Κύρια νομική θέση:
Με βάση την ΑΠ 1/2023, οι Εταιρείες Διαχείρισης Απαιτήσεων από Δάνεια και Πιστώσεις νομιμοποιούνται κατ’ εξαίρεση, ως μη δικαιούχοι διάδικοι, να ασκούν ένδικα βοηθήματα και να επισπεύδουν αναγκαστική εκτέλεση και όταν η απαίτηση έχει μεταβιβασθεί με τιτλοποίηση κατά τον ν. 3156/2003. Το κρίσιμο πρακτικό ζήτημα δεν είναι πλέον αν υπάρχει κατ’ αρχήν νομιμοποίηση, αλλά αν αυτή αποδεικνύεται εγγράφως με τα κατάλληλα νομιμοποιητικά έγγραφα, ιδίως κατά το άρθρο 925 παρ. 1 ΚΠολΔ και, πλέον, κατά το Ν5072 Άρθρο 115.
1. Νομικό πλαίσιο
ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ
ΚΠολΔ Άρθρο 925
Ο ειδικός διάδοχος του δικαιούχου δεν μπορεί να αρχίσει ή να συνεχίσει την αναγκαστική εκτέλεση πριν κοινοποιηθούν στον καθ’ ου η επιταγή και τα έγγραφα που τον νομιμοποιούν.
Εφαρμόζεται κατ’ επανάληψη στις αποφάσεις ΕφΠειρ 102/2026, ΕφΠειρ 249/2024, ΕφΠειρ 332/2024, ΕφΠειρ 405/2025, ΕφΠειρ 251/2026, ΕφΠειρ 98/2024, ΕφΠειρ 215/2025, ΕφΠειρ 220/2026.
ΚΠολΔ Άρθρο 924
Η διαδικασία της αναγκαστικής εκτέλεσης αρχίζει από την επίδοση αντιγράφου του απογράφου με επιταγή για εκτέλεση και η επιταγή πρέπει να ορίζει με ακρίβεια την απαίτηση.
Εφαρμόζεται στις ΕφΠειρ 308/2026, ΕφΠειρ 215/2025, ΕφΠειρ 251/2026, ΕφΠειρ 220/2026.
ΚΠολΔ Άρθρο 933
Οι αντιρρήσεις του καθ’ ου η εκτέλεση για την εγκυρότητα του εκτελεστού τίτλου, της διαδικασίας εκτέλεσης ή της απαίτησης ασκούνται μόνο με ανακοπή.
Είναι η ορθή δικονομική βάση του ισχυρισμού περί έλλειψης ενεργητικής νομιμοποίησης της επισπεύδουσας.
Ν5072 Άρθρο 115
Οι διαχειριστές πιστώσεων νομιμοποιούνται, ως μη δικαιούχοι διάδικοι, να ασκούν κάθε ένδικο βοήθημα και κάθε άλλη δικαστική ενέργεια για την είσπραξη των υπό διαχείριση απαιτήσεων.
Ιδίως:
- παρ. 2: τα έντυπα δημοσίευσης στο αρμόδιο ενεχυροφυλακείο αποτελούν πλήρη απόδειξη για την εξαιρετική νομιμοποίηση του διαχειριστή πιστώσεων, χωρίς πρόσθετα έγγραφα ή άλλες διατυπώσεις,
- παρ. 3: το ίδιο ισχύει και για τιτλοποιημένες απαιτήσεις κατά τον ν. 3156/2003, με πλήρη απόδειξη μέσω των εντύπων των παρ. 8 και 16 του άρθρου 10 του ν. 3156/2003.
Η διάταξη αυτή απαντά άμεσα στο ερώτημα περί έγγραφης απόδειξης της διαχειριστικής σύμβασης.
Ν5072 Άρθρο 14
Η ανάθεση διαχείρισης γίνεται υποχρεωτικά με σύμβαση διαχείρισης πιστώσεων.
Η παρ. 7 προβλέπει σημείωση της ανάθεσης διαχείρισης και κάθε σχετικής μεταβολής στο δημόσιο βιβλίο του άρθρου 3 του ν. 2844/2000, όταν η ανάθεση γίνεται από αγοραστή πιστώσεων.
Ν5072 Άρθρο 21
Η μεταβίβαση απαιτήσεων γίνεται με έγγραφη σύμβαση, καταχωρίζεται στο δημόσιο βιβλίο του άρθρου 3 του ν. 2844/2000 και από την καταχώριση επέρχεται η μεταβίβαση.
