Η απόδοση κατοχής/νομής ακινήτου στον υπερθεματιστή μετά τον πλειστηριασμό ρυθμίζεται κυρίως από το ΚΠολΔ Άρθρο 1005 παρ. 2 και το ΚΠολΔ Άρθρο 943, ενώ το ΚΠολΔ Άρθρο 933 αφορά το ένδικο βοήθημα με το οποίο προσβάλλονται πράξεις της εκτέλεσης. Το ΚΠολΔ Άρθρο 1007 δεν ρυθμίζει την απόδοση του ακινήτου, αλλά την κατάταξη των δανειστών, άρα δεν είναι η κατάλληλη βασική διάταξη για το ερώτημά σας.
Κύρια Νομική Θέση
Μετά την καταβολή του πλειστηριάσματος και τη μεταγραφή της περίληψης της κατακυρωτικής έκθεσης, ο υπερθεματιστής αποκτά το δικαίωμα που είχε ο καθ’ ου η εκτέλεση και η περίληψη της κατακυρωτικής έκθεσης αποτελεί εκτελεστό τίτλο για την αποβολή του οφειλέτη ή κάθε κατόχου που κατέχει στο όνομά του. Η αποβολή και εγκατάσταση γίνεται με αναγκαστική εκτέλεση κατά το ΚΠολΔ Άρθρο 943, ενώ τυχόν αντιρρήσεις κατά της διαδικασίας προβάλλονται μόνο με ανακοπή του ΚΠολΔ Άρθρο 933.
Νομικό Πλαίσιο
ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ
- ΚΠολΔ Άρθρο 1005
- Ορίζει ότι από τη στιγμή που ο υπερθεματιστής καταβάλει το πλειστηρίασμα και το τέλος χρήσης, λαμβάνει περίληψη της κατακυρωτικής έκθεσης.
- Με την κατακύρωση και αφού μεταγραφεί η περίληψη, αποκτά το δικαίωμα που είχε εκείνος κατά του οποίου έγινε η εκτέλεση.
- Η περίληψη της κατακυρωτικής έκθεσης είναι τίτλος εκτελεστός και με βάση αυτή μπορεί να γίνει κατά το ΚΠολΔ Άρθρο 943 αναγκαστική εκτέλεση υπέρ του υπερθεματιστή κατά:
- εκείνου κατά του οποίου έγινε η εκτέλεση,
- των διαδόχων του, εφόσον η διαδοχή επήλθε μετά την εγγραφή της κατάσχεσης,
- εκείνου που νέμεται ή κατέχει το πράγμα στο όνομα του καθ’ ου η εκτέλεση ή των διαδόχων του.
- Εφαρμόζεται στις ΑΠ 2089/2013, ΑΠ 819/2013, ΑΠ 673/2019, ΑΠ 496/2023.
- ΚΠολΔ Άρθρο 943
- Αν υπάρχει υποχρέωση να παραδοθεί ή να αποδοθεί ακίνητο, ο δικαστικός επιμελητής αποβάλλει εκείνον κατά του οποίου στρέφεται η εκτέλεση και εγκαθιστά εκείνον υπέρ του οποίου γίνεται η εκτέλεση.
- Ρυθμίζει και τη διαχείριση των κινητών που βρίσκονται στο ακίνητο.
- Θέτει και χρονικές απαγορεύσεις εκτέλεσης για απόδοση ακινήτου σε ορισμένες περιόδους.
- ΚΠολΔ Άρθρο 1009
- Αν το πλειστηριασθέν ακίνητο ήταν μισθωμένο, ο υπερθεματιστής έχει δικαίωμα καταγγελίας της μίσθωσης, με λύση μετά την πάροδο έξι μηνών από την καταγγελία.
- Στην περίπτωση αυτή η περίληψη της κατακυρωτικής έκθεσης εκτελείται κατά του μισθωτή, του υπομισθωτή και όσων αντλούν δικαιώματα από αυτούς.
- ΚΠολΔ Άρθρο 997
- Για μισθώσεις ή άλλες έννομες σχέσεις που συνάπτονται μετά την κατάσχεση, ο υπερθεματιστής μπορεί να τις καταγγείλει μέσα σε δύο μήνες από τη μεταγραφή της περίληψης της κατακυρωτικής έκθεσης.
