Ύψος διατροφής ανήλικου τέκνου | Νομολογία & Νόμοι

ΑΚ Άρθρο 1489

Αστικός Κώδικας

Σχετικότητα 92.8%

Κείμενο Άρθρου

ΑΚ Άρθρο 1489: Αν δεν υπάρχουν κατιόντες, υποχρέωση διατροφής έχουν οι πλησιέστεροι ανιόντες, που ενέχονται σε ίσα μέρη αν είναι περισσότεροι στον ίδιο βαθμό. Οι γονείς έχουν υποχρέωση να διατρέφουν το τέκνο τους από κοινού, ο καθένας ανάλογα με τις δυνάμεις του.

Κώδικας

Αστικός Κώδικας

Άνοιγμα άρθρου

ΑΚ Άρθρο 1493

Αστικός Κώδικας

Σχετικότητα 92.5%

Κείμενο Άρθρου

ΑΚ Άρθρο 1493: Μέτρο και περιεχόμενο της διατροφής Το μέτρο διατροφής προσδιορίζεται με βάση τις ανάγκες του δικαιούχου, όπως αυτές προκύπτουν από τις συνθήκες της ζωής του (ανάλογη διατροφή). Η διατροφή περιλαμβάνει όλα όσα είναι αναγκαία για τη συντήρηση του δικαιούχου και επί πλέον τα έξοδα για την ανατροφή, καθώς και την επαγγελματική και την εν γένει εκπαίδευσή του.

Κώδικας

Αστικός Κώδικας

Άνοιγμα άρθρου

ΑΚ Άρθρο 1485

Αστικός Κώδικας

Σχετικότητα 86.7%

Κείμενο Άρθρου

ΑΚ Άρθρο 1485: Μεταξύ ανιόντων και κατιόντων Ανιόντες και κατιόντες έχουν αμοιβαία υποχρέωση διατροφής κατά τους όρους των άρθρων 1486 έως 1502.

Κώδικας

Αστικός Κώδικας

Άνοιγμα άρθρου

ΚΠολΔ Άρθρο 735

Κώδικας Πολιτικής ΔικονομίαςΤροποποίηση: 24/01/2007

Σχετικότητα 100.0%

Κείμενο Άρθρου

ΚΠολΔ Άρθρο 735: Το δικαστήριο έχει το δικαίωμα να διατάξει κάθε πρόσφορο ασφαλιστικό μέτρο που υπαγορεύεται από τις περιστάσεις, για τη ρύθμιση των σχέσεων των συζύγων από το γάμο και των σχέσεων γονέων και τέκνων. Ιδίως να διατάξει τη μετοίκηση ενός από τους συζύγους, να ορίσει ποια πράγματα δικαιούται αυτός να παραλάβει για τη χωριστή του εγκατάσταση, να καθορίσει τον τρόπο με τον οποίο ο κάθε σύζυγος θα χρησιμοποιεί το ακίνητο όπου διαμένουν ή τα έπιπλα και σκεύη που χρησιμοποιούν από κοινού, να ορίσει το γονέα στον οποίο ανήκει προσωρινά η άσκηση της γονικής μέριμνας, να αφαιρέσει από τους γονείς τη γονική μέριμνα εν όλω ή εν μέρει και να ρυθμίσει τα σχετικά με την επικοινωνία με το τέκνο. «Σε υποθέσεις ενδοοικογενειακής βίας μπορεί να διατάσσεται ιδίως η απομάκρυνση το υ καθ' ου από την οικογενειακή κατοικία, η μετοίκηση του, η απαγόρευση να προσεγγίζει τους χώρους κατοικίας ή και εργασίας του αιτούντος, κατοικίες στενών συγγενών του, τα εκπαιδευτήρια των παιδιών και ξενώνες φιλοξενίας.»**

Κώδικας

Κώδικας Πολιτικής Δικονομίας

Άνοιγμα άρθρου

ΑΠ 248/2025

Αστικό Δίκαιο · Δικονομικό Δίκαιο2025Άρειος Πάγος

Σχετικότητα 94.2%

Κρίσιμα Πραγματικά Περιστατικά

Πατέρας και μητέρα δύο ανηλίκων τέκνων, Ι. ηλικίας 6,5 ετών και Α. ηλικίας 3,5 ετών, με διαλυμένο γάμο. Μητέρα εργάζεται ως υπάλληλος γραφείου στον Οργανισμό με μικτές μηνιαίες αποδοχές 2.965 ευρώ και καθαρές 1.905 ευρώ. Έχει πλήρη κυριότητα κατά 60% και ψιλή κυριότητα κατά 40% διαμερίσματος 97 τ.μ. που εκμισθώνει έναντι 400 ευρώ μηνιαίως, αποκλειστική κυρία διαμερίσματος 18 τ.μ. που εκμισθώνει έναντι 180 ευρώ μηνιαίως, αποκλειστική κυρία διαμερίσματος 109 τ.μ. που εκμισθώνει έναντι 450 ευρώ μηνιαίως, και συγκυρία κατά 50% μεζονέτας 260,80 τ.μ. όπου διαμένει με τα τέκνα. Συνολικά μικτά εισοδήματα 45.912,41 ευρώ ετησίως (έτος 2018). Βαρύνεται με στεγαστικό δάνειο μηνιαίας δόσης 500 ευρώ και απασχολεί οικιακή βοηθό-νταντά με μηνιαίο μισθό 800 ευρώ. Πατέρας δραστηριοποιείται ως μεσίτης σκαφών αναψυχής μέσω μονοπρόσωπης ΙΚΕ και συμμετέχει άτυπα με ποσοστό 20% σε επιχείρηση επισκευών ηλεκτρονικών υπολογιστών. Έχει πλήρη κυριότητα διαμερίσματος 53 τ.μ. που εκμισθώνει έναντι 400 ευρώ μηνιαίως, ψιλή κυριότητα ακινήτου 75 τ.μ. όπου διαμένει η μητέρα του ως επικαρπώτρια, συγκυριότητα κατά 50% της μεζονέτας 260,80 τ.μ., και ακίνητο 75 τ.μ. στην παλιά πόλη που εκμισθώνει μέσω Airbnb κατά την τουριστική περίοδο έναντι 100 ευρώ ημερησίως. Εισοδήματα έτους 2018: 46.896,57 ευρώ. Βαρύνεται με μηνιαία δόση στεγαστικού δανείου 500 ευρώ και δόση καταναλωτικού δανείου 300 ευρώ. Ανήλικος Ι. φοιτά σε ιδιωτικό σχολείο με δίδακτρα 8.000 ευρώ ετησίως (σχολικό έτος 2019-2020) και παρακολουθεί ιδιωτικά μαθήματα Tae kWon Do και μουσικής έναντι 100 ευρώ μηνιαίως. Ανήλικος Α. προσέρχεται σε ιδιωτικό παιδικό σταθμό με δίδακτρα 5.700 ευρώ ετησίως.

Νομική Σκέψη του Δικαστηρίου

Το άρθρο 1485, 1486, 1489 και 1493 ΑΚ ορίζουν ότι οι γονείς έχουν κοινή και ανάλογη με τις δυνάμεις τους υποχρέωση διατροφής του ανηλίκου τέκνου. Το μέτρο της διατροφής προσδιορίζεται με βάση τις ανάγκες του δικαιούχου και τις συνθήκες ζωής του, σε συνδυασμό με την περιουσιακή κατάσταση του υπόχρεου. Για το ορισμένο της αγωγής απαιτείται να εκτίθενται η αδυναμία του τέκνου να διατρέφει τον εαυτό του, τα περιουσιακά στοιχεία του εναγομένου γονέα και το χρηματικό ποσό που χρειάζεται το τέκνο. Το Εφετείο δέχθηκε ότι η συνολική μηνιαία διατροφή των ανηλίκων ανέρχεται σε 2.400 ευρώ (1.400 ευρώ για τον Ι. και 1.000 ευρώ για τον Α.), εκ των οποίων ο πατέρας δύναται να καταβάλλει 1.500 ευρώ (750 ευρώ για κάθε τέκνο) και η μητέρα 900 ευρώ. Στη συνέχεια όμως δέχθηκε ότι πρέπει να αναγνωριστεί υποχρέωση του πατέρα να καταβάλλει επιπλέον 300 ευρώ για τον Ι. και 200 ευρώ για τον Α. για χρονικό διάστημα από την επίδοση της αγωγής έως τον συγκεκριμένο χρόνο. Εφαρμόζοντας τις διατάξεις περί διατροφής, το Εφετείο υπέπεσε σε ασάφεια και ανεπάρκεια αιτιολογιών, καθώς δεν καθίσταται σαφές το ύψος των διατροφικών αναγκών και η ανάλογη συμμετοχή καθενός γονέα. Η αντίφαση μεταξύ του συνολικού ποσού διατροφής 2.400 ευρώ και της επιπλέον επιδίκασης 500 ευρώ χωρίς αιτιολογία στερεί την απόφαση από νόμιμη βάση.

Κύριοι Λόγοι Απόφασης

Η αίτηση αναίρεσης έγινε δεκτή διότι η προσβαλλόμενη απόφαση διέλαβε ασαφείς και ανεπαρκείς αιτιολογίες σχετικά με το ύψος των διατροφικών αναγκών των ανηλίκων τέκνων και το ποσό της ανάλογης συμμετοχής καθενός διαδίκου. Ενώ δέχθηκε ότι η συνολική μηνιαία διατροφή ανέρχεται σε 2.400 ευρώ, εκ των οποίων ο πατέρας δύναται να καταβάλλει 1.500 ευρώ και η μητέρα 900 ευρώ, στη συνέχεια δέχθηκε χωρίς αιτιολογία ότι πρέπει να αναγνωριστεί υποχρέωση του πατέρα να καταβάλλει επιπλέον 300 ευρώ για τον Ι. και 200 ευρώ για τον Α., με αποτέλεσμα να μην καθίσταται σαφές το ύψος των διατροφικών αναγκών και της ανάλογης συμμετοχής. Επιπλέον, το Εφετείο παρέλειψε να περιλάβει στο διατακτικό του τη διάταξη περί απειλής χρηματικής ποινής σε βάρος της μητέρας για παρεμπόδιση επικοινωνίας, ενώ το κεφάλαιο αυτό δεν είχε προσβληθεί με έφεση και δεν μεταβιβάστηκε στο δευτεροβάθμιο δικαστήριο, υπέπεσε έτσι στην πλημμέλεια του αριθ. 8 του άρθ. 559 ΚΠολΔ.

Τελική Απόφαση

Αναιρεί την υπ'αριθ. 20/2023 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών, κατά τα αναφερόμενα στο σκεπτικό κεφάλαια. Παραπέμπει την υπόθεση κατά τα ανωτέρω κεφάλαια, για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο ως άνω Εφετείο, αποτελούμενο από άλλο δικαστή. Και Καταδικάζει την αναιρεσίβλητη στη δικαστική δαπάνη του αναιρεσείοντος εκ ποσού τριών χιλιάδων (3.000) ευρώ.

Ακριβές Νομικό Ερώτημα

Αν η απόφαση που καθορίζει το ύψος της διατροφής ανηλίκων τέκνων πρέπει να περιέχει σαφείς και πλήρεις αιτιολογίες σχετικά με το συνολικό ύψος των διατροφικών αναγκών των τέκνων και την ανάλογη συμμετοχή εκάστου γονέα, ώστε να μην υπάρχει αντίφαση μεταξύ των παραδοχών για το συνολικό ποσό διατροφής και του τελικώς επιδικασθέντος ποσού, και αν η παράλειψη περίληψης στο διατακτικό της απόφασης διάταξης περί απειλής χρηματικής ποινής για παρεμπόδιση επικοινωνίας, όταν δεν έχει προσβληθεί με έφεση το σχετικό κεφάλαιο, συνιστά παραβίαση του μεταβιβαστικού αποτελέσματος της εφέσεως.

Αναφορές σε Νόμους

Άνοιγμα απόφασης

ΑΠ 1016/2019

Αστικό Δίκαιο · Δικονομικό Δίκαιο2019Άρειος Πάγος

Σχετικότητα 94.2%

Κρίσιμα Πραγματικά Περιστατικά

Διάδικοι τέλεσαν γάμο το 2002 και απέκτησαν θυγατέρα γεννηθείσα το 2006. Η έγγαμη συμβίωση διακόπηκε το 2014 με μετοίκηση του πατέρα από τη συζυγική οικία. Πατέρας, ηλεκτρολόγος μηχανικός με μεταπτυχιακό τίτλο, εγγεγραμμένος στο ΜΕΚ βαθμίδας Δ για ηλεκτρομηχανολογικά έργα και Β για βιομηχανικά έργα, δραστηριοποιούνταν ως ελεύθερος επαγγελματίας από το 1989, με εισόδημα 18.000 ευρώ το 2008, αλλά μετά το 2008 δήλωνε εισόδημα 2.192,04 ευρώ ετησίως (182,67 ευρώ μηνιαίως), επειδή επέλεξε συνειδητά να αναλάβει προσωπικά την εξυπηρέτηση δικαστικών υποθέσεων ύψους 394.615 ευρώ. Υπέστη ατύχημα το 2016 με κατάγματα και ακινησία 1,5 μήνα. Κατοικεί σε ιδιόκτητο ακίνητο χωρίς ενοίκιο, είναι υγιής εκτός του ατυχήματος, πάσχει από μικτή αγχώδη και καταθλιπτική διαταραχή. Μητέρα, απόφοιτος πανεπιστημίου, σταμάτησε να εργάζεται μετά τον γάμο, συγκυρία κατά 68,68% καταστήματος και αποθήκης, εισπράττει 1.000 ευρώ μηνιαίως από εκμίσθωση καταστήματος και 360 ευρώ μηνιαίως από εκμίσθωση διαμερίσματος που κληρονόμησε, κυρία αγρού 8.226 τ.μ. απρόσοδου. Διαμένει με την ανήλικη στην ιδιόκτητη συζυγική οικία χωρίς ενοίκιο. Ανήλικη, ηλικίας 9 ετών κατά τη συζήτηση (11 ετών κατά την έφεση), μαθήτρια Γ' δημοτικού, φοιτά σε δημόσιο σχολείο, παρακολουθεί αγγλικά (320 ευρώ ετησίως), χορό (120 ευρώ), ΤΑΕΚΒΟΝΤΟ (120 ευρώ) και χορωδία (80 ευρώ), υγιής, ασφαλισμένη στον φορέα του πατέρα.

