Ο ν. 5344/2026 (ΦΕΚ Α΄ 168/16.10.2026) θεσπίζει νέο Κώδικα Εναλλακτικής Επίλυσης Διαφορών που ρυθμίζει τη διαμεσολάβηση, τη διαιτησία και τη δικαστική μεσολάβηση. Το κρίσιμο για τον δικηγόρο δεν είναι μόνο τι ορίζει ο Κώδικας, αλλά πότε ισχύει κάθε μέρος του. Η έναρξη ισχύος κλιμακώνεται από 16.10.2026 έως 16.9.2027 και ένα μέρος των διατάξεων προϋποθέτει ακόμη υπουργικές αποφάσεις.
Το παρόν κείμενο ακολουθεί ένα ερώτημα: ποιοι κανόνες ΕΕΔ ισχύουν σήμερα στην υπόθεσή σας, τι αλλάζει αργότερα και τι πρέπει να ελέγξετε πριν προχωρήσετε. Η νομική θέση ελέγχθηκε στις 19.11.2026 με βάση τα ΦΕΚ Α΄ έως και το Α΄ 190/17.11.2026.
Η έναρξη ισχύος: γιατί δεν αρκεί το αρχικό ΦΕΚ
Η έναρξη ισχύος ορίζεται στο άρθρο 217 του Κώδικα. Το άρθρο 82 του ν. 5351/2026 (ΦΕΚ Α΄ 178/2.11.2026) το αντικατέστησε με ισχύ από 16.10.2026 (άρθρο 82 παρ. 1 και 2). Στο αρχικό κείμενο, η παρ. 2 παρέπεμπε στις «περ. δ), ε) και στ) του άρθρου 213», ενώ οι καταργούμενες διατάξεις βρίσκονται στο άρθρο 216. Η αντικατάσταση παραπέμπει πλέον στις περ. γ΄, δ΄, ε΄ και ζ΄ του άρθρου 216 (1.1.2027), προσθέτει στην παρ. 3 τις περ. β΄ και στ΄ του άρθρου 216 (1.3.2027) και στην παρ. 5 την περ. α΄ του άρθρου 216 (16.9.2027). Αν διαβάσετε μόνο το αρχικό ΦΕΚ Α΄ 168, θα δείτε διαφορετική σύνδεση των καταργήσεων με τις ημερομηνίες.
Πίνακας έναρξης ισχύος
| Από | Διατάξεις | Αντικείμενο | Παραπομπή |
|---|---|---|---|
| 16.10.2026 (δημοσίευση) | Βασικός κανόνας και Μέρος Ζ΄ (λοιπές ρυθμίσεις) | Ό,τι δεν εμπίπτει σε ειδικότερη ημερομηνία | άρθρο 217 παρ. 1 |
| 16.10.2026 | Άρθρο 72 παρ. 8 | Προθεσμία δύο ετών για αιτήσεις διόρθωσης ή ερμηνείας διαιτητικών αποφάσεων εθνικής διαιτησίας που υποβάλλονται από 1.1.2026 | άρθρο 217 παρ. 2 β΄ εδάφιο, άρθρο 72 παρ. 8 |
| 21.12.2026 | Άρθρο 127 και άρθρο 155 παρ. 5 | Κεντρική Επιτροπή Διαμεσολάβησης και η σύνθεσή της έως την έναρξη των βαθμίδων πιστοποίησης | άρθρο 217 παρ. 4 |
| 1.1.2027 | Άρθρα 1 έως 14, Μέρος Β΄ (άρθρα 20 έως 72), Μέρος ΣΤ΄, άρθρα 181, 184, 185, 188 | Γενικές διατάξεις και εξαιρέσεις, διαιτησία, Κέντρα Εναλλακτικής Επίλυσης Διαφορών, ειδικές τροποποιήσεις | άρθρο 217 παρ. 2 |
| 1.1.2027 | Καταργήσεις του άρθρου 216 περ. γ΄, δ΄, ε΄, ζ΄ | ΚΠολΔ 685, Βιβλίο Έβδομο ΚΠολΔ (διαιτησία), ΚΠολΔ 906, ν. 5016/2023 Μέρος Α΄ (άρθρα 1 έως 48) | άρθρο 217 παρ. 2, άρθρο 216 |
| 1.3.2027 | Άρθρα 15 έως 19 | Υποχρεωτική προδικαστική προσφυγή, επιλογή μεθόδου, χρηματική κύρωση | άρθρο 217 παρ. 3 |
| 1.3.2027 | Μέρος Γ΄ (άρθρα 73 έως 95, 102 έως 126, 128 έως 154, 155 πλην παρ. 5 και 12, 156) | Διαμεσολάβηση | άρθρο 217 παρ. 3 |
| 1.3.2027 | Άρθρα 176 έως 180, 182, 183, 186, 187 | Τροποποιήσεις ειδικών νομοθετημάτων και του Αστικού Κώδικα | άρθρο 217 παρ. 3 |
| 1.3.2027 | Καταργήσεις του άρθρου 216 περ. β΄ και στ΄ | ΚΠολΔ 214Γ και ν. 4640/2019 άρθρα 1 έως 31 | άρθρο 217 παρ. 3, άρθρο 216 |
