Με βάση αποκλειστικά το παρεχόμενο υλικό, το ερώτημα αφορά αναστολή αναγκαστικού πλειστηριασμού πρώτης κατοικίας και ειδικότερα αν μπορεί να χορηγηθεί προσωρινή διαταγή μέχρι να κριθεί η αίτηση αναστολής.
Κύρια Νομική Θέση
Για πλειστηριασμό ακινήτου, η αναστολή δεν διέπεται από την παρ. 1 του ΚΠολΔ Άρθρο 938, αλλά από την ειδική ρύθμιση της παρ. 2 του ίδιου άρθρου, ενώ για αναστολή της ίδιας της διαδικασίας του πλειστηριασμού εφαρμόζεται και το ΚΠολΔ Άρθρο 1000.
Και στις δύο περιπτώσεις, από το ίδιο το κείμενο του ΚΠολΔ Άρθρο 938 παρ. 3 προκύπτει ότι είναι δυνατή η έκδοση σημειώματος που εμποδίζει την εκτέλεση μέχρι να εκδοθεί απόφαση επί της αίτησης αναστολής ή επί του ενδίκου μέσου. Η λογική της προσωρινής προστασίας ενισχύεται και από το ΚΠολΔ Άρθρο 691Α.
Νομικό Πλαίσιο
ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ
ΚΠολΔ Άρθρο 938
Ρυθμίζει την αναστολή της αναγκαστικής εκτέλεσης λόγω ανακοπής.
- Η παρ. 1 προβλέπει αναστολή όταν πιθανολογείται ευδοκίμηση της ανακοπής και ανεπανόρθωτη βλάβη, αλλά εξαιρεί την κατάσχεση ακινήτων.
- Η παρ. 2 ορίζει ειδικά ότι επί κατάσχεσης ακινήτου η άσκηση του ενδίκου μέσου δεν αναστέλλει την πρόοδο της εκτέλεσης, εκτός εάν το δικαστήριο του ενδίκου μέσου, μετά από ιδιαίτερο δικόγραφο, διατάξει αναστολή με ή χωρίς εγγύηση, εφόσον:
1. η διενέργεια της αναγκαστικής εκτέλεσης πρόκειται να προξενήσει ανεπανόρθωτη βλάβη, και
2. πιθανολογεί την ευδοκίμηση του ενδίκου μέσου.
- Η παρ. 3 προβλέπει ρητά ότι είναι δυνατή η έκδοση σημειώματος με το οποίο εμποδίζεται η εκτέλεση μέχρι να εκδοθεί απόφαση επί της αίτησης αναστολής ή επί του ενδίκου μέσου.
- Η παρ. 4 ορίζει ότι η αίτηση αναστολής πλειστηριασμού είναι απαράδεκτη αν δεν κατατεθεί το αργότερο δεκαπέντε (15) εργάσιμες ημέρες πριν από την ημέρα του πλειστηριασμού.
- Η παρ. 5 ορίζει ότι η αναστολή διατάσσεται μόνο μέχρι να εκδοθεί η οριστική απόφαση επί της ανακοπής ή η απόφαση επί του ενδίκου μέσου.
ΚΠολΔ Άρθρο 1000
Προβλέπει ειδική αναστολή της διαδικασίας του πλειστηριασμού έως έξι (6) μήνες από την αρχική ημέρα του πλειστηριασμού, εφόσον:
1. δεν υπάρχει κίνδυνος βλάβης του επισπεύδοντος, και
2. προσδοκάται βάσιμα ότι ο οφειλέτης θα ικανοποιήσει μέσα στο διάστημα αυτό τον επισπεύδοντα ή ότι θα επιτευχθεί μεγαλύτερο πλειστηρίασμα.
Η αίτηση κατατίθεται, με ποινή απαραδέκτου, δεκαπέντε (15) τουλάχιστον εργάσιμες ημέρες πριν από την ημέρα του πλειστηριασμού.
Η αναστολή χορηγείται πάντοτε υπό τον όρο καταβολής:
- των τυχόν εξόδων επίσπευσης του πλειστηριασμού, και
- του ενός τετάρτου τουλάχιστον του οφειλόμενου κεφαλαίου στον επισπεύδοντα.