Νομική Σκέψη του Δικαστηρίου

Το άρθρο 1489 εδ. β' ΑΚ προβλέπει ότι οι γονείς έχουν ανάλογη με τις δυνάμεις τους υποχρέωση διατροφής του ανηλίκου τέκνου. Το άρθρο 288 ΑΚ επιβάλλει καλόπιστη συναλλακτική συμπεριφορά που διέπει και την υποχρέωση διατροφής. Στις δυνάμεις του γονέα περιλαμβάνονται και τα εισοδήματα που απέφυγε εναντίον της καλής πίστης να αποκτήσει, όταν με σκοπό ματαίωσης της υποχρέωσης αποφεύγει να εργαστεί από προσωπικές εκτιμήσεις που ενέχουν αδιαφορία για τη διατροφή του τέκνου. Το δικαστήριο διαπίστωσε ότι ο πατέρας, παρά το υψηλό επίπεδο ακαδημαϊκής μόρφωσης, την πολύτιμη επαγγελματική εμπειρία και κατάρτιση, επέλεξε συνειδητά να μην εργαστεί για να ασχοληθεί προσωπικά με τις δικαστικές του υποθέσεις. Δέχθηκε ότι μπορεί να εργαστεί μερικώς, αξιοποιώντας τις γνώσεις και την εμπειρία του, παραχωρώντας το πτυχίο του σε κατασκευαστικές εταιρίες, ικανό να του εξασφαλίσει μηνιαία εισοδήματα 500 ευρώ. Εφαρμόζοντας τα άρθρα 1489 εδ. β' και 288 ΑΚ, το δικαστήριο συνυπολόγισε το εισόδημα των 500 ευρώ που ο πατέρας απέφυγε να αποκτήσει, σαν να το είχε πραγματικά. Με αναλογία εισοδημάτων 0,27 για τον πατέρα και 0,73 για τη μητέρα επί συνολικής διατροφής 400 ευρώ, καθόρισε τη συνεισφορά του πατέρα στο ποσό των 100 ευρώ μηνιαίως.

Κύριοι Λόγοι Απόφασης

Η αίτηση αναίρεσης απορρίφθηκε διότι το Εφετείο ορθά εφάρμοσε τις διατάξεις των άρθρων 1489 εδ. β' και 288 ΑΚ, συνυπολογίζοντας στις οικονομικές δυνάμεις του πατέρα το εισόδημα των 500 ευρώ μηνιαίως που μπορούσε να αποκτήσει αλλά απέφυγε εναντίον της καλής πίστης, επιλέγοντας συνειδητά να μην εργαστεί για να ασχοληθεί με τις δικαστικές του υποθέσεις. Το δικαστήριο με πλήρη και σαφή αιτιολογία έλαβε υπόψη το σύνολο των οικονομικών δυνάμεων, δυνατοτήτων και συνθηκών διαβίωσης των διαδίκων και καθόρισε τη διατροφή στο ποσό των 100 ευρώ μηνιαίως, χωρίς να διακινδυνεύεται η δική του διατροφή. Επίσης, το Εφετείο ορθά ανέθεσε αποκλειστικά στη μητέρα την επιμέλεια της ανήλικης, καθώς τα ανελέγκτως δεκτά πραγματικά περιστατικά πληρούν το πραγματικό της αόριστης νομικής έννοιας του συμφέροντος του τέκνου, λαμβάνοντας υπόψη τη σταθερότητα, τη συναισθηματική ασφάλεια και τους άρρηκτους δεσμούς της ανήλικης με τη μητέρα της.

Τελική Απόφαση

ΑΠΟΡΡΙΠΤΕΙ την από 18-7-2017 αίτηση και τους από 28-1-2019 πρόσθετους λόγους του Π. Τ. για αναίρεση της υπ' αριθ. 630/2017 απόφασης του Μονομελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης.

Ακριβές Νομικό Ερώτημα

Αν η υποχρέωση διατροφής ανηλίκου τέκνου από τον πατέρα συνυπολογίζει εισόδημα που ο υπόχρεος απέφυγε εναντίον της καλής πίστης να αποκτήσει, όταν συνειδητά επέλεξε να μην εργαστεί προκειμένου να ασχοληθεί με τις δικαστικές του υποθέσεις, και αν το συμφέρον ανηλίκου τέκνου επιβάλλει την αποκλειστική ανάθεση της επιμέλειας στη μητέρα έναντι της εναλλασσόμενης επιμέλειας ή της ανάθεσης στον πατέρα.

Αναφορές σε Νόμους

Άνοιγμα απόφασης

ΑΠ 82/2024

Αστικό Δίκαιο · Δικονομικό Δίκαιο2024Άρειος Πάγος

Σχετικότητα 94.2%

Κρίσιμα Πραγματικά Περιστατικά

Διαζευγμένοι γονείς με δύο ανήλικες θυγατέρες (γεννηθείσες το 2006 και 2008). Πατέρας, μηχανικός και διευθυντής σε δήμο, με μέσο μηνιαίο εισόδημα 2.655,11 ευρώ (υπολογισμένο από εισοδήματα ετών 2010-2018 ύψους 286.752,94 ευρώ συνολικά). Κατείχε τραπεζικές καταθέσεις ύψους 173.135 ευρώ το 2011, διαμέρισμα 106,01 τ.μ. στην Αθήνα (αγορασθέν έναντι 127.048,96 ευρώ με δάνειο 150.000 ευρώ), οικόπεδο 424,25 τ.μ. αξίας 45.538,98 ευρώ, αγροτικό ακίνητο 5.878,06 τ.μ. αξίας 24.483,30 ευρώ. Διέμενε σε μισθωμένη κατοικία με μίσθωμα 450 ευρώ μηνιαίως από Μάρτιο 2017. Μητέρα, δημοσιογράφος, με μέσο μηνιαίο εισόδημα 2.323,00 ευρώ. Απέκτησε συγκυριότητα 50% σε διαμέρισμα 60 τ.μ. το 2017. Διέμενε με τις ανήλικες στην ιδιόκτητη κατοικία του πατέρα χωρίς μίσθωμα. Ανήλικες φοιτούσαν σε δημόσιο δημοτικό σχολείο και παρακολουθούσαν μαθήματα Αγγλικών (650 ευρώ ετησίως η καθεμία), Γαλλικών (120 ευρώ μηνιαίως), μπαλέτου (55 και 40 ευρώ μηνιαίως), παραδοσιακών χορών (15 και 10 ευρώ μηνιαίως) και Η/Υ (35 ευρώ μηνιαίως).

Νομική Σκέψη του Δικαστηρίου

Το άρθρο 1489 § 2 ΑΚ προβλέπει ότι οι γονείς έχουν κοινή και ανάλογη με τις δυνάμεις τους υποχρέωση να διατρέφουν τα ανήλικα τέκνα τους. Ο επιμερισμός της διατροφής γίνεται με βάση τον λόγο των ατομικών πόρων εκάστου γονέα προς το άθροισμα των δυνάμεων και των δύο γονέων. Το μέτρο της διατροφής προσδιορίζεται από τις ανάγκες των τέκνων όπως προκύπτουν από τις συνθήκες ζωής τους, σε συνδυασμό με την περιουσιακή κατάσταση των υποχρέων. Το Εφετείο διαπίστωσε ότι ο πατέρας είχε μέσο μηνιαίο εισόδημα 2.655,11 ευρώ και η μητέρα 2.323,00 ευρώ (διαφορά μόνο 332,11 ευρώ). Δέχθηκε ότι η ανάλογη διατροφή ανερχόταν σε 800 ευρώ μηνιαίως για κάθε τέκνο (πρώτο διάστημα) και 950 ευρώ (δεύτερο διάστημα). Υπολόγισε εισοδήματα από προγενέστερο του επιδίκου χρονικού διαστήματος και δεν αποτίμησε σε χρήμα την προσωπική εργασία της μητέρας. Εφαρμόζοντας τον επιμεριστικό κανόνα, το Εφετείο επιδίκασε στον πατέρα 600 ευρώ (πρώτο διάστημα) και 750 ευρώ (δεύτερο διάστημα) ανά τέκνο, ήτοι τριπλάσιο και υπερτριπλάσιο της συνεισφοράς της μητέρας (200 ευρώ), παρά την ελάχιστη διαφορά εισοδημάτων, χωρίς να λάβει υπόψη τραπεζικές καταθέσεις, μισθωτική αξία ακινήτων και χωρίς να προσδιορίσει ειδικότερα τις αυξημένες ανάγκες για μέση εκπαίδευση.

Κύριοι Λόγοι Απόφασης

Η αίτηση αναίρεσης έγινε δεκτή διότι το Εφετείο παραβίασε τα άρθρα 1389, 1390, 1485, 1486, 1489 εδ. β' και 1493 ΑΚ με εσφαλμένη εφαρμογή, καθώς υπολόγισε τις οικονομικές δυνατότητες των διαδίκων βάσει εισοδημάτων προγενεστέρου του επιδίκου χρονικού διαστήματος και προσδιόρισε την υποχρέωση συνεισφοράς του πατέρα στο τριπλάσιο και υπερτριπλάσιο της μητέρας, παρά το ότι τα μηνιαία εισοδήματά του υπερέβαιναν μόνο κατά 332,11 ευρώ αυτά της μητέρας, κατά παράβαση του επιμεριστικού κανόνα του άρθρου 1489 εδ. β' ΑΚ. Επιπλέον, η απόφαση στερείται νόμιμης βάσης λόγω ανεπαρκών και ασαφών αιτιολογιών, καθώς δεν διευκρίνισε αν ελήφθησαν υπόψη οι τραπεζικές καταθέσεις ύψους 173.135 ευρώ, δεν αποτίμησε τη μισθωτική αξία του διαμερίσματος του πατέρα, δεν προσδιόρισε αν το διαμέρισμα της μητέρας ήταν προσοδοφόρο, δεν αποτίμησε σε χρήμα την προσωπική εργασία και φροντίδα της μητέρας, και δεν προσδιόρισε ειδικότερα τις αυξημένες ανάγκες για μέση εκπαίδευση.

Τελική Απόφαση

Αναιρεί την υπ' αριθ. 2081/2022 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών. Παραπέμπει την υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, το οποίο θα συγκροτηθεί όμως από άλλο δικαστή, εκτός εκείνου που εξέδωσε την αναιρούμενη απόφαση. Συμψηφίζει, στο σύνολό τους, τα δικαστικά έξοδα μεταξύ του αναιρεσείοντος και της αναιρεσίβλητης ως ασκούσας την επιμέλεια των ανηλίκων τέκνων των διαδίκων.

Ακριβές Νομικό Ερώτημα

Αν ο επιμερισμός της υποχρέωσης διατροφής ανηλίκων τέκνων μεταξύ των γονέων πρέπει να γίνεται ανάλογα με τις οικονομικές δυνάμεις εκάστου, όπως αυτές προκύπτουν από τα εισοδήματά τους κατά το επίδικο χρονικό διάστημα, και αν απαιτείται πλήρης και σαφής αιτιολογία για την αποτίμηση των οικονομικών δυνατοτήτων των γονέων και των αναγκών των τέκνων σε χρήμα.

Άνοιγμα απόφασης

ΑΠ 541/2015

Δικονομικό Δίκαιο · Αστικό Δίκαιο2015Άρειος Πάγος

Σχετικότητα 94.2%

Κρίσιμα Πραγματικά Περιστατικά

Οι γονείς έχουν λυμένο γάμο και η επιμέλεια του ανήλικου τέκνου έχει ανατεθεί στη μητέρα βάσει συμφωνίας. Το ανήλικο πάσχει από διάχυτη αναπτυξιακή διαταραχή του αυτιστικού φάσματος, με πιστοποίηση αναπηρίας 80%, και απαιτεί μηνιαίες θεραπείες (λογοθεραπείες, εργοθεραπείες, ειδικής διαπαιδαγώγησης, ψυχοθεραπείες) συνολικού κόστους περίπου 1.600 ευρώ. Λαμβάνει προνοιακή οικονομική ενίσχυση 500 ευρώ μηνιαίως. Η μητέρα διαμένει σε μισθωμένο διαμέρισμα με μηνιαίο μίσθωμα 500 ευρώ, εργάζεται ως αισθητικός με εισόδημα περίπου 1.000 ευρώ μηνιαίως και έχει υποχρέωση διατροφής και προς άλλο ανήλικο τέκνο. Ο πατέρας δραστηριοποιείται επαγγελματικά (επιχείρηση εκκένωσης βόθρων) με μηνιαίο εισόδημα περί τα 3.000 ευρώ, δεν βαρύνεται με δαπάνη στέγασης και έχει υποχρέωση διατροφής 350 ευρώ μηνιαίως προς άλλο ανήλικο τέκνο.