| 16.9.2027 | Μέρος Δ΄ (άρθρα 157 έως 175) | Δικαστική μεσολάβηση | άρθρο 217 παρ. 5 |
| 16.9.2027 | Κατάργηση του άρθρου 216 περ. α΄ | ΚΠολΔ 214Β | άρθρο 217 παρ. 5, άρθρο 216 |
Τα άρθρα 96 έως 101 (κτηματολογική διαμεσολάβηση) και το άρθρο 155 παρ. 12 δεν περιλαμβάνονται σε καμία από τις παραπάνω λίστες: τα άρθρα 96 έως 101 δεν περιλαμβάνονται στις διατάξεις που αναβάλλονται έως 1.3.2027, και η παρ. 12 του άρθρου 155 εξαιρείται ρητά από την αναβολή της παρ. 3 του άρθρου 217. Πρέπει να διακρίνεται η τυπική έναρξη ισχύος τους (κατά τον βασικό κανόνα του άρθρου 217 παρ. 1, από τη δημοσίευση) από την ειδική μεταβατική ρύθμιση του άρθρου 155 παρ. 12 για τη διεξαγωγή της κτηματολογικής διαμεσολάβησης έως 28.2.2027. Βλ. «Ανοιχτά ζητήματα» παρακάτω.
Τι ισχύει ήδη, τι αργότερα, τι εξαρτάται από εκτελεστικές πράξεις
Ισχύει ήδη (από 16.10.2026). Σχεδόν όλες οι διαδικαστικές διατάξεις του Κώδικα αρχίζουν αργότερα. Κατά το γράμμα του άρθρου 217 παρ. 1 και παρ. 2 β΄ εδάφιο, από τη δημοσίευση ισχύουν ο βασικός κανόνας του άρθρου 217 παρ. 1, η παρ. 8 του άρθρου 72 για τις εθνικές διαιτητικές αποφάσεις, καθώς και το Μέρος Ζ΄, που περιλαμβάνει λοιπές ρυθμίσεις χωρίς σχέση με τις διαδικασίες ΕΕΔ. Για τα άρθρα 96 έως 101 και την παρ. 12 του άρθρου 155, που δεν περιλαμβάνονται σε καμία ειδική λίστα έναρξης και ακολουθούν τον βασικό κανόνα, βλ. ανοιχτό ζήτημα 1. Η παρ. 8 του άρθρου 72 ορίζει ότι οι αιτήσεις διόρθωσης ή ερμηνείας διαιτητικών αποφάσεων εθνικής διαιτησίας που υποβάλλονται από 1.1.2026 ασκούνται επί ποινή απαραδέκτου εντός δύο ετών από την έκδοση της απόφασης, ανεξαρτήτως του χρόνου έκδοσής της. Η διάταξη αναφέρεται σε αιτήσεις που υποβάλλονται από 1.1.2026, δηλαδή από χρόνο προγενέστερο της δημοσίευσής της, και δεν έχουμε εντοπίσει νομολογία για το χρονικό της πεδίο.
Ισχύει αργότερα. Η διαιτησία του νέου Μέρους Β΄ και οι γενικές διατάξεις ισχύουν από 1.1.2027. Η διαμεσολάβηση του Μέρους Γ΄ και η υποχρεωτική προδικαστική προσφυγή των άρθρων 15 έως 19 ισχύουν από 1.3.2027. Η δικαστική μεσολάβηση του Μέρους Δ΄ ισχύει από 16.9.2027.
Εξαρτάται από εκτελεστικές πράξεις. Ο Κώδικας προβλέπει την Ενιαία Ψηφιακή Πύλη Διαμεσολάβησης (Ε.Ψ.Π.Δ.), την ηλεκτρονική κατάθεση πρακτικών και τη διαδικασία είσπραξης της χρηματικής κύρωσης με κοινές υπουργικές αποφάσεις (άρθρα 19, 154 παρ. 3). Μητρώα διαμεσολαβητών, πιστοποίηση εκπαιδευτών, ελάχιστες αμοιβές και παράβολα ρυθμίζονται επίσης με αποφάσεις (άρθρο 154). Έως την έκδοση της απόφασης της παρ. 3 του άρθρου 154, η ανάρτηση στην Ε.Ψ.Π.Δ. γίνεται παράλληλα με την κατάθεση στη γραμματεία (άρθρο 155 παρ. 1) και η κατάθεση πρακτικών γίνεται με τις ισχύουσες διατάξεις (άρθρο 156 παρ. 3). Δεν έχουμε ελέγξει αν οι αποφάσεις αυτές έχουν εκδοθεί και δεν θεωρούμε δεδομένο ότι πύλη ή μητρώο λειτουργεί επειδή το προβλέπει ο νόμος.