Η παρ. 4 ορίζει ότι τα δικαιώματα από τις μεταβιβαζόμενες απαιτήσεις ασκούνται μόνο μέσω διαχειριστή πιστώσεων.
Η παρ. 7 προβλέπει καταχώριση της σύμβασης πώλησης και μεταβίβασης απαιτήσεων στο δημόσιο βιβλίο.
Η παρ. 8 ορίζει ότι πριν από την καταχώριση δεν αποκτώνται έναντι τρίτων δικαιώματα από τη μεταβίβαση.
Ν5072 Άρθρο 3
Η παρ. 4 ορίζει ότι το Μέρος αυτό δεν επηρεάζει την εφαρμογή του ν. 3156/2003 και εφαρμόζεται ως προς τη διαχείριση πιστώσεων που μεταβιβάζονται στο πλαίσιο του ν. 3156/2003, εφόσον η διαχείρισή τους έχει ανατεθεί σε διαχειριστές πιστώσεων.
Άρα το ίδιο το νομοθετικό υλικό επιβεβαιώνει τη συνδυαστική λειτουργία των δύο καθεστώτων.
ΑΚ Άρθρο 455
Ο δανειστής μπορεί με σύμβαση να μεταβιβάσει σε άλλον την απαίτησή του χωρίς συναίνεση του οφειλέτη.
2. Νομολογία
Α) Ενισχυτικά επιχειρήματα
1. ΑΠ 1/2023
- Σχετικότητα: Αφορά ακριβώς το κεντρικό σας ζήτημα: αν η εξαιρετική νομιμοποίηση του άρθρου 2 παρ. 4 ν. 4354/2015 ισχύει και όταν η μεταβίβαση/διαχείριση έγινε στο πλαίσιο του ν. 3156/2003.
- Κρίση: Η Ολομέλεια έκρινε ότι οι Εταιρείες Διαχείρισης Απαιτήσεων από Δάνεια και Πιστώσεις έχουν την κατ’ εξαίρεση νομιμοποίηση του άρθρου 2 παρ. 4 του Ν. 4354/2015, ακόμη και όταν η μεταβίβαση των απαιτήσεων και η ανάθεση της διαχείρισής τους συντελείται σύμφωνα με τις διατάξεις του Ν. 3156/2003.
- Εφαρμογή: Αυτό αποκρούει ευθέως τον βασικό ισχυρισμό του ανακόπτοντος ότι ο ν. 3156/2003 δεν παρέχει στον διαχειριστή δικαίωμα δικαστικής επιδίωξης στο όνομά του. Μετά την ΑΠ 1/2023, το ζήτημα μετατοπίζεται από την κατ’ αρχήν ύπαρξη νομιμοποίησης στην απόδειξή της.
2. ΕφΠειρ 405/2025
- Σχετικότητα: Αφορά επισπευδόμενη εκτέλεση από διαχειρίστρια για απαίτηση μεταβιβασθείσα σε SPV μέσω τιτλοποίησης κατά ν. 3156/2003.
- Κρίση: Το Δικαστήριο έκρινε ότι η εκκαλούσα νομιμοποιείται κατ’ εξαίρεση ως μη δικαιούχος διάδικος και ότι για το κύρος της επιταγής αρκεί η συγκοινοποίηση των περιλήψεων καταχώρισης των συμβάσεων μεταβίβασης και διαχείρισης στο βιβλίο του άρθρου 3 ν. 2844/2000 κατ’ άρθρο 925 παρ. 1 ΚΠολΔ.
- Εφαρμογή: Ισχυρό επιχείρημα υπέρ της θέσης ότι δεν απαιτείται πλήρες κείμενο συμβάσεων, εφόσον οι περιλήψεις καταχώρισης αποδεικνύουν μεταβίβαση και ανάθεση διαχείρισης.
3. ΕφΠειρ 332/2024
- Σχετικότητα: Εξετάζει ειδικά αν αρκεί η συγκοινοποίηση των δημοσιεύσεων σε περίληψη των συμβάσεων μεταβίβασης και διαχείρισης με σχετικό απόσπασμα παραρτήματος.
- Κρίση: Έκρινε ότι για τους σκοπούς του άρθρου 925 παρ. 1 ΚΠολΔ αρκεί η συγκοινοποίηση των δημοσιεύσεων σε περίληψη και του σχετικού αποσπάσματος παραρτήματος, χωρίς το πλήρες κείμενο των συμβάσεων.
- Εφαρμογή: Χρήσιμη όταν ο αντίδικος προβάλλει ότι έπρεπε να κοινοποιηθούν ολόκληρες οι συμβάσεις.