Νομική Σκέψη του Δικαστηρίου

Το άρθρο 1489 § 1 ΑΚ ορίζει ότι το μέτρο της διατροφής προσδιορίζεται με βάση τις ανάγκες του δικαιούχου, όπως προκύπτουν από τις συνθήκες ζωής του, και ότι τυχόν εισοδήματα ή προϊόν εργασίας/περιουσίας του μειώνουν το απαιτούμενο ποσό. Σε συνδυασμό με τα άρθρα 1485, 1486 και 1493 ΑΚ, οι γονείς υποχρεούνται να συνεισφέρουν ανάλογα με τις δυνάμεις τους στη διατροφή του ανηλίκου. Το δικαστήριο διαπίστωσε ότι το ανήλικο αντιμετωπίζει διάχυτη αναπτυξιακή διαταραχή (αυτιστικό φάσμα) με πιστοποίηση αναπηρίας 80% και απαιτεί θεραπείες κόστους περίπου 1.600 ευρώ μηνιαίως (20 λογοθεραπείες, 20 εργοθεραπείες, 20 ειδικής διαπαιδαγώγησης, 20 ψυχοθεραπείες). Ελάμβανε προνοιακή οικονομική ενίσχυση 500 ευρώ μηνιαίως. Η μητέρα είχε εισόδημα περίπου 1.000 ευρώ και έξοδα στέγασης 500 ευρώ, με υποχρέωση για άλλο ανήλικο. Ο πατέρας είχε επαγγελματικό εισόδημα περί τα 3.000 ευρώ, χωρίς έξοδα στέγασης, και υποχρέωση 350 ευρώ μηνιαίως για άλλο ανήλικο. Εφαρμόζοντας τα άρθρα της διατροφής, το απαιτούμενο ποσό για τις ανάγκες του ανηλίκου πρέπει πρώτα να μειωθεί κατά τα ίδια εισοδήματά του (500 ευρώ), και το υπόλοιπο να κατανεμηθεί μεταξύ των γονέων αναλογικά με τις οικονομικές τους δυνατότητες. Η μη αφαίρεση του ποσού των 500 ευρώ πριν τον καταμερισμό του συνολικού ποσού των 1.800 ευρώ συνιστά αντιφατική αιτιολογία και στέρηση νόμιμης βάσης.

Κύριοι Λόγοι Απόφασης

Η προσβαλλόμενη απόφαση στερείται νόμιμης βάσης (άρθρο 559 αριθ. 19 ΚΠολΔ) διότι διατύπωσε αντιφατικές αιτιολογίες: δέχθηκε ως συνολικές μηνιαίες ανάγκες διατροφής του ανηλίκου 1.800 ευρώ και ταυτόχρονα ότι το ανήλικο είχε μηνιαίο εισόδημα 500 ευρώ από πρόνοια, αλλά κατένειμε το ποσό των 1.800 ευρώ μεταξύ των γονέων χωρίς προηγουμένως να αφαιρέσει τα 500 ευρώ. Η παράλειψη συνυπολογισμού του εισοδήματος του ανηλίκου παραβιάζει τον κανόνα των άρθρων 1485, 1486, 1489 και 1493 ΑΚ περί προσδιορισμού της διατροφής με βάση τις ανάγκες και τα εισοδήματα του δικαιούχου, γι’ αυτό ο πρώτος λόγος αναιρέσεως κρίθηκε βάσιμος και η απόφαση αναιρέθηκε κατά το σχετικό μέρος.

Τελική Απόφαση

Απορρίπτει την από 5 Μαΐου 2014 αίτηση του Γ. Π. για αναίρεση της 5116/2013 αποφάσεως του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών κατά το μέρος που στρέφεται κατά της αναιρεσίβλητης ατομικά. Αναιρεί την 5116/2013 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών κατά το μέρος που αφορά την αναιρεσίβλητη ως ασκούσα την επιμέλεια του ανηλίκου τέκνου των διαδίκων Π. Π.. Παραπέμπει την υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο δικαστήριο που θα συγκροτηθεί από άλλους δικαστές. Συμψηφίζει στο σύνολό της τη δικαστική δαπάνη μεταξύ του αναιρεσείοντος και της αναιρεσίβλητης ως ασκούσας την επιμέλεια του ανωτέρω ανηλίκου τέκνου των διαδίκων.

Ακριβές Νομικό Ερώτημα

Αν τα εισοδήματα του ανηλίκου από προνοιακές παροχές πρέπει να αφαιρούνται από το συνολικό μέτρο της διατροφής πριν τον καταμερισμό της υποχρέωσης μεταξύ των γονέων.

Αναφορές σε Νόμους

Άνοιγμα απόφασης

ΑΠ 1441/2023

Αστικό Δίκαιο · Δικονομικό Δίκαιο2023Άρειος Πάγος

Σχετικότητα 94.1%

Κρίσιμα Πραγματικά Περιστατικά

Διάδικοι τέλεσαν γάμο την 26-8-2006 και απέκτησαν άρρεν τέκνο που γεννήθηκε την 10-10-2007. Η έγγαμη συμβίωση διασπάστηκε τον Αύγουστο 2009. Το ανήλικο τέκνο αδυνατεί να διατρέψει τον εαυτό του, στερείται εισοδημάτων και δεν μπορεί να εργαστεί λόγω ηλικίας. Μητέρα, ηλικίας 41 ετών, δικηγόρος, ελεύθερος επαγγελματίας με μηνιαία καθαρά εισοδήματα 3.000 ευρώ τουλάχιστον κατά το διάστημα 12-5-2010 έως 11-5-2012, χωρίς άλλα εισοδήματα ή περιουσιακά στοιχεία, βαρύνεται με μίσθωμα 1.000 ευρώ μηνιαίως και λειτουργικές δαπάνες οικίας. Πατέρας, ηλικίας 54 ετών, μισθωτός υπάλληλος στην πρώην Ε.Τ. της Ε. (νυν Α.Β.) με μηνιαία καθαρά εισοδήματα 5.000 ευρώ περίπου κατά το επίδικο διάστημα, κύριος διαμερίσματος 90 τ.μ. στα Β.Α. όπου κατοικεί, έχει ψιλή κυριότητα κατοικίας 60 τ.μ. στην ..., κύριος ΙΧΕ αυτοκινήτου AUDI κ.ε. 1600, βαρύνεται με λειτουργικές δαπάνες οικίας. Ανήλικο τέκνο, ηλικίας 7,5 ετών, διαμένει με μητέρα σε κατοικία στο ..., φοιτούσε κατά το επίδικο διάστημα σε Σταθμό Προσχολικής Αγωγής με ετήσιο κόστος διδάκτρων 6.380 ευρώ, από τα οποία 3.000 ευρώ καλύπτονταν από επίδομα εργοδότριας Τράπεζας πατέρα, με πραγματικό κόστος 3.380 ευρώ ετησίως ή 281 ευρώ μηνιαίως.

Νομική Σκέψη του Δικαστηρίου

Το άρθρο 1485, 1486, 1489 και 1493 ΑΚ προβλέπουν ότι οι γονείς έχουν κοινή και ανάλογη με τις δυνάμεις τους υποχρέωση να διατρέφουν το ανήλικο τέκνο τους. Το μέτρο της διατροφής προσδιορίζεται με βάση τις ανάγκες του δικαιούχου, όπως προκύπτουν από τις συνθήκες ζωής του, σε συνδυασμό με την περιουσιακή κατάσταση του υποχρέου. Στοιχεία θεμελιωτικά του δικαιώματος είναι η αδυναμία του ανηλίκου να διατρέφει τον εαυτό του, τα περιουσιακά στοιχεία του γονέα, οι ανάγκες του ανηλίκου και το συνολικό ύψος της δαπάνης. Το δικαστήριο διαπίστωσε ότι η μητέρα είχε μηνιαία εισοδήματα 3.000 ευρώ, βαρυνόταν με μίσθωμα 1.000 ευρώ και λειτουργικές δαπάνες, ενώ ο πατέρας είχε μηνιαία εισοδήματα 5.000 ευρώ, κατείχε διαμέρισμα 90 τ.μ., είχε ψιλή κυριότητα κατοικίας 60 τ.μ. και αυτοκίνητο AUDI. Το ανήλικο φοιτούσε σε σταθμό με πραγματικό κόστος 281 ευρώ μηνιαίως. Η συνολική μηνιαία διατροφή καθορίστηκε στο ποσό των 750 ευρώ. Εφαρμόζοντας το άρθρο 1489 παρ. 2 ΑΚ, το δικαστήριο επιμέρισε την υποχρέωση διατροφής ανάλογα με τις οικονομικές δυνάμεις των γονέων, καθορίζοντας τη συνεισφορά του πατέρα στο ποσό των 500 ευρώ μηνιαίως για το διάστημα 12-5-2010 έως 11-5-2012, με το υπόλοιπο να βαρύνει τη μητέρα.

Κύριοι Λόγοι Απόφασης

Η αίτηση αναίρεσης απορρίφθηκε διότι το Εφετείο ορθά ερμήνευσε και εφάρμοσε τις διατάξεις των άρθρων 1485, 1486, 1489 παρ. 2 και 1493 ΑΚ, λαμβάνοντας υπόψη το σύνολο των οικονομικών δυνάμεων, δυνατοτήτων, υποχρεώσεων και λοιπών συνθηκών διαβίωσης των διαδίκων, και καθόρισε τη διατροφή του ανήλικου στο ποσό των 500 ευρώ μηνιαίως, ανάλογα με τις οικονομικές δυνάμεις του πατέρα (μηνιαία εισοδήματα 5.000 ευρώ, κυριότητα διαμερίσματος 90 τ.μ., ψιλή κυριότητα κατοικίας 60 τ.μ., αυτοκίνητο) σε σχέση με τις δυνάμεις της μητέρας (μηνιαία εισοδήματα 3.000 ευρώ, μίσθωμα 1.000 ευρώ). Η απόφαση διέλαβε την απαιτούμενη αιτιολογία με σαφήνεια, επάρκεια και χωρίς αντιφάσεις. Ο λόγος από το άρθρο 559 αριθ. 11γ ΚΠολΔ ήταν απαράδεκτος, καθόσον τα επικαλούμενα έγγραφα (εκκαθαριστικό 2016, απάντηση τράπεζας 2018) δεν αφορούσαν το επίδικο χρονικό διάστημα 12-5-2010 έως 11-5-2012.

Τελική Απόφαση

ΑΠΟΡΡΙΠΤΕΙ την από 28/5/2020 αίτηση του Β. Τ. για αναίρεση της υπ` αριθ. 2260/2018 απόφασης του Μονομελούς Εφετείου .... Συμψηφίζει τη δικαστική δαπάνη μεταξύ των διαδίκων

Ακριβές Νομικό Ερώτημα

Αν ο προσδιορισμός της διατροφής ανηλίκου τέκνου πρέπει να λαμβάνει υπόψη τις οικονομικές δυνάμεις και των δύο γονέων κατ' αναλογία, και αν απαιτείται ειδική μνεία και χωριστή αξιολόγηση κάθε αποδεικτικού μέσου στην απόφαση ή αρκεί να προκύπτει από το όλο περιεχόμενο ότι συνεκτιμήθηκαν όλα τα αποδεικτικά μέσα.

Αναφορές σε Νόμους

Άνοιγμα απόφασης

ΑΠ 36/2021

Αστικό Δίκαιο · Δικονομικό Δίκαιο2021Άρειος Πάγος

Σχετικότητα 94.1%

Κρίσιμα Πραγματικά Περιστατικά

Θυγατέρα γεννήθηκε στις 12-02-2001 από εκτός γάμου σχέση και αναγνωρίστηκε ως φυσικό τέκνο του πατέρα με την 7/2014 απόφαση Εφετείου Αθηνών. Η μητέρα ασκούσε αποκλειστικά τη γονική μέριμνα. Το τέκνο στερείτο εισοδημάτων και λόγω ηλικίας δεν είχε δυνατότητα εργασίας. Ο πατέρας ήταν πρόεδρος διευθύνων σύμβουλος εισηγμένης εταιρείας πληροφορικής με μετοχική συμμετοχή 34,85%, έλαβε το έτος 2016 αμοιβές 274.996 ευρώ προ φόρου, μερίσματα ημεδαπής 4.030,44 ευρώ, αλλοδαπής 8.630,85 ευρώ, τόκους ημεδαπής 2.981,26 ευρώ και αλλοδαπής 571,93 ευρώ, με συνολικό καθαρό εισόδημα 180.281,59 ευρώ. Κατοικούσε σε διώροφη μαιζονέτα 240 τ.μ. επί οικοπέδου 580,13 τ.μ., με επικαρπία 1/2 εξ αδιαιρέτου, καταβάλλοντας ετησίως 37.000 ευρώ για στεγαστικό δάνειο. Κατείχε 13 οριζόντιες ιδιοκτησίες 2.000 τ.μ. αμίσθωτες, επικαρπία εξοχικής κατοικίας 199,36 τ.μ. επί οικοπέδου 1.041,61 τ.μ., και δύο επιβατικά αυτοκίνητα. Η σύζυγός του ελάμβανε συντάξεις 10.755,54 ευρώ και 2.590,44 ευρώ, μερίσματα, τόκους και εισόδημα από ακίνητα. Ο πατέρας βαρυνόταν με διατροφή δύο ενηλίκων τέκνων που σπούδαζαν στο Λονδίνο με ετήσια δαπάνη 40.000 ευρώ. Η μητέρα ελάμβανε σύνταξη 1.100 ευρώ μηνιαίως, κατείχε διαμέρισμα 112 τ.μ. όπου συγκατοικούσε με το τέκνο, ημιτελή εξοχική κατοικία 106 τ.μ., οικόπεδο 407,20 τ.μ. κατά 50%, ψιλή κυριότητα καταστήματος 2,85 τ.μ. και διαμερίσματος 71,55 τ.μ., και αυτοκίνητο HONDA CRV 1998 κ.εκ. έτους 2005. Το τέκνο φοιτούσε στο ιδιωτικό εκπαιδευτήριο "ΣΧΟΛΗ" στο πρόγραμμα IB με ετήσια δίδακτρα 13.795 ευρώ, δαπάνη βιβλίων 534 ευρώ, αναλωσίμων 231 ευρώ, φορητού υπολογιστή 979 ευρώ, εκδρομών 850 ευρώ, κατασκηνώσεων 1.150 ευρώ, ιδιωτικής ασφάλισης 576 ευρώ ετησίως, ψυχολογικής υποστήριξης 1.260 ευρώ για Δεκέμβριο 2016-Δεκέμβριο 2017, και γναθοχειρουργικών επεμβάσεων 526 ευρώ.