ΚΠολΔ Άρθρο 691Α
Καθιερώνει γενικά την προσωρινή διαταγή ώσπου να εκδοθεί η απόφαση του δικαστηρίου, για τη διατήρηση του δικαιώματος ή τη ρύθμιση της κατάστασης.
ΚΠολΔ Άρθρο 939
Ρυθμίζει τα αποτελέσματα της αναστολής: μετά τη γνωστοποίηση της απόφασης αναστολής στα εκτελεστικά όργανα, απαγορεύεται να ενεργηθεί οποιαδήποτε πράξη της αναγκαστικής εκτέλεσης, εκτός από εκείνες που έχει ειδικά επιτρέψει η απόφαση.
ΚΠολΔ Άρθρο 933
Ορίζει ότι οι αντιρρήσεις κατά της εκτέλεσης ασκούνται μόνο με ανακοπή στο μονομελές πρωτοδικείο.
ΚΠολΔ Άρθρο 934
Ορίζει τις προθεσμίες της ανακοπής κατά της εκτέλεσης, αναλόγως του σταδίου της εκτελεστικής διαδικασίας.
ΝΟΜΟΛΟΓΙΑ
Οι διαθέσιμες αποφάσεις δεν αφορούν άμεσα αίτηση αναστολής κατά ΚΠολΔ Άρθρο 938 ή ΚΠολΔ Άρθρο 1000 με αντικείμενο χορήγηση προσωρινής διαταγής σε τρέχοντα πλειστηριασμό πρώτης κατοικίας.
Αφορούν όμως συναφώς:
- την ειδική προστασία της κύριας κατοικίας,
- τη σημασία της νόμιμης αναστολής,
- και τις συνέπειες διενέργειας πλειστηριασμού κατά παράβαση απαγόρευσης.
Α) Ενισχυτικά επιχειρήματα
Άρειος Πάγος 1208/2022
- Σχετικότητα: Αφορούσε πλειστηριασμό κύριας κατοικίας που διενεργήθηκε εντός περιόδου νόμιμης απαγόρευσης πλειστηριασμού.
- Κρίση: Το ακίνητο είχε αντικειμενική αξία 134.000 ευρώ, εμπορική αξία 201.000 ευρώ, ο πλειστηριασμός έγινε στις 23-1-2013 και το εκπλειστηρίασμα ήταν 235.000 ευρώ.
- Εφαρμογή: Ενισχύει το επιχείρημα ότι όταν ο νόμος παρέχει ειδική προστασία στην κύρια κατοικία, η παραβίασή της οδηγεί σε ακυρότητα του πλειστηριασμού. Χρήσιμο για να υποστηριχθεί ότι η προστασία της κύριας κατοικίας συνιστά σοβαρό στοιχείο για την πιθανολόγηση ευδοκίμησης της ανακοπής κατά το ΚΠολΔ Άρθρο 938.
Άρειος Πάγος 1082/2022
- Σχετικότητα: Αφορούσε δύο ακίνητα που αποτελούσαν μοναδικές και κύριες κατοικίες και πλειστηριάστηκαν κατά παράβαση νόμιμης απαγόρευσης.
- Κρίση: Αντικειμενικές αξίες 95.000 ευρώ και 150.000 ευρώ, πλειστηριασμός στις 26 Οκτωβρίου 2011, καταχώριση περίληψης κατακυρωτικής έκθεσης στις 3 Νοεμβρίου 2011.
- Εφαρμογή: Υποστηρίζει ότι η κύρια κατοικία τυγχάνει αυξημένης προστασίας όταν συντρέχει ειδικό νομοθετικό πλαίσιο. Μπορεί να αξιοποιηθεί για να αναδειχθεί η σοβαρότητα της βλάβης από την απώλειά της, δηλαδή το στοιχείο της ανεπανόρθωτης βλάβης του ΚΠολΔ Άρθρο 938 παρ. 2.
Άρειος Πάγος 4/2025
- Σχετικότητα: Αφορούσε πλειστηριασμό κύριας και μοναδικής κατοικίας και τις προϋποθέσεις της τότε νομοθετικής απαγόρευσης.