Οι τρεις μέθοδοι και η διαφορετική λειτουργία τους
- Διαμεσολάβηση (Μέρος Γ΄). Ρυθμίζεται ως αυτοτελής και οργανωμένη μέθοδος ΕΕΔ με στόχο τη συναινετική επίλυση και την αποσυμφόρηση των δικαστηρίων (άρθρα 73-74). Περιλαμβάνει και ειδικά καθεστώτα, όπως οικογενειακή, σχολική, πανεπιστημιακή, εμπορική και κτηματολογική διαμεσολάβηση. Είναι ο προεπιλεγμένος δρόμος στην υποχρεωτική προδικαστική προσφυγή (άρθρο 16 παρ. 2).
- Δικαστική μεσολάβηση (Μέρος Δ΄). Εναλλακτική επιλογή των μερών στην υποχρεωτική προδικαστική προσφυγή (άρθρο 16 παρ. 1 β΄), με έναρξη ισχύος 16.9.2027. Τα Γραφεία Δικαστικής Μεσολάβησης και ο ορισμός δικαστών-μεσολαβητών προβλέπονται έως τις 16.9.2027 (άρθρο 175 παρ. 2 και 3). Για το ενδιάμεσο διάστημα βλ. «Ανοιχτά ζητήματα».
- Διαιτησία (Μέρος Β΄). Δεσμευτική επίλυση από διαιτητές, με νέο καθεστώς από 1.1.2027.
Υποχρεωτική προδικαστική προσφυγή (από 1.3.2027)
Τα άρθρα 15 έως 18 ισχύουν από 1.3.2027. Οι διατάξεις, όπως ισχύουν από τότε, προβλέπουν τα εξής.
- Ποιες διαφορές υπάγονται (άρθρο 15 παρ. 1), εφόσον τα μέρη έχουν εξουσία διάθεσης του αντικειμένου. Οικογενειακές διαφορές του ΚΠολΔ 592 που εκδικάζονται κατά την ειδική διαδικασία (με εξαιρέσεις), διαφορές του ΚΠολΔ 614 κατά την ειδική διαδικασία των περιουσιακών διαφορών (με εξαιρέσεις), κληρονομικές διαφορές των άρθρων 1808 έως 1816, 1820 έως 1837, 1867 έως 1879 και 1883 ΑΚ (η αρίθμηση ακολουθεί το νέο Ε΄ Βιβλίο του ν. 5303/2026· βλ. ανοιχτό ζήτημα 7), διαφορές της τακτικής διαδικασίας του μονομελούς πρωτοδικείου αν η αξία υπερβαίνει τα 20.000 ευρώ και του πολυμελούς πρωτοδικείου, καθώς και συγκεκριμένες διαφορές του ν. 4072/2012 (άρθρα 48, 259 παρ. 1 δ΄ και 264 παρ. 2 β΄ εδάφιο). Η περ. β΄ περιέχει και κατώφλι αξίας 60.000 ευρώ για αποζημιώσεις σε υποθέσεις βαριών σωματικών βλαβών ή θανάτου στις διαφορές της παρ. 6 του ΚΠολΔ 614. Για τις ακριβείς εξαιρέσεις διαβάστε τις περιπτώσεις α΄ έως στ΄ του άρθρου 15 παρ. 1. Κατά την παρ. 2 του άρθρου 15, οι διαφορές της παρ. 2 του άρθρου 6 του ν. 2664/1998 (πρώτες εγγραφές) μεταξύ ιδιωτών και Δημοσίου, ΟΤΑ ή ΝΠΔΔ υπάγονται αποκλειστικά σε εισαγωγική συνεδρία διαμεσολάβησης.
- Εξαιρέσεις λόγω φύσης της διαφοράς (άρθρο 13). Καταναλωτικές διαφορές για υπηρεσίες κοινής ωφέλειας, διαφορές που συνδέονται με ενδοοικογενειακή βία κατά τον ν. 3500/2006, διαφορές με διάδικο αγνώστου διαμονής (εκτός διαιτησίας), συγκεκριμένες κληρονομικές διαφορές (εξ αδιαθέτου διαδοχή του συντρόφου πέμπτης τάξης, σχολάζουσα κληρονομία, ικανοποίηση δανειστών της κληρονομίας, κληρονομητήριο), και υποθέσεις του Δημοσίου και φορέων που εκπροσωπούνται από το Νομικό Συμβούλιο του Κράτους, με εξαιρέσεις για διαιτησία και κτηματολογική διαμεσολάβηση. Το άρθρο 13 ισχύει από 1.1.2027.