4. ΕφΠειρ 102/2026
- Σχετικότητα: Αφορά ακριβώς το ερώτημα ποια έγγραφα επαρκούν για απόδειξη διαδοχής και νομιμοποίησης στην εκτέλεση.
- Κρίση: Το Δικαστήριο έκρινε ότι αρκούν οι περιλήψεις καταχωρίσεων στο Ενεχυροφυλακείο Αθηνών των συμβάσεων πώλησης/μεταβίβασης και διαχείρισης, συνοδευόμενες από αποσπάσματα παραρτημάτων όπου αναφέρεται η επίδικη απαίτηση.
- Εφαρμογή: Πολύ χρήσιμη για τη θέση ότι η διαχειριστική σύμβαση αποδεικνύεται επαρκώς με δημοσιευμένες περιλήψεις και αποσπάσματα παραρτημάτων που ταυτοποιούν την απαίτηση.
5. ΕφΠειρ 220/2026
- Σχετικότητα: Συνδέει ρητά το παλαιότερο νομολογιακό πλαίσιο με το νέο Ν5072 Άρθρο 115.
- Κρίση: Έκρινε ότι κατά το άρθρο 925 παρ. 1 ΚΠολΔ και το άρθρο 115 Ν. 5072/2023 αρκεί η συγκοινοποίηση των δημοσιευμένων στο Ενεχυροφυλακείο περιλήψεων και αποσπασμάτων που αποδεικνύουν μεταβίβαση και διαχείριση.
- Εφαρμογή: Είναι η πιο χρήσιμη απόφαση για υποθέσεις μετά την ισχύ του Ν5072, διότι ενισχύει ότι τα έντυπα δημοσίευσης αποτελούν πλήρη απόδειξη της εξαιρετικής νομιμοποίησης.
Β) Αντιμετώπιση αντιρρήσεων
1. ΕφΠειρ 456/2023
- Διαφορετική θέση: Αν και δέχεται κατ’ αρχήν ότι αρκούν οι δημοσιεύσεις-περιλήψεις, ακύρωσε επιταγή και κατάσχεση επειδή η περίληψη της σύμβασης διαχείρισης δεν προσδιόριζε τις προς διαχείριση απαιτήσεις ούτε παρέπεμπε σε παράρτημα ή άλλο έγγραφο που να ταυτοποιεί την επίδικη απαίτηση.
- Τρόπος αντίκρουσης: Η απόφαση δεν αρνείται την εξαιρετική νομιμοποίηση του διαχειριστή· αντιθέτως, απαιτεί επαρκή ταυτοποίηση της συγκεκριμένης απαίτησης. Άρα, αν στην υπόθεσή σας υπάρχουν περίληψη διαχείρισης με παραπομπή ή αποσπάσματα παραρτημάτων που ταυτοποιούν την απαίτηση, η ΕφΠειρ 456/2023 διαφοροποιείται πραγματικά και δεν βοηθά τον αντίδικο.
2. ΕφΠειρ 299/2024
- Διαφορετική θέση: Ακύρωσε διαταγή πληρωμής και επακόλουθες πράξεις εκτέλεσης επειδή, σε αλυσίδα διαδοχικών ειδικών διαδοχών, δεν είχαν προσκομισθεί αποσπάσματα παραρτημάτων των ενδιάμεσων συμβάσεων 25.6.2021 και 17.9.2021, ώστε να αποδεικνύεται εγγράφως όλη η αλληλουχία.
- Τρόπος αντίκρουσης: Η απόφαση είναι κρίσιμη προειδοποίηση: όταν η νομιμοποίηση στηρίζεται σε διαδοχικές μεταβιβάσεις/επανεκχωρήσεις, πρέπει να αποδεικνύεται κάθε ενδιάμεσος κρίκος. Αν στην υπόθεσή σας υπάρχει πλήρης αλυσίδα περιλήψεων και αποσπασμάτων για κάθε στάδιο, η απόφαση αυτή ενισχύει εσάς· αν όχι, αποτελεί σοβαρό κίνδυνο.
3. Προτεινόμενη επιχειρηματολογία
Α. Κύριο επιχείρημα υπέρ της νομιμοποίησης
1. Η ΑΠ 1/2023 έχει επιλύσει το βασικό ερμηνευτικό ζήτημα: η εξαιρετική νομιμοποίηση του άρθρου 2 παρ. 4 ν. 4354/2015 καταλαμβάνει και απαιτήσεις μεταβιβασθείσες κατά τον ν. 3156/2003.