Νομική Σκέψη του Δικαστηρίου

Το άρθρο 1489 § 2 ΑΚ σε συνδυασμό με τα άρθρα 1485-1487 και 1493 ΑΚ ορίζει ότι οι γονείς υποχρεούνται να διατρέφουν το ανήλικο τέκνο από κοινού, ανάλογα με τις δυνάμεις του καθενός. Το μέτρο της διατροφής προσδιορίζεται με βάση τις ανάγκες του ανηλίκου όπως προκύπτουν από τις συνθήκες ζωής του, περιλαμβάνοντας τα αναγκαία για συντήρηση και εκπαίδευση έξοδα. Για την πληρότητα της αιτιολογίας αρκεί να διαλαμβάνονται η έλλειψη εισοδημάτων του ανηλίκου, οι οικονομικές δυνατότητες των γονέων, οι ανάγκες του και το συνολικό ποσό της κατά μήνα χρηματικής δαπάνης. Το δικαστήριο διαπίστωσε ότι η προσβαλλόμενη απόφαση αναφέρει εισόδημα του πατέρα για το 2016 ποσού 291.210,48 ευρώ προ φόρων, αλλά στη συνέχεια αναφέρει καθαρό εισόδημα 180.281,59 ευρώ χωρίς σαφήνεια. Δεν διαλαμβάνει παραδοχή για το εισόδημα κατά το επίδικο διάστημα 7-7-2017 έως 12-2-2019. Προσδιορίζει τις ανάγκες στο ποσό των 2.000 ευρώ, παραθέτοντας επί μέρους έξοδα 1.565 ευρώ και συμπεριλαμβάνοντας στο υπόλοιπο των 435 ευρώ όλες τις λοιπές δαπάνες διαβίωσης, φροντίδων και στέγης χωρίς αποτίμηση. Εφαρμόζοντας το άρθρο 559 αρ. 19 ΚΠολΔ, το δικαστήριο έκρινε ότι οι ασάφειες και ανεπάρκειες αιτιολογιών σχετικά με τα μηνιαία εισοδήματα του πατέρα και τις μηνιαίες ανάγκες του τέκνου καθιστούν ανέφικτο τον αναιρετικό έλεγχο ως προς το ανάλογο ποσοστό συμμετοχής εκάστου γονέα στη διατροφή.

Κύριοι Λόγοι Απόφασης

Η αίτηση αναίρεσης έγινε δεκτή διότι η προσβαλλόμενη απόφαση διέλαβε ασαφείς και ανεπαρκείς αιτιολογίες σχετικά με τα ουσιώδη ζητήματα των μηνιαίων εισοδημάτων του πατέρα και των μηνιαίων αναγκών του τέκνου. Ειδικότερα: α) προκύπτει ασάφεια σχετικά με το συγκεκριμένο ποσό εισοδήματος του πατέρα για το έτος 2016 (291.210,48 ευρώ προ φόρων ή 180.281,59 ευρώ καθαρό), β) δεν διαλαμβάνεται παραδοχή αν κατά το επίδικο διάστημα 7-7-2017 έως 12-2-2019 το εισόδημα ήταν αντίστοιχο ή υπήρξε μεταβολή, γ) προσδιορίζεται το σύνολο των αναγκών στο ποσό των 2.000 ευρώ παραθέτοντας επί μέρους έξοδα 1.565 ευρώ και συμπεριλαμβάνοντας στο υπόλοιπο των 435 ευρώ όλες τις λοιπές δαπάνες διαβίωσης, φροντίδων, στέγης χωρίς αποτίμηση, και δ) προκαλείται ασάφεια αν για τις συνήθεις δαπάνες ελήφθησαν υπόψη οι οικονομικές δυνατότητες των γονέων. Οι ανωτέρω πλημμέλειες καθιστούν ανέφικτο τον αναιρετικό έλεγχο ως προς το ανάλογο ποσοστό συμμετοχής εκάστου γονέα.

Τελική Απόφαση

Αναιρεί την 1432/2019 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών. Παραπέμπει την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο δικαστήριο, το οποίο θα συγκροτηθεί από άλλο δικαστή, εκτός εκείνου που εξέδωσε την αναιρούμενη απόφαση. Επιβάλλει στον αναιρεσίβλητο τη δικαστική δαπάνη της αναιρεσείουσας, την οποία ορίζει σε τρεις χιλιάδες (3.000) ευρώ.

Ακριβές Νομικό Ερώτημα

Αν η απόφαση που καθορίζει το ύψος της διατροφής ανηλίκου τέκνου πρέπει να περιλαμβάνει επαρκείς και σαφείς αιτιολογίες σχετικά με τα μηνιαία εισοδήματα του υποχρέου γονέα, τις μηνιαίες ανάγκες του τέκνου και το ανάλογο ποσοστό συμμετοχής εκάστου των γονέων στη διατροφή, ώστε να καθίσταται εφικτός ο αναιρετικός έλεγχος.

Αναφορές σε Νόμους

Άνοιγμα απόφασης

ΑΠ 449/2019

Αστικό Δίκαιο · Δικονομικό Δίκαιο2019Άρειος Πάγος

Σχετικότητα 94.0%

Κρίσιμα Πραγματικά Περιστατικά

Διάδικοι, έγγαμοι από το 1999, με δύο θήλεα τέκνα γεννηθέντα το 2003 και 2005, ηλικίας 11 και 9 ετών κατά το χρόνο άσκησης της αγωγής. Η έγγαμη συμβίωση κλονίστηκε για ανυπαίτιους λόγους που αφορούν στο πρόσωπο αμφοτέρων. Μετά τη διάσπαση, η μητέρα μίσθωσε κατοικία με μίσθωμα 300 ευρώ μηνιαία όπου διαμένει με τα τέκνα. Τα ανήλικα τέκνα στερούνται προσοδοφόρου περιουσίας και εισοδημάτων. Ο πατέρας διατηρεί ιδιόκτητη επιχείρηση αρτοποιείου σε ισόγειο οικοδομής ιδιοκτησίας αμφοτέρων κατά ποσοστό 50% εξ αδιαιρέτου έκαστος, με μηνιαία έσοδα 2.000 ευρώ. Από φωτοβολταϊκό σύστημα εισπράττει 500 ευρώ μηνιαία. Ανέλαβε 69.000 ευρώ από κοινούς τραπεζικούς λογαριασμούς στις 4 και 6-3-2013, αντιστοιχούντα σε 2.875 ευρώ μηνιαία για 24 μήνες. Συνολικές οικονομικές δυνάμεις πατέρα 3.670 ευρώ μηνιαία μετά την αφαίρεση εξόδων. Η μητέρα είχε διατηρήσει επιχείρηση πώλησης παιδικών ενδυμάτων με ζημιογόνο πορεία που έπαυσε μετά τη διάσπαση. Δυνητικά έσοδα μητέρας 712 ευρώ μηνιαία, οικονομικές δυνάμεις 200 ευρώ μετά την αφαίρεση εξόδων. Ανάγκες κάθε ανηλίκου 660 ευρώ μηνιαία, συμπεριλαμβανομένων δαπανών στέγασης, σίτισης, ένδυσης, εξωσχολικών μαθημάτων (αγγλικά, παραδοσιακοί χοροί, πολεμικές τέχνες) και ιατροφαρμακευτικής παρακολούθησης.

Νομική Σκέψη του Δικαστηρίου

Το άρθρο 1485, 1486 παρ.2, 1487, 1489 παρ.2 και 1493 ΑΚ προβλέπουν ότι τα ανήλικα τέκνα έχουν δικαίωμα διατροφής έναντι των δύο γονέων, οι οποίοι υποχρεούνται να τα διατρέφουν από κοινού, ο καθένας ανάλογα με τις δυνάμεις του. Το μέτρο της διατροφής προσδιορίζεται με βάση τις ανάγκες του τέκνου και τις συνθήκες ζωής του. Το άρθρο 1395 ΑΚ ορίζει ότι η κατανομή της χρήσης κινητών που ανήκουν και στους δύο συζύγους γίνεται από το δικαστήριο με κριτήριο τις ανάγκες καθενός. Το Εφετείο διαπίστωσε ότι ο πατέρας είχε μηνιαία εισοδήματα 5.415 ευρώ (2.000 από αρτοποιείο, 500 από φωτοβολταϊκά, 2.915 από αναληφθέντα κεφάλαια και υπόλοιπα λογαριασμών), με οικονομικές δυνάμεις 3.670 ευρώ μετά την αφαίρεση εξόδων 1.745 ευρώ. Η μητέρα είχε δυνητικά έσοδα 712 ευρώ και οικονομικές δυνάμεις 200 ευρώ. Οι ανάγκες κάθε ανηλίκου ανέρχονταν σε 660 ευρώ μηνιαία. Εφαρμόζοντας τον αναλογικό επιμερισμό βάσει του ποσοστού συμμετοχής εκάστου (95% και 5% επί των συνολικών αναγκών 1.320 ευρώ), το δικαστήριο υπολόγισε τη συμμετοχή του πατέρα σε 600 ευρώ για κάθε ανήλικη. Η κατανομή των κινητών πραγμάτων έγινε με κριτήριο τις ανάγκες καθενός, λαμβάνοντας υπόψη ότι η μητέρα έχει την επιμέλεια των τέκνων.

Κύριοι Λόγοι Απόφασης

Η αίτηση απορρίφθηκε διότι το Εφετείο ορθά εφάρμοσε το άρθρο 1395 ΑΚ κατανέμοντας τη χρήση των κοινών κινητών με κριτήριο τις ανάγκες καθενός και τις ειδικότερες περιστάσεις μετά τη διάσπαση. Η αιτίαση περί εσφαλμένης μη εφαρμογής του άρθρου 1394 ΑΚ είναι αβάσιμη, καθώς η διάταξη αυτή προϋποθέτει κατανομή κινητών που ανήκουν στον ένα σύζυγο και όχι σε αμφότερους. Το Εφετείο δεν στέρησε την απόφασή του από νόμιμη βάση, αφού από το αιτιολογικό προκύπτουν σαφώς όλα τα περιστατικά για τον υπολογισμό της διατροφής (συνθήκες ζωής ανηλίκων, περιουσιακή κατάσταση αμφοτέρων γονέων, μηνιαία εισοδήματα 5.415 ευρώ πατέρα και 712 ευρώ μητέρας, ανάγκες 660 ευρώ ανά τέκνο) και την κατανομή των κινητών. Οι λοιποί αναιρετικοί λόγοι είναι απαράδεκτοι λόγω αοριστίας, καθώς ο αναιρεσείων επικαλείται τις διατάξεις σε θεωρητικό επίπεδο χωρίς να συνδέει με συγκεκριμένη παραβίαση, και κατ'επίφαση πλήττει την αναιρετικά ανέλεγκτη εκτίμηση των πραγματικών περιστατικών.

Τελική Απόφαση

Απορρίπτει την από 1 Δεκεμβρίου 2016 αίτηση του Η. Τ. για αναίρεση της 90/2016 απόφασης του Μονομελούς Εφετείου Καλαμάτας. Καταδικάζει τον αναιρεσείοντα στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσίβλητης, τα οποία ορίζει στο ποσό των δύο χιλιάδων επτακοσίων (2.700) ευρώ. Διατάσσει την επιστροφή του κατατεθέντος παραβόλου στον αναιρεσείοντα.

Ακριβές Νομικό Ερώτημα

Αν στον υπολογισμό της διατροφής ανηλίκων τέκνων πρέπει να συνυπολογίζονται στις οικονομικές δυνάμεις του υπόχρεου γονέα χρηματικά ποσά που ανέλαβε από κοινούς τραπεζικούς λογαριασμούς με τον άλλο γονέα και αν η κατανομή της χρήσης κοινών κινητών πραγμάτων μετά τη διάσπαση της έγγαμης συμβίωσης γίνεται με κριτήριο τις προσωπικές ανάγκες καθενός συζύγου και τις ειδικότερες περιστάσεις.