- Επιλογή μεθόδου (άρθρο 16). Η συζήτηση της αγωγής είναι απαράδεκτη αν δεν έχει προηγηθεί εισαγωγική συνεδρία διαμεσολάβησης ή δικαστικής μεσολάβησης. Τα μέρη επιλέγουν τη μέθοδο με συμφωνία· χωρίς συμφωνία, η διαφορά υπάγεται σε εισαγωγική συνεδρία διαμεσολάβησης. Τα έξοδα επιδικάζονται ως δικαστικά έξοδα αν επακολουθήσει δίκη (άρθρο 16 παρ. 3).
- Η πρόσκληση και οι προθεσμίες (άρθρο 17). Το επισπεύδον μέρος προσκαλεί το έτερο με την αγωγή, με ιδιαίτερο δικόγραφο ή με άλλο πρόσφορο μέσο, αναφέροντας τουλάχιστον συνοπτική περιγραφή της διαφοράς και πρόταση μεθόδου. Το άλλο μέρος δηλώνει εγγράφως εντός 15 ημερών (30 αν κατοικεί ή διαμένει στην αλλοδαπή) αν αποδέχεται τη μέθοδο. Η εισαγωγική συνεδρία ολοκληρώνεται εντός 30 ημερών από τη λήξη της προθεσμίας αυτής. Η κοινοποίηση της πρόσκλησης και η εισαγωγική συνεδρία αναστέλλουν την παραγραφή και την αποσβεστική προθεσμία (άρθρο 17 παρ. 3).
- Παραδεκτό της συζήτησης (άρθρο 17 παρ. 5). Η συζήτηση είναι παραδεκτή αν προσκομιστεί πρακτικό μη επίτευξης συμφωνίας ή υπήρξε υπαγωγή σε εκούσια διαμεσολάβηση ή το υπόμνημα του άρθρου 79.
- Ρήτρες (άρθρο 15 παρ. 4). Έγκυρη ρήτρα διαμεσολάβησης (άρθρο 85) ή δικαστικής μεσολάβησης (άρθρο 160) επέχει θέση υποχρεωτικής προδικαστικής προσφυγής.
- Ασφαλιστικά μέτρα (άρθρο 15 παρ. 3). Η υπαγωγή στη διαδικασία δεν αποκλείει ασφαλιστικό μέτρο ή προσωρινή διαταγή.
- Κύρωση (άρθρο 18). Σε αδικαιολόγητη άρνηση ή αποχή μέρους από την εισαγωγική συνεδρία, παρότι προσκλήθηκε νομίμως, το δικαστήριο δύναται να επιβάλει χρηματική κύρωση από 100 έως 1.000 ευρώ (από 500 έως 1.000 ευρώ στην κτηματολογική διαμεσολάβηση). Η κύρωση αποτελεί δυνατότητα του δικαστηρίου («δύναται»), ενώ η αδικαιολόγητη άρνηση ή αποχή συνεκτιμάται επιπλέον κατά την επιμέτρηση της δικαστικής δαπάνης (παρ. 7).
Τι αλλάζει στην προετοιμασία και την τεκμηρίωση
Τα παρακάτω σημεία προκύπτουν από το κείμενο των διατάξεων και δεν αποτελούν καθιερωμένη πρακτική, καθώς ο Κώδικας δεν έχει ακόμη εφαρμοστεί.
- Για διαφορές που εμπίπτουν στο άρθρο 15 παρ. 1, ο φάκελος πρέπει να περιέχει τεκμήριο της προηγηθείσας εισαγωγικής συνεδρίας, δηλαδή πρακτικό μη επίτευξης συμφωνίας ή την υπαγωγή σε εκούσια διαμεσολάβηση ή το υπόμνημα του άρθρου 79 (άρθρο 17 παρ. 5).
- Η πρόσκληση του άρθρου 17 παρ. 1 έχει ελάχιστο περιεχόμενο και χρονοδιάγραμμα που ξεκινά από τη λήψη της από το έτερο μέρος. Η απόδειξη της κοινοποίησης έχει σημασία και για την αναστολή της παραγραφής (άρθρο 17 παρ. 3).
- Η επιλογή μεθόδου και οι ρήτρες των υφιστάμενων συμβάσεων πρέπει να ελέγχονται από την αρχή, επειδή ο Κώδικας περιορίζει τη συμφωνία μεθόδου ώστε να μην παρεκκλίνει από τις διατάξεις περί υποχρεωτικής προσφυγής (άρθρο 12 παρ. 2).
