξία 400.000 ευρώ. Η κληρονομούμενη ήταν 78 ετών, συνταξιούχος ΟΓΑ, μέσης οικονομικής κατάστασης, χωρίς άλλο περιουσιακό στοιχείο. Το άλλο τέκνο ήταν 50 ετών, έγγαμο, εργαζόμενο. Υπήρξε έντονο οικονομικό κίνητρο της όμορης εταιρίας να αποκτήσει το ακίνητο λόγω εγκαταστάσεων στο όριο.
Νομική Σκέψη του Δικαστηρίου
Το άρθρο 1831 ΑΚ, σε συνδυασμό με τα άρθρα 1833 και 1835 ΑΚ, προβλέπει ότι για τον υπολογισμό της νόμιμης μοίρας συνυπολογίζονται δωρεές με την αξία που είχαν κατά τον χρόνο που έγιναν. Το άρθρο 1509 ΑΚ ορίζει ότι γονική παροχή αποτελεί δωρεά μόνο πέραν του μέτρου που επιβάλλουν οι περιστάσεις, ενώ όταν δεν υπηρετεί τους ειδικούς σκοπούς του άρθρου αυτού, λογίζεται ως δωρεά στο σύνολό της. Κατά το άρθρο 559 αρ. 1 και 11γ ΚΠολΔ ιδρύονται λόγοι αναίρεσης για ευθεία παραβίαση ουσιαστικού δικαίου και για μη λήψη υπόψη νόμιμων αποδεικτικών μέσων. Το δικαστήριο διαπίστωσε ότι η κληρονομούμενη δώρισε στις 17-3-2005 αγροτεμάχιο 11.250 τ.μ. (αντικ. αξία 59.332,50 ευρώ), το οποίο ο δωρεοδόχος πώλησε στις 25-2-2010 με τίμημα 800.000 ευρώ· το Εφετείο έλαβε ως «πραγματική» αξία 400.000 ευρώ και υπολόγισε νόμιμη μοίρα 3/16 (= 75.000 ευρώ). Επίσης υπήρχε ένορκη βεβαίωση της 23-12-2016, με κλήτευση που επιδόθηκε στις 20-12-2016. Εφαρμόζοντας τα ανωτέρω, έκρινε ότι η γονική παροχή δεν εξυπηρετούσε τους σκοπούς του άρθρου 1509 ΑΚ και λογίζεται ως δωρεά. Ωστόσο, το Εφετείο υπέπεσε σε ευθεία παράβαση, διότι υπολόγισε τη νόμιμη μοίρα στην αξία του ακινήτου κατά την εκποίηση (2010) αντί κατά τον χρόνο της δωρεάς (2005), και σε πλημμέλεια του άρθρου 559 αρ. 11γ ΚΠολΔ, μη συνεκτιμώντας νομότυπα κλητευθείσα ένορκη βεβαίωση.
Κύριοι Λόγοι Απόφασης
Η αναίρεση έγινε δεκτή διότι: (1) δεν ελήφθη υπόψη νομότυπα ληφθείσα ένορκη βεβαίωση της 23-12-2016, παρότι είχε προηγηθεί κλήτευση του αντιδίκου (επίδοση 20-12-2016), θεμελιώνοντας την πλημμέλεια του άρθρου 559 αριθ. 11γ ΚΠολΔ, και (2) ο υπολογισμός της νόμιμης μοίρας στηρίχθηκε στην αξία του δωρηθέντος κατά τον χρόνο εκποίησης (25-2-2010, 400.000 ευρώ) αντί της αξίας κατά τον χρόνο της δωρεάς (17-3-2005), κατά παράβαση των άρθρων 1831, 1833 και 1835 ΑΚ, στοιχειοθετώντας ευθεία παράβαση του άρθρου 559 αριθ. 1 ΚΠολΔ.
Τελική Απόφαση
Αναιρεί την 1503/2018 απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης. Παραπέμπει την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, που θα συγκροτηθεί από άλλους δικαστές. Διατάσσει την επιστροφή στον αναιρεσείοντα του παραβόλου που κατέθεσε. Και Καταδικάζει τον αναιρεσίβλητο στη δικαστική δαπάνη του αναιρεσείοντος, που ορίζει σε τρεις χιλιάδες (3.000) ευρώ.
Ακριβές Νομικό Ερώτημα
Αν γονική παροχή που δεν εξυπηρετεί τη δημιουργία/διατήρηση οικονομικής ή οικογενειακής αυτοτέλειας ή την έναρξη/εξακολούθηση επαγγέλματος συνιστά δωρεά στο σύνολό της και, όταν το δωρηθέν δεν σώζεται, αν η νόμιμη μοίρα υπολογίζεται επί της αξίας της παροχής κατά τον χρόνο της δωρεάς (και όχι κατά την μεταγενέστερη εκποίηση), με ευθύνη του δωρεοδόχου κατ’ αδικαιολόγητο πλουτισμό.
Αναφορές σε Νόμους
Αριθμός
238/2020
Έτος
2020
Δείτε την πλήρη απόφαση→
1324/2022
2022Άρειος ΠάγοςΑστικό ΔίκαιοΔικονομικό Δίκαιο
Σχετικότητα: 94.8%
Κρίσιμα Πραγματικά Περιστατικά
Κληρονομούμενος απεβίωσε αφήνοντας τρία τέκνα ως νόμιμους μεριδούχους. Πριν από το θάνατό του, είχε προβεί σε χαριστικές παροχές προς τα τέκνα του. Μεριδούχος άσκησε αγωγή περί κλήρου για συμπλήρωση της νόμιμης μοίρας της, επικαλούμενη ότι οι χαριστικές παροχές προς τα άλλα τέκνα πρέπει να καταλογιστούν. Μεταξύ του χρόνου των παροχών και του θανάτου του κληρονομουμένου μεσολάβησε σοβαρή νομισματική διακύμανση. Το πρωτοβάθμιο δικαστήριο είχε αναγάγει τις παροχές προς έναν μεριδούχο στο ισάξιό τους κατά το χρόνο θανάτου, με βάση την αξία της λίρας Αγγλίας, απόφαση που δεν εξεκλήθη με επικουρική έφεση.
Νομική Σκέψη του Δικαστηρίου
Τα άρθρα 1825, 1827, 1831, 1832 και 1833 ΑΚ ορίζουν ότι για τον υπολογισμό της νόμιμης μοίρας λαμβάνεται ως βάση η κατάσταση και η αξία της κληρονομιάς κατά το χρόνο θανάτου του κληρονομουμένου, καταλογιζόμενες οι χαριστικές παροχές με την αξία που είχαν κατά το χρόνο της παροχής. Εάν μεσολάβησε νομισματική διακύμανση, η αξία αναγάγεται στο ισάξιό της κατά το χρόνο θανάτου, με βάση την αρχή της καλής πίστεως του άρθρου 288 ΑΚ. Δεν είναι αναγκαίο να διαλαμβάνει ο ενάγων στην αγωγή αναλυτικά τα στοιχεία αναγωγής (τιμή χρυσής λίρας, τιμάριθμος), καθώς αυτά προκύπτουν από τα αποδεικτικά μέσα. Το Εφετείο διαπίστωσε ότι το πρωτοβάθμιο δικαστήριο είχε ήδη αναγάγει τις χαριστικές παροχές προς τον πρώτο μεριδούχο στο ισάξιό τους κατά το χρόνο θανάτου του κληρονομουμένου, με βάση την αξία της λίρας Αγγλίας, και ότι η απόφαση αυτή δεν εξεκλήθη με επικουρική έφεση. Για τις παροχές προς την ενάγουσα, το Εφετείο έλαβε υπόψη όλα τα αποδεικτικά μέσα, συμπεριλαμβανομένων των ένορκων καταθέσεων, των εγγράφων και της ένορκης βεβαίωσης. Εφαρμόζοντας τις διατάξεις των άρθρων 1831 ΑΚ και 522 ΚΠολΔ, το Εφετείο έκρινε ότι η αμφισβήτηση της αποτίμησης από τους εναγομένους συνιστά άρνηση της αγωγής και όχι αυτοτελή ισχυρισμό, και ότι η μη αναγωγή των παροχών στο αγωγικό δικόγραφο δεν συνιστά αοριστία, καθώς τα στοιχεία αναγωγής προκύπτουν από τις αποδείξεις.
Κύριοι Λόγοι Απόφασης
Η αίτηση αναίρεσης απορρίφθηκε διότι: α) Ο πρώτος λόγος ήταν απαράδεκτος λόγω αοριστίας, καθώς δεν παρατέθηκαν συνοπτικά οι ουσιαστικές παραδοχές της απόφασης, και αβάσιμος, διότι το Εφετείο δεν παραβίασε την αρχή της ισότητας του άρθρου 4 παρ. 1 Συντάγματος, αφού καταλόγισε τις παροχές προς τον πρώτο μεριδούχο με αναγωγή, σύμφωνα με την απόφαση του πρωτοβάθμιου δικαστηρίου που δεν εξεκλήθη. β) Ο δεύτερος λόγος ήταν απαράδεκτος, διότι ο ισχυρισμός για αναγωγή των παροχών προς την ενάγουσα συνιστά άρνηση της αγωγής και όχι αυτοτελές πράγμα, και αβάσιμος, καθώς δεν απαιτείται στο αγωγικό δικόγραφο η αναγωγή των παροχών, αφού τα στοιχεία αυτά προκύπτουν από τις αποδείξεις. γ) Ο τρίτος λόγος ήταν αβάσιμος, διότι το Εφετείο έλαβε υπόψη όλα τα έγγραφα που επικαλέστηκαν οι διάδικοι, συμπεριλαμβανομένης της έκθεσης εκτίμησης της αγοραίας αξίας.
Τελική Απόφαση
Απορρίπτει την από 26/06/2020 αίτηση των Ι. Κ. και Γ. Κ. για αναίρεση της 814/2020 απόφασης του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών. Διατάσσει την εισαγωγή του κατατεθέντος παραβόλου στο δημόσιο ταμείο. Καταδικάζει τους αναιρεσείοντες στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσιβλήτου, τα οποία ορίζει στο ποσό των δύο χιλιάδων επτακοσίων (2700) ευρώ.
Ακριβές Νομικό Ερώτημα
Αν για τον υπολογισμό της νόμιμης μοίρας μεριδούχου απαιτείται αναγωγή της αξίας των χαριστικών παροχών του κληρονομουμένου στο ισάξιό τους κατά το χρόνο θανάτου του κληρονομουμένου, λόγω νομισματικής διακύμανσης, και αν η μη αναγωγή αυτή στο αγωγικό δικόγραφο συνιστά αοριστία της αγωγής περί κλήρου.
Αναφορές σε Νόμους
Αριθμός
1324/2022
Έτος
2022
Δείτε την πλήρη απόφαση→
8/2021
2021Άρειος ΠάγοςΑστικό ΔίκαιοΔικονομικό Δίκαιο
Σχετικότητα: 94.8%
Κρίσιμα Πραγματικά Περιστατικά
Η μητέρα δύο μεριδούχων απεβίωσε στις 1-9-2011. Η πλασματική κληρονομία υπολογίστηκε σε 1.567.834,37 ευρώ. Η νόμιμη μοίρα για καθέναν ανερχόταν σε 391.976,83 ευρώ. Παροχές προς τη μία πλευρά ανήλθαν σε 1.186.976,83 ευρώ και προς την άλλη σε 380.856,54 ευρώ, με έλλειμμα κάλυψης της νόμιμης μοίρας κατά 11.101,80 ευρώ. Υπήρξε μεταγενέστερη (2009) γονική παροχή-δωρεά δικαιώματος επικαρπίας επί οριζόντιων ιδιοκτησιών (γραφείων) αξίας 73.635,15 ευρώ. Προγενέστερα έγιναν: α) το 1986 χρηματική παροχή 1.775.000 δρχ. (ήμισυ τιμήματος) για αγορά πέντε οριζόντιων ιδιοκτησιών, με το υπόλοιπο ήμισυ από τον πατέρα, και β) το 2005 δωρεά ακινήτων με συμβολαιογραφικό έγγραφο. Οι παροχές κρίθηκαν ότι υπερέβαιναν το μέτρο των περιστάσεων ως προς τον χαρακτήρα τους.
Νομική Σκέψη του Δικαστηρίου
Το άρθρο 1835 § 1 ΑΚ επιτρέπει τη μέμψη δωρεών που, κατά το άρθρο 1831 § 2 ΑΚ, προστίθενται στην κληρονομία όταν αυτή δεν επαρκεί για τη νόμιμη μοίρα. Κατά το άρθρο 1509 ΑΚ, γονική παροχή αποτελεί δωρεά μόνο κατά το υπερβάλλον του μέτρου. Παραίτηση από ισόβια επικαρπία χωρίς αντάλλαγμα μπορεί να συνιστά δωρεά. Κατά τα άρθρα 559 αρ. 1 και 20 ΚΠολΔ ελέγχεται η εσφαλμένη εφαρμογή ουσιαστικού δικαίου και η παραμόρφωση εγγράφων. Το δικαστήριο δέχθηκε ότι η πλασματική κληρονομία ανήλθε σε 1.567.834,37 ευρώ, η νόμιμη μοίρα εκάστου σε 391.976,83 ευρώ, οι παροχές προς τον έναν σε 380.856,54 ευρώ (έλλειμμα 11.101,80 ευρώ) και προς τον άλλο σε 1.186.976,83 ευρώ. Υπήρξε μεταγενέστερη δωρεά (2009) επικαρπίας αξίας 73.635,15 ευρώ, καθώς και προγενέστερες παροχές (1986: 1.775.000 δρχ., 2005: δωρεά ακινήτων). Εφαρμόζοντας τα ανωτέρω, έκρινε ότι η παραίτηση από επικαρπία αποτελεί δωρεά υποκείμενη σε μέμψη και ότι, λόγω διαδοχικών δωρεών, πρέπει να προσβάλλεται πρωτίστως η τελευταία, η οποία αρκεί για κάλυψη ελλείμματος 11.101,77/11.101,80 ευρώ. Οι αιτιάσεις περί παραμόρφωσης εγγράφων απορρίφθηκαν, αφού το αποδεικτικό πόρισμα δεν στηρίχθηκε αποκλειστικά στα έγγραφα και η διαφορετική εκτίμηση του περιεχομένου τους δεν ιδρύει τον λόγο του άρθρου 559 αρ. 20 ΚΠολΔ.
Κύριοι Λόγοι Απόφασης
Απορρίφθηκε ο λόγος από 559 αρ. 1 ΚΠολΔ διότι, με βάση τα δεκτά πραγματικά περιστατικά, ορθά εφαρμόσθηκε το άρθρο 1835 ΑΚ: υπήρχε μεταγενέστερη δωρεά (2009) ισόβιας επικαρπίας αξίας 73.635,15 ευρώ, ικανή να καλύψει το έλλειμμα της νόμιμης μοίρας (11.101,77/11.101,80 ευρώ), άρα δεν θεμελιώνεται μέμψη των προγενέστερων δωρεών. Απορρίφθηκε ο λόγος από 559 αρ. 20 ΚΠολΔ ως αβάσιμος/απαράδεκτος, επειδή το Εφετείο δεν στήριξε αποκλειστικά ή κυρίως το πόρισμά του στα επικαλούμενα έγγραφα και η αιτίαση αφορούσε απλή αποδεικτική εκτίμηση, μη ελεγκτέα αναιρετικά.
Τελική Απόφαση
Απορρίπτει την από 18.10.2019 και με αριθμό εκθέσεως καταθέσεως 953/2019 αίτηση για αναίρεση της 4919/2017 αποφάσεως του Τριμελούς Εφετείου Αθηνών. Διατάσσει την εισαγωγή του κατατεθέντος από τον αναιρεσείοντα παραβόλου στο δημόσιο ταμείο. Καταδικάζει τον αναιρεσείοντα στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων της αναιρεσίβλητης, το ύψος των οποίων καθορίζει στο ποσό των δύο χιλιάδων επτακοσίων (2.700) ευρώ.
Ακριβές Νομικό Ερώτημα
Αν η παραίτηση του επικαρπωτή από ισόβια επικαρπία υπέρ του ψιλού κυρίου συνιστά δωρεά υποκείμενη σε μέμψη και αν ο μεριδούχος οφείλει να προσβάλει κατά προτεραιότητα τη χρονικά τελευταία δωρεά όταν αυτή επαρκεί για την κάλυψη της νόμιμης μοίρας.
Αναφορές σε Νόμους
Αριθμός
8/2021
Έτος
2021
Δείτε την πλήρη απόφαση→
2014/2014
2014Άρειος ΠάγοςΑστικό ΔίκαιοΔικονομικό Δίκαιο
Σχετικότητα: 94.7%
Κρίσιμα Πραγματικά Περιστατικά
Ο μεριδούχος τέκνο έλαβε από τον κληρονομούμενο γονέα, με συμβόλαιο 02-05-1997, έξι οριζόντιες ιδιοκτησίες σε πολυκατοικία στη Νέα Χαλκηδόνα Αττικής, επιφανειών 60,00 τ.μ., 34,00 τ.μ., 70,00 τ.μ., 61,50 τ.μ., 34,00 τ.μ. και 53,50 τ.μ., με συνολική φορολογική αξία 21.913.126 δρχ. Προηγουμένως, το έτερο τέκνο είχε λάβει, με συμβόλαιο 20-07-1990, ισόγεια οικία 50,10 τ.μ. με οικόπεδο 200,75 τ.μ. στη Νέα Χαλκηδόνα, αξίας 5.383.722 δρχ. Οι γονείς είχαν ζήσει στις ΗΠΑ έως το 1978 και έκτοτε διέμεναν με το μεριδούχο τέκνο που παρείχε καθημερινές υπηρεσίες φροντίδας, ενώ το έτερο τέκνο διέμενε μόνιμα στις ΗΠΑ επισκεπτόμενο τους γονείς κυρίως θερινά. Ο πατέρας απεβίωσε το 1990 και η μητέρα στις 24-10-2006, χωρίς να αφήσει άλλα περιουσιακά στοιχεία.
Νομική Σκέψη του Δικαστηρίου
Το άρθρο 1831 § 2 ΑΚ προβλέπει τον λογιστικό συνυπολογισμό στην κληρονομία των παροχών προς μεριδούχους για τον υπολογισμό της νόμιμης μοίρας, ενώ το άρθρο 1833 § 1 ΑΚ επιβάλλει τον καταλογισμό τους στη νόμιμη μοίρα εκτός αν ο κληρονομούμενος όρισε διαφορετικά. Το άρθρο 1835 ΑΚ ρυθμίζει τη μέμψη δωρεών όταν η πραγματική κληρονομία δεν επαρκεί. Το άρθρο 1509 § 1 ΑΚ ορίζει ότι γονική παροχή αποτελεί δωρεά μόνο κατά το υπερβάλλον του μέτρου των περιστάσεων. Το δικαστήριο διαπίστωσε ότι παραχωρήθηκαν στο μεριδούχο έξι διαμερίσματα στη Νέα Χαλκηδόνα (60,00 τ.μ., 34,00 τ.μ., 70,00 τ.μ., 61,50 τ.μ., 34,00 τ.μ., 53,50 τ.μ.) αξίας 21.913.126 δρχ., ενώ στο έτερο τέκνο είχε παραχωρηθεί νωρίτερα ακίνητο αξίας 5.383.722 δρχ. Η κληρονομούμενη απεβίωσε το 2006 χωρίς άλλα περιουσιακά στοιχεία, και υπήρξε μακρόχρονη προσωπική φροντίδα από το μεριδούχο τέκνο. Εφαρμόζοντας τα ανωτέρω, το δικαστήριο εξέτασε αν οι γονικές παροχές συνυπολογίζονται ανεξαρτήτως χρόνου για την πλασματική κληρονομία και αν η επίδικη παραχώρηση υπερέβη το μέτρο των περιστάσεων ώστε να θεωρηθεί δωρεά υποκείμενη σε μέμψη, απαιτώντας συγκεκριμένη αιτιολόγηση περί σκοπού οικονομικής/οικογενειακής αυτοτέλειας ή επαγγέλματος κατά το άρθρο 1509.
Κύριοι Λόγοι Απόφασης
Η αναίρεση έγινε δεκτή διότι το δικαστήριο της ουσίας εφάρμοσε εσφαλμένα τα άρθρα 1831 § 2 και 1833 ΑΚ, αποκλείοντας τον συνυπολογισμό γονικών παροχών προς μεριδούχο που έγιναν προ της δεκαετίας, ενώ οι παροχές αυτές συνυπολογίζονται ανεξαρτήτως χρόνου για την πλασματική κληρονομία και καταλογίζονται στη νόμιμη μοίρα. Επιπλέον, παραβιάστηκε το άρθρο 1509 § 1 ΑΚ και η απόφαση στερήθηκε νόμιμης βάσης (άρθρο 559 αρ. 19 ΚΠολΔ), διότι δεν αιτιολογήθηκε ότι συνέτρεχαν οι ειδικές προϋποθέσεις της γονικής παροχής (σκοπός οικονομικής/οικογενειακής αυτοτέλειας ή επαγγέλματος), ώστε να αποκλειστεί ο χαρακτήρας δωρεάς και η μέμψη κατά το άρθρο 1835 ΑΚ. Ως εκ τούτου, ιδρύθηκαν λόγοι αναίρεσης από το άρθρο 559 αρ. 1 και 19 ΚΠολΔ.
Τελική Απόφαση
Αναιρεί την 107/2010 απόφαση του Εφετείου Αιγαίου. Παραπέμπει την υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο Εφετείο Αιγαίου, το οποίο θα συγκροτηθεί από άλλους δικαστές, πλην αυτών που εξέδωσαν την αναιρουμένη απόφαση. Καταδικάζει την αναιρεσίβλητη στη δικαστική δαπάνη της αναιρεσείουσας, την οποία ορίζει στο ποσόν των τριών χιλιάδων (3.000) ευρώ.
Ακριβές Νομικό Ερώτημα
Αν οι χαριστικές παροχές προς μεριδούχο (ιδίως γονικές παροχές) συνυπολογίζονται λογιστικά στην κληρονομία για τον υπολογισμό της νόμιμης μοίρας ανεξάρτητα από τον χρόνο παροχής, και αν η γονική παροχή υπόκειται σε μέμψη ως δωρεά μόνο κατά το μέρος που υπερβαίνει το μέτρο που επιβάλλουν οι περιστάσεις.
Αναφορές σε Νόμους
Αριθμός
2014/2014
Έτος
2014
Δείτε την πλήρη απόφαση→
950/2018
2018Άρειος ΠάγοςΑστικό ΔίκαιοΔικονομικό Δίκαιο
Σχετικότητα: 94.7%
Κρίσιμα Πραγματικά Περιστατικά
Σύζυγος απεβίωσε στις 2-1-2012 χωρίς διαθήκη, αφήνοντας ως εξ αδιαθέτου κληρονόμους την επιζώσα σύζυγο, τον αδελφό του, τη μητέρα του και τον πατέρα του. Η κληρονομιαία περιουσία κατά το θάνατο αποτελούνταν από ΙΧΕ αυτοκίνητο αξίας 7.000 ευρώ και χρηματικά ποσά κατατεθειμένα σε δύο κοινούς τραπεζικούς λογαριασμούς στην Τράπεζα, συνολικού ύψους 226.004,08 ευρώ. Συγκεκριμένα, στον πρώτο λογαριασμό ήταν κατατεθειμένο ποσό 74.227,17 ευρώ με πρώτο δικαιούχο τον θανόντα και συνδικαιούχους τον αδελφό και τη μητέρα του, ενώ στον δεύτερο λογαριασμό ήταν κατατεθειμένο ποσό 151.776,91 ευρώ με συνδικαιούχους τον θανόντα και τον αδελφό του. Οι συμβάσεις κατάθεσης περιλάμβαναν πρόσθετο όρο ότι σε περίπτωση θανάτου οποιουδήποτε συνδικαιούχου η κατάθεση θα περιέρχεται αυτοδικαίως στους επιζώντες. Τα ποσά των καταθέσεων προέρχονταν αποκλειστικά από τον αποβιώσαντα (αποταμιεύσεις μισθών, προϊόντα χρηματιστηριακών συναλλαγών) χωρίς συνεισφορά των συνδικαιούχων. Η νόμιμη μοίρα της επιζώσας συζύγου (1/2 της εξ αδιαθέτου κληρονομικής μερίδας 1/4) υπολογίστηκε σε 58.251,02 ευρώ και μετά αφαίρεση του εξαίρετου απέμενε προς συμπλήρωση ποσό 51.251,02 ευρώ.
Νομική Σκέψη του Δικαστηρίου
Το άρθρο 1831 παρ. 2 ΑΚ ορίζει ότι στην κληρονομία προσθέτονται οτιδήποτε ο κληρονομούμενος παραχώρησε χωρίς αντάλλαγμα σε μεριδούχο και οποιαδήποτε δωρεά στα τελευταία δέκα χρόνια πριν το θάνατό του. Το άρθρο 1835 παρ. 1 ΑΚ προβλέπει ότι κάθε δωρεά εν ζωή μπορεί να ανατραπεί εφόσον η κληρονομία δεν επαρκεί για να καλύψει τη νόμιμη μοίρα. Το άρθρο 216 ΚΠολΔ απαιτεί σαφή έκθεση των θεμελιωτικών γεγονότων, ακριβή περιγραφή του αντικειμένου και ορισμένο αίτημα. Το δικαστήριο διαπίστωσε ότι η αγωγή ανέφερε την απουσία διαθήκης, την ιδιότητα της ενάγουσας ως μεριδούχου, το ποσοστό της νόμιμης μοίρας (1/4), την αξία της κληρονομιαίας περιουσίας (7.000 ευρώ αυτοκίνητο και 226.004,08 ευρώ καταθέσεις), τις δωρεές μέσω κοινών λογαριασμών προς μεριδούχους, την προέλευση των ποσών αποκλειστικά από τον κληρονομούμενο και τον υπολογισμό του ποσού προς συμπλήρωση (51.251,02 ευρώ). Εφαρμόζοντας τις διατάξεις περί μέμψης άστοργης δωρεάς, το δικαστήριο έκρινε ότι δεν απαιτείται ειδικότερη αναφορά επιμέρους κινήσεων λογαριασμών, ακριβών εισοδημάτων ή άλλων τραπεζικών λογαριασμών, καθώς αυτά προκύπτουν από αποδείξεις, ούτε αναφορά εξόδων κηδείας και οφειλών που μπορούν να προταθούν ενιστάμενα.
Κύριοι Λόγοι Απόφασης
Η αίτηση αναίρεσης απορρίφθηκε διότι η δεύτερη αναιρεσείουσα δεν είχε έννομο συμφέρον, αφού δεν ηττήθηκε με την προσβαλλόμενη απόφαση καθώς η αγωγή κατ' αυτής απορρίφθηκε ως ουσιαστικά αβάσιμη. Ως προς τον πρώτο αναιρεσείοντα, η αγωγή μέμψης άστοργης δωρεάς ήταν ορισμένη, αφού περιλάμβανε όλα τα απαιτούμενα στοιχεία: την ιδιότητα της ενάγουσας ως μεριδούχου, την αξία της κληρονομιαίας περιουσίας (233.004,08 ευρώ), τις δωρεές μέσω κοινών λογαριασμών ύψους 226.004,08 ευρώ, την προέλευσή τους αποκλειστικά από τον κληρονομούμενο και τον υπολογισμό της νόμιμης μοίρας (51.251,02 ευρώ). Οι λόγοι αναίρεσης ήταν απαράδεκτοι ή αβάσιμοι, καθώς δεν προτάθηκαν νόμιμα οι σχετικοί ισχυρισμοί, ήταν αόριστοι ή αφορούσαν την αναιρετικώς ανέλεγκτη εκτίμηση των αποδείξεων.
Τελική Απόφαση
Απορρίπτει την από 24-7-2017 αίτηση των Η. Τ. του Π. κλπ για αναίρεση της υπ' αριθμ. 2421/2017 αποφάσεως του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών.- Διατάσσει την εισαγωγή του κατατεθέντος παραβόλου στο Δημόσιο Ταμείο.- Καταδικάζει τους αναιρεσείοντες στη δικαστική δαπάνη της αναιρεσίβλητης, την οποία ορίζει στο ποσό των δύο χιλιάδων επτακοσίων (2.700) ευρώ.-
Ακριβές Νομικό Ερώτημα
Αν η αγωγή μέμψης άστοργης δωρεάς προς συμπλήρωση νόμιμης μοίρας επιζώσας συζύγου, που προσβάλλει δωρεές εν ζωή του κληρονομουμένου μέσω κοινών τραπεζικών λογαριασμών με όρο περιέλευσης στους επιζώντες συνδικαιούχους, είναι ορισμένη όταν αναφέρει την αξία της κληρονομιαίας περιουσίας κατά το θάνατο, τα ποσά των καταθέσεων στους κοινούς λογαριασμούς, την προέλευσή τους από τον κληρονομούμενο και τον υπολογισμό της νόμιμης μοίρας, χωρίς να εξειδικεύει τις επιμέρους κινήσεις των λογαριασμών ή τα έξοδα κηδείας και χρέη της κληρονομίας.
Αναφορές σε Νόμους
Αριθμός
950/2018
Έτος
2018
Δείτε την πλήρη απόφαση→
902/2018
2018Άρειος ΠάγοςΑστικό ΔίκαιοΔικονομικό Δίκαιο
Σχετικότητα: 94.6%
Κρίσιμα Πραγματικά Περιστατικά
Κληρονομούμενος απεβίωσε την 3-12-2006 καταλείποντας σύζυγο και τρία τέκνα. Κατά τα έτη 1990 και 2003 είχε μεταβιβάσει με γονικές παροχές σε κάθε τέκνο του διάφορες οριζόντιες ιδιοκτησίες: στον γιο Γ. ακίνητα αξίας 138.700 ευρώ, στον γιο Β. ακίνητα αξίας 125.900 ευρώ, και στη θυγατέρα Α. ακίνητα αξίας 133.900 ευρώ. Δύο μήνες πριν από το θάνατό του (2-10-2006), με συμβόλαιο γονικής παροχής μεταβίβασε στη θυγατέρα Α. την ψιλή κυριότητα των 2/3 εξ αδιαιρέτου τεσσάρων ακινήτων (διαμερίσματα Α1 58,71 τ.μ., Α3 122,98 τ.μ., αποθήκη ΑΠ1 279,13 τ.μ., κατάστημα Κ3 225,60 τ.μ.) συνολικής αξίας 453.000 ευρώ, παρακρατώντας την εφ' όρου ζωής επικαρπία. Κατά το χρόνο του θανάτου του δεν υπήρχε άλλη περιουσία στην κληρονομία. Η σύζυγος δεν είχε λάβει καμία παροχή από τον κληρονομούμενο.
Νομική Σκέψη του Δικαστηρίου
Το άρθρο 1831 παρ. 1 και 2 ΑΚ προβλέπει ότι για τον υπολογισμό της νόμιμης μοίρας προστίθενται στην πραγματική κληρονομία οι παροχές που έγιναν από τον κληρονομούμενο προς τους μεριδούχους χωρίς αντάλλαγμα, με την αξία που είχαν κατά το χρόνο πραγματοποίησής τους, σχηματίζοντας την πλασματική κληρονομική ομάδα. Το Εφετείο διαπίστωσε ότι ο κληρονομούμενος είχε μεταβιβάσει κατά τα έτη 1990 και 2003 στον γιο Γ. ακίνητα αξίας 152.700,86 ευρώ (αναγόμενα στο 2006), στον γιο Β. ακίνητα αξίας 252.948,76 ευρώ, και στη θυγατέρα Α. ακίνητα αξίας 269.188,90 ευρώ, ενώ το 2006 μεταβίβασε στην Α. επιπλέον ακίνητα αξίας 453.000 ευρώ. Η σύζυγος δεν έλαβε καμία παροχή. Εφαρμόζοντας τα άρθρα 1825, 1827, 1831 και 1834 ΑΚ, το Εφετείο υπολόγισε την πλασματική κληρονομική ομάδα μόνο από την τελευταία δωρεά (453.000 ευρώ), χωρίς να προσθέσει τις προγενέστερες γονικές παροχές προς όλα τα τέκνα, οδηγούμενο σε εσφαλμένο υπολογισμό της νόμιμης μοίρας.
Κύριοι Λόγοι Απόφασης
Η αναίρεση έγινε δεκτή διότι το Εφετείο, ενώ ερμήνευσε ορθά τις διατάξεις των άρθρων 1825, 1827, 1831 και 1834 ΑΚ ότι για τον υπολογισμό της πλασματικής κληρονομικής ομάδας προστίθενται οι συνεισενεκτέες παροχές προς τους μεριδούχους, δεν πρόσθεσε τις εν ζωή γονικές παροχές προς τα τέκνα του κληρονομούμενου (στον γιο Γ. αξίας 138.700 ευρώ, στον γιο Β. αξίας 125.900 ευρώ, και στη θυγατέρα Α. αξίας 587.500 ευρώ συνολικά), οδηγούμενο σε εσφαλμένο υπολογισμό της πλασματικής ομάδας της κληρονομίας και της αξίας της νόμιμης μοίρας των διαδίκων.
Τελική Απόφαση
Αναιρεί την υπ' αριθμ.447/2016 απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Πειραιώς κατά το αναφερόμενο στο σκεπτικό μέρος αυτής.- Παραπέμπει την υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση κατά το μέρος που αναιρέθηκε στο ίδιο πιο πάνω Εφετείο, συντιθέμενο από άλλους δικαστές. – Διατάσσει την επιστροφή του κατατεθέντος παραβόλου στους αναιρεσείοντες.- Καταδικάζει την αναιρεσίβλητη στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσειόντων, τα οποία ορίζει στο ποσό των δύο χιλιάδων επτακοσίων (2.700) ευρώ.-
Ακριβές Νομικό Ερώτημα
Αν για τον υπολογισμό της νόμιμης μοίρας των μεριδούχων στην πλασματική κληρονομική ομάδα πρέπει να προστίθενται οι εν ζωή γονικές παροχές που έγιναν από τον κληρονομούμενο προς όλα τα τέκνα του, συμπεριλαμβανομένων και εκείνων που δεν διεκδικούν συμπλήρωση της νόμιμης μοίρας τους.
Αναφορές σε Νόμους
Αριθμός
902/2018
Έτος
2018
Δείτε την πλήρη απόφαση→
1619/2023
2023Άρειος ΠάγοςΔικονομικό ΔίκαιοΑστικό Δίκαιο
Σχετικότητα: 94.6%
Κρίσιμα Πραγματικά Περιστατικά
Κληρονομούμενος, αποβιώσας στις 18-2-2000, άφησε δύο τέκνα. Με δύο δημόσιες διαθήκες: περιόρισε τον ένα κατιόντα στη νόμιμη μοίρα παραχωρώντας δύο οικόπεδα 486 τ.μ. συνολικά (αξία ≤ 2.800.000 δρχ.), εγκατέστησε την έτερη κατιοῦσα σε επικαρπία μηχανημάτων και εγκαταστάσεων και άλλους κατιόντες σε ψιλή κυριότητα (αξία δικαιωμάτων κατά την επαγωγή 23.275.000 δρχ.), της διέθεσε επίσης λοιπή περιουσία και οικιακό εξοπλισμό (41.700.000 δρχ.), οικόπεδο 440 τ.μ. στο Χαϊδάρι (70.000.000 δρχ.) και όχημα σε κατιόντα (3.000.000 δρχ.). Προ της επαγωγής (1992-1995) πραγματοποίησε παροχές: αγροτεμάχιο 679,50 τ.μ. στη Σέριφο (10.000.000 δρχ.) σε τέκνο, πλήρη κυριότητα μίας οριζόντιας ιδιοκτησίας (27.720.000 δρχ.) και ψιλές κυριότητες άλλων οριζόντιων ιδιοκτησιών (62.200.800 δρχ.), καθώς και επικαρπία καταστημάτων συνολικού εμβαδού 5.265,90 τ.μ. με ψιλή κυριότητα σε άλλους κατιόντες επί οικοπέδου 1.655,55 τ.μ. στον Πειραιά (επικαρπία 776.408.564 δρχ., ψιλή 517.635.903 δρχ.). Υπήρχαν κοινοί τραπεζικοί λογαριασμοί με ποσά άνω του 1.000.000.000 δρχ. και τιμαλφή σε θυρίδες άνω των 500.000.000 δρχ. Η νόμιμη μοίρα υπολογιζόταν σε 389.503.817 δρχ.
Νομική Σκέψη του Δικαστηρίου
Το άρθρο 1835 § 1 ΑΚ, σε συνδυασμό με το άρθρο 1831 § 2 ΑΚ, προβλέπει ανατροπή δωρεάς όταν η κληρονομιά δεν επαρκεί για τη νόμιμη μοίρα. Το άρθρο 1509 εδ. α’ ΑΚ ορίζει ότι η γονική παροχή δεν αποτελεί δωρεά παρά μόνο κατά το μέρος που υπερβαίνει το μέτρο των περιστάσεων. Η νομική αοριστία ελέγχεται με το άρθρο 559 αριθ. 1 ΚΠολΔ, ενώ το άρθρο 559 αριθ. 11γ ΚΠολΔ θεμελιώνεται αν παραλειφθούν αποδεικτικά μέσα. Ο λόγος του άρθρου 559 αριθ. 1 δεν αφορά παραβίαση δικονομικών διατάξεων, όπως το άρθρο 294 ΚΠολΔ. Το δικαστήριο δέχθηκε ότι εκτέθηκαν συγκεκριμένα στοιχεία: πολυάριθμες παροχές υψηλής αξίας (π.χ. επικαρπία καταστημάτων 776.408.564 δρχ., ψιλή 517.635.903 δρχ., οριζόντια ιδιοκτησία 27.720.000 δρχ., αγροτεμάχιο 679,50 τ.μ. αξίας 10.000.000 δρχ.), διαθήκες (οικόπεδα 486 τ.μ. αξίας ≤ 2.800.000 δρχ., οικόπεδο 440 τ.μ. αξίας 70.000.000 δρχ.), και σημαντική ρευστότητα/τιμαλφή (>1.000.000.000 δρχ. και >500.000.000 δρχ.). Επίσης, το Εφετείο βεβαίωσε ότι έλαβε υπόψη όλα τα έγγραφα, συμπεριλαμβανομένων στοιχείων για την ένταξη στο ρυμοτομικό σχέδιο Πεύκης (11/1/2002). Εφαρμόζοντας τις ανωτέρω αρχές, έκρινε ότι ο πρώτος λόγος αναίρεσης είναι απαράδεκτος, επειδή επικαλείται δικονομική διάταξη μέσω του άρθρου 559 αριθ. 1. Ο δεύτερος λόγος απορρίπτεται, διότι η αγωγή ήταν ορισμένη και δεν παραβιάστηκε το άρθρο 1509 ΑΚ. Ο τρίτος λόγος απορρίπτεται, καθώς δεν παραλείφθηκαν αποδεικτικά μέσα: το Εφετείο τα συνεκτίμησε κατά είδος.
Κύριοι Λόγοι Απόφασης
Απορρίφθηκε η αναίρεση διότι: (α) ο επικληθείς λόγος του άρθρου 559 αριθ. 1 ΚΠολΔ για παράβαση του άρθρου 294 ΚΠολΔ ήταν απαράδεκτος, αφού αφορά δικονομική και όχι ουσιαστική διάταξη· (β) η αγωγή μέμψης ήταν ορισμένη, καθώς περιέγραφε συγκεκριμένα ότι οι γονικές παροχές προς μεριδιούχο υπερέβησαν το μέτρο των περιστάσεων, με αναλυτικά στοιχεία για την περιουσιακή κατάσταση, τον αριθμό τέκνων και τις αξίες των παροχών (π.χ. επικαρπία καταστημάτων 776.408.564 δρχ., ψιλή 517.635.903 δρχ., οριζόντια ιδιοκτησία 27.720.000 δρχ., αγροτεμάχιο 679,50 τ.μ. αξίας 10.000.000 δρχ., διαθήκη με οικόπεδο 440 τ.μ. αξίας 70.000.000 δρχ., ρευστότητα >1.000.000.000 δρχ. και τιμαλφή >500.000.000 δρχ.)· (γ) δεν στοιχειοθετήθηκε ο λόγος του άρθρου 559 αριθ. 11γ ΚΠολΔ, επειδή το Εφετείο έλαβε υπόψη τα επικληθέντα έγγραφα, όπως προέκυπτε από τη γενική μνεία και τις ειδικές παραδοχές για την ένταξη και την αντικειμενική αξία των οικοπέδων Πεύκης (11/1/2002).
Τελική Απόφαση
Απορρίπτει την από 22.10.2020 και με αριθμό έκθεσης κατάθεσης 106/2020 αίτηση για αναίρεση της υπ' αριθμ. 232/2020 απόφασης του Τριμελούς Εφετείου Πειραιώς. Διατάσσει την εισαγωγή του κατατεθέντος παραβόλου στο Δημόσιο Ταμείο. Καταδικάζει την αναιρεσείουσα στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων του αναιρεσιβλήτου, το ύψος των οποίων καθορίζει στο ποσό των δύο χιλιάδων επτακοσίων (2.700) ευρώ.
Ακριβές Νομικό Ερώτημα
Αν για την προσβολή γονικής παροχής με αγωγή μέμψης απαιτείται να εκτεθούν συγκεκριμένα στοιχεία που αποδεικνύουν ότι η παροχή υπερβαίνει το μέτρο των περιστάσεων ώστε να θεωρηθεί δωρεά κατά το άρθρο 1509 ΑΚ και να είναι ορισμένη η αγωγή.
Αναφορές σε Νόμους
Αριθμός
1619/2023
Έτος
2023
Δείτε την πλήρη απόφαση→
1437/2017
2017Άρειος ΠάγοςΑστικό ΔίκαιοΔικονομικό Δίκαιο
Σχετικότητα: 94.5%
Κρίσιμα Πραγματικά Περιστατικά
Μητέρα απεβίωσε το 2006 χωρίς περιουσία, αφού είχε μεταβιβάσει εν ζωή όλα τα περιουσιακά της στοιχεία στα τέκνα της. Με συμβόλαιο του 1996 μεταβίβασε στον γιο της την ψιλή κυριότητα του 65% εξ αδιαιρέτου οικοπέδου εμβαδού 648,50 τ.μ. με οικία 150 τ.μ., αντικειμενικής αξίας 40.473.916 δρχ., και στα εγγόνια της το 35% εξ αδιαιρέτου, αξίας 21.793.646 δρχ., παρακρατώντας την επικαρπία εφ' όρου ζωής. Κατά το χρόνο της παροχής η μητέρα ήταν 80 ετών, είχε εισόδημα από μετοχή ξενοδοχείου άνω του 1.000.000 δρχ. ετησίως και διέμενε στην οικία. Ο γιος ήταν 46 ετών, μαθηματικός-προγραμματιστής με μισθό 250.000 δρχ. μηνιαίως, κύριος μετοχής με εισόδημα άνω του 1.000.000 δρχ. ετησίως, έγγαμος με δύο τέκνα γεννηθέντα το 1983 και 1990. Είχε προηγουμένως μεταβιβάσει στα άλλα τέκνα της διαμερίσματα αξίας 9.268.785 δρχ. και 11.162.813 δρχ. αντιστοίχως.
Νομική Σκέψη του Δικαστηρίου
Το άρθρο 1831 παρ. 2 ΑΚ ορίζει ότι για τον υπολογισμό της νομίμου μοίρας προστίθενται στην κληρονομιά δωρεές προς μεριδούχους και δωρεές προς τρίτους κατά την τελευταία δεκαετία, εκτός αν επιβλήθηκαν από ιδιαίτερο ηθικό καθήκον ή λόγους ευπρέπειας. Το άρθρο 1509 εδ. α' ΑΚ ορίζει ότι γονική παροχή αποτελεί δωρεά μόνο ως προς το ποσόν που υπερβαίνει το μέτρο που επιβάλλουν οι περιστάσεις. Το δικαστήριο διαπίστωσε ότι η παροχή του 65% του ακινήτου αξίας 40.473.916 δρχ. υπερέβαινε το επιβαλλόμενο μέτρο, λαμβάνοντας υπόψη την οικονομική κατάσταση της μητέρας (ηλικία 80 ετών, εισόδημα άνω του 1.000.000 δρχ. ετησίως), την κοινωνική της θέση, το γεγονός ότι το ακίνητο ήταν το μοναδικό περιουσιακό της στοιχείο, και την οικονομική κατάσταση του γιου (μισθός 250.000 δρχ. μηνιαίως, εισόδημα από μετοχή άνω του 1.000.000 δρχ. ετησίως). Εφαρμόζοντας τα κριτήρια των άρθρων 1831 παρ. 2 και 1509 ΑΚ, το δικαστήριο έκρινε ότι η παροχή συνιστούσε δωρεά στο σύνολο της, η οποία δεν επιβαλλόταν από ιδιαίτερο ηθικό καθήκον, αφού δεν υπήρχε νομική υποχρέωση από το συγγενικό δεσμό για ανταμοιβή περιποιήσεων, και υπόκειται σε ανατροπή κατά το αναγκαίο για συμπλήρωση της νομίμου μοίρας των άλλων τέκνων.
Κύριοι Λόγοι Απόφασης
Η αίτηση απορρίφθηκε διότι το Εφετείο ορθώς έκρινε ότι η γονική παροχή του 65% εξ αδιαιρέτου του ακινήτου αξίας 40.473.916 δρχ. υπερέβαινε το μέτρο που επέβαλλαν οι περιστάσεις και συνιστούσε δωρεά στο σύνολο της, λαμβάνοντας υπόψη την οικονομική κατάσταση της μητέρας (ηλικία 80 ετών, εισόδημα άνω του 1.000.000 δρχ. ετησίως), το γεγονός ότι το ακίνητο ήταν το μοναδικό περιουσιακό της στοιχείο, και την οικονομική κατάσταση του γιου (μισθός 250.000 δρχ. μηνιαίως, εισόδημα από μετοχή άνω του 1.000.000 δρχ. ετησίως). Η δωρεά δεν έγινε από ιδιαίτερο ηθικό καθήκον, αφού δεν υπήρχε υποχρέωση από το συγγενικό δεσμό για ανταμοιβή περιποιήσεων, και υπόκειται σε ανατροπή κατά τα ποσοστά 2,93% και 5,60% αντιστοίχως για συμπλήρωση της νομίμου μοίρας των άλλων τέκνων.
Τελική Απόφαση
Απορρίπτει την από 12 Φεβρουαρίου 2015 αίτηση και τους από 15 Απριλίου 2015 προσθέτους λόγους αυτής των 1) Ι. Σ. του Χ., 2) Α. Σ. του Ι. και 3) Φ. - Γ. Σ. του Ι., για αναίρεση της υπ' αριθμ. 2491/2014 αποφάσεως του Εφετείου Θεσσαλονίκης. Διατάσσει την εισαγωγή του κατατεθέντος παραβόλου στο Δημόσιο Ταμείο. Επιβάλλει στους αναιρεσείοντες τα δικαστικά έξοδα των αναιρεσιβλήτων, τα οποία ορίζει στο ποσό των δύο χιλιάδων επτακοσίων (2.700) ευρώ.
Ακριβές Νομικό Ερώτημα
Αν γονική παροχή ακινήτου που υπερβαίνει το μέτρο που επιβάλλουν οι περιστάσεις συνιστά δωρεά υποκείμενη σε ανατροπή λόγω προσβολής της νομίμου μοίρας άλλων τέκνων, και αν η δωρεά από γονέα προς τέκνο ως ανταμοιβή για περιποιήσεις αποτελεί δωρεά από ιδιαίτερο ηθικό καθήκον κατά την έννοια του άρθρου 1831 παρ. 2 ΑΚ.
Αναφορές σε Νόμους
Αριθμός
1437/2017
Έτος
2017
Δείτε την πλήρη απόφαση→
1250/2025
2025Άρειος ΠάγοςΔικονομικό ΔίκαιοΑστικό Δίκαιο
Σχετικότητα: 94.5%
Κρίσιμα Πραγματικά Περιστατικά
Ο κληρονομούμενος απεβίωσε το 2012 χωρίς κληρονομιαία περιουσία, έχοντας μεταβιβάσει εν ζωή σε τρία τέκνα αγροτεμάχια και οικόπεδα στη Φασκομηλιά (Δ.Ε. Συβότων, Δήμος Ηγουμενίτσας). Το 1989: αγροτεμάχιο αριθ. 502, 5.375 τ.μ., 6 ελαιόδεντρα, αξία 150.000 δρχ. (440,20 €); αγροτεμάχιο αριθ. 257, 3.750 τ.μ., 8 ελαιόδεντρα, αξία 100.000 δρχ. (293,47 €); αγροτεμάχιο αριθ. 479, 1.562 τ.μ., 11 ελαιόδεντρα, αξία 100.000 δρχ. (293,47 €). Το 2006: οικόπεδο αριθ. 675, 7.580 τ.μ., 29 ελαιόδεντρα, παλαιά κτίσματα 45,60 τ.μ., αντικειμενική αξία 4.836,04 €. Το 2010: οικόπεδο αριθ. 37, 1.000 τ.μ., ισόγεια οικία 60 τ.μ., εντός οικισμού, αντικειμενική αξία 25.217,60 €. Η περιοχή είναι αγροτική, χωρίς τεκμήρια τουριστικού ή εξοχικού ενδιαφέροντος. Κατά τα έτη 2006-2010 ο κληρονομούμενος ήταν συνταξιούχος, ηλικίας 75-79, με προβλήματα υγείας και δεχόταν συστηματική φροντίδα από ένα τέκνο, ενώ τα λοιπά τέκνα ήταν σε μεγάλη ηλικία και οικονομικά ανεξάρτητα. Οι μεριδούχοι εξ αδιαθέτου είναι τα τέκνα, με νόμιμη μοίρα έκαστου 1/6.
Νομική Σκέψη του Δικαστηρίου
Το άρθρο 1509 εδ. α ΑΚ ορίζει ότι η γονική παροχή αποτελεί δωρεά μόνο κατά το υπερβάλλον του μέτρου που επιβάλλουν οι περιστάσεις. Κατά το άρθρο 1831 § 2 ΑΚ οι δωρεές προστίθενται λογιστικά στην κληρονομιά με την αξία του χρόνου παροχής, ενώ κατά το άρθρο 1835 ΑΚ μπορεί να ανατραπούν (μέμψη) αν η κληρονομία δεν επαρκεί για τη νόμιμη μοίρα. Η αναπροσαρμογή αξίας λόγω νομισματικών μεταβολών ερείδεται στο άρθρο 288 ΑΚ. Διαδικαστικά, το άρθρο 559 αριθ. 19 ΚΠολΔ ιδρύει αναιρετικό λόγο για αντιφατικές ή ανεπαρκείς αιτιολογίες. Το δικαστήριο διαπίστωσε ότι ο κληρονομούμενος είχε μεταβιβάσει: τρία αγροτεμάχια (5.375 τ.μ./150.000 δρχ., 3.750 τ.μ./100.000 δρχ., 1.562 τ.μ./100.000 δρχ.), οικόπεδο 7.580 τ.μ. με 29 ελαιόδεντρα και παλαιά κτίσματα 45,60 τ.μ. (4.836,04 €) και οικόπεδο 1.000 τ.μ. με οικία 60 τ.μ. (25.217,60 €). Η περιοχή είναι αγροτική χωρίς ιδιαίτερο αγοραστικό ενδιαφέρον. Ο κληρονομούμενος (75-79 ετών) ήταν συνταξιούχος, με προβλήματα υγείας, και δεχόταν ιδιαίτερη φροντίδα από ένα τέκνο, ενώ τα λοιπά τέκνα ήταν οικονομικά ανεξάρτητα. Εφαρμόζοντας τα άρθρα 1509, 1831 και 1835 ΑΚ, εξέτασε αν οι παροχές υπερέβησαν το μέτρο των περιστάσεων και αν προστίθενται στη κληρονομιά και υπόκεινται σε μέμψη. Διαπίστωσε ότι η εφετειακή κρίση ήταν αντιφατική: δέχθηκε απουσία περιστάσεων αυτοτέλειας και ανάγκης, αλλά κατέληξε ότι οι παροχές δεν αποτελούν δωρεές χωρίς εξειδίκευση των «περιστάσεων» του άρθρου 1509 και χωρίς επαρκή αιτιολόγηση της αξιακής βάσης, καθιστώντας ανέφικτο τον αναιρετικό έλεγχο.
Κύριοι Λόγοι Απόφασης
Η αναίρεση έγινε δεκτή διότι η εφετειακή απόφαση στερείται νόμιμης βάσης: περιέχει αντιφατικές και ανεπαρκείς αιτιολογίες κατά το άρθρο 559 αριθ. 19 ΚΠολΔ. Ειδικότερα, ενώ δέχθηκε ότι τα τέκνα ήταν σε μεγάλη ηλικία και οικονομικά ανεξάρτητα και δεν συνέτρεχαν οι περιστάσεις του άρθρου 1509 ΑΚ (αυτοτέλεια ή επαγγελματική αποκατάσταση), κατέληξε ότι οι γονικές παροχές δεν αποτελούν δωρεές, δεν προστίθενται για τον υπολογισμό της νόμιμης μοίρας και δεν υπόκεινται σε μέμψη, χωρίς να εξειδικεύσει τις «περιστάσεις» που καθορίζουν το μέτρο του άρθρου 1509 και χωρίς επαρκή αιτιολόγηση της αξίας των παροχών. Οι ελλείψεις αυτές καθιστούν ανέφικτο τον αναιρετικό έλεγχο, οπότε αναιρέθηκε η απόφαση και η υπόθεση παραπέμφθηκε.
Τελική Απόφαση
Αναιρεί την με αρ. 65/2023 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Κέρκυρας. Παραπέμπει την υπόθεση, για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, που θα συγκροτηθεί από άλλο δικαστή. Διατάσσει την απόδοση στους αναιρεσείοντες του καταβληθέντος παραβόλου. Επιβάλλει σε βάρος της αναιρεσίβλητης τη δικαστική δαπάνη των αναιρεσειόντων την οποία ορίζει σε τρεις χιλιάδες (3.000) ευρώ.
Ακριβές Νομικό Ερώτημα
Αν γονική παροχή που δεν αποβλέπει στη δημιουργία ή διατήρηση οικονομικής/οικογενειακής αυτοτέλειας ή στην έναρξη/εξάσκηση επαγγέλματος του τέκνου αποτελεί δωρεά στο σύνολό της και, ως εκ τούτου, προστίθεται λογιστικά στην κληρονομιά για τον υπολογισμό της νόμιμης μοίρας και υπόκειται σε μέμψη όταν η κληρονομία δεν επαρκεί (άρθρα 1509, 1831 παρ. 2, 1835 ΑΚ).
Αναφορές σε Νόμους
Αριθμός
1250/2025
Έτος
2025
Δείτε την πλήρη απόφαση→
376/2017
2017Άρειος ΠάγοςΑστικό ΔίκαιοΔικονομικό Δίκαιο
Σχετικότητα: 94.4%
Κρίσιμα Πραγματικά Περιστατικά
Κληρονομούμενη απεβίωσε αφήνοντας κληρονομιαία περιουσία. Είχε μεταβιβάσει ακίνητο σε ένα από τα τέκνα της με γονική παροχή με συμβόλαιο του 2004. Άλλο τέκνο της άσκησε αγωγή για αναγνώριση δικαιώματος νόμιμης μοίρας στην κληρονομία της μητέρας του. Υπήρχαν ισχυρισμοί για ύπαρξη χρεών της κληρονομίας και για το ότι η γονική παροχή έγινε από ιδιαίτερο ηθικό καθήκον.
Νομική Σκέψη του Δικαστηρίου
Το άρθρο 1831 παρ. 1 ΑΚ ορίζει ότι ο υπολογισμός της νόμιμης μοίρας γίνεται με βάση την κατάσταση και αξία της κληρονομίας, αφαιρώντας τα χρέη και τις δαπάνες κηδείας, ενώ η παρ. 2 προβλέπει προσμέτρηση των παροχών προς μεριδούχους. Το άρθρο 527 παρ. 1 ΚΠολΔικ απαγορεύει την προβολή νέων πραγματικών ισχυρισμών στην έφεση, εκτός συγκεκριμένων εξαιρέσεων. Το άρθρο 1509 εδ.α' ΑΚ ορίζει ότι γονική παροχή αποτελεί δωρεά μόνο ως προς το υπερβάλλον μέτρο. Το δικαστήριο διαπίστωσε ότι οι ισχυρισμοί περί χρεών της κληρονομίας και περί γονικής παροχής από ιδιαίτερο ηθικό καθήκον δεν είχαν προταθεί ενώπιον του πρωτοβάθμιου δικαστηρίου. Οι ισχυρισμοί αυτοί προτάθηκαν απαραδέκτως για πρώτη φορά με τους λόγους έφεσης, χωρίς να συντρέχει κάποια από τις εξαιρέσεις του άρθρου 527 ΚΠολΔικ. Εφαρμόζοντας το άρθρο 527 παρ. 1 ΚΠολΔικ, το Εφετείο ορθώς δεν έλαβε υπόψη τους βραδέως προβληθέντες ισχυρισμούς. Η εκτίμηση των αποδείξεων για την αξία της κληρονομίας ανήκει στην ευχέρεια του δικαστηρίου της ουσίας και δεν υπόκειται σε έλεγχο αναίρεσης κατά το άρθρο 561 παρ. 1 ΚΠολΔικ.
Κύριοι Λόγοι Απόφασης
Η αίτηση αναίρεσης απορρίφθηκε διότι οι ισχυρισμοί περί χρεών της κληρονομίας και περί γονικής παροχής από ιδιαίτερο ηθικό καθήκον δεν είχαν προταθεί ενώπιον του πρωτοβάθμιου δικαστηρίου και απαραδέκτως προτάθηκαν για πρώτη φορά στο εφετείο με τους λόγους έφεσης, χωρίς να συντρέχει κάποια από τις εξαιρέσεις του άρθρου 527 ΚΠολΔικ. Επιπλέον, τα αποδιδόμενα σφάλματα ως προς την εκτίμηση της αξίας της κληρονομίας αφορούν την εκτίμηση των αποδείξεων, η οποία δεν υπόκειται στον έλεγχο του Αρείου Πάγου κατά το άρθρο 561 παρ. 1 ΚΠολΔικ.
Τελική Απόφαση
ΑΠΟΡΡΙΠΤΕΙ την από 29.9.2015 αίτηση για αναίρεση της 1088/2015 απόφασης του Εφετείου Θεσσαλονίκης. ΔΙΑΤΑΣΣΕΙ την εισαγωγή στο Δημόσιο Ταμείο του παραβόλου που καταβλήθηκε. Και ΚΑΤΑΔΙΚΑΖΕΙ τους αναιρεσείοντες στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσιβλήτων, τα οποία ορίζει στο ποσό των δύο χιλιάδων επτακοσίων [2.700] ευρώ.
Ακριβές Νομικό Ερώτημα
Αν κατά τον υπολογισμό της νόμιμης μοίρας κληρονόμου προσμετρώνται στην κληρονομιαία περιουσία οι γονικές παροχές που έγιναν από τον κληρονομούμενο προς άλλα τέκνα και αν αφαιρούνται τα χρέη της κληρονομίας, όταν οι σχετικοί ισχυρισμοί δεν προτάθηκαν νομίμως στο πρωτοβάθμιο δικαστήριο αλλά για πρώτη φορά στο εφετείο.
Αναφορές σε Νόμους
Αριθμός
376/2017
Έτος
2017
Δείτε την πλήρη απόφαση→
1465/2011
2011Άρειος ΠάγοςΑστικό ΔίκαιοΔικονομικό Δίκαιο
Σχετικότητα: 94.2%
Κρίσιμα Πραγματικά Περιστατικά
Κληρονομούμενος απεβίωσε στις 20-1-2002, αφήνοντας σύζυγο και τρία τέκνα (ένα από πρώτο γάμο, δύο από δεύτερο), όλοι αναγκαίοι κληρονόμοι. Υπήρχε δημόσια διαθήκη που κληροδότησε στον υιό οικόπεδο 250,62 τ.μ., με αξία 25.000 ευρώ, ενώ στην κληρονομία παρέμειναν τρία αγροτικά ακίνητα 2.000 τ.μ. (6.000 ευρώ), 4.000 τ.μ. (12.000 ευρώ) και 3.000 τ.μ. (6.000 ευρώ). Προγενέστερες παροχές: προς σύζυγο δωρεά αγρού 1.500 τ.μ. (1982, αξία 7.000 ευρώ), προς τρία τέκνα δωρεά αγρού 4.481 τ.μ. σε 1/3 έκαστο (αξία 55.000 ευρώ), προς υιό γονική παροχή τριών αγρών 4.800 τ.μ. (5.000 ευρώ), 7.500 τ.μ. (7.000 ευρώ) και 2.000 τ.μ. (4.000 ευρώ), προς θυγατέρα οικόπεδο 766,305 τ.μ. (55.000 ευρώ). Λόγω υποτίμησης μεταξύ 1982/1985 και 2002, η αξία παροχών αναπροσαρμόστηκε με τιμή χρυσής λίρας και τιμάριθμο σε 389.218,20 ευρώ. Η πραγματική κληρονομία 49.000 ευρώ, ιδανική 438.218,20 ευρώ· εξ αδιαθέτου μερίδα 109.554,55 ευρώ, νόμιμη μοίρα 54.777,27 ευρώ, υπολειπόμενο ποσό μετά τη λήψη 25.000 ευρώ: 29.777,27 ευρώ (επιπλέον απαίτηση 20.249,20 ευρώ).
Νομική Σκέψη του Δικαστηρίου
Το άρθρο 242 § 2 ΚΠολΔ ρυθμίζει την παράσταση με δήλωση, ενώ τα άρθρα 559 αριθ. 8β, 11γ και 19 ΚΠολΔ καθιερώνουν λόγους αναιρέσεως για μη λήψη υποβληθέντων ισχυρισμών ή αποδεικτικών μέσων και για έλλειψη νόμιμης βάσης. Ως προς την ουσία, τα άρθρα 1710, 1813, 1820, 1825, 1827, 1831, 1833, 1834, 1835, 1836 ΑΚ και 288 ΑΚ ρυθμίζουν την εξ αδιαθέτου διαδοχή, τη νόμιμη μοίρα, την συνεισφορά δωρεών στην πλασματική κληρονομία και την αναπροσαρμογή αξιών κατά την καλή πίστη. Το δικαστήριο διαπίστωσε ότι η πραγματική κληρονομία ανερχόταν σε 49.000 ευρώ (τρεις αγροί αξίας 6.000, 12.000 και 6.000 ευρώ συν οικόπεδο 25.000 ευρώ που ελήφθη εκ διαθήκης). Οι εν ζωή δωρεές/γονικές παροχές αναπροσαρμόστηκαν λόγω υποτίμησης σε 389.218,20 ευρώ, ανεβάζοντας την ιδανική κληρονομία σε 438.218,20 ευρώ. Η εξ αδιαθέτου μερίδα ανά κληρονόμο ήταν 109.554,55 ευρώ και η νόμιμη μοίρα 54.777,27 ευρώ, με υπολειπόμενο για τον μεριδιούχο ποσό 29.777,27 ευρώ. Εφαρμόζοντας τις ανωτέρω διατάξεις, έκρινε ότι η συμπλήρωση της νόμιμης μοίρας δύναται να καλυφθεί από την αδιάθετη κληρονομία (24.000 ευρώ) χωρίς ανατροπή προγενέστερων παροχών, και ότι οι προβαλλόμενοι αναιρετικοί λόγοι περί μη συνεκτίμησης εγγράφων και μη ύπαρξης του οικοπέδου (λόγω δασικού χαρακτήρα) είναι αβάσιμοι, δεδομένης της επαρκούς αιτιολογίας και ρητής συνεκτίμησης.
Κύριοι Λόγοι Απόφασης
Η προσβαλλόμενη απόφαση περιέχει σαφείς, επαρκείς και μη αντιφατικές αιτιολογίες ως προς τη συνεισφορά δωρεών στην πλασματική κληρονομία και την αναπροσαρμογή της αξίας τους κατά το άρθρο 288 ΑΚ, επιτρέποντας έλεγχο ορθής εφαρμογής των άρθρων 1710, 1813, 1820, 1825, 1827, 1831, 1833, 1834, 1835, 1836 ΑΚ. Αποδείχθηκε ότι το δικαστήριο έλαβε υπόψη τα έγγραφα που προσκομίστηκαν, άρα ο λόγος του άρθρου 559 αριθ. 11γ ΚΠολΔ είναι αβάσιμος. Ο ισχυρισμός περί ανυπαρξίας/δασικού χαρακτήρα του οικοπέδου εξετάστηκε και απορρίφθηκε, καθιστώντας αβάσιμο τον λόγο του άρθρου 559 αριθ. 8β ΚΠολΔ. Εφόσον η αδιάθετη κληρονομία επαρκεί για συμπλήρωση της νόμιμης μοίρας, δεν απαιτείται ανατροπή προγενέστερων παροχών, άρα ο λόγος του άρθρου 559 αριθ. 19 ΚΠολΔ απορρίπτεται. Κατόπιν αυτών, η αίτηση αναιρέσεως απορρίπτεται.
Τελική Απόφαση
Απορρίπτει την από 12-4-2009 αίτηση του Δ. Π.Β. για αναίρεση της 351/2008 αποφάσεως του Εφετείου Ιωαννίνων. Επιβάλλει στον αναιρεσείοντα την δικαστική δαπάνη των αναιρεσιβλήτων, την οποία ορίζει σε δύο χιλιάδες επτακόσια (2.700) ευρώ.
Ακριβές Νομικό Ερώτημα
Αν για τον προσδιορισμό της νόμιμης μοίρας συνυπολογίζονται οι εν ζωή δωρεές και γονικές παροχές με αναπροσαρμογή της αξίας τους λόγω υποτίμησης κατά το άρθρο 288 ΑΚ, και αν η ανατροπή προγενέστερων παροχών είναι αναγκαία μόνο όταν δεν επαρκεί η αδιάθετη κληρονομία για τη συμπλήρωσή της.
Αναφορές σε Νόμους
Αριθμός
1465/2011
Έτος
2011
Δείτε την πλήρη απόφαση→
1149/2023
2023Άρειος ΠάγοςΑστικό ΔίκαιοΔικονομικό Δίκαιο
Σχετικότητα: 93.9%
Κρίσιμα Πραγματικά Περιστατικά
Πατέρας απεβίωσε στις 14.7.2016 καταλείποντας τρία τέκνα. Κατά το χρόνο θανάτου διατηρούσε τραπεζικές καταθέσεις συνολικού ποσού 320.118,60 ευρώ σε κοινούς λογαριασμούς με συνδικαιούχο την θυγατέρα, με τον όρο του άρθρου 2 του ν. 5632/1932 περί περιέλευσης στους επιζώντες. Τα κατατεθειμένα ποσά προέρχονταν αποκλειστικά από την επιχειρηματική δραστηριότητα του θανόντος. Με ιδιόγραφη διαθήκη από 2016, δημοσιευθείσα στις 9.1.2017, ο διαθέτης όρισε κληρονόμους τα δύο τέκνα κατά ποσοστό 40% τον υιό και 60% την θυγατέρα επί των τραπεζικών λογαριασμών. Ο θανών είχε προβεί εν ζωή σε γονικές παροχές προς αμφότερα τα τέκνα με συμβόλαια από 11.11.2010, μεταβιβάζοντας την ψιλή κυριότητα διαμερισμάτων αξίας 138.401,01 ευρώ στον υιό και 169.156,80 ευρώ στην θυγατέρα, με όρο μη καταλογισμού στην κληρονομική μερίδα. Η πραγματική κληρονομία ανήλθε σε 321.118,60 ευρώ (τραπεζικές καταθέσεις και όχημα αξίας 3.000 ευρώ), αφαιρουμένων δαπανών κηδείας 2.000 ευρώ.
Νομική Σκέψη του Δικαστηρίου
Το άρθρο 2 του ν. 5632/1932 ορίζει ότι σε κοινό τραπεζικό λογαριασμό δύναται να τεθεί όρος περί περιέλευσης της κατάθεσης στους επιζώντες συνδικαιούχους. Το άρθρο 117 ΕισΝΑΚ προβλέπει ότι η κατάθεση σε κοινό λογαριασμό κρίνεται ως δωρεά σε σχέση με το δίκαιο της νόμιμης μοίρας. Τα άρθρα 1831, 1833, 2032 και 2035 ΑΚ ορίζουν τον υπολογισμό της νόμιμης μοίρας και την αντιμετώπιση των δωρεών αιτία θανάτου ως κληροδοσιών. Το δικαστήριο διαπίστωσε ότι ο θανών κατέθεσε αποκλειστικά δικά του χρήματα ποσού 320.118,60 ευρώ σε κοινούς λογαριασμούς με συνδικαιούχο την θυγατέρα, με τον όρο του άρθρου 2 ν. 5632/1932. Από τη διαθήκη προέκυψε ότι δεν επιθυμούσε η θυγατέρα να έχει αυτόνομη πρόσβαση όσο ζούσε, αλλά μόνο για εξυπηρέτηση των συναλλαγών του. Η πλασματική κληρονομία υπολογίσθηκε σε 628.676,41 ευρώ συμπεριλαμβανομένων των γονικών παροχών αξίας 138.401,01 και 169.156,80 ευρώ. Εφαρμόζοντας τα άρθρα 173, 200, 496, 2032 και 2035 ΑΚ, το δικαστήριο ερμήνευσε τη βούληση του διαθέτη και έκρινε ότι οι καταθέσεις συνιστούν δωρεές αιτία θανάτου που λογίζονται ως κληροδοσίες. Η νόμιμη μοίρα του υιού υπολογίσθηκε σε 104.779,40 ευρώ (1/6 επί της πλασματικής κληρονομίας), αφαιρουμένου 1.000 ευρώ από το όχημα, με τελικό ποσό 103.779,40 ευρώ.
Κύριοι Λόγοι Απόφασης
Η αίτηση αναίρεσης απορρίφθηκε διότι το Εφετείο ορθά εφάρμοσε τις διατάξεις των άρθρων 173, 200, 496, 2032, 2035 ΑΚ και 117 ΕισΝΑΚ, κρίνοντας ότι οι τραπεζικές καταθέσεις σε κοινούς λογαριασμούς με τον όρο του άρθρου 2 ν. 5632/1932 συνιστούν δωρεές αιτία θανάτου που λογίζονται ως κληροδοσίες και συμπεριλαμβάνονται στην κληρονομία για τον υπολογισμό της νόμιμης μοίρας. Το Εφετείο ορθά δέχθηκε ότι οι γονικές παροχές με όρο μη καταλογισμού στην κληρονομική μερίδα πρέπει να συνυπολογίζονται στην πλασματική κληρονομία κατ' άρθρο 1831 παρ. 2 ΑΚ, που είναι αναγκαστικού δικαίου. Η νόμιμη μοίρα του αναιρεσίβλητου υπολογίσθηκε ορθά σε 103.779,40 ευρώ, ποσό που πρέπει να καταβληθεί από την αναιρεσείουσα λόγω της σύμμετρης ακυρότητας των κληροδοσιών που θίγουν τη νόμιμη μοίρα.
Τελική Απόφαση
Απορρίπτει την από 22.7.2021 αίτηση της Ε. - Ζ. Β. για αναίρεση της 2661/2021 αποφάσεως του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών. Διατάσσει να εισαχθεί το κατατεθέν παράβολο στο Δημόσιο Ταμείο. Καταδικάζει την αναιρεσείουσα στη δικαστική δαπάνη του αναιρεσιβλήτου, την οποία ορίζει στο ποσό των δύο χιλιάδων επτακοσίων (2.700) ευρώ.
Ακριβές Νομικό Ερώτημα
Αν η κατάθεση χρηματικών ποσών σε κοινό τραπεζικό λογαριασμό με τον όρο του άρθρου 2 του ν. 5632/1932 συνιστά δωρεά αιτία θανάτου που λογίζεται ως κληροδοσία και συμπεριλαμβάνεται στην κληρονομία για τον υπολογισμό της νόμιμης μοίρας του μεριδούχου, και αν οι γονικές παροχές με όρο μη καταλογισμού στην κληρονομική μερίδα πρέπει να συνυπολογίζονται στην πλασματική κληρονομία για τον προσδιορισμό της νόμιμης μοίρας.
Αναφορές σε Νόμους
Αριθμός
1149/2023
Έτος
2023
Δείτε την πλήρη απόφαση→
967/2017
2017Άρειος ΠάγοςΑστικό ΔίκαιοΔικονομικό Δίκαιο
Σχετικότητα: 93.8%
Κρίσιμα Πραγματικά Περιστατικά
Αποβιώσασα μητέρα διαδίκων είχε δωρίσει στον υιό της το έτος 1981 800 χρυσές λίρες Αγγλίας. Η αξία εκάστης λίρας ανερχόταν κατά τον χρόνο της δωρεάς σε 6.850 δραχμές και η συνολική αξία της δωρεάς ανερχόταν στο ποσό των 5.480.000 δραχμών. Μετά την αναγωγή της παροχής στο ισάξιο του ποσού κατά το χρόνο θανάτου της αποβιώσασας (2009), το συνολικό ποσό δωρεάς ανήλθε σε 292.371,17 ευρώ. Η θυγατέρα και συγκληρονόμος άσκησε αγωγή για την προστασία της νόμιμης μοίρας της. Η αποβιώσασα είχε συντάξει δημόσια διαθήκη το 1985 ενώπιον συμβολαιογράφου.
Νομική Σκέψη του Δικαστηρίου
Το άρθρο 1831 § 1 και 2 ΑΚ σε συνδυασμό με το άρθρο 1833 § 2 ΑΚ προβλέπουν ότι για τον υπολογισμό της νόμιμης μοίρας λαμβάνεται υπόψη η αξία της παροχής κατά το χρόνο που έγινε. Αν μεσολαβήσει νομισματική έκπτωση ή ουσιώδης υποτίμηση, κατ' εφαρμογή της αρχής της καλής πίστης του άρθρου 288 ΑΚ, η αξία του χρόνου της παροχής πρέπει να αναχθεί στο ισάξιό της κατά το χρόνο θανάτου του κληρονομούμενου με βάση την αύξηση του τιμαρίθμου. Το δικαστήριο διαπίστωσε ότι η δωρεά των 800 λιρών είχε αξία 5.480.000 δραχμές το 1981 και μετά την αναγωγή στο ισάξιο του 2009 ανήλθε σε 292.371,17 ευρώ. Η αγωγή της θυγατέρας περιλάμβανε τον προσδιορισμό της αξίας της δωρεάς τόσο κατά το χρόνο σύναψης (1981) όσο και κατά το χρόνο θανάτου (2009). Εφαρμόζοντας το άρθρο 393 ΚΠολΔ, το δικαστήριο έκρινε ότι η κληρονόμος που ασκεί το δικό της κληρονομικό δικαίωμα νόμιμης μοίρας θεωρείται τρίτος και δικαιούται να αποδείξει με μάρτυρες τη σύμβαση δωρεάς του κληρονομούμενου προς άλλον κληρονόμο.
Κύριοι Λόγοι Απόφασης
Η αίτηση αναίρεσης απορρίφθηκε διότι το Εφετείο ορθώς εφάρμοσε τις διατάξεις των άρθρων 1831 και 1833 ΑΚ σε συνδυασμό με το άρθρο 288 ΑΚ, αναγάγοντας την αξία της δωρεάς των 800 λιρών από τις 5.480.000 δραχμές του 1981 στο ισάξιο των 292.371,17 ευρώ κατά το χρόνο θανάτου της κληρονομούμενης (2009) με βάση την αύξηση του τιμαρίθμου. Η αγωγή δεν ήταν αόριστη καθώς περιλάμβανε τον προσδιορισμό της αξίας της δωρεάς και στους δύο κρίσιμους χρόνους. Το Εφετείο έλαβε υπόψη όλα τα αποδεικτικά μέσα συμπεριλαμβανομένης της δημόσιας διαθήκης. Τέλος, η κληρονόμος δικαιούτο να αποδείξει με μάρτυρες τη δωρεά διότι ασκούσε το δικό της κληρονομικό δικαίωμα και θεωρείτο τρίτος κατά το άρθρο 393 ΚΠολΔ.
Τελική Απόφαση
Απορρίπτει την από 17-6-2015 αίτηση του Κ. Ε. του Ι. για αναίρεση της υπ' αριθ. 6158/2013 απόφασης του Εφετείου Αθηνών. Διατάσσει την εισαγωγή του κατατεθέντος παραβόλου στο δημόσιο ταμείο. Καταδικάζει τον αναιρεσείοντα στη δικαστική δαπάνη της αναιρεσίβλητης, την οποία ορίζει στο ποσό των δυο χιλιάδων επτακοσίων (2.700) ευρώ.
Ακριβές Νομικό Ερώτημα
Αν για τον υπολογισμό της νόμιμης μοίρας κληρονόμου η αξία δωρεάς που έγινε από τον κληρονομούμενο σε άλλο κληρονόμο πρέπει να αναχθεί από την αξία του χρόνου της παροχής στο ισάξιό της κατά το χρόνο θανάτου του κληρονομούμενου με βάση την αύξηση του τιμαρίθμου, και αν ο κληρονόμος που ασκεί το δικό του κληρονομικό δικαίωμα θεωρείται τρίτος και δικαιούται να αποδείξει με μάρτυρες σύμβαση δωρεάς του κληρονομούμενου προς άλλον κληρονόμο που μειώνει τη νόμιμη μοίρα του.
Αναφορές σε Νόμους
Αριθμός
967/2017
Έτος
2017
Δείτε την πλήρη απόφαση→
939/2020
2020Άρειος ΠάγοςΑστικό ΔίκαιοΔικονομικό Δίκαιο
Σχετικότητα: 93.6%
Κρίσιμα Πραγματικά Περιστατικά
Ο κληρονομούμενος απεβίωσε στις 28-7-2010, αφήνοντας επιζώσα σύζυγο και δύο κατιόντες. Η κληρονομία περιλάμβανε πολυκατοικία με οριζόντιες ιδιοκτησίες (αποθήκες 7,00 τ.μ., 5,00 τ.μ., 60,00 τ.μ., αποθήκες 50,00 τ.μ. και 35,00 τ.μ., διαμερίσματα 210,00 τ.μ. x3 και δώμα 35,00 τ.μ.), οικόπεδο 685,25 τ.μ., διαμέρισμα 89,80 τ.μ. με δικαίωμα υψούν 141/1000, ακίνητο 4.035,60 τ.μ. με διώροφη οικοδομή και αυθαίρετες κατασκευές, και εταιρικά μερίδια μηδενικής αξίας. Η πραγματική ομάδα αποτιμήθηκε σε 3.584.500 ευρώ. Υπήρξαν χρέη και δαπάνες 89.365,04 ευρώ και κληρονομικό μερίδιο συζύγου 1/4. Με δύο ιδιόγραφες διαθήκες (20-9-2008, 19-4-2010) καταλείφθηκαν επικαρπίες και ψιλές κυριότητες σε σύζυγο, κατιόντες και εγγόνια. Εν ζωή παροχές: προς κατιούσα χρηματικά ποσά το 1987, 1988, 1997, 2001, 2005 συνολικής αξίας (σε αξίες 7/2010) 1.067.121 ευρώ· προς άλλον κατιόντα γονικές παροχές (1989, 2009) συνολικής αξίας 1.702.215,40 ευρώ (σε αξίες 7/2010)· προς εγγονό δωρεά 2005 αξίας 86.083,69 ευρώ. Συνολικές παροχές για την πλασματική ομάδα 2.855.420,09 ευρώ.
Νομική Σκέψη του Δικαστηρίου
Το άρθρο 1831 § 2 ΑΚ, σε συνδυασμό με τα άρθρα 1825, 1827, 1830, 1833 και 1834 § 2 ΑΚ, θέτει τη μεθοδολογία υπολογισμού της νόμιμης μοίρας: αποτίμηση της πραγματικής ομάδας κατά το χρόνο θανάτου, αφαίρεση χρεών/δαπανών και μερίδας επιζώντος, προσθήκη των παροχών με την αξία τους κατά τον χρόνο που έγιναν (με αναγωγή), εξεύρεση πλασματικής εξ αδιαθέτου μερίδας και κατόπιν νόμιμης μοίρας, με αφαίρεση των συνεισενεκτέων και καταλογιστέων παροχών κατά τον προβλεπόμενο τρόπο. Το δικαστήριο δέχθηκε ότι η πραγματική κληρονομική ομάδα ήταν 3.584.500 ευρώ, τα χρέη και δαπάνες 89.365,04 ευρώ και η μερίδα της συζύγου 873.783,74 ευρώ. Οι εν ζωή παροχές προς μεριδούχους ανήλθαν σε 2.855.420,09 ευρώ (σε αξίες 7/2010). Το Εφετείο υπολόγισε εξ αδιαθέτου μερίδα 2.738.385,65 ευρώ, νόμιμη μοίρα 1.369.192,82 ευρώ και αφαίρεσε 248.500 ευρώ δήλων πραγμάτων και μόνο το ήμισυ των παροχών προς τη μεριδούχο (533.560,50 ευρώ). Εφαρμόζοντας τα άρθρα 1831 και 1834 ΑΚ, έκρινε ότι έπρεπε πρώτα να αφαιρεθούν ολόκληρες οι παροχές από την εξ αδιαθέτου μερίδα του λήπτη ή, ισοδυνάμως, να αφαιρεθεί μία φορά εξ ολοκλήρου από τη νόμιμη μοίρα. Η αφαίρεση μόνο του ημίσεος από τη νόμιμη μοίρα ήταν νομικά εσφαλμένη, θεμελιώνοντας αναιρετικό λόγο (άρθρο 559 αρ. 1 ΚΠολΔ).
Κύριοι Λόγοι Απόφασης
Η αναίρεση έγινε δεκτή ως προς τον υπολογισμό της νόμιμης μοίρας, διότι το Εφετείο, ενώ καθόρισε την πραγματική κληρονομία σε 3.584.500 ευρώ, αφαίρεσε 89.365,04 ευρώ και τη μερίδα της συζύγου (873.783,74 ευρώ) και πρόσθεσε παροχές 2.855.420,09 ευρώ, προχώρησε σε νόμιμη μοίρα 1.369.192,82 ευρώ χωρίς να αφαιρέσει προηγουμένως ολόκληρες τις παροχές προς τη μεριδούχο (1.067.121 ευρώ) από την εξ αδιαθέτου μερίδα και αφαίρεσε μόνο το ήμισυ (533.560,50 ευρώ) από τη νόμιμη μοίρα, κατά παράβαση των άρθρων 1831 και 1834 ΑΚ. Ως προς δύο απλούς ομοδίκους, η αίτηση αναίρεσης ήταν απαράδεκτη λόγω έλλειψης εννόμου συμφέροντος. Οι λοιποί αναιρετικοί λόγοι (περί αοριστίας, μη λήψης ενόρκων βεβαιώσεων, ομολογίας, πραγματογνωμοσύνης) απορρίφθηκαν ως αόριστοι, απαράδεκτοι ή αβάσιμοι.
Τελική Απόφαση
Συνεκδικάζει 1) την από 27-2-2019 αίτηση της Ε. Χ. και 2) την από 22-2-2019 αίτηση των Χ. Χ. κλπ για αναίρεση της 4816/2018 απόφασης του Εφετείου Αθηνών. Απορρίπτει την από 27-2-2019 αίτηση της Ε. Χ.. Διατάσσει την εισαγωγή του κατατεθέντος παραβόλου στο δημόσιο ταμείο. Και Καταδικάζει την αναιρεσείουσα στη δικαστική δαπάνη των τριών πρώτων αναιρεσιβλήτων, που παραστάθηκαν, την οποία ορίζει στο ποσό των δύο χιλιάδων επτακοσίων (2.700) ευρώ. Απορρίπτει την από 22-2-2019 αίτηση των Χ. Χ. κλπ ως προς τους δεύτερο και τρίτη των αναιρεσιβλήτων Ν. Λ. και Ε. Λ.. Αναιρεί την 4816/2018 απόφαση του Εφετείου Αθηνών ως προς την πρώτη αναιρεσίβλητη Ε. Χ. και τους αναιρεσείοντες, κατά το μέρος που αναφέρεται στο σκεπτικό. Παραπέμπει την υπόθεση, ως προς τους ανωτέρω διαδίκους και κατά το παραπάνω αναιρούμενο μέρος της απόφασης, για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο πιο πάνω Εφετείο που θα συγκροτηθεί από άλλους δικαστές, εκτός από εκείνους που εξέδωσαν την προσβαλλόμενη απόφαση. Διατάσσει την επιστροφή του κατατεθέντος παραβόλου στους αναιρεσείοντες. Και Καταδικάζει την πρώτη αναιρεσίβλητη στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσειόντων, τα οποία ορίζει στο ποσό των τριών χιλιάδων (3.000) ευρώ.
Ακριβές Νομικό Ερώτημα
Αν, για τον υπολογισμό της νόμιμης μοίρας κατιόντος όταν υφίστανται συνεισενεκτέες και καταλογιστέες παροχές, πρέπει να αφαιρείται προηγουμένως ολόκληρη η αξία των παροχών από την πλασματική εξ αδιαθέτου μερίδα του λήπτη και στη συνέχεια να καταλογίζεται το ήμισυ στη νόμιμη μοίρα (ή ισοδυνάμως να αφαιρείται μία φορά εξ ολοκλήρου από τη νόμιμη μοίρα), ώστε να μη προσμετράται μόνο το μισό των παροχών.
Αναφορές σε Νόμους
Αριθμός
939/2020
Έτος
2020
Δείτε την πλήρη απόφαση→
1427/2025
2025Άρειος ΠάγοςΔικονομικό ΔίκαιοΑστικό Δίκαιο
Σχετικότητα: 93.6%
Κρίσιμα Πραγματικά Περιστατικά
Κληρονομούμενος σε έγγαμη σχέση βρισκόταν σε παρατεταμένη διάσταση με τον σύζυγο (τετραετής), με περιστάσεις που τεκμηριώνουν ισχυρό κλονισμό της έγγαμης σχέσης. Πριν τον θάνατο, το 2003, μεταβίβασε λόγω γονικής παροχής σε κατιόντα την ψιλή κυριότητα δύο ακινήτων: οικόπεδο 74,13 τ.μ. με κτίσματα στη θέση «Πεζούλια» Αρχανών (αξία πλήρους κυριότητας 100.000 ευρώ) και ελαιώνα 1.101,82 τ.μ. στη θέση «Μαλκιάνε» Κάτω Αρχανών (αξία πλήρους κυριότητας 150.000 ευρώ). Παράλληλα, χορήγησε στον σύζυγο ποσοστό 50% της επικαρπίας των ίδιων ακινήτων. Κατά τον χρόνο θανάτου (6-7-2007) δεν υπήρχαν άλλα κληρονομιαία περιουσιακά στοιχεία πέραν των ανωτέρω μεταβιβάσεων, με αποτέλεσμα ο καθορισμός της νόμιμης μοίρας να εξαρτάται από τις αξίες της επικαρπίας και της ψιλής κυριότητας κατά το έτος 2003.
Νομική Σκέψη του Δικαστηρίου
Το άρθρο 1822 ΑΚ προβλέπει αποκλεισμό του επιζώντος συζύγου από την κληρονομία όταν υφίσταται βάσιμος λόγος διαζυγίου και έχει εκδηλωθεί η βούληση λύσης του γάμου. Περαιτέρω, τα άρθρα 1831 §2 και 1835 ΑΚ ρυθμίζουν ότι, ελλείψει άλλων κληρονομιαίων στοιχείων, η νόμιμη μοίρα υπολογίζεται στην αξία της δωρεάς κατά τον χρόνο τέλεσής της, ενώ το άρθρο 1509 ΑΚ ορίζει το μέτρο της γονικής παροχής που λογίζεται ως δωρεά και υπόκειται σε μέμψη. Το δικαστήριο διαπίστωσε ότι το 2003 μεταβιβάστηκαν η ψιλή κυριότητα δύο ακινήτων (74,13 τ.μ. οικόπεδο με κτίσματα – αξία πλήρους κυριότητας 100.000 ευρώ, και 1.101,82 τ.μ. ελαιώνας – αξία πλήρους κυριότητας 150.000 ευρώ) και ποσοστό 50% της επικαρπίας στον σύζυγο, ενώ κατά τον θάνατο δεν υπήρχαν άλλα κληρονομιαία στοιχεία. Υπήρχε πολυετής διάσταση που τεκμηριώνει κλονισμό. Εφαρμόζοντας τις ανωτέρω διατάξεις, εξέτασε ότι ο βάσιμος λόγος διαζυγίου πρέπει να διαγνωσθεί αυτοτελώς και να αποδειχθούν τα πραγματικά περιστατικά του κλονισμού. Για τη μέμψη της γονικής παροχής απαιτείται ειδικός προσδιορισμός της αξίας της ψιλής κυριότητας και της επικαρπίας κατά το 2003 και του υπερβάλλοντος μέτρου, ώστε να υπολογισθεί η νόμιμη μοίρα.
Κύριοι Λόγοι Απόφασης
Ο λόγος αναίρεσης περί παραβίασης δεδικασμένου απορρίφθηκε ως απαράδεκτος λόγω αοριστίας και, σε κάθε περίπτωση, ως αβάσιμος, διότι το αντικείμενο των σχετικών δικών αφορούσε την ίδια διάγνωση ύπαρξης βάσιμου λόγου διαζυγίου (τετραετής διάσταση) και δεν προσδιορίστηκαν επαρκώς τα κρίσιμα ζητήματα και παραδοχές. Οι αιτιάσεις για τη μέμψη άστοργης δωρεάς απορρίφθηκαν ως αβάσιμες, επειδή στο αγωγικό δικόγραφο δεν προσδιορίστηκαν: α) η αξία της επικαρπίας (50%) κατά το έτος 2003, β) η αξία της ψιλής κυριότητας των ακινήτων κατά το 2003, και γ) το ποσό του υπερβάλλοντος μέτρου της γονικής παροχής σε σχέση με τις περιστάσεις, στοιχεία αναγκαία για τον υπολογισμό της νόμιμης μοίρας και τη θεμελίωση της μέμψης.
Τελική Απόφαση
ΑΠΟΡΡΙΠΤΕΙ την με αρ. κατ. 28/29-7-2020 αίτηση για αναίρεση της 19/2019 απόφασης του Τριμελούς Εφετείου Ανατολικής Κρήτης. ΚΑΤΑΔΙΚΑΖΕΙ τις αναιρεσείουσες στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσίβλητων, τα οποία ορίζει στο ποσό των δύο χιλιάδων επτακοσίων (2.700) ευρώ.
Ακριβές Νομικό Ερώτημα
Αν ο επιζών σύζυγος αποκλείεται από την κληρονομία όταν ο κληρονομούμενος είχε βάσιμο λόγο διαζυγίου και είχε εκδηλώσει τη βούληση λύσης του γάμου, και πώς αποδεικνύεται ο βάσιμος λόγος εκτός της καταργηθείσας δίκης διαζυγίου· Αν η γονική παροχή που υπερβαίνει το επιβαλλόμενο μέτρο λογίζεται ως δωρεά και υπόκειται σε μέμψη, απαιτώντας προσδιορισμό της αξίας ψιλής κυριότητας και επικαρπίας κατά τον χρόνο της δωρεάς για τον υπολογισμό της νόμιμης μοίρας.
Αναφορές σε Νόμους
Αριθμός
1427/2025
Έτος
2025
Δείτε την πλήρη απόφαση→

Μας εμπιστεύονται

Ν. Καραγιαννακίδης

Δικηγόρος

Θεσσαλονίκη

Α. Τράμπα

Δικηγόρος

Θεσσαλονίκη

Π. Μαλλίνη

Δικηγόρος

Θεσσαλονίκη

Μ. Σαουλίδου

Δικηγόρος

Θεσσαλονίκη

Β. Ακριτίδου

Δικηγόρος

Θεσσαλονίκη

Αναζητήστε για τη δική σας υπόθεση

76.000+ αποφάσεις · 8.000+ άρθρα νομοθεσίας

ή κλείστε demo 15 λεπτών →

€199/έτος Κλείστε Demo