- Μετά την καταγγελία, η σχέση λύεται μετά από δύο μήνες και χωρεί η κατά το ΚΠολΔ Άρθρο 1005 παρ. 2 εκτέλεση.
- ΚΠολΔ Άρθρο 933
- Αντιρρήσεις του καθ’ ου η εκτέλεση ή κάθε δανειστή με έννομο συμφέρον για την εγκυρότητα του εκτελεστού τίτλου, τη διαδικασία της αναγκαστικής εκτέλεσης ή την απαίτηση ασκούνται μόνο με ανακοπή.
- Η ανακοπή κατά του πλειστηριασμού απευθύνεται, με ποινή απαραδέκτου, κατά του επισπεύδοντος δανειστή και του υπερθεματιστή.
- ΚΠολΔ Άρθρο 936
- Παρέχει σε τρίτο δικαίωμα ανακοπής, αν προσβάλλεται δικαίωμά του πάνω στο αντικείμενο της εκτέλεσης.
- Συναφές όταν ο κάτοχος δεν είναι απλώς οφειλέτης ή κάτοχος στο όνομα του οφειλέτη, αλλά τρίτος με αυτοτελές δικαίωμα.
- ΚΠολΔ Άρθρο 1020
- Αγωγή διεκδίκησης ακινήτου που πλειστηριάστηκε πρέπει να ασκηθεί μέσα σε πέντε έτη από τότε που μεταγράφηκε η περίληψη της κατακυρωτικής έκθεσης.
ΝΟΜΟΛΟΓΙΑ
Α) Ενισχυτικά επιχειρήματα
- ΑΠ 2089/2013
- Σχετικότητα: Αφορά υπερθεματιστή που απέκτησε ακίνητο σε πλειστηριασμό και άσκησε αγωγή απόδοσης νομής, ενώ ο οφειλέτης προέβαλε ακυρότητες προηγούμενων πράξεων εκτέλεσης.
- Κρίση: Πλειστηριασμός στις 11-6-1997, περίληψη κατακυρωτικής εκθέσεως στις 24-9-1997, δικαστική δαπάνη 2.700 ευρώ.
- Εφαρμογή: Υποστηρίζει ότι η μερική ακυρότητα προηγούμενης πράξης δεν αρκεί για να ανατραπεί το δικαίωμα του υπερθεματιστή, αν δεν προσβλήθηκαν εμπροθέσμως ο πλειστηριασμός ή η περίληψη κατά τα άρθρα 933-934 ΚΠολΔ. Άρα, για την απόδοση κατοχής, ο υπερθεματιστής στηρίζεται ισχυρά στο ΚΠολΔ Άρθρο 1005 παρ. 1 και 2.
- ΑΠ 819/2013
- Σχετικότητα: Αφορά προσβολή της περίληψης κατακυρωτικής έκθεσης και της έκθεσης αποβολής/εγκατάστασης.
- Κρίση: Πλειστηριασμός στις 24-5-2000, περίληψη 384/21-6-2000, έκθεση αποβολής και εγκατάστασης 621/1-10-01, δικαστική δαπάνη 2.700 ευρώ.
- Εφαρμογή: Κρίνει ότι η ακυρότητα της περίληψης και της έκθεσης αποβολής/εγκατάστασης προβάλλεται μόνο με ανακοπή του ΚΠολΔ Άρθρο 933 και όχι με αναγνωριστική αγωγή. Αυτό είναι κρίσιμο για να αποκρουστεί προσπάθεια του κατόχου να εμποδίσει την αποβολή με εσφαλμένο ένδικο βοήθημα.
- ΑΠ 673/2019
- Σχετικότητα: Αφορά υπερθεματιστή που απέκτησε κυριότητα με μεταγραφή της περίληψης και στη συνέχεια ο οφειλέτης παρέμεινε στο ακίνητο έως τη βίαιη αποβολή.
- Κρίση: Απόκτηση κυριότητας στις 14-2-2000, χρήση από τον οφειλέτη έως 12-7-2004, μισθωτική αξία 700 ευρώ μηνιαίως, επιδικάστηκαν ωφελήματα 50.400 ευρώ για 72 μήνες και αποζημίωση 1.634 ευρώ για δύο μήνες και δέκα ημέρες.