- Η δυνατότητα συνδυασμού μεθόδων με σεβασμό της εμπιστευτικότητας προβλέπεται στο άρθρο 14.
Εκκρεμείς διαφορές και υφιστάμενες συμφωνίες
- Διαιτησία (άρθρο 72). Διαιτητικές διαδικασίες που έχουν αρχίσει πριν από την έναρξη ισχύος ολοκληρώνονται με τις διατάξεις που ίσχυαν κατά την έναρξή τους, ενώ ως έναρξη νοείται η γνωστοποίηση της προσφυγής στη διαιτησία κατά το άρθρο 47 (παρ. 1). Συμφωνίες και ρήτρες διαιτησίας πριν από την έναρξη παραμένουν έγκυρες, αλλά διαιτητική διαδικασία που αρχίζει μετά την έναρξη διέπεται από το νέο Μέρος (παρ. 2). Αγωγές ακύρωσης που ασκήθηκαν πριν από την έναρξη εκδικάζονται με τις διατάξεις που ίσχυαν κατά την άσκησή τους (παρ. 4), ενώ οι αγωγές ακύρωσης κατά αποφάσεων που εκδίδονται μετά την έναρξη εκδικάζονται με το νέο Μέρος (παρ. 5).
- Διαμεσολάβηση (άρθρο 155). Εκούσιες διαμεσολαβήσεις που έχουν αρχίσει πριν από την έναρξη του Μέρους Γ΄ ολοκληρώνονται με τον ν. 4640/2019 (παρ. 7). Υποθέσεις για τις οποίες έχει κοινοποιηθεί πρόσκληση σε υποχρεωτική αρχική συνεδρία κατά τον ν. 4640/2019 ή έχει ήδη γίνει η αρχική συνεδρία ολοκληρώνονται με τον ν. 4640/2019. Το πρακτικό που εκδίδεται γίνεται δεκτό ότι πληροί τις προϋποθέσεις παραδεκτού του νέου Κώδικα και δεν απαιτείται νέα εισαγωγική συνεδρία (παρ. 8). Ρήτρες διαμεσολάβησης σε συμβάσεις πριν από την έναρξη διατηρούν την ισχύ τους και οι διαδικασίες που αρχίζουν μετά διέπονται από το Μέρος Γ΄, πλην του άρθρου 85 (παρ. 11).
- Αγωγές που έχουν ήδη ασκηθεί. Στα άρθρα 15 έως 19 δεν υπάρχει μεταβατική διάταξη. Κατά την άποψή μας, η υποχρέωση μπορεί να καταλαμβάνει και αγωγές που ασκήθηκαν πριν από 1.3.2027 και συζητούνται μετά, επειδή το απαράδεκτο του άρθρου 16 παρ. 1 αφορά τη συζήτηση της αγωγής, με την επιφύλαξη των εξαιρέσεων του άρθρου 155, ιδίως της παρ. 8. Βλ. ανοιχτό ζήτημα 2.
- Δικαστική μεσολάβηση (άρθρο 175). Σε εκκρεμείς κατά την έναρξη αιτήσεις εφαρμόζονται οι διατάξεις του Μέρους Δ΄ (παρ. 1). Ρήτρες δικαστικής μεσολάβησης πριν από την έναρξη διατηρούν την ισχύ τους (παρ. 5).
Σχέση με τα προηγούμενα καθεστώτα
Το άρθρο 216 καταργεί: το άρθρο 214Β ΚΠολΔ (δικαστική μεσολάβηση, από 16.9.2027), το άρθρο 214Γ ΚΠολΔ (διαμεσολάβηση, από 1.3.2027), το άρθρο 685 ΚΠολΔ, το Έβδομο Βιβλίο ΚΠολΔ (διαιτησία) και το άρθρο 906 ΚΠολΔ (από 1.1.2027), τα άρθρα 1 έως 31 του ν. 4640/2019 (από 1.3.2027) και τα άρθρα 1 έως 48 του Μέρους Α΄ του ν. 5016/2023 για τη διεθνή εμπορική διαιτησία (από 1.1.2027). Έως τις ημερομηνίες αυτές οι αντίστοιχες διατάξεις εξακολουθούν να υφίστανται. Μετά την έναρξη του Μέρους Γ΄, κάθε αναφορά στις διατάξεις περί διαμεσολάβησης του ν. 4640/2019 νοείται ως αναφορά στις αντίστοιχες διατάξεις του Μέρους Γ΄ (άρθρο 156 παρ. 2). Κανονιστικές πράξεις που εκδόθηκαν κατ' εξουσιοδότηση του ν. 4640/2019 για μητρώα και φορείς κατάρτισης εξακολουθούν να ισχύουν έως την έκδοση νέων (άρθρο 156 παρ. 1).