Άνοιγμα απόφασης

ΑΠ 1156/2017

Αστικό Δίκαιο · Δικονομικό Δίκαιο2017Άρειος Πάγος

Σχετικότητα 93.7%

Κρίσιμα Πραγματικά Περιστατικά

Πατέρας και μητέρα τέλεσαν γάμο στις 27-12-1997 και απέκτησαν δύο ανήλικα τέκνα, κόρη γεννηθείσα στις 4-10-1999 και γιο γεννηθέντα στις 26-9-2006. Η έγγαμη συμβίωση διασπάστηκε οριστικά στις 23-8-2010. Η επιμέλεια των τέκνων ανατέθηκε στη μητέρα. Ο πατέρας, γεννηθείς στις 15-9-1962, διατηρούσε από 16-6-1999 έως 18-7-2012 ατομική επιχείρηση παραγωγής μουσικών ψηφιακών δίσκων και ασκούσε το επάγγελμα του ηχολήπτη. Στις 17-12-2012 προσελήφθη με σύμβαση μερικής απασχόλησης (20 ώρες εβδομαδιαίως) ως εργάτης με μηνιαίες καθαρές αποδοχές 407 ευρώ, που ανέρχονταν κατά μέσο όρο σε 430 ευρώ. Είναι κύριος ανώγειας οικίας εμβαδού 34 τ.μ. την οποία εκμισθώνει έναντι 150 ευρώ μηνιαίως. Οφείλει ποσά από δάνεια συνολικού ύψους 18.350 ευρώ. Η μητέρα είναι δικηγόρος του Δ.Σ. Θεσσαλονίκης εδώ και 17 έτη. Κατά το οικονομικό έτος 2012 δήλωσε ζημίες 2.000 ευρώ. Κατά το 2012 πραγματοποίησε παραστάσεις σε δικαστήρια συνολικής αξίας 438 ευρώ. Οφείλει ασφαλιστικές εισφορές για τα έτη 2005-2009 για τις οποίες έχει προβεί σε ρύθμιση. Διαμένει σε μισθωμένη κατοικία έναντι 400 ευρώ μηνιαίως. Οφείλει προσωπικό δάνειο με δόσεις 62 ευρώ μηνιαίως και ποσό 680 ευρώ προς τράπεζα. Η κόρη παρακολουθεί Β' Γυμνασίου, μαθήματα αγγλικών (ετήσια δίδακτρα 1.000 ευρώ), γαλλικών (600 ευρώ) και πιάνου σε ωδείο (1.670 ευρώ). Ο γιος παρακολουθεί Α' Δημοτικού, μαθήματα μουσικής προπαιδείας (480 ευρώ), σκακιού (20 ευρώ) και κολύμβησης (330 ευρώ). Τα τέκνα δεν αντιμετωπίζουν προβλήματα υγείας και δεν είναι έμμεσα ασφαλισμένα.

Νομική Σκέψη του Δικαστηρίου

Τα άρθρα 1485, 1486 παρ. 2, 1487, 1489 παρ. 2 και 1493 ΑΚ προβλέπουν ότι τα ανήλικα τέκνα έχουν δικαίωμα διατροφής έναντι των δύο γονέων τους, οι οποίοι υποχρεούνται να τα διατρέφουν από κοινού, ο καθένας ανάλογα με τις δυνάμεις του. Το μέτρο της διατροφής προσδιορίζεται με βάση τις ανάγκες του τέκνου και τις συνθήκες ζωής του, περιλαμβάνοντας όλα όσα είναι αναγκαία για την ανατροφή και εκπαίδευση. Το άρθρο 559 αρ. 19 ΚΠολΔ προβλέπει αναίρεση αν η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση, ιδίως αν δεν έχει καθόλου αιτιολογίες ή έχει αντιφατικές ή ανεπαρκείς αιτιολογίες. Το δικαστήριο διαπίστωσε ότι ο πατέρας είχε μηνιαία εισοδήματα 980 ευρώ (430 από εργασία + 400 από δυνατότητα συμπληρωματικής εργασίας + 150 από ενοίκιο), ενώ η μητέρα είχε μηνιαία εισοδήματα 900 ευρώ (800 από δικηγορία + 100 από υπηρεσίες περιποίησης), επιβαρυνόμενη όμως με μίσθωμα 400 ευρώ και ρυθμίσεις οφειλών. Οι ανάγκες των τέκνων ανέρχονταν σε 450 ευρώ για την κόρη και 330 ευρώ για τον γιο, συνολικά 750 ευρώ μηνιαίως. Εφαρμόζοντας τα άρθρα 1486 και 1489 παρ. 2 ΑΚ, το δικαστήριο κατένειμε την υποχρέωση διατροφής ανάλογα με τις οικονομικές δυνατότητες εκάστου γονέα, ορίζοντας ότι ο πατέρας θα συνεισφέρει 350 ευρώ για την κόρη και 200 ευρώ για τον γιο (συνολικά 550 ευρώ), ενώ η μητέρα θα συνεισφέρει το υπόλοιπο ποσό των 200 ευρώ με προσωπικές υπηρεσίες και εισοδήματα.

Κύριοι Λόγοι Απόφασης

Η αίτηση αναίρεσης απορρίφθηκε διότι η προσβαλλόμενη απόφαση περιείχε πλήρεις, σαφείς και χωρίς αντιφάσεις παραδοχές που δικαιολογούν το αποδεικτικό πόρισμα αναφορικά με τον προσδιορισμό των αναγκών των ανηλίκων τέκνων και της οικονομικής δυνατότητας του αναιρεσείοντος. Το ορισθέν ποσοστό συμμετοχής του πατέρα (550 ευρώ από συνολικά 750 ευρώ) κρίθηκε ανάλογο προς τις οικονομικές του δυνατότητες (980 ευρώ μηνιαίως), λαμβανομένων υπόψη των οικονομικών υποχρεώσεων και του διαθέσιμου εισοδήματος της μητέρας, το οποίο απομειώνεται από το μίσθωμα 400 ευρώ και τις ρυθμίσεις ασφαλιστικών εισφορών. Οι προβαλλόμενες αιτιάσεις περί ελλείψεως εμπεριστατωμένης αιτιολογίας και αντιφατικότητας απορρίφθηκαν ως αβάσιμες, καθώς αναφέρονταν στην εκτίμηση των αποδείξεων και όχι στη σαφήνεια του αποδεικτικού πορίσματος.

Τελική Απόφαση

ΑΠΟΡΡΙΠΤΕΙ την (από 26-6-2014 και με αριθμ. καταθ. …2014) αίτηση αναιρέσεως της 816/2014 τελεσιδίκου απόφασης του Μονομελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης. ΔΙΑΤΑΣΣΕΙ την επιστροφή του παραβόλου στον αναιρεσείοντα. ΚΑΤΑΔΙΚΑΖΕΙ τον αναιρεσείοντα στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσίβλητης από δύο χιλιάδες επτακόσια (2.700) Ευρώ.

Ακριβές Νομικό Ερώτημα

Αν η απόφαση που προσδιορίζει το ποσοστό συμμετοχής γονέα στη διατροφή ανηλίκων τέκνων έχει ανεπαρκή ή αντιφατική αιτιολογία όταν λαμβάνει υπόψη τα εισοδήματα αμφοτέρων των γονέων, τις οικονομικές τους υποχρεώσεις και τις ανάγκες των τέκνων, χωρίς να αναλύει εμπεριστατωμένα την εκτίμηση των αποδείξεων.

Αναφορές σε Νόμους

Άνοιγμα απόφασης

ΑΠ 688/2025

Αστικό Δίκαιο · Δικονομικό Δίκαιο2025Άρειος Πάγος

Σχετικότητα 93.6%

Κρίσιμα Πραγματικά Περιστατικά

Διάδικοι, δικηγόροι και πρώην σύζυγοι, με ένα ανήλικο τέκνο γεννηθέν το 2015, το οποίο πάσχει από ψυχοκινητική καθυστέρηση, γενικευμένη χορεία και σπαστική τετραπληγία (εγκεφαλική παράλυση). Η έγγαμη συμβίωση διασπάστηκε στις 30-06-2017. Πατέρας διατηρεί δικηγορικό γραφείο εμβαδού 161 τ.μ. στην Αθήνα με εξειδίκευση στο Εμπορικό Δίκαιο, χειρίζεται υποθέσεις μεγάλου οικονομικού αντικειμένου, είναι μέτοχος οικογενειακής ανώνυμης εταιρείας που εκμεταλλεύεται ξενοδοχείο στο Ηράκλειο Κρήτης, κύριος διαμερίσματος 130 τ.μ. στο Παλαιό Ψυχικό, συγκύριος κατά 50% διαμερίσματος στο Κολωνάκι, με δηλωθέν εισόδημα για το έτος 2019 ύψους 140.419,32 ευρώ (μηνιαίως 11.701,61 ευρώ) από ακίνητη περιουσία, τόκους και επιχειρηματική δραστηριότητα, με φορολογικές επιβαρύνσεις συνολικού ύψους 80.786 ευρώ. Μητέρα, μόνιμη συνεργάτης στην Εθνική Τράπεζα Ελλάδος από τον Σεπτέμβριο 2017, με δηλωθέν εισόδημα για το έτος 2019 ύψους 26.568,10 ευρώ (μηνιαίως 2.214 ευρώ), κατοικεί με το ανήλικο σε οικία ιδιοκτησίας της κατά ψιλή κυριότητα, εμβαδού 105 τ.μ., καταβάλλοντας μηνιαίως μίσθωμα 770 ευρώ στην επικαρπώτρια μητέρα της. Ανήλικος, ηλικίας 5 ετών κατά την άσκηση της αγωγής, χωρίς περιουσία ή εισοδήματα, φοιτά από τον Σεπτέμβριο 2020 σε ιδιωτικό νηπιαγωγείο με ετήσια δίδακτρα 5.000 ευρώ, χρήζει ειδικής θεραπευτικής αγωγής (εργοθεραπεία, λογοθεραπεία, φυσικοθεραπεία, παρακολούθηση από παιδοψυχολόγο).

Νομική Σκέψη του Δικαστηρίου

Το άρθρο 1485, 1486 παρ. 2, 1487, 1489 παρ. 2 και 1493 ΑΚ προβλέπουν ότι οι γονείς έχουν κοινή και ανάλογη με τις δυνάμεις τους υποχρέωση να διατρέφουν το ανήλικο τέκνο τους. Το μέτρο της διατροφής προσδιορίζεται με βάση τις ανάγκες του δικαιούχου, όπως προκύπτουν από τις συνθήκες ζωής του, σε συνδυασμό με την περιουσιακή κατάσταση του υπόχρεου. Η υποχρέωση διατροφής είναι κατά κανόνα χρηματική, χωρίς να αποκλείεται η εκπλήρωσή της σε είδος. Το δικαστήριο διαπίστωσε ότι το ανήλικο τέκνο ήταν 5 ετών, πάσχει από νευρολογικά προβλήματα, χρήζει ειδικής θεραπευτικής αγωγής, φοιτά σε ιδιωτικό σχολείο με δίδακτρα 5.000 ευρώ ετησίως, ο πατέρας έχει μηνιαίο εισόδημα 11.701,61 ευρώ και η μητέρα 2.214 ευρώ. Οι φορολογικές υποχρεώσεις δεν προαφαιρούνται από τα εισοδήματα, αλλά συνεκτιμώνται ως επιπλέον βιοτική ανάγκη. Εφαρμόζοντας τις ανωτέρω διατάξεις, το Εφετείο προσδιόρισε τις διατροφικές ανάγκες του ανηλίκου στο ποσό των 2.250 ευρώ μηνιαίως για το διάστημα 8-1-2020 έως 31-8-2020 και 3.000 ευρώ μηνιαίως για το διάστημα 1-9-2020 έως 8-1-2023, επιμερίζοντας την υποχρέωση μεταξύ των γονέων αναλόγως των οικονομικών τους δυνάμεων.

Κύριοι Λόγοι Απόφασης

Η αίτηση αναίρεσης απορρίφθηκε διότι το Εφετείο διέλαβε σαφείς, πλήρεις και χωρίς αντιφάσεις αιτιολογίες ως προς τον καθορισμό του ποσού της διατροφής και τον επιμερισμό της υποχρέωσης μεταξύ των γονέων. Το Εφετείο καθόρισε με λεπτομέρεια τις ανάγκες του τέκνου (ηλικία, ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες, θεραπευτικές παρεμβάσεις λόγω νευρολογικών προβλημάτων) και την οικονομική δυνατότητα των γονέων, ρητά αναφέροντας ότι οι φορολογικές υποχρεώσεις δεν προαφαιρούνται από τα εισοδήματα αλλά συνεκτιμώνται ως επιπλέον βιοτική ανάγκη. Ο ισχυρισμός περί φορολογικών επιβαρύνσεων δεν συνιστά αυτοτελές πράγμα κατά το άρθρο 559 αριθ. 8 ΚΠολΔ, αλλά αιτιολογημένη άρνηση, στην οποία το Εφετείο απάντησε.

Τελική Απόφαση

ΑΠΟΡΡΙΠΤΕΙ την από 12-10-2023 αίτηση για αναίρεση της με αριθμό 2707/2023 απόφασης του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών. ΚΑΤΑΔΙΚΑΖΕΙ τον αναιρεσείοντα στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων της αναιρεσίβλητης, τα οποία ορίζει στο ποσό των δύο χιλιάδων επτακοσίων (2.700) ευρώ.

Ακριβές Νομικό Ερώτημα

Αν οι φορολογικές υποχρεώσεις του υπόχρεου γονέα προαφαιρούνται από τα δηλωθέντα εισοδήματά του ή συνεκτιμώνται ως επιπλέον βιοτική ανάγκη κατά τον προσδιορισμό του ύψους της διατροφής ανηλίκου τέκνου και της αναλογίας συμμετοχής των γονέων σε αυτή.