- Εφαρμογή: Ενισχύει όχι μόνο το δικαίωμα αποβολής, αλλά και τη μεταγενέστερη αξίωση του υπερθεματιστή για ωφελήματα/αποζημίωση λόγω παράνομης παραμονής μετά τη μεταγραφή της περίληψης.
- ΑΠ 1721/2023
- Σχετικότητα: Αφορά παραμονή της κατόχου στο ακίνητο μετά την κατακύρωση και μεταγραφή της περίληψης.
- Κρίση: Πλειστηριασμός στις 28-7-1999, περίληψη στις 9-11-1999, μεταγραφή 1-12-1999, αποβολή 17-11-2011, αποζημίωση 19.983 ευρώ για το διάστημα 1-6-2005 έως 31-3-2011.
- Εφαρμογή: Υποστηρίζει ότι ο νέος κύριος μπορεί να αξιώσει αποζημίωση ίση με τη μισθωτική αξία για το διάστημα της παράνομης κατοχής. Χρήσιμο ως πίεση συμμόρφωσης του κατόχου μετά την κατακύρωση.
- ΑΠ 1046/2020
- Σχετικότητα: Αφορά μισθωτή που παρέμεινε στο ακίνητο μετά τον πλειστηριασμό και άσκησε ανακοπή ως τρίτος.
- Κρίση: Πλειστηριασμός 8-12-2010, καταχώριση περίληψης 18-1-2011, αποβολή-εγκατάσταση 18-2-2011, μίσθωμα 500 ευρώ.
- Εφαρμογή: Δείχνει ότι όταν ο κάτοχος είναι μισθωτής με αντιτάξιμο δικαίωμα, δεν αρκεί η απλή επίκληση του τίτλου του υπερθεματιστή· πρέπει να εξεταστεί αν υπάρχει προστατευόμενη μίσθωση και αν απαιτείται καταγγελία κατά το ΚΠολΔ Άρθρο 1009 ή εφαρμογή του ΚΠολΔ Άρθρο 936.
Β) Αντιμετώπιση αντιρρήσεων
- ΑΠ 496/2023
- Στηρίζει τη θέση ότι τρίτος με αυτοτελές δικαίωμα επί του ακινήτου μπορεί να ασκήσει ανακοπή του ΚΠολΔ Άρθρο 936 μέχρι την εγκατάσταση του υπερθεματιστή.
- Αντίκρουση: Αν ο κάτοχος είναι ο ίδιος ο οφειλέτης ή κατέχει στο όνομά του, η απόφαση δεν τον βοηθά. Η ΑΠ 496/2023 αφορά γνήσιο τρίτο με αυτοτελές δικαίωμα, όχι απλό κάτοχο χωρίς ίδιο δικαίωμα.
- ΑΠ 306/2014
- Στηρίζει τη θέση ότι σε περιπτώσεις μίσθωσης/υπομίσθωσης απαιτείται ειδική εξέταση του χρόνου της κατάσχεσης και της σχέσης του εκμισθωτή με τον καθ’ ου η εκτέλεση.
- Αντίκρουση: Αν δεν υπάρχει μίσθωση ή αν πρόκειται για κατοχή του οφειλέτη, η απόφαση δεν είναι εφαρμοστέα. Ακόμη και σε μίσθωση, το ίδιο το ΚΠολΔ Άρθρο 1009 προβλέπει δυνατότητα καταγγελίας από τον υπερθεματιστή.
Προτεινόμενη Επιχειρηματολογία
1. Βασικός τίτλος αποβολής
- Επικαλεστείτε πρώτα το ΚΠολΔ Άρθρο 1005 παρ. 2: η περίληψη της κατακυρωτικής έκθεσης είναι εκτελεστός τίτλος.
- Συνδέστε το με το ΚΠολΔ Άρθρο 943 παρ. 1: ο δικαστικός επιμελητής αποβάλλει τον κάτοχο και εγκαθιστά τον υπερθεματιστή.