Το άρθρο 216 δεν αναφέρεται σε άλλες διατάξεις του ν. 4640/2019 ή του ν. 5016/2023 πέραν των ανωτέρω· στο Μέρος Α΄ του ν. 5016/2023, για παράδειγμα, το άρθρο 49 δεν περιλαμβάνεται στην κατάργηση. Αν και ποιες διατάξεις των νόμων αυτών εξακολουθούν να ισχύουν είναι ζήτημα ερμηνείας που δεν κρίνουμε εδώ και θα πρέπει να ελεγχθεί στο συγκεκριμένο κείμενο.
Ανοιχτά ζητήματα
Τα παρακάτω δεν απαντώνται ρητά στις διατάξεις που ελέγξαμε. Όπου διατυπώνεται άποψη, δεν είναι κατασταλαγμένο δίκαιο.
- Κτηματολογική διαμεσολάβηση. Τα άρθρα 96 έως 101 δεν περιλαμβάνονται σε καμία λίστα έναρξης του άρθρου 217 ούτε στις διατάξεις των οποίων η έναρξη αναβάλλεται έως 1.3.2027 (παρ. 3). Η τυπική τους έναρξη ισχύος (κατά την ανάγνωση του κειμένου, από τη δημοσίευση, βάσει του άρθρου 217 παρ. 1) διακρίνεται από την ειδική μεταβατική ρύθμιση του άρθρου 155 παρ. 12, κατά την οποία έως την 28.2.2027 η κτηματολογική διαμεσολάβηση διεξάγεται από κτηματολογικό διαμεσολαβητή του ειδικού μητρώου, σύμφωνα με την περ. δ΄ της παρ. 2 του άρθρου 6 του ν. 2664/1998. Η παρ. 12 του άρθρου 155 εξαιρείται ρητά από την παρ. 3 του άρθρου 217. Δεν υποστηρίζουμε ότι τα άρθρα 96 έως 101 αρχίζουν να ισχύουν την 1.3.2027· το άρθρο 18 παρ. 3 (αυξημένη κύρωση) ισχύει πάντως από 1.3.2027, ως μέρος των άρθρων 15 έως 19. Πώς συνδυάζονται στην πράξη τα δύο στοιχεία για υποθέσεις πριν από 1.3.2027 είναι ερμηνεία και δεν προκύπτει ρητά από τον νόμο.
- Αγωγές πριν από 1.3.2027. Στα άρθρα 15 έως 19 δεν υπάρχει μεταβατική ρύθμιση για αγωγές που ασκούνται πριν από τις 1.3.2027 και συζητούνται μετά. Κατά την άποψή μας, η υποχρέωση μπορεί να καταλαμβάνει και αυτές, επειδή το άρθρο 16 παρ. 1 ορίζει ως απαράδεκτη τη συζήτηση της αγωγής αν δεν έχει προηγηθεί εισαγωγική συνεδρία (και το άρθρο 17 παρ. 5 θέτει ως προϋπόθεση παραδεκτού της συζήτησης την προσκόμιση πρακτικού ή υπομνήματος), ενώ τα άρθρα 15 έως 19 ισχύουν από 1.3.2027. Η άποψη αυτή πρέπει να συνεκτιμηθεί με τις μεταβατικές εξαιρέσεις του άρθρου 155, ιδίως της παρ. 8 για υποθέσεις όπου έχει ήδη κοινοποιηθεί πρόσκληση ή έχει γίνει αρχική συνεδρία κατά τον ν. 4640/2019. Υπάρχει νομολογία για το παραδεκτό της συζήτησης υπό το προηγούμενο πλαίσιο, η οποία δεν επιλύει αυτομάτως το νέο διαχρονικό ζήτημα και δεν την παραθέτουμε εδώ.
- Εκτελεστικές πράξεις. Δεν έχουμε ελέγξει ΦΕΚ Β΄ ούτε υπουργικές αποφάσεις, άρα δεν γνωρίζουμε αν έχουν εκδοθεί οι πράξεις για την Ε.Ψ.Π.Δ., τα μητρώα και τα παράβολα.
- Τα υπόλοιπα του ν. 4640/2019 και του ν. 5016/2023. Η ρητή κατάργηση αφορά συγκεκριμένα άρθρα. Για το λοιπό τμήμα των νόμων αυτών δεν υπάρχει ρητή ρύθμιση στο άρθρο 216.