2. Το Ν5072 Άρθρο 115 παρ. 3 πλέον το επιβεβαιώνει ρητά για τιτλοποιημένες απαιτήσεις κατά τον ν. 3156/2003.
3. Άρα ο ισχυρισμός ότι «ο ν. 3156/2003 δεν παρέχει δικαστική νομιμοποίηση στον servicer» δεν ευδοκιμεί.
Β. Ποια έγγραφα αποδεικνύουν επαρκώς τη σύμβαση διαχείρισης
Με βάση Ν5072 Άρθρο 115 παρ. 2 και 3, ΚΠολΔ Άρθρο 925, και τις ΕφΠειρ 102/2026, 332/2024, 405/2025, 220/2026, επαρκούν κατ’ αρχήν:
- οι περιλήψεις καταχώρισης της σύμβασης μεταβίβασης,
- οι περιλήψεις καταχώρισης της σύμβασης διαχείρισης,
- τα αποσπάσματα παραρτημάτων ή άλλα δημοσιευμένα αποσπάσματα που ταυτοποιούν τη συγκεκριμένη απαίτηση,
- σε περίπτωση μεταβολών, οι περιλήψεις κάθε μεταβολής ή νέας ανάθεσης διαχείρισης.
Δεν απαιτείται, κατά την κρατούσα νομολογία, η κοινοποίηση:
- ολόκληρου του σώματος των συμβάσεων,
- όλων των εταιρικών εγγράφων,
- πρόσθετων εγγράφων πέραν των δημοσιευμένων εντύπων/περιλήψεων, εφόσον αυτά επαρκούν.
Γ. Πώς κρίνονται οι διαδοχικές αναθέσεις διαχείρισης
Εδώ η κρίσιμη διάκριση είναι η εξής:
- Αν υπάρχει μία ευθεία μεταβίβαση και μία σαφής ανάθεση διαχείρισης, η νομολογία δέχεται συνήθως ότι αρκούν οι περιλήψεις και το απόσπασμα παραρτήματος: ΕφΠειρ 102/2026, 332/2024, 405/2025, 124/2025.
- Αν υπάρχει αλυσίδα διαδοχικών μεταβιβάσεων, επανεκχωρήσεων ή διαδοχικών αναθέσεων, πρέπει να αποδεικνύεται εγγράφως κάθε ενδιάμεσο στάδιο: ΕφΠειρ 299/2024.
Άρα, σε υπόθεση με:
- αρχική μεταβίβαση,
- επανεκχώρηση,
- νέα μεταβίβαση,
- αρχική διαχείριση,
- μεταβολή διαχειριστή,
- νέα ανάθεση,
πρέπει να υπάρχουν για κάθε κρίκο:
1. περίληψη καταχώρισης,
2. όπου απαιτείται, απόσπασμα παραρτήματος που να δείχνει ότι η επίδικη απαίτηση περιλαμβάνεται,
3. σαφής σύνδεση της νέας διαχείρισης με το συγκεκριμένο χαρτοφυλάκιο.
Δ. Πότε υπάρχει έλλειψη νομιμοποίησης
Η έλλειψη νομιμοποίησης δεν προκύπτει επειδή λείπει το πλήρες κείμενο της σύμβασης. Προκύπτει όταν δεν αποδεικνύεται εγγράφως ότι:
- η απαίτηση μεταβιβάστηκε πράγματι στον δικαιούχο SPV,
- η συγκεκριμένη απαίτηση περιλαμβάνεται στο χαρτοφυλάκιο,
- η διαχείριση της συγκεκριμένης απαίτησης ανατέθηκε πράγματι στον επισπεύδοντα servicer,
- σε διαδοχικές μεταβιβάσεις/αναθέσεις, κάθε ενδιάμεσο στάδιο συνδέεται αποδεικτικά με το επόμενο.
Αυτό προκύπτει ιδίως από τις ΕφΠειρ 456/2023 και 299/2024.
Ε. Συνέπειες έλλειψης νομιμοποίησης
Ανάλογα με το στάδιο:
1. Στην εκτέλεση
Αν δεν τηρήθηκε το ΚΠολΔ Άρθρο 925 και δεν αποδεικνύεται η νομιμοποίηση του επισπεύδοντος, ακυρώνεται η επιταγή και οι επακόλουθες πράξεις εκτέλεσης.
Βλ. ΕφΠειρ 456/2023.
2. Στη διαταγή πληρωμής / αγωγή
Αν η νομιμοποίηση στηρίζεται σε ειδικές διαδοχές που δεν αποδείχθηκαν εγγράφως πριν από την έκδοση της διαταγής πληρωμής, η διαταγή πληρωμής ακυρώνεται και μαζί της οι επακόλουθες πράξεις εκτέλεσης.
Βλ. ΕφΠειρ 299/2024.
3. Σε δίκη επί της ουσίας
Η ΑΠ 1/2023 και το Ν5072 Άρθρο 115 στηρίζουν την κατ’ αρχήν δικονομική νομιμοποίηση του servicer· συνεπώς η αντιδικία θα κριθεί κυρίως στο αποδεικτικό επίπεδο.
4. Νομολογιακή ισχύς
Παγία, ως προς το βασικό ζήτημα ότι ο servicer νομιμοποιείται κατ’ εξαίρεση και επί τιτλοποιημένων απαιτήσεων του ν. 3156/2003:
- ΑΠ 1/2023
- ΕφΠειρ 98/2024
- ΕφΠειρ 249/2024
- ΕφΠειρ 332/2024
- ΕφΠειρ 405/2025
- ΕφΠειρ 102/2026
- ΕφΠειρ 111/2026
- ΕφΠειρ 220/2026
- ΕφΠειρ 251/2026
Περιορισμένη/εξειδικευμένη διαφοροποίηση, όχι ως προς την αρχή της νομιμοποίησης αλλά ως προς την απόδειξή της:
- ΕφΠειρ 456/2023
- ΕφΠειρ 299/2024
Άρα η νομολογία δεν είναι αντιφατική στο βασικό θέμα· είναι αυστηρή μόνο ως προς την πληρότητα των νομιμοποιητικών εγγράφων.
5. Πρακτικές συστάσεις
1. Επικαλεστείτε πρώτα την ΑΠ 1/2023 για να κλείσει το ζήτημα της κατ’ αρχήν νομιμοποίησης.
2. Στηρίξτε αμέσως μετά στο Ν5072 Άρθρο 115 παρ. 2 και 3, διότι παρέχει πλέον ρητή νομοθετική βάση ότι τα έντυπα δημοσίευσης αποτελούν πλήρη απόδειξη της εξαιρετικής νομιμοποίησης, και ειδικά για τιτλοποιήσεις κατά ν. 3156/2003.
3. Προσκομίστε και αναλύστε χρονολογικά:
- κάθε περίληψη μεταβίβασης,
- κάθε περίληψη διαχείρισης,
- κάθε μεταβολή διαχείρισης,
- κάθε απόσπασμα παραρτήματος που ταυτοποιεί την απαίτηση.
4. Αν υπάρχουν διαδοχικές μεταβιβάσεις ή επανεκχωρήσεις, αντιμετωπίστε προληπτικά την ΕφΠειρ 299/2024: δείξτε έναν προς έναν όλους τους κρίκους της αλυσίδας.
5. Αν η περίληψη διαχείρισης είναι γενική, βεβαιωθείτε ότι υπάρχει παραπομπή ή συνοδευτικό απόσπασμα που ταυτοποιεί την απαίτηση, ώστε να αποκρουστεί η ΕφΠειρ 456/2023.
6. Σε ανακοπή άρθρου 933 ΚΠολΔ, το ισχυρότερο επιχείρημα του ανακόπτοντος δεν είναι πλέον «δεν νομιμοποιείται ο servicer λόγω ν. 3156/2003», αλλά «δεν αποδείχθηκε εγγράφως ότι η συγκεκριμένη απαίτηση και η συγκεκριμένη διαχείριση συνδέονται με τον επισπεύδοντα». Εκεί πρέπει να εστιάσει η άμυνα.
Συμπέρασμα:
Μετά την ΑΠ 1/2023 και ιδίως μετά το Ν5072 Άρθρο 115, η εξαιρετική νομιμοποίηση servicers/funds σε δίκη και εκτέλεση επί τιτλοποιημένων απαιτήσεων του ν. 3156/2003 είναι ισχυρά θεμελιωμένη. Το κρίσιμο σημείο της δίκης είναι η έγγραφη απόδειξη της μεταβίβασης και της διαχειριστικής αλυσίδας. Αν αυτή είναι πλήρης, η ανακοπή περί έλλειψης ενεργητικής νομιμοποίησης κατά κανόνα απορρίπτεται· αν υπάρχουν κενά στην ταυτοποίηση της απαίτησης ή στις ενδιάμεσες διαδοχές/αναθέσεις, κινδυνεύουν η επιταγή, η διαταγή πληρωμής και οι επακόλουθες πράξεις εκτέλεσης.