Αναφορές σε Νόμους

Άνοιγμα απόφασης

ΑΠ 1761/2013

Δικονομικό Δίκαιο · Αστικό Δίκαιο2013Άρειος Πάγος

Σχετικότητα 93.5%

Κρίσιμα Πραγματικά Περιστατικά

Το τέκνο διαμένει με τον γονέα που ασκεί επιμέλεια σε ιδιόκτητη μεζονέτα. Ο γονέας που ασκεί επιμέλεια εργάζεται ως ιδιωτικός υπάλληλος με μηνιαίες αποδοχές 4.055 ευρώ, έχει στεγαστικό δάνειο με ετήσιες δόσεις 6.338,68 ευρώ (2007), 6.041,88 ευρώ (2008) και περίπου 600 ευρώ μηνιαίως (2009), καταβάλλει περίπου 330 ευρώ μηνιαίως για ασφάλιστρα για τον ίδιο και το τέκνο, διαθέτει Ι.Χ.Ε. αυτοκίνητο και ποσοστό 1/3 σε άλλη κατοικία, και καταβάλλει 500 ευρώ μηνιαίως για φύλαξη του τέκνου μετά τον παιδικό σταθμό. Ο άλλος γονέας λαμβάνει μηνιαία σύνταξη 1.539 ευρώ, δεν καταβάλλει μίσθωμα, διαθέτει Ι.Χ.Ε. αυτοκίνητο (έτος 2004), έχει συγγράψει βιβλίο χωρίς αποδεδειγμένα έσοδα. Το τέκνο δεν έχει ειδικές ανάγκες υγείας και οι δαπάνες του είναι οι συνήθεις για την ηλικία του.

Νομική Σκέψη του Δικαστηρίου

Το άρθρο 561 § 1 ΚΠολΔ προβλέπει ότι ο αναιρετικός έλεγχος δεν εκτείνεται στην εκτίμηση πραγματικών περιστατικών, ενώ τα άρθρα 1485, 1486, 1489, 1493 και 1497 ΑΚ ρυθμίζουν την υποχρέωση διατροφής ανηλίκου, τον τρόπο καθορισμού της και τη συνεισφορά των γονέων, συμπεριλαμβανομένης της παροχής στέγης και προσωπικής φροντίδας. Το δικαστήριο διαπίστωσε ότι ο γονέας με επιμέλεια έχει εισόδημα 4.055 ευρώ μηνιαίως, καταβάλλει δάνειο (6.338,68 ευρώ το 2007, 6.041,88 ευρώ το 2008, ~600 ευρώ/μήνα το 2009), ασφάλιστρα ~330 ευρώ/μήνα και 500 ευρώ/μήνα για φύλαξη. Ο άλλος γονέας λαμβάνει σύνταξη 1.539 ευρώ/μήνα, δεν πληρώνει μίσθωμα και διαθέτει ΙΧ. Το τέκνο έχει συνήθεις ανάγκες χωρίς ειδικές δαπάνες υγείας, και η ιδιόκτητη κατοικία δεν αποφέρει έσοδα. Εφαρμόζοντας τα ανωτέρω, το δικαστήριο έλαβε υπόψη οικονομικές δυνατότητες και τις ενσώματες/άυλες συνεισφορές (στέγη, φροντίδες) και καθόρισε συνολικά τις ανάγκες του τέκνου σε 700 ευρώ/μήνα, επιμερίζοντας τη συνεισφορά αναλόγως των δυνάμεων. Απέρριψε τον συνυπολογισμό τεκμαρτού μισθώματος, ως εκτίμηση πραγματικών που δεν ελέγχεται αναιρετικά, και έκρινε βάσιμη τη συνεισφορά με προσωπική φροντίδα και παροχή στέγης.

Κύριοι Λόγοι Απόφασης

Η απόφαση του Εφετείου διέλαβε επαρκείς και σαφείς αιτιολογίες για τον καθορισμό της διατροφής με βάση τις οικονομικές δυνατότητες των γονέων και τις συνήθεις ανάγκες του τέκνου, χωρίς να απαιτείται επιμερισμός ανά επιμέρους δαπάνη. Ο ισχυρισμός περί συνυπολογισμού τεκμαρτής μισθωτικής αξίας της ιδιόκτητης κατοικίας απορρίφθηκε ως απαράδεκτος (άρθρο 561 § 1 ΚΠολΔ) και εν πάση περιπτώσει αβάσιμος, αφού η κατοικία δεν αποφέρει εισόδημα. Ο λόγος από το άρθρο 559 αρ. 8 ΚΠολΔ απορρίφθηκε διότι το Εφετείο δέχθηκε αντίθετα πραγματικά γεγονότα, καθορίζοντας ανάγκες 700 ευρώ/μήνα και συνεισφορά 350 ευρώ αναλόγως των δυνάμεων. Ο λόγος από το άρθρο 559 αρ. 10 ΚΠολΔ είναι αβάσιμος, καθώς το ποσό φύλαξης 500 ευρώ προέκυψε από το ίδιο αποδεικτικό υλικό. Ο λόγος από το άρθρο 559 αρ. 17 ΚΠολΔ είναι μη νόμιμος (αντίφαση δεν αφορά το διατακτικό). Ο ισχυρισμός περί παραμόρφωσης εγγράφου είναι απαράδεκτος, αφού η υπεύθυνη δήλωση εξαιρέθηκε ως μη επιτρεπτό αποδεικτικό μέσο (άρθρο 8 ν. 1599/1986).

Τελική Απόφαση

Απορρίπτει την από 9-2-2012 αίτηση του Π. Δ. Σ. για αναίρεση της 4574/2010 αποφάσεως του Εφετείου Αθηνών, όπως αυτή διορθώθηκε με την 328/2011 απόφαση του ίδιου δικαστηρίου. Καταδικάζει τον αναιρεσείοντα στη δικαστική δαπάνη της αναιρεσίβλητης και την ορίζει στο ποσόν των χιλίων οκτακοσίων (1.800) ευρώ.

Ακριβές Νομικό Ερώτημα

Αν, στον προσδιορισμό της διατροφής ανηλίκου, αρκεί ο συνολικός καθορισμός των αναγκών χωρίς επιμερισμό ανά κατηγορία και αν η παροχή στέγης και προσωπικής φροντίδας συνιστά συνεισφορά του γονέα, χωρίς να συνυπολογίζεται τεκμαρτή μισθωτική αξία ιδιόκτητης κατοικίας που δεν αποφέρει εισόδημα.

Άνοιγμα απόφασης

ΑΠ 567/2025

Αστικό Δίκαιο · Δικονομικό Δίκαιο2025Άρειος Πάγος

Σχετικότητα 93.4%

Κρίσιμα Πραγματικά Περιστατικά

Γονείς απέκτησαν θήλυ τέκνο από εξώγαμη σχέση, γεννηθέν στις 31-7-2009, το οποίο αναγνωρίστηκε εκουσίως από τον πατέρα. Από τον Μάιο 2011 η συμβίωση των γονέων διακόπηκε και το ανήλικο τέκνο διαμένει με τη μητέρα. Πατέρας εργάζεται ως καθηγητής εφαρμογών με καθαρές μηνιαίες αποδοχές 1.484,58 ευρώ, έχει στην κυριότητά του διαμέρισμα 120 τ.μ. όπου διαμένει η μητέρα του, διαμέρισμα 53 τ.μ., επαγγελματικό χώρο 101 τ.μ. που δεν εκμισθώνεται, ποσοστό 1/2 εξ αδιαιρέτου καταστήματος 243 τ.μ. που εκμισθώνεται έναντι 750 ευρώ μηνιαίως (μη καταβαλλόμενο από Αύγουστο 2017), ποσοστό 50% κατοικίας 160 τ.μ. στην Αττική, ποσοστό 4,17% μη καλλιεργήσιμης έκτασης 3.000 τ.μ. στην Αρκαδία και ποσοστό 50% μη καλλιεργήσιμης έκτασης 2.000 τ.μ. στην Αττική. Έχει τελέσει γάμο με τέκνο ηλικίας πέντε ετών, διαμένει σε ιδιόκτητη οικία της συζύγου του, διαθέτει αυτοκίνητο MITSUBISHI 2005 και μοτοσυκλέτα BMW 1996. Δηλωθέντα εισοδήματα: 27.351,85 ευρώ (2018), 23.044,37 ευρώ (2019), 25.019,97 ευρώ (2020). Μητέρα είναι άνεργη από Δεκέμβριο 2012, έλαβε 2.450 ευρώ από πρόγραμμα ΕΣΠΑ (18-7-2017 έως 29-12-2017), διαμένει με το ανήλικο τέκνο σε ιδιόκτητη μονοκατοικία 201,63 τ.μ. στην Αττική, διαθέτει αυτοκίνητο SEAT IBIZA 2011. Ανήλικο τέκνο ηλικίας 11 ετών, μαθήτρια Δ' τάξης δημοτικού, παρακολουθεί μαθήματα πιάνου (80 ευρώ μηνιαίως), Αγγλικής γλώσσας (75 ευρώ μηνιαίως) και μπάσκετ (20 ευρώ μηνιαίως), χωρίς περιουσία ή εισοδήματα.

Νομική Σκέψη του Δικαστηρίου

Το άρθρο 1489 παρ. 2 ΑΚ προβλέπει ότι οι γονείς υποχρεούνται να διατρέφουν το τέκνο τους από κοινού, ο καθένας ανάλογα με τις δυνάμεις του. Το μέτρο της διατροφής προσδιορίζεται με βάση τις ανάγκες του ανηλίκου, όπως προκύπτουν από τις συνθήκες ζωής του, και περιλαμβάνει τα αναγκαία για τη συντήρηση και εκπαίδευσή του έξοδα. Για τον καθορισμό του ποσού αξιολογούνται τα εισοδήματα των γονέων από οποιαδήποτε πηγή και προσδιορίζονται οι ανάγκες του τέκνου. Το δικαστήριο διαπίστωσε ότι ο πατέρας έχει καθαρές μηνιαίες αποδοχές 1.484,58 ευρώ, διαθέτει πολλαπλά ακίνητα, έχει δηλωθέντα εισοδήματα 23.044,37-27.351,85 ευρώ ετησίως, ενώ η μητέρα είναι άνεργη χωρίς εισοδήματα. Το ανήλικο τέκνο είναι 11 ετών, παρακολουθεί μαθήματα πιάνου, Αγγλικών και μπάσκετ, με συνολικές μηνιαίες ανάγκες 600 ευρώ. Εφαρμόζοντας το κριτήριο του άρθρου 1489 ΑΚ, το δικαστήριο έκρινε ότι από το συνολικό ποσό των 600 ευρώ, ο πατέρας οφείλει να καταβάλλει 400 ευρώ ανάλογα με τις οικονομικές του δυνατότητες, ενώ η μητέρα συμμετέχει με το υπόλοιπο ποσό μέσω της προσφοράς προσωπικής εργασίας και φροντίδας, αποτιμητής σε χρήμα.

Κύριοι Λόγοι Απόφασης

Η αίτηση αναιρέσεως απορρίφθηκε διότι: α) Οι ισχυρισμοί περί ένταξης της μητέρας στο ν. 3869/2010 και εκμίσθωσης ακινήτου του πατέρα δεν αποτελούν αυτοτελείς ισχυρισμούς κατά την έννοια του άρθρου 559 αριθ. 8 ΚΠολΔ, αφού η μητέρα ζητούσε να καταβληθεί το σύνολο της διατροφής από τον πατέρα. β) Το Εφετείο έλαβε υπόψη την απόφαση ένταξης στη ρύθμιση οφειλών, ενώ ορθώς δεν έλαβε υπόψη το έγγραφο της ΑΑΔΕ που δεν προσκομίστηκε νομίμως. γ) Η απόφαση περιέχει πλήρη και σαφή αιτιολογία ως προς τις οικονομικές δυνατότητες των γονέων (πατέρας με μισθό 1.484,58 ευρώ, ακίνητα και δηλωθέντα εισοδήματα 23.044,37-27.351,85 ευρώ ετησίως, μητέρα άνεργη), τις ανάγκες του ανηλίκου (600 ευρώ μηνιαίως) και τον επιμερισμό της διατροφής (400 ευρώ από τον πατέρα, υπόλοιπο από τη μητέρα με προσωπική εργασία).

Τελική Απόφαση

ΑΠΟΡΡΙΠΤΕΙ την από 17-10-2022 αίτηση για αναίρεση της υπ` αριθ. 2021/2022 αποφάσεως του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών.

Ακριβές Νομικό Ερώτημα

Αν κατά τον προσδιορισμό του ύψους της διατροφής που οφείλει ο γονέας για το εκούσια αναγνωρισθέν άγαμο τέκνο του, λαμβάνονται υπόψη οι οικονομικές δυνατότητες και των δύο γονέων, οι ανάγκες του ανηλίκου τέκνου και η συμμετοχή του άλλου γονέα με την προσφορά προσωπικής εργασίας και φροντίδας, και αν συνιστούν αυτοτελείς ισχυρισμούς κατά την έννοια του άρθρου 559 αριθ. 8 ΚΠολΔ η ένταξη του ενός γονέα σε ρύθμιση οφειλών και η εκμίσθωση ακινήτου του άλλου γονέα.