- Δικαστική μεσολάβηση πριν από 16.9.2027. Το άρθρο 16 παρ. 1 β΄ αναφέρεται στη δικαστική μεσολάβηση ως εναλλακτική επιλογή και ισχύει από 1.3.2027, ενώ το Μέρος Δ΄ ισχύει από 16.9.2027 (άρθρο 217 παρ. 3 και 5). Το ΚΠολΔ 214Β καταργείται μόνο από 16.9.2027. Πώς συνδυάζονται οι δύο ημερομηνίες στο ενδιάμεσο διάστημα δεν ρυθμίζεται ρητά στις διατάξεις που ελέγξαμε και αποτελεί παρατήρηση δική μας, όχι θέση της νομολογίας ή της διοίκησης.
- Έλλειψη νομολογίας. Δεν έχουμε εντοπίσει ερμηνευτική νομολογία για τον Κώδικα, ο οποίος ισχύει μόνο εν μέρει.
- Κληρονομικές διαφορές προσώπων που απεβίωσαν πριν από 16.9.2026. Το άρθρο 15 παρ. 1 γ΄ παραπέμπει σε άρθρα ΑΚ με τη νέα αρίθμηση, ενώ το νέο Ε΄ Βιβλίο εφαρμόζεται μόνο σε θανάτους από 16.9.2026 (ν. 5303/2026 άρθρο 41 παρ. 1). Αν και πώς εμπίπτουν στο άρθρο 15 οι διαφορές που διέπονται από το προϊσχύσαν δίκαιο δεν ρυθμίζεται ρητά στις διατάξεις που ελέγξαμε· αποτελεί παρατήρηση δική μας.
Λίστα ελέγχου για τον φάκελο
- Έχει ασκηθεί ήδη η αγωγή και πότε προβλέπεται η συζήτησή της σε σχέση με 1.3.2027 (ανοιχτό ζήτημα 2);
- Ποια είναι η ημερομηνία άσκησης της αγωγής, της έναρξης της διαμεσολάβησης ή της γνωστοποίησης της διαιτησίας, σε σχέση με τις ημερομηνίες 1.1.2027, 1.3.2027 και 16.9.2027;
- Εμπίπτει η διαφορά σε κατηγορία του άρθρου 15 παρ. 1 και δεν εμπίπτει σε εξαίρεση του άρθρου 13; Για κληρονομικές διαφορές, ελέγξτε τη νέα αρίθμηση ΑΚ.
- Υπάρχει ρήτρα διαμεσολάβησης, δικαστικής μεσολάβησης ή διαιτησίας στη σύμβαση και πότε συνήφθη; Ισχύει το άρθρο 85 για τη συγκεκριμένη ρήτρα (άρθρο 155 παρ. 11);
- Έχει ήδη κοινοποιηθεί πρόσκληση ή έχει γίνει αρχική συνεδρία κατά τον ν. 4640/2019 (άρθρο 155 παρ. 8);
- Ποια μέθοδος επιλέγεται και είναι διαθέσιμη κατά τον χρόνο της υπόθεσης; Η δικαστική μεσολάβηση του Μέρους Δ΄ δεν ισχύει πριν από 16.9.2027· έως τότε υφίσταται το ΚΠολΔ 214Β (άρθρο 216 περ. α΄, άρθρο 217 παρ. 5).
- Πώς θα τεκμηριωθούν η πρόσκληση, η απάντηση εντός των προθεσμιών του άρθρου 17 και το πρακτικό ή το υπόμνημα που απαιτείται για το παραδεκτό της συζήτησης;
- Έχουν εκδοθεί οι υπουργικές αποφάσεις από τις οποίες εξαρτάται η σχετική ενέργεια (Ε.Ψ.Π.Δ., μητρώα, παράβολα); Ελέγξτε ΦΕΚ Β΄.
- Αφορά η υπόθεση κτηματολογική διαμεσολάβηση, όπου η τυπική έναρξη των άρθρων 96 έως 101 διακρίνεται από τη μεταβατική ρύθμιση του άρθρου 155 παρ. 12 έως 28.2.2027;
Για να ελέγξετε το ισχύον κείμενο του Κώδικα, τις διατάξεις που καταργούνται και τα προϊσχύσαντα νομοθετήματα στο Deep-Law, ξεκινήστε από τη σελίδα του Κώδικα Εναλλακτικής Επίλυσης Διαφορών (ν. 5344/2026), τον ν. 4640/2019 για τη διαμεσολάβηση (άρθρα 1 έως 31, καταργούνται από 1.3.2027), τον ν. 5016/2023 για τη διεθνή εμπορική διαιτησία (Μέρος Α΄, άρθρα 1 έως 48, καταργούνται από 1.1.2027) και τον Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας.
Συχνές ερωτήσεις
Από πότε ισχύει η υποχρεωτική προδικαστική προσφυγή σε διαμεσολάβηση ή δικαστική μεσολάβηση του ν. 5344/2026;
Τα άρθρα 15 έως 19 του Κώδικα, που ρυθμίζουν την υποχρεωτική προδικαστική προσφυγή (εισαγωγική συνεδρία) και τη χρηματική κύρωση για αποχή, ισχύουν από 1.3.2027 (άρθρο 217 παρ. 3, όπως αντικαταστάθηκε με το άρθρο 82 του ν. 5351/2026). Έως τότε δεν τίθενται σε ισχύ από τον νέο Κώδικα.
Ποιο άρθρο του ν. 5344/2026 ρυθμίζει την έναρξη ισχύος;
Το άρθρο 217. Το κείμενο που ισχύει από 16.10.2026 είναι το αντικατεστημένο με το άρθρο 82 του ν. 5351/2026 (ΦΕΚ Α΄ 178/2.11.2026), γι' αυτό δεν αρκεί η ανάγνωση του αρχικού ΦΕΚ Α΄ 168/16.10.2026.
Συνεχίζει να ισχύει ο ν. 4640/2019 για τη διαμεσολάβηση;
Τα άρθρα 1 έως 31 του ν. 4640/2019 καταργούνται από 1.3.2027 (άρθρο 216 περ. στ΄ σε συνδυασμό με το άρθρο 217 παρ. 3). Για διαδικασίες που έχουν αρχίσει πριν, το άρθρο 155 παρ. 7 και 8 προβλέπει ότι ολοκληρώνονται με τον ν. 4640/2019. Ποια από τα υπόλοιπα άρθρα του ν. 4640/2019 παραμένουν σε ισχύ δεν ρυθμίζεται ρητά στις διατάξεις που ελέγξαμε.
Τι ισχύει για τις υφιστάμενες ρήτρες διαμεσολάβησης και διαιτησίας;
Ρήτρες διαμεσολάβησης που περιλαμβάνονται σε συμβάσεις πριν από την έναρξη του Μέρους Γ΄ διατηρούν την ισχύ τους και οι διαδικασίες που αρχίζουν με βάση αυτές διέπονται από το Μέρος Γ΄, πλην του άρθρου 85 (άρθρο 155 παρ. 11). Διαιτητικές ρήτρες και συμφωνίες που έχουν συναφθεί πριν από την έναρξη ισχύος παραμένουν έγκυρες, ενώ διαιτητική διαδικασία που αρχίζει μετά την έναρξη διέπεται από το νέο Μέρος Β΄ (άρθρο 72 παρ. 2).
Εφαρμόζεται η υποχρεωτική εισαγωγική συνεδρία στις αγωγές που έχουν ήδη ασκηθεί πριν από 1.3.2027;
Ο νόμος δεν το ρυθμίζει ρητά: στα άρθρα 15 έως 19 δεν υπάρχει μεταβατική διάταξη για αγωγές που ασκούνται πριν από τις 1.3.2027 και συζητούνται μετά. Κατά την άποψή μας, η υποχρέωση μπορεί να καταλαμβάνει και αγωγές που έχουν ήδη ασκηθεί, αν η συζήτησή τους γίνει μετά την 1.3.2027, επειδή το άρθρο 16 παρ. 1 συνδέει το απαράδεκτο με τη συζήτηση της αγωγής και όχι με την άσκησή της. Η άποψη αυτή δεν είναι κατασταλαγμένο δίκαιο και υπόκειται στις μεταβατικές εξαιρέσεις του άρθρου 155, ιδίως της παρ. 8 για υποθέσεις στις οποίες έχει ήδη κοινοποιηθεί πρόσκληση ή έχει γίνει αρχική συνεδρία κατά τον ν. 4640/2019. Υπάρχει νομολογία για το παραδεκτό της συζήτησης υπό το προηγούμενο πλαίσιο, η οποία δεν επιλύει αυτομάτως το νέο διαχρονικό ζήτημα και δεν την παραθέτουμε εδώ.
Λειτουργεί ήδη η Ενιαία Ψηφιακή Πύλη Διαμεσολάβησης;
Ο νόμος προβλέπει την Ε.Ψ.Π.Δ., αλλά οι τεχνικές προδιαγραφές και η λειτουργία της ρυθμίζονται με κοινή υπουργική απόφαση (άρθρο 154 παρ. 3). Έως την έκδοση της απόφασης η ανάρτηση στην πύλη γίνεται παράλληλα με την κατάθεση στη γραμματεία (άρθρο 155 παρ. 1) και έως την έναρξη λειτουργίας της η κατάθεση πρακτικών γίνεται με τις ισχύουσες διατάξεις (άρθρο 156 παρ. 3). Δεν έχουμε ελέγξει αν η απόφαση έχει εκδοθεί.
Ξεκινήστε τώρα
Δοκιμάστε το Deep Law σε μια πραγματική υπόθεση. Οι πρώτες αναζητήσεις είναι δωρεάν, χωρίς πιστωτική κάρτα.