- Κρίση: Η απαίτηση ήταν 19.254,84 ευρώ, η εκτιμηθείσα αξία του 1/2 εξ αδιαιρέτου ήταν 64.000 ευρώ και η εμπορική αξία 119.342 ευρώ.
- Εφαρμογή: Ενισχύει το επιχείρημα ότι, όπου ο νόμος συνδέει την προστασία με την ιδιότητα του ακινήτου ως κύριας κατοικίας και με την αξία του, δεν επιτρέπεται προσθήκη πρόσθετων προϋποθέσεων. Αναλογικά, σε αίτηση αναστολής πρέπει να τονιστούν με σαφήνεια τα πραγματικά στοιχεία της κύριας κατοικίας και της αξίας της.
Β) Αντιμετώπιση αντιρρήσεων
Άρειος Πάγος 917/2019
- Στηρίζει τη θέση ότι η προστασία της πρώτης κατοικίας δεν εφαρμόζεται αδιακρίτως σε κάθε χρονική περίοδο και σε κάθε πρόσωπο, αλλά εξαρτάται από το ακριβές νομοθετικό καθεστώς.
- Αντίκρουση: Η απόφαση αφορά ειδικά το άρθρο 19 παρ. 1 του ν. 3869/2010 στην αρχική του μορφή και το ζήτημα της πτωχευτικής ικανότητας. Δεν αναιρεί τις προϋποθέσεις αναστολής του ΚΠολΔ Άρθρο 938 ή του ΚΠολΔ Άρθρο 1000, αλλά δείχνει ότι πρέπει να θεμελιωθεί με ακρίβεια η συγκεκριμένη νομική βάση της ανακοπής.
Άρειος Πάγος 856/2014
- Στηρίζει τη θέση ότι δεν αρκεί οποιαδήποτε πλημμέλεια της διαδικασίας για αναστολή ή ακύρωση, αλλά συχνά απαιτείται συγκεκριμένη βλάβη.
- Αντίκρουση: Η απόφαση αφορά κυρίως το κύρος πράξεων εκτέλεσης και τη βλάβη από ελαττώματα της διαδικασίας. Στην αίτηση αναστολής κατά ΚΠολΔ Άρθρο 938 παρ. 2, το κρίσιμο είναι η ανεπανόρθωτη βλάβη από τη συνέχιση της εκτέλεσης και η πιθανολόγηση ευδοκίμησης του ενδίκου μέσου, όχι μόνο η ύπαρξη τυπικής πλημμέλειας.
Προτεινόμενη Επιχειρηματολογία
1. Πρώτος άξονας: ειδική εφαρμογή του ΚΠολΔ Άρθρο 938 παρ. 2
Εφόσον πρόκειται για κατάσχεση ακινήτου, δεν εφαρμόζεται η γενική ρύθμιση της παρ. 1 αλλά η ειδική της παρ. 2. Άρα το δικόγραφο πρέπει να στηριχθεί ρητά:
- στην επικείμενη ανεπανόρθωτη βλάβη από την απώλεια της κύριας κατοικίας,
- και στην πιθανολόγηση ευδοκίμησης της ανακοπής ή του ενδίκου μέσου.
2. Δεύτερος άξονας: αίτημα για άμεση προσωρινή προστασία
Με βάση το ΚΠολΔ Άρθρο 938 παρ. 3, να ζητηθεί ρητά η έκδοση σημειώματος που να εμποδίζει την εκτέλεση μέχρι την έκδοση απόφασης επί της αίτησης αναστολής.
Επικουρικά, η λογική της προσωρινής προστασίας ενισχύεται από το ΚΠολΔ Άρθρο 691Α.
3. Τρίτος άξονας: εναλλακτική ή σωρευτική επίκληση του ΚΠολΔ Άρθρο 1000
Αν τα πραγματικά περιστατικά το επιτρέπουν, να προβληθεί και αίτημα αναστολής κατά ΚΠολΔ Άρθρο 1000, ιδίως αν:
- μπορεί να αποδειχθεί ότι δεν υπάρχει κίνδυνος βλάβης του επισπεύδοντος,
- και ότι προσδοκάται βάσιμα είτε εξόφληση είτε μεγαλύτερο πλειστηρίασμα.