Αναφορές σε Νόμους

Άνοιγμα απόφασης

ΑΠ 1839/2013

Δικονομικό Δίκαιο · Αστικό Δίκαιο2013Άρειος Πάγος

Σχετικότητα 93.2%

Κρίσιμα Πραγματικά Περιστατικά

Γονείς τέλεσαν γάμο και απέκτησαν δύο ανήλικα τέκνα· η συμβίωση διακόπηκε και η επιμέλεια ανατέθηκε στη μητέρα. Τα τέκνα είναι μαθήτριες, χωρίς περιουσία ή εισοδήματα. Ο υπόχρεος γονέας εργάζεται ως διευθυντής μηχανοργάνωσης σε τράπεζα με καθαρές μηνιαίες αποδοχές 4.637,50 ευρώ και εισπράττει μίσθωμα 242,5 ευρώ από γκαρσονιέρα. Κατέχει 1/2 εξ αδιαιρέτου μονοκατοικίας 360 τ.μ. και διαμέρισμα 80 τ.μ. όπου κατοικεί χωρίς ενοίκιο. Τα τέκνα φοιτούν σε δημόσια σχολεία, με έξοδα μετακίνησης 200 ευρώ/μήνα, μπαλέτου 62,5 και 73,5 ευρώ, ξένων γλωσσών 98 και 68 ευρώ. Καλύπτονται από ΙΚΑ και ιδιωτικό πρόγραμμα· για το ένα τέκνο καταβάλλεται επιπλέον ιδιωτική ασφάλιση 130 ευρώ/μήνα. Η μητέρα εργάζεται μερικώς ως καθηγήτρια με μισθό 400 ευρώ/μήνα.

Νομική Σκέψη του Δικαστηρίου

Το άρθρο 1489 § 2 ΑΚ επιβάλλει στους γονείς κοινή, αναλογική προς τις δυνάμεις τους, υποχρέωση διατροφής του ανηλίκου· το μέτρο της διατροφής προσδιορίζεται από τις ανάγκες του τέκνου κατά τις συνθήκες ζωής του (άρθρα 1485, 1486, 1493 ΑΚ). Για τον περιορισμό της υποχρέωσης του εναγόμενου γονέα απαιτείται ένσταση συνεισφοράς, σαφώς και εμπρόθεσμα προβαλλόμενη (άρθρο 262 § 2 ΚΠολΔ), εκτός αν συντρέχουν οι προϋποθέσεις των άρθρων 269 και 527 ΚΠολΔ. Το δικαστήριο διαπίστωσε ότι ο υπόχρεος γονέας εργάζεται ως διευθυντής μηχανοργάνωσης με καθαρές μηνιαίες αποδοχές 4.637,50 ευρώ και λαμβάνει μίσθωμα 242,5 ευρώ. Διαθέτει κατά το 1/2 μονοκατοικία 360 τ.μ. και ιδιοκατοικείται διαμέρισμα 80 τ.μ. Τα ανήλικα φοιτούν σε δημόσια σχολεία, έχουν έξοδα μετακίνησης 200 ευρώ/μήνα, μπαλέτου 62,5 και 73,5 ευρώ, ξένων γλωσσών 98 και 68 ευρώ, και ιδιωτική ασφάλιση 130 ευρώ/μήνα για το ένα τέκνο. Δεν έχουν εισοδήματα ή περιουσία. Εφαρμόζοντας τα ανωτέρω, το δικαστήριο έκρινε το μέτρο της διατροφής με βάση τις ανάγκες των ανηλίκων και τις οικονομικές δυνατότητες του υπόχρεου γονέα, καθορίζοντας μηνιαία διατροφή 850 ευρώ για το μεγαλύτερο τέκνο και 580 ευρώ για το μικρότερο. Ελλείψει παραδεκτής ένστασης συνεισφοράς του άλλου γονέα, η υποχρέωση καταβολής των ποσών αυτών βαρύνει εξ ολοκλήρου τον υπόχρεο.

Κύριοι Λόγοι Απόφασης

Η ένσταση συνεισφοράς προβαλλόμενη για πρώτη φορά στην κατ’ έφεση δίκη ήταν απαράδεκτη, διότι δεν συνέτρεξαν οι προϋποθέσεις των άρθρων 269 και 527 ΚΠολΔ και δεν υπήρξε δικαστική ομολογία της άλλης πλευράς. Τα αναφερόμενα πραγματικά στοιχεία (μερική απασχόληση με μισθό 400 ευρώ, ιδιόχρηση διαμερίσματος, οικιακές φροντίδες) δεν συνιστούν ομολογία που να αποδεικνύει αμέσως τη βασιμότητα της ένστασης. Ως εκ τούτου, δεν υπήρξε παράβαση του άρθρου 559 αριθ. 8 ΚΠολΔ ούτε πεδίο εφαρμογής των άρθρων 1389, 1390 και 1489 § 2 ΑΚ κατά το προβληθέντα λόγο 559 αριθ. 1 ΚΠολΔ. Επίσης, δεν υπήρξε παραδοχή ένστασης διακινδυνεύσεως του άρθρου 1487 § 2 ΑΚ.

Τελική Απόφαση

Απορρίπτει την από 1-3-2012 αίτηση του Ι. Κ. Τ., κατοίκου ... για αναίρεση της υπ' αριθμ.5465/2010 αποφάσεως του Εφετείου Αθηνών. Και Επιβάλλει στον αναιρεσείοντα, τα εκ εκ δύο χιλιάδων επτακοσίων (2.700) ευρώ, δικαστικά έξοδα του αναιρεσιβλήτου.

Ακριβές Νομικό Ερώτημα

Αν η διατροφή ανηλίκου καθορίζεται από τις ανάγκες του όπως προκύπτουν από τις συνθήκες ζωής του και αν οι δύο γονείς υποχρεούνται να συνεισφέρουν αναλόγως των οικονομικών τους δυνάμεων, ανεξάρτητα από τυχόν περιουσία του τέκνου.

Αναφορές σε Νόμους

Άνοιγμα απόφασης

ΑΠ 1500/2021

Αστικό Δίκαιο · Δικονομικό Δίκαιο2021Άρειος Πάγος

Σχετικότητα 93.1%

Κρίσιμα Πραγματικά Περιστατικά

Διάδικοι, έγγαμοι με δύο ανήλικα τέκνα (γεννηθέντα το 2006 και το 2008), με διασπασμένη έγγαμη συμβίωση. Μητέρα δεν εργαζόταν κατά το χρόνο άσκησης της αγωγής, είχε εργαστεί ως ιδιωτική υπάλληλος μέχρι το 2005, στη συνέχεια απασχολήθηκε στην επιχείρηση του συζύγου και με την ανατροφή των τέκνων. Διέθετε απρόσοδη ακίνητη περιουσία (οικία 60 τ.μ., οικία 65 τ.μ., κατάστημα 25 τ.μ., οικόπεδο 242 τ.μ., αγροτεμάχιο 1.100 τ.μ.) και συμμετείχε με ποσοστό 5% στην ομόρρυθμη εταιρία του συζύγου χωρίς έσοδα. Διέμενε στην οικογενειακή κατοικία με τα τέκνα, επιμελούνταν την ανατροφή τους και παρείχε οικιακή εξυπηρέτηση και φροντίδα. Πατέρας, εργολάβος κατασκευών, μέλος ομόρρυθμης εταιρίας με ποσοστό 95%, δήλωσε για το φορολογικό έτος 2015 εισοδήματα 6.000 ευρώ (απαλλασσόμενα) και 21.855 ευρώ (από εκμίσθωση καταστημάτων). Διέθετε εκτεταμένη ακίνητη περιουσία (επαγγελματικές στέγες 234,84 τ.μ., 250,40 τ.μ., 242,37 τ.μ., κατοικία 154,51 τ.μ., θέσεις στάθμευσης, οικόπεδα, αγροτεμάχιο 908,39 τ.μ.). Εισοδήματά του προέρχονταν από εκμίσθωση τριών επαγγελματικών χώρων και από πρόγραμμα φωτοβολταϊκών. Διέμενε στην οικία των γονέων του. Ανήλικα τέκνα φοιτούσαν σε Δημόσιο Σχολείο, στερούνταν εισοδημάτων από περιουσία.

Νομική Σκέψη του Δικαστηρίου

Το άρθρο 1489 εδ. β' και 1493 ΑΚ προβλέπουν ότι οι γονείς έχουν κοινή και ανάλογη με τις δυνάμεις τους υποχρέωση να διατρέφουν το ανήλικο τέκνο τους. Το μέτρο της διατροφής προσδιορίζεται με βάση τις ανάγκες του δικαιούχου και τις συνθήκες ζωής του, σε συνδυασμό με την περιουσιακή κατάσταση του υπόχρεου. Η υποχρέωση διατροφής μπορεί να εκπληρωθεί και σε είδος, συμπεριλαμβανομένης της παροχής οικίας και προσωπικών υπηρεσιών. Το δικαστήριο διαπίστωσε ότι ο πατέρας διέθετε εισοδήματα από εκμίσθωση επαγγελματικών χώρων και φωτοβολταϊκά, καθώς και εκτεταμένη ακίνητη περιουσία, ενώ η μητέρα διέθετε απρόσοδη περιουσία, δεν εργαζόταν και επιμελούνταν την ανατροφή των τέκνων. Οι συνολικές ανάγκες των δύο ανηλίκων προσδιορίστηκαν στο ποσό των 600 ευρώ μηνιαίως για το καθένα. Εφαρμόζοντας τις διατάξεις περί διατροφής, το δικαστήριο συνυπολόγισε στη συμμετοχή της μητέρας την παροχή προσωπικής εργασίας, φροντίδας και οικιακής εξυπηρέτησης, καθώς και τις δαπάνες λειτουργίας της κατοικίας, και έκρινε ότι ο πατέρας πρέπει να συμμετέχει με το ποσό των 500 ευρώ μηνιαίως για κάθε τέκνο, ανάλογα με τις οικονομικές του δυνατότητες.

Κύριοι Λόγοι Απόφασης

Η αίτηση αναίρεσης απορρίφθηκε διότι το Εφετείο ορθά ερμήνευσε και εφάρμοσε τις διατάξεις των άρθρων 1489 εδ. β' και 1493 ΑΚ, προσδιορίζοντας τις ανάγκες των ανηλίκων τέκνων στο ποσό των 600 ευρώ μηνιαίως για το καθένα και την οικονομική δυνατότητα του πατέρα να συμμετέχει με το ποσό των 500 ευρώ μηνιαίως για κάθε τέκνο. Οι προβαλλόμενοι ισχυρισμοί περί φορολογικών και ασφαλιστικών υποχρεώσεων και παραχώρησης οικογενειακής κατοικίας αποτελούσαν επιχειρήματα και όχι αυτοτελή πραγματικά περιστατικά. Η ένσταση καταχρηστικής άσκησης δικαιώματος απορρίφθηκε ορθά ως μη νόμιμη, καθώς η μη αναζήτηση εργασίας ή η μη εκμετάλλευση της περιουσίας από τη μητέρα συνιστούσε αιτιολογημένη άρνηση και όχι καταχρηστική άσκηση κατά το άρθρο 281 ΑΚ.

Τελική Απόφαση

ΑΠΟΡΡΙΠΤΕΙ την από 03-09-2019 αίτηση του Ε. Χ. του Δ., για αναίρεση της υπ' αριθ. 1924/2019 απόφασης του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών. Και ΚΑΤΑΔΙΚΑΖΕΙ τον αναιρεσείοντα στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσιβλήτου, τα οποία ορίζει στο ποσό των δύο χιλιάδων επτακοσίων (2.700) ευρώ.

Ακριβές Νομικό Ερώτημα

Αν η μη αναζήτηση εργασίας ή η μη εκμετάλλευση της περιουσίας από τον γονέα που έχει την επιμέλεια των ανηλίκων τέκνων συνιστά καταχρηστική άσκηση του δικαιώματος αξίωσης διατροφής κατά του άλλου γονέα, κατά το άρθρο 281 ΑΚ, και αν οι φορολογικές και ασφαλιστικές υποχρεώσεις του υπόχρεου γονέα προαφαιρούνται από τα εισοδήματά του για τον προσδιορισμό της οικονομικής του δυνατότητας συμμετοχής στη διατροφή των τέκνων.

Άνοιγμα απόφασης

ΑΠ 1926/2022

Αστικό Δίκαιο · Δικονομικό Δίκαιο2022Άρειος Πάγος

Σχετικότητα 93.1%

Κρίσιμα Πραγματικά Περιστατικά

Πατέρας και μητέρα, αμφότεροι πάσχοντες από κώφωση άμφω (ο πατέρας και από αλαλία εκ κωφώσεως η μητέρα), έχουν ανήλικο τέκνο γεννηθέν στις 24.4.2008. Η έγγαμη συμβίωση διασπάστηκε τον Νοέμβριο 2014 και η επιμέλεια του τέκνου ανατέθηκε στη μητέρα. Το ανήλικο δεν διαθέτει εισόδημα ή περιουσία. Η μητέρα εργάζεται με σύμβαση αορίστου χρόνου με καθαρές μηνιαίες αποδοχές 2.461 ευρώ περίπου (συμπεριλαμβανομένων μερισμάτων-τόκων-δικαιωμάτων), διαθέτει δύο αυτοκίνητα και την ψιλή κυριότητα διαμερίσματος 93 τ.μ. στη Ν. Σμύρνη όπου κατοικεί με το τέκνο, και έχει τραπεζικές καταθέσεις ύψους περίπου 500.000 ευρώ. Ο πατέρας εργάζεται ως υποτμηματάρχης με καθαρές μηνιαίες αποδοχές 1.800 ευρώ περίπου, εισπράττει μηνιαίο μίσθωμα 300 ευρώ από εκμίσθωση διαμερίσματος, έχει χαρτοφυλάκιο μετοχών αξίας 99.659,88 ευρώ από το οποίο εισπράττει μηνιαίως 166 ευρώ περίπου από τόκους και μερίσματα, διαθέτει ένα αυτοκίνητο, την πλήρη κυριότητα διαμερίσματος και την ψιλή κυριότητα δύο διαμερισμάτων, και διαμένει σε μισθωμένο διαμέρισμα με μηνιαίο μίσθωμα 230 ευρώ. Το ανήλικο φοιτά σε ιδιωτικό δημοτικό σχολείο με ετήσια δίδακτρα, παρακολουθεί μαθήματα καράτε και κιθάρας, και έχει συνήθεις ανάγκες διατροφής, ένδυσης, υπόδησης, ψυχαγωγίας και ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης.

Νομική Σκέψη του Δικαστηρίου

Το άρθρο 1489 εδ. β' ΑΚ ορίζει ότι οι γονείς έχουν υποχρέωση να διατρέφουν το τέκνο τους από κοινού, ο καθένας ανάλογα με τις δυνάμεις του, δηλαδή με τις δυνατότητες που έχει έκαστος να συνεισφέρει στην αντιμετώπιση των αναγκών του τέκνου με τα εισοδήματα, την προσωπική εργασία και την περιουσία του. Ο επιμερισμός γίνεται με βάση το λόγο των ατομικών πόρων-οικονομικών δυνάμεων εκάστου γονέα προς το άθροισμα των δυνάμεων και των δύο γονέων. Το Εφετείο διαπίστωσε ότι η μητέρα έχει καθαρά μηνιαία εισοδήματα 2.461 ευρώ, ενώ ο πατέρας έχει καθαρά μηνιαία εισοδήματα 2.266 ευρώ περίπου (1.800 ευρώ από εργασία + 300 ευρώ από μίσθωμα + 166 ευρώ από τόκους και μερίσματα). Δέχθηκε ότι η ανάλογη μηνιαία διατροφή του ανηλίκου ανέρχεται σε 900 ευρώ. Εφαρμόζοντας τον επιμεριστικό κανόνα, το Εφετείο προσδιόρισε την υποχρέωση του πατέρα στο ποσό των 600 ευρώ και της μητέρας στο ποσό των 300 ευρώ "και με την προσφορά της προσωπικής της εργασίας", χωρίς να αποτιμήσει σε χρήμα την προσωπική εργασία, προσδίδοντας έτσι μεγαλύτερη έκταση στις οικονομικές δυνάμεις του πατέρα παρά τα αντίθετα δεδομένα.

Κύριοι Λόγοι Απόφασης

Η αίτηση αναίρεσης έγινε δεκτή διότι το Εφετείο παραβίασε ευθέως το άρθρο 1489 εδ. β' ΑΚ με εσφαλμένη εφαρμογή. Ενώ δέχθηκε ότι οι οικονομικές δυνάμεις της μητέρας ανέρχονται σε 2.461 ευρώ μηνιαίως και του πατέρα σε χαμηλότερο ύψος (2.266 ευρώ μηνιαίως), προσδιόρισε την υποχρέωση συνεισφοράς του πατέρα στο ποσό των 600 ευρώ, δηλαδή στο διπλάσιο από αυτήν της μητέρας (300 ευρώ), παρέλειψε δε να αποτιμήσει σε χρήμα την προσωπική εργασία και απασχόληση της μητέρας για την περιποίηση και φροντίδα της ανήλικης, προσδίδοντας έτσι μεγαλύτερη έκταση στις οικονομικές δυνάμεις του πατέρα σε σχέση με εκείνες της μητέρας, κατά ευθεία παράβαση του επιμεριστικού κανόνα του άρθρου 1489 εδ. β' ΑΚ.

Τελική Απόφαση

Αναιρεί την υπ' αριθ. 1750/2020 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου ….. Παραπέμπει την υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, το οποίο θα συγκροτηθεί όμως από άλλο δικαστή, εκτός εκείνου που εξέδωσε την αναιρούμενη απόφαση. Συμψηφίζει, στο σύνολό τους, τα δικαστικά έξοδα μεταξύ του αναιρεσείοντος και της αναιρεσίβλητης ως ασκούσας την επιμέλεια του ανηλίκου τέκνου των διαδίκων, Χ. Χ..

Ακριβές Νομικό Ερώτημα

Αν ο επιμερισμός της υποχρέωσης διατροφής ανηλίκου τέκνου μεταξύ των γονέων κατ' άρθρο 1489 εδ. β' ΑΚ πρέπει να γίνεται ανάλογα με τις οικονομικές δυνάμεις εκάστου, λαμβανομένων υπόψη των εισοδημάτων, της περιουσίας και της προσωπικής εργασίας για την περιποίηση του τέκνου, και αν η αποτίμηση της προσωπικής εργασίας του γονέα που ασκεί την επιμέλεια πρέπει να προσδιορίζεται σε χρήμα.

Άνοιγμα απόφασης

ΑΠ 1889/2013

Δικονομικό Δίκαιο · Αστικό Δίκαιο2013Άρειος Πάγος

Σχετικότητα 92.9%

Κρίσιμα Πραγματικά Περιστατικά

Οι γονείς τελούσαν σε θρησκευτικό γάμο από 28/2/1998 και απέκτησαν ένα τέκνο στις 8-1-2000. Η συμβίωση διεκόπη στις 25/4/2003. Το ανήλικο δεν έχει εισόδημα και δεν μπορεί να εργαστεί. Η μητέρα εργάζεται ως δασκάλα Αγγλικής Γλώσσας σε δημόσιο δημοτικό σχολείο, με μηνιαίο μισθό 1.103,50 ευρώ, έχοντας λάβει δύο δάνεια από χρηματοδοτικούς φορείς, των οποίων οι δόσεις αφαιρέθηκαν στον υπολογισμό των αποδοχών (ετήσιες 15.449 ευρώ, μηνιαίες 1.287,41 ευρώ). Ο πατέρας είναι χημικός και εταίρος σε εταιρία περιορισμένης ευθύνης που λειτουργεί από το 1982, με ετήσια κέρδη άνω των 70.000 ευρώ. Οι ανάγκες του ανηλίκου προσδιορίστηκαν σε 1.500 ευρώ μηνιαίως, συνυπολογιζόμενης της προσωπικής φροντίδας και της στέγης που παρέχει η μητέρα.

Νομική Σκέψη του Δικαστηρίου

Το άρθρο 1489 § 2 ΑΚ προβλέπει ότι οι γονείς συνεισφέρουν στη διατροφή του ανηλίκου ανάλογα με τις δυνάμεις τους, ενώ τα άρθρα 1485, 1486 και 1493 ΑΚ καθορίζουν το περιεχόμενο και το μέτρο της διατροφής. Κατά την πάγια νομολογία, οι δόσεις στεγαστικών ή καταναλωτικών δανείων δεν προαφαιρούνται από τα εισοδήματα του υπόχρεου, αλλά συνεκτιμώνται ως στοιχεία της περιουσιακής κατάστασης και των συνθηκών διαβίωσης. Ο αναιρετικός έλεγχος θεμελιώνεται στο άρθρο 559 αριθ. 1 ΚΠολΔ για εσφαλμένη εφαρμογή ουσιαστικού κανόνα. Το δικαστήριο διαπίστωσε ότι η μητέρα είναι εκπαιδευτικός με μηνιαίο μισθό 1.103,50 ευρώ, έχοντας λάβει δύο δάνεια από χρηματοδοτικούς φορείς, των οποίων οι δόσεις αφαιρέθηκαν για τον προσδιορισμό των «καθαρών» αποδοχών της (ετήσια 15.449 ευρώ). Ο πατέρας είναι χημικός και εταίρος σε εταιρία περιορισμένης ευθύνης που λειτουργεί από το 1982, με κέρδη άνω των 70.000 ευρώ ετησίως. Οι ανάγκες του ανηλίκου προσδιορίστηκαν σε 1.500 ευρώ μηνιαίως, με συνυπολογισμό της προσωπικής φροντίδας και στέγης που παρέχει η μητέρα. Εφαρμόζοντας τις διατάξεις, το δικαστήριο εξέτασε αν ο προσδιορισμός της συνεισφοράς έγινε με νόμιμο τρόπο. Η προαφαίρεση των δόσεων δανείων από τα εισοδήματα της μητέρας αλλοίωσε το μέτρο της συνεισφοράς κατά το άρθρο 1489 § 2 ΑΚ, διότι οι δόσεις έπρεπε να συνεκτιμηθούν ως στοιχεία περιουσίας και διαβίωσης, όχι ως μείωση εισοδήματος. Έτσι θεμελιώθηκε ο λόγος του άρθρου 559 αριθ. 1 ΚΠολΔ.

Κύριοι Λόγοι Απόφασης

Η αναίρεση έγινε δεκτή διότι το Εφετείο εφάρμοσε εσφαλμένα τα άρθρα 1485, 1486, 1489 και 1493 ΑΚ, προαφαιρώντας τις δόσεις δύο δανείων από τον μισθό της μητέρας για να προσδιορίσει «καθαρές» αποδοχές (1.103,50 ευρώ μηνιαίως και 15.449 ευρώ ετησίως), ενώ οι δόσεις πρέπει να συνεκτιμώνται ως στοιχεία της περιουσίας και των συνθηκών διαβίωσης και όχι ως μείωση εισοδήματος. Η εσφαλμένη αυτή υπαγωγή θεμελίωσε τον λόγο αναίρεσης του άρθρου 559 αριθ. 1 ΚΠολΔ, οδηγώντας σε αναίρεση και παραπομπή.

Τελική Απόφαση

ΑΝΑΙΡΕΙ την 3418/2011 απόφαση του Εφετείου Αθηνών. ΠΑΡΑΠΕΜΠΕΙ την υπόθεση, για περαιτέρω εκδίκαση, στο ίδιο δικαστήριο, συντιθέμενο από άλλους δικαστές, εκτός από εκείνους που εξέδωσαν την αναιρούμενη απόφαση. ΣΥΜΨΗΦΙΖΕΙ στο σύνολό τους τα δικαστικά έξοδα μεταξύ των διαδίκων.

Ακριβές Νομικό Ερώτημα

Αν οι δόσεις στεγαστικών ή καταναλωτικών δανείων προαφαιρούνται από τα εισοδήματα του γονέα κατά τον προσδιορισμό της συνεισφοράς στη διατροφή ανηλίκου ή λαμβάνονται μόνο ως στοιχείο της περιουσιακής κατάστασης και των συνθηκών διαβίωσης.

Αναφορές σε Νόμους

Άνοιγμα απόφασης

Ύψος διατροφής ανήλικου τέκνου — υπολογισμός με βάση εισοδήματα γονέων

1. Νομικό Πλαίσιο

ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ

2. Νομολογία

Α) Ενισχυτικά επιχειρήματα

1. ΑΠ 82/2024

2. ΑΠ 1441/2023

3. ΑΠ 1156/2017

4. ΑΠ 1761/2013

5. ΑΠ 1926/2022

Β) Αντιμετώπιση αντιρρήσεων

1. ΑΠ 1839/2013

2. ΑΠ 567/2025

3. Προτεινόμενη Επιχειρηματολογία

4. Νομολογιακή Ισχύς

5. Πρακτικές Συστάσεις

ΑΚ Άρθρο 1489

ΑΚ Άρθρο 1493

ΑΚ Άρθρο 1485

ΚΠολΔ Άρθρο 735

ΑΠ 248/2025

ΑΠ 1016/2019

ΑΠ 82/2024

ΑΠ 541/2015

ΑΠ 1441/2023

ΑΠ 36/2021

ΑΠ 449/2019

ΑΠ 1156/2017

ΑΠ 688/2025

ΑΠ 1761/2013

ΑΠ 567/2025

ΑΠ 1839/2013

ΑΠ 1500/2021

ΑΠ 1926/2022

ΑΠ 1889/2013

Αναζητήστε για τη δική σας υπόθεση

Σύνδεση

Ύψος διατροφής ανήλικου τέκνου — υπολογισμός με βάση εισοδήματα γονέων

1. Νομικό Πλαίσιο

ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ

2. Νομολογία

Α) Ενισχυτικά επιχειρήματα

1. ΑΠ 82/2024

2. ΑΠ 1441/2023

3. ΑΠ 1156/2017

4. ΑΠ 1761/2013

5. ΑΠ 1926/2022

Β) Αντιμετώπιση αντιρρήσεων

1. ΑΠ 1839/2013

2. ΑΠ 567/2025

3. Προτεινόμενη Επιχειρηματολογία

4. Νομολογιακή Ισχύς

5. Πρακτικές Συστάσεις

ΑΚ Άρθρο 1489

ΑΚ Άρθρο 1493

ΑΚ Άρθρο 1485

ΚΠολΔ Άρθρο 735

ΑΠ 248/2025

ΑΠ 1016/2019

ΑΠ 82/2024

ΑΠ 541/2015

ΑΠ 1441/2023

ΑΠ 36/2021

ΑΠ 449/2019

ΑΠ 1156/2017

ΑΠ 688/2025

ΑΠ 1761/2013

ΑΠ 567/2025

ΑΠ 1839/2013

ΑΠ 1500/2021

ΑΠ 1926/2022

ΑΠ 1889/2013

Αναζητήστε για τη δική σας υπόθεση