2. Κτήση δικαιώματος από τον υπερθεματιστή
- Επικαλεστείτε το ΚΠολΔ Άρθρο 1005 παρ. 1 ότι με την κατακύρωση και τη μεταγραφή της περίληψης ο υπερθεματιστής αποκτά το δικαίωμα του καθ’ ου η εκτέλεση.
- Νομολογιακή στήριξη: ΑΠ 2089/2013, ΑΠ 819/2013, ΑΠ 673/2019.
3. Αποκλειστικός τρόπος προσβολής
- Αν ο αντίδικος προβάλλει ακυρότητες της εκτέλεσης ή της αποβολής, προβάλετε ότι αυτές ασκούνται μόνο με ανακοπή του ΚΠολΔ Άρθρο 933.
- Νομολογιακή στήριξη: ΑΠ 819/2013, ΑΠ 2089/2013.
4. Διάκριση οφειλέτη/απλού κατόχου από τρίτο με αυτοτελές δικαίωμα
- Αν ο κάτοχος είναι οφειλέτης ή κατέχει στο όνομά του, χωρεί ευθέως εκτέλεση με βάση το ΚΠολΔ Άρθρο 1005 παρ. 2.
- Αν προβάλλεται αυτοτελές δικαίωμα τρίτου, πρέπει να εξεταστεί το ΚΠολΔ Άρθρο 936, κατά τα ΑΠ 1046/2020 και ΑΠ 496/2023.
5. Πίεση με παρεπόμενες αξιώσεις
- Σε περίπτωση παραμονής μετά τη μεταγραφή και μη οικειοθελούς αποχώρησης, προβάλετε και τη δυνατότητα αξίωσης ωφελημάτων/αποζημίωσης.
- Νομολογιακή στήριξη: ΑΠ 673/2019, ΑΠ 1721/2023.
Νομολογιακή Ισχύς
Παγία
Υπάρχει σαφής και επαναλαμβανόμενη νομολογία ότι:
- ο υπερθεματιστής αποκτά το δικαίωμα με τη μεταγραφή της περίληψης,
- η περίληψη είναι εκτελεστός τίτλος για αποβολή και εγκατάσταση,
- οι ακυρότητες της εκτέλεσης προβάλλονται μόνο με ανακοπή των άρθρων 933 επ. ΚΠολΔ.
Ενδεικτικά: ΑΠ 2089/2013, ΑΠ 819/2013, ΑΠ 673/2019.
Υπάρχουν ειδικές παραλλαγές μόνο όταν ο κάτοχος είναι τρίτος με αυτοτελές δικαίωμα ή μισθωτής: ΑΠ 1046/2020, ΑΠ 496/2023.
Πρακτικές Συστάσεις
- Επικαλεστείτε πρώτα το ΚΠολΔ Άρθρο 1005 παρ. 2 και το ΚΠολΔ Άρθρο 943 ως άμεση βάση της αποβολής.
- Προσκομίστε:
- την περίληψη της κατακυρωτικής έκθεσης,
- αποδεικτικό μεταγραφής,
- την εντολή εκτέλεσης κατά το ΚΠολΔ Άρθρο 927.
- Αν ο κάτοχος είναι μισθωτής, ελέγξτε αν απαιτείται προηγούμενη καταγγελία κατά το ΚΠολΔ Άρθρο 1009 ή το ΚΠολΔ Άρθρο 997.
- Αν ο αντίδικος επικαλείται ακυρότητες του πλειστηριασμού ή της αποβολής με αγωγή ή ένσταση, αντιτάξτε ΑΠ 819/2013 και ΑΠ 2089/2013.
- Αν η παράνομη παραμονή συνεχίζεται, εξετάστε σωρευτικά αξίωση για αποζημίωση χρήσης/ωφελήματα με βάση τη γραμμή των ΑΠ 673/2019 και ΑΠ 1721/2023.
Αν θέλετε, μπορώ να σας δώσω αμέσως και έτοιμο σχέδιο νομικής επιχειρηματολογίας/σκελετό δικογράφου για:
1. επιταγή προς απόδοση ακινήτου υπέρ υπερθεματιστή, ή
2. υπόμνημα απόκρουσης ανακοπής του οφειλέτη/κατόχου.