Πρέπει όμως να ληφθεί υπόψη ότι το άρθρο αυτό απαιτεί υποχρεωτικά:
- καταβολή εξόδων επίσπευσης,
- και του ενός τετάρτου τουλάχιστον του οφειλόμενου κεφαλαίου.
4. Τέταρτος άξονας: έμφαση στην κύρια κατοικία ως στοιχείο ανεπανόρθωτης βλάβης
Οι Άρειος Πάγος 1208/2022, Άρειος Πάγος 1082/2022 και Άρειος Πάγος 4/2025 δεν αφορούν άμεσα το άρθρο 938, αλλά αναδεικνύουν τη βαρύτητα που αποδίδεται νομολογιακά στην προστασία της κύριας κατοικίας.
Άρα, στην αίτηση πρέπει να εξειδικεύονται:
- ότι το ακίνητο είναι η κύρια και μοναδική κατοικία,
- η οικογενειακή χρήση του,
- η αξία του,
- και οι συγκεκριμένες συνέπειες της απώλειάς του.
5. Πέμπτος άξονας: τήρηση της αποκλειστικής προθεσμίας
Η αίτηση αναστολής πλειστηριασμού είναι απαράδεκτη αν δεν κατατεθεί το αργότερο δεκαπέντε (15) εργάσιμες ημέρες πριν από την ημέρα του πλειστηριασμού, κατά ΚΠολΔ Άρθρο 938 παρ. 4 και ΚΠολΔ Άρθρο 1000.
Νομολογιακή Ισχύς
Περιορισμένη ως προς το ακριβές ερώτημα της προσωρινής διαταγής σε αίτηση αναστολής πλειστηριασμού πρώτης κατοικίας κατά ΚΠολΔ Άρθρο 938 και ΚΠολΔ Άρθρο 1000, διότι δεν εντοπίστηκε στο υλικό απόφαση που να κρίνει άμεσα αυτό το ειδικό δικονομικό ζήτημα.
Ωστόσο, υπάρχει ισχυρή νομολογιακή ενίσχυση ως προς:
- τη σημασία της προστασίας της κύριας κατοικίας,
- τη σοβαρότητα της βλάβης από τον πλειστηριασμό,
- και την ανάγκη ακριβούς τήρησης του νομοθετικού πλαισίου.
Πρακτικές Συστάσεις
1. Να στηριχθείτε πρωτίστως στο ΚΠολΔ Άρθρο 938 παρ. 2, 3, 4 και 5.
2. Να ζητήσετε ρητά σημείωμα του ΚΠολΔ Άρθρο 938 παρ. 3 για να παγώσει η εκτέλεση μέχρι την απόφαση.
3. Να εξετάσετε σωρευτικά και το ΚΠολΔ Άρθρο 1000, μόνο αν μπορείτε να καλύψετε τις αυστηρές οικονομικές προϋποθέσεις του.
4. Να τεκμηριώσετε αναλυτικά την ανεπανόρθωτη βλάβη: κύρια κατοικία, οικογενειακή εγκατάσταση, έλλειψη εναλλακτικής στέγης.
5. Να τεκμηριώσετε αυτοτελώς την πιθανολόγηση ευδοκίμησης της ανακοπής, γιατί αυτό αποτελεί ρητή προϋπόθεση του ΚΠολΔ Άρθρο 938.
6. Να τηρήσετε απολύτως την προθεσμία των 15 εργάσιμων ημερών πριν τον πλειστηριασμό.
Αν θέλετε, μπορώ αμέσως να σας δώσω και έτοιμο σχέδιο νομικής επιχειρηματολογίας/σκελετό δικογράφου αίτησης αναστολής και αιτήματος προσωρινής διαταγής βασισμένο μόνο στα ΚΠολΔ Άρθρο 938, 1000, 691Α, 939, 933, 934 και στις αποφάσεις 1208/2022, 1082/2022, 